໑໐. ປາຍາສິຣາຊຎ຺ຎສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໔໐໖. ເອວໍ ເມ ສຸຕນ຺ຕິ ປາຍາສິຣາຊຎ຺ຎສຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຣາຍມປຸພ຺ພປທວຓ຺ຓນາ – ອາຍສ຺ມາຕິ ປິຍວຈນເມຕໍ. ກຸມາຣກສ຺ສໂປຕິ ຕສ຺ສ ນາມໍ. ກຸມາຣກາເລ ປພ຺ພຊິຕຕ຺ຕາ ປນ ຠຄວຕາ ‘‘ກສ຺ສປໍ ປກ຺ໂກສຖ, ອິທໍ ຜລໍ ວາ ຂາທນີຍໍ ວາ ກສ຺ສປສ຺ສ ເທຖາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ກຕຣກສ຺ສປສ຺ສາ’’ຕິ. ‘‘ກຸມາຣກສ຺ສປສ຺ສາ’’ຕິ ເອວໍ ຄຫິຕນາມຕ຺ຕາ ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ວຸຑ຺ຒກາເລປິ ‘‘ກຸມາຣກສ຺ສໂປ’’ ຕ຺ເວວ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອປິຈ ຣຎ຺ໂຎ ໂປສາວນິກປຸຕ຺ຕຕ຺ຕາປິ ຕໍ ກຸມາຣກສ຺ສໂປຕິ ສຎ຺ຊານິໍສຸ.

ອຍໍ ປນສ຺ສ ປຸພ຺ພໂຍຄໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອາວິຠາວກຖາ – ເຖໂຣ ກິຣ ປທຸມຸຕ຺ຕຣສ຺ສ ຠຄວໂຕ ກາເລ ເສຏ຺ຐິປຸຕ຺ໂຕ ອໂຫສິ. ອເຖກທິວສໍ ຠຄວນ຺ຕໍ ຈິຕ຺ຣກຖິໍ ເອກໍ ອຕ຺ຕໂນ ສາວກໍ ເອຕທຄ຺ເຄ ຐເປນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ຠຄວໂຕ ສຕ຺ຕາຫໍ ທານໍ ທຕ຺ວາ ‘‘ອຫມ຺ປິ ຠຄວາ ອນາຄເຕ ເອກສ຺ສ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ອຍໍ ເຖໂຣ ວິຍ ຈິຕ຺ຣກຖີ ສາວໂກ ຠວາມີ’’ຕິ ປຕ຺ຖນໍ ກຕ຺ວາ ປຸຎ຺ຎານິ ກໂຣນ຺ໂຕ ກສ຺ສປສ຺ສ ຠຄວໂຕ ສາສເນ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ວິເສສໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕຸໍ ນາສກ຺ຂິ. ຕທາ ກິຣ ປຣິນິພ຺ພຸຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ສາສເນ ໂອສກ຺ກນ຺ເຕ ປຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂູ ນິສ຺ເສຓິໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ປພ຺ພຕໍ ອາຣຸຍ຺ຫ ສມຓຘມ຺ມໍ ອກໍສຸ. ສງ຺ຆຕ຺ເຖໂຣ ຕຕິຍທິວເສ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ໂຕ, ອນຸເຖໂຣ ຈຕຸຕ຺ຖທິວເສ ອນາຄາມີ ອໂຫສິ, ອິຕເຣ ຕໂຍ ວິເສສໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ຕາ ເທວໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ຕາ.

ເຕສໍ ເອກໍ ພຸທ຺ຘນ຺ຕຣໍ ເທເວສຸ ຈ ມນຸສ຺ເສສຸ ຈ ສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ອນຸຠວນ຺ຕານໍ ເອໂກ ຕກ຺ກສິລາຍໍ ຣາຊກຸເລ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ປກ຺ກຸສາຕິ ນາມ ຣາຊາ ຫຸຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ຣາຊຄຫໍ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ອາຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ກຸມ຺ຠກາຣສາລາຍໍ ຠຄວໂຕ ຘມ຺ມເທສນໍ ສຸຕ຺ວາ ອນາຄາມິຜລໍ ປຕ຺ໂຕ. ເອໂກ ເອກສ຺ມິໍ ສມຸທ຺ທປຏ຺ຏເນ ກຸລຆເຣ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ນາວໍ ອາຣຸຍ຺ຫ ຠິນ຺ນນາໂວ ທາຣຸຈີຣານິ ນິວາເສຕ຺ວາ ລາຠສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ປຕ຺ໂຕ ‘‘ອຫໍ ອຣຫາ’’ຕິ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ ‘‘ນ ຕ຺ວໍ ອຣຫາ, ຄຈ຺ຉ, ສຕ຺ຖາຣໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉາ’’ຕິ ອຕ຺ຖກາມາຍ ເທວຕາຍ ໂຈທິໂຕ ຕຖາ ກຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕຜລໍ ປຕ຺ໂຕ.

ເອໂກ ຣາຊຄເຫ ເອກິສ຺ສາ ກຸລທາຣິກາຍ ກຸຈ຺ຉິມ຺ຫິ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ. ສາ ຈ ປຐມໍ ມາຕາປິຕໂຣ ຍາຈິຕ຺ວາ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ ອລຠມານາ ກຸລຆຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຄພ຺ຠໍ ຄຓ຺ຫິ. ຄພ຺ຠສຓ຺ຐິຕມ຺ປິ ອຊານນ຺ຕິ ສາມິກໍ ອາຣາເຘຕ຺ວາ ເຕນ ອນຸຎ຺ຎາຕາ ຠິກ຺ຂຸນີສຸ ປພ຺ພຊິຕາ, ຕສ຺ສາ ຄພ຺ຠນິມິຕ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ຠິກ຺ຂຸນິໂຍ ເທວທຕ຺ຕໍ ປຸຈ຺ຉິໍສຸ. ໂສ ‘‘ອສ຺ສມຓີ’’ຕິ ອາຫ. ທສພລໍ ປຸຈ຺ຉິໍສຸ. ສຕ຺ຖາ ອຸປາລິຕ຺ເຖຣໍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉາເປສິ. ເຖໂຣ ສາວຕ຺ຖິນຄຣວາສີນິ ກຸລານິ ວິສາຂຎ຺ຈ ອຸປາສິກໍ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ ໂສເຘນ຺ໂຕ ‘‘ປຸເຣ ລທ຺ໂຘ ຄພ຺ໂຠ, ປພ຺ພຊ຺ຊາ ອໂຣຄາ’’ຕິ ອາຫ. ສຕ຺ຖາ ‘‘ສຸວິນິຈ຺ຉິຕໍ ອຘິກຣຓ’’ນ຺ຕິ ເຖຣສ຺ສ ສາຘຸກາຣມທາສິ. ສາ ຠິກ຺ຂຸນີ ສຸວຓ຺ຓພິມ຺ພສທິສໍ ປຸຕ຺ຕໍ ວິຊາຍິ. ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຣາຊາ ປເສນທິ ໂກສໂລ ໂປສາເປສິ. ‘‘ກສ຺ສໂປ’’ຕິ ຈສ຺ສ ນາມໍ ກຕ຺ວາ ອປຣຠາເຄ ອລງ຺ກຣິຕ຺ວາ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິກໍ ເນຕ຺ວາ ປພ຺ພາເຊສິ. ອິຕິ ນໍ ຣຎ຺ໂຎ ໂປສາວນິກປຸຕ຺ຕຕ຺ຕາປິ ‘‘ກຸມາຣກສ຺ສໂປ’’ຕິ ສຎ຺ຊານິໍສູຕິ. ຕໍ ເອກທິວສໍ ອນ຺ຘວເນ ສມຓຘມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ຕໍ ອຕ຺ຖກາມາ ເທວຕາ ປຎ຺ເຫ ອຸຄ຺ຄຫາເປຕ຺ວາ ‘‘ອິເມ ປຎ຺ເຫ ຠຄວນ຺ຕໍ ປຸຈ຺ຉາ’’ຕິ ອາຫ. ເຖໂຣ ປຎ຺ເຫ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ປຎ຺ຫວິສ຺ສຊ຺ຊນາວສາເນ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິ. ຠຄວາປິ ຕໍ ຈິຕ຺ຣກຖິການໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ອຄ຺ຄຏ຺ຐາເນ ຐເປສິ.

ເສຕພ຺ຍາຕິ ຕສ຺ສ ນຄຣສ຺ສ ນາມໍ. ອຸຕ຺ຕເຣນ ເສຕພ຺ຍນ຺ຕິ ເສຕພ຺ຍໂຕ ອຸຕ຺ຕຣທິສາຍ. ຣາຊຎ຺ໂຎຕິ ອນຠິສິຕ຺ຕກຣາຊາ. ທິຏ຺ຐິຄຕນ຺ຕິ ທິຏ຺ຐິເຍວ. ຍຖາ ຄູຖຄຕໍ ມຸຕ຺ຕຄຕນ຺ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ນ ຄູຖາທິໂຕ ອຎ຺ຎໍ ອຕ຺ຖິ, ເອວໍ ທິຏ຺ຐິເຍວ ທິຏ຺ຐິຄຕໍ. ອິຕິປິ ນຕ຺ຖີຕິ ຕໍ ຕໍ ກາຣຓໍ ອປທິສິຕ຺ວາ ເອວມ຺ປິ ນຕ຺ຖີຕິ ວທຕິ. ປຸຣາ…ເປ… ສຎ຺ຎາເປຕີຕິ ຍາວ ນ ສຎ຺ຎາເປຕິ.

ຈນ຺ທິມສູຣິຍອຸປມາວຓ຺ຓນາ

໔໑໑. ອິເມ ໂຠ, ກສ຺ສປ, ຈນ຺ທິມສູຣິຍາຕິ ໂສ ກິຣ ເຖເຣນ ປຸຈ຺ຉິໂຕ ຈິນ຺ເຕສິ ‘‘ອຍໍ ສມໂຓ ປຐມໍ ຈນ຺ທິມສູຣິເຍ ອຸປມໍ ອາຫຣິ, ຈນ຺ທິມສູຣິຍສທິໂສ ຠວິສ຺ສຕິ ປຎ຺ຎາຍ, ອນຠິຠວນີໂຍ ອຎ຺ເຎນ, ສເຈ ປນາຫໍ ‘ຈນ຺ທິມສູຣິຍາ ອິມສ຺ມິໍ ໂລເກ’ຕິ ຠຓິສ຺ສາມິ, ‘ກິໍ ນິສ຺ສິຕາ ເອເຕ, ກິຕ຺ຕກປມາຓາ, ກິຕ຺ຕກໍ ອຸຈ຺ຈາ’ຕິອາທີຫິ ປລິເວເຐສ຺ສຕິ. ອຫໍ ໂຂ ປເນຕໍ ນິພ຺ເພເຐຕຸໍ ນ ສກ຺ຂິສ຺ສາມິ, ‘ປຣສ຺ມິໍ ໂລເກ’ ອິຈ຺ເຈວສ຺ສ ກເຖສ຺ສາມີ’’ຕິ. ຕສ຺ມາ ເອວມາຫ.

ຠຄວາ ປນ ຕໂຕ ປຸພ຺ເພ ນ ຈິຣສ຺ເສວ ສຸຘາໂຠຊນີຍຊາຕກໍ ກເຖສິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ຈນ຺ເທ ຈນ຺ໂທ ເທວປຸຕ຺ໂຕ, ສູຣິເຍ ສູຣິໂຍ ເທວປຸຕ຺ໂຕ’’ຕິ ອາຄຕໍ. ຠຄວຕາ ຈ ກຖິຕໍ ຊາຕກໍ ວາ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕໍ ວາ ສກລຊມ຺ພຸທີເປ ປຕ຺ຖຏໍ ໂຫຕິ, ເຕນ ໂສ ‘‘ເອຕ຺ຖ ນິວາສິໂນ ເທວປຸຕ຺ຕາ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ນ ສກ຺ກາ ວຕ຺ຕຸນ຺ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ເທວາ ເຕ ນ ມນຸສ຺ສາຕິ ອາຫ.

໔໑໒. ອຕ຺ຖິ ປນ, ຣາຊຎ຺ຎ, ປຣິຍາໂຍຕິ ອຕ຺ຖິ ປນ ກາຣຓນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ອາພາຘິກາຕິ ວິສຠາຄເວທນາສງ຺ຂາເຕນ ອາພາເຘນ ສມນ຺ນາຄຕາ. ທຸກ຺ຂິຕາຕິ ທຸກ຺ຂປ຺ປຕ຺ຕາ. ພາຬ຺ຫຄິລານາຕິ ອຘິມຕ຺ຕຄິລານາ. ສທ຺ຘາຍິກາຕິ ອຫໍ ຕຸມ຺ເຫ ສທ຺ທຫາມິ, ຕຸມ຺ເຫ ມຍ຺ຫໍ ສທ຺ຘາຍິກາ ສທ຺ຘາຍິຕພ຺ພວຈນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຈ຺ຈຍິກາຕິ ອຫໍ ຕຸມ຺ເຫ ປຕ຺ຕິຍາມິ, ຕຸມ຺ເຫ ມຍ຺ຫໍ ປຈ຺ຈຍິກາ ປຕ຺ຕິຍາຍິຕພ຺ພາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ໂຈຣາທິອຸປມາວຓ຺ຓນາ

໔໑໓. ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາຕິ ເຕສໍ ອຕ຺ຕານຎ຺ຈ ປຏິສາມິຕຠຓ຺ຑກຎ຺ຈ ທສ຺ເສຕ຺ວາ, ສມ຺ປຏິຈ຺ຉາເປຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວິປ຺ປລປນ຺ຕສ຺ສາຕິ ‘‘ປຸຕ຺ໂຕ ເມ, ຘີຕາ ເມ, ຘນໍ ເມ’’ຕິ ວິວິຘໍ ປລປນ຺ຕສ຺ສ. ນິຣຍປາເລສູຕິ ນິຣເຍ ກມ຺ມກາຣຓິກສຕ຺ເຕສຸ. ເຍ ປນ ‘‘ກມ຺ມເມວ ກມ຺ມກາຣຓໍ ກໂຣຕິ, ນຕ຺ຖິ ນິຣຍປາລາ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ເຕ ‘‘ຕເມນໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ນິຣຍປາລາ’’ຕິ ເທວທູຕສຸຕ຺ຕໍ ປຏິພາຫນ຺ຕິ. ມນຸສ຺ສໂລເກ ຣາຊກຸເລສຸ ກາຣຓິກມນຸສ຺ສາ ວິຍ ຫິ ນິຣເຍ ນິຣຍປາລາ ໂຫນ຺ຕິ.

໔໑໕. ເວຬຸເປສິກາຫີຕິ ເວຬຸວິລີເວຫິ. ສຸນິມ຺ມຊ຺ຊຖາຕິ ຍຖາ ສຸຏ຺ຐຸ ນິມ຺ມຊ຺ຊິຕໍ ໂຫຕິ, ເອວໍ ນິມ຺ມຊ຺ຊຖ, ອປເນຖາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອສຸຈີຕິ ອມນາໂປ. ອສຸຈິສງ຺ຂາໂຕຕິ ອສຸຈິໂກຏ຺ຐາສຠູໂຕ ອສຸຈີຕິ ຎາໂຕ ວາ. ທຸຄ຺ຄນ຺ໂຘຕິ ກຸຓປຄນ຺ໂຘ. ເຊຄຸຈ຺ໂຉຕິ ຊິຄຸຈ຺ຉິຕພ຺ພຍຸຕ຺ໂຕ. ປຏິກູໂລຕິ ທສ຺ສເນເນວ ປຏິຆາວໂຫ. ອຸພ຺ພາຘຕີຕິ ທິວສສ຺ສ ທ຺ວິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ນ຺ຫຕ຺ວາ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ວຕ຺ຖານິ ປຣິວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ອລງ຺ກຕປຏິມຓ຺ຑິຕານໍ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິອາທີນມ຺ປິ ມນຸສ຺ສານໍ ຄນ຺ໂຘ ໂຍຊນສເຕ ຐິຕານໍ ເທວຕານໍ ກຓ຺ເຐ ອາສຕ຺ຕກຸຓປໍ ວິຍ ພາຘຕິ.

໔໑໖. ປຸນ ປາຓາຕິປາຕາທິປຎ຺ຈສີລານິ ສມາທາຍວຕ຺ເຕນ຺ຕານໍ ວເສນ ວທຕິ. ຕາວຕິໍສານນ຺ຕິ ອິທຎ຺ຈ ທູເຣ ນິພ຺ພຕ຺ຕາ ຕາວ ມາ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕຸ, ອິເມ ກສ຺ມາ ນ ເອນ຺ຕີຕິ ວທຕິ.

໔໑໘. ຊຈ຺ຈນ຺ຘູປໂມ ມຎ຺ເຎ ປຏິຠາສີຕິ ຊຈ຺ຈນ຺ໂຘ ວິຍ ອຸປຏ຺ຐາສິ. ອຣຎ຺ຎວນປຕ຺ຖານີຕິ ອຣຎ຺ຎກງ຺ຄຍຸຕ຺ຕຕາຍ ອຣຎ຺ຎານິ, ມຫາວນສຓ຺ຑຕາຍ ວນປຕ຺ຖານິ. ປນ຺ຕານີຕິ ທູຣານິ.

໔໑໙. ກລ຺ຍາຓຘມ຺ເມຕິ ເຕເນວ ສີເລນ ສຸນ຺ທຣຘມ຺ເມ. ທຸກ຺ຂປຏິກູເລຕິ ທຸກ຺ຂໍ ອປຕ຺ເຖນ຺ເຕ. ເສຍ຺ໂຍ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ປຣໂລເກ ສຸຄຕິສຸຂໍ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

໔໒໐. ອຸປວິຊຎ຺ຎາຕິ ອຸປຄຕວິຊາຍນກາລາ, ປຣິປກ຺ກຄພ຺ຠາ ນ ຈິຣສ຺ເສວ ວິຊາຍິສ຺ສຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂອປໂຠຄ຺ຄາ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ປາທປຣິຈາຣິກາ ຠວິສ຺ສຕິ. ອນຍພ຺ຍສນນ຺ຕິ ມຫາທຸກ຺ຂໍ. ອໂຍຕິ ສຸຂໍ, ນ ອໂຍ ອນໂຍ, ທຸກ຺ຂໍ. ຕເທຕໍ ສພ຺ພໂສ ສຸຂໍ ພ຺ຍສຕິ ວິກ຺ຂິປຕີຕິ ພ຺ຍສນໍ. ອິຕິ ອນໂຍວ ພ຺ຍສນໍ ອນຍພ຺ຍສນໍ, ມຫາທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອໂຍນິໂສຕິ ອນຸປາເຍນ. ອປກ຺ກໍ ນ ປຣິປາເຈນ຺ຕີຕິ ອປຣິຓຕໍ ອຂີຓໍ ອາຍຸໍ ອນ຺ຕຣາວ ນ ອຸປຈ຺ຉິນ຺ທນ຺ຕິ. ປຣິປາກໍ ອາຄເມນ຺ຕີຕິ ອາຍຸປຣິປາກກາລໍ ອາຄເມນ຺ຕິ. ຘມ຺ມເສນາປຕິນາເປຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ –

‘‘ນາຠິນນ຺ທາມິ ມຣຓໍ, ນາຠິນນ຺ທາມິ ຊີວິຕໍ;

ກາລຎ຺ຈ ປຏິກງ຺ຂາມິ, ນິພ຺ພິສໍ ຠຕໂກ ຍຖາຕິ. (ເຖຣຄາ. ໑໐໐໑)

໔໒໑. ອຸພ຺ຠິນ຺ທິຕ຺ວາຕິ ມຕ຺ຕິກາເລປໍ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ.

໔໒໒. ຣາມເຓຍ຺ຍກນ຺ຕິ ຣມຓີຍຠາວໍ. ເວລາສິກາຕິ ຂິຑ຺ຑາປຣາຘິກາ. ໂກມາຣິກາຕິ ຕຣຸຓທາຣິກາ. ຕຸຍ຺ຫໍ ຊີວນ຺ຕິ ສຸປິນທສ຺ສນກາເລ ນິກ຺ຂມນ຺ຕໍ ວາ ປວິສນ຺ຕໍ ວາ ຊີວໍ ອປິ ນຸ ປສ຺ສນ຺ຕິ. ອິຘ ຈິຕ຺ຕາຈາຣໍ ‘‘ຊີວ’’ນ຺ຕິ ຄເຫຕ຺ວາ ອາຫ. ໂສ ຫິ ຕຕ຺ຖ ຊີວສຎ຺ຎີຕິ.

໔໒໓. ຊິຍາຍາຕິ ຘນຸຊິຍາຍ, ຄີວໍ ເວເຐຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຕ຺ຖິນ຺ນຕໂຣຕິ ຖທ຺ຘຕໂຣ. ອິມິນາ ກິໍ ທສ຺ເສຕິ? ຕຸມ຺ເຫ ຊີວກາເລ ສຕ຺ຕສ຺ສ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາຕິ ວທນ຺ຕິ, ຈວນກາເລ ປນ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘມຕ຺ຕເມວ ອວສິສ຺ສຕິ, ຕໂຍ ຂນ຺ຘາ ອປ຺ປວຕ຺ຕາ ໂຫນ຺ຕິ, ວິຎ຺ຎາຓກ຺ຂນ຺ໂຘ ຄຈ຺ຉຕິ. ອວສິຏ຺ເຐນ ຣູປກ຺ຂນ຺ເຘນ ລຫຸຕເຣນ ຠວິຕພ຺ພໍ, ຄຣຸກຕໂຣ ຈ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ນຕ຺ຖິ ໂກຈິ ກຸຫິໍ ຄນ຺ຕາຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ.

໔໒໔. ນິພ຺ພຸຕນ຺ຕິ ວູປສນ຺ຕເຕຊໍ.

໔໒໕. ອນຸປຫຈ຺ຈາຕິ ອວິນາເສຕ຺ວາ. ອາມໂຕ ໂຫຕີຕິ ອທ຺ຘມໂຕ ມຣິຕຸໍ ອາຣທ຺ໂຘ ໂຫຕິ. ໂອຘຸນາຖາຕິ ໂອຣໂຕ ກໂຣຖ. ສນ຺ຘຸນາຖາຕິ ປຣໂຕ ກໂຣຖ. ນິທ຺ຘຸນາຖາຕິ ອປຣາປຣໍ ກໂຣຖ. ຕຎ຺ຈາຍຕນໍ ນ ປຏິສໍເວເທຕີຕິ ເຕນ ຈກ຺ຂຸນາ ຕໍ ຣູປາຍຕນໍ ນ ວິຠາເວຕິ. ເອສ ນໂຍ ສພ຺ພຕ຺ຖ.

໔໒໖. ສງ຺ຂຘໂມຕິ ສງ຺ຂຘມໂກ. ອຸປລາເປຕ຺ວາຕິ ຘມິຕ຺ວາ.

໔໒໘. ອຄ຺ຄິໂກຕິ ອຄ຺ຄິປຣິຈາຣໂກ. ອາປາເທຍ຺ຍນ຺ຕິ ນິປ຺ຜາເທຍ຺ຍໍ, ອາຍຸໍ ວາ ປາປຸຓາເປຍ຺ຍໍ. ໂປເສຍ຺ຍນ຺ຕິ ໂຠຊນາທີຫິ ຠເຣຍ຺ຍໍ. ວຑ຺ເຒຍ຺ຍນ຺ຕິ ວຑ຺ຒິໍ ຄເມຍ຺ຍໍ. ອຣຓີສຫິຕນ຺ຕິ ອຣຓີຍຸຄຬໍ.

໔໒໙. ຕິໂຣຣາຊາໂນປີຕິ ຕິໂຣຣຏ຺ເຐ ອຎ຺ຎສ຺ມິມ຺ປິ ຊນປເທ ຣາຊາໂນ ຊານນ຺ຕິ. ອພ຺ຍຕ຺ໂຕຕິ ອວິສໂທ ອເຉໂກ. ໂກເປນປີຕິ ເຍ ມໍ ເອວໍ ວກ຺ຂນ຺ຕິ, ເຕສຸ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນເກນ ໂກເປນປິ ເອຕໍ ທິຏ຺ຐິຄຕໍ ຫຣິສ຺ສາມິ ປຣິຫຣິສ຺ສາມີຕິ ຄເຫຕ຺ວາ ວິຈຣິສ຺ສາມິ. ມກ຺ເຂນາຕິ ຕຍາ ວຸຕ຺ຕຍຸຕ຺ຕກາຣຓມກ຺ຂລກ຺ຂເຓນ ມກ຺ເຂນາປິ. ປລາເສນາຕິ ຕຍາ ສທ຺ຘິໍ ຍຸຄຄ຺ຄາຫລກ຺ຂເຓນ ປລາເສນາປິ.

໔໓໐. ຫຣິຕກປຓ຺ຓນ຺ຕິ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ຫຣິຕກໍ, ອນ຺ຕມໂສ ອລ຺ລຕິຓປຓ຺ຓມ຺ປິ ນ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສນ຺ນທ຺ຘກລາປນ຺ຕິ ສນ຺ນທ຺ຘຘນຸກລາປໍ. ອາສິຕ຺ໂຕທການິ ວຏຸມານີຕິ ປຣິປຸຓ຺ຓສລິລາ ມຄ຺ຄາ ຈ ກນ຺ທຣາ ຈ. ໂຍຄ຺ຄານີຕິ ພລິພທ຺ເທ.

ພຫຸນິກ຺ຂນ຺ຕໂຣຕິ ພຫຸນິກ຺ຂນ຺ໂຕ ຈິຣນິກ຺ຂນ຺ໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍຖາຠເຕນ ຠຓ຺ເຑນາຕິ ຍໍ ໂວ ຕິຓກຏ຺ໂຐທກຠຓ຺ຑກໍ ອາໂຣປິຕໍ, ເຕນ ຍຖາຠເຕນ ຍຖາໂຣປິເຕນ, ຍຖາຄຫິເຕນາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອປ຺ປສາຣານີຕິ ອປ຺ປຄ຺ຆານິ. ປຓິຍານີຕິ ຠຓ຺ຑານິ.

ຄູຖຠາຣິກາທິອຸປມາວຓ຺ຓນາ

໔໓໒. ມມ ຈ ສູກຣຠຕ຺ຕນ຺ຕິ ມມ ຈ ສູກຣານໍ ອິທໍ ຠຕ຺ຕໍ. ອຸຄ຺ຆຣນ຺ຕນ຺ຕິ ອຸປຣິ ຆຣນ຺ຕໍ. ປຄ຺ຆຣນ຺ຕນ຺ຕິ ເຫຏ຺ຐາ ປຣິສ຺ສວນ຺ຕໍ. ຕຸມ຺ເຫ ຂ຺ເວຕ຺ຖ ຠເຓຕິ ຕຸມ຺ເຫ ໂຂ ເອຕ຺ຖ ຠເຓ. ອຍເມວ ວາ ປາໂຐ. ຕຖາ ຫິ ປນ ເມ ສູກຣຠຕ຺ຕນ຺ຕິ ຕຖາ ຫິ ປນ ເມ ອຍໍ ຄູໂຖ ສູກຣານໍ ຠຕ຺ຕໍ.

໔໓໔. ອາຄຕາຄຕໍ ກລິໍ ຄິລຕີຕິ ອາຄຕາຄຕໍ ປຣາຊຍຄຸຬໍ ຄິລຕິ. ປຊ຺ໂຊຫິສ຺ສາມີຕິ ປຊ຺ໂຊຫນໍ ກຣິສ຺ສາມິ, ພລິກມ຺ມໍ ກຣິສ຺ສາມີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອກ຺ເຂຫິ ທິພ຺ພິສ຺ສາມາຕິ ຄຸເຬຫິ ກີຬິສ຺ສາມ. ລິຕ຺ຕໍ ປຣເມນ ເຕຊສາຕິ ປຣມເຕເຊນ ວິເສນ ລິຕ຺ຕໍ.

໔໓໖. ຄາມປຏ຺ຏນ຺ຕິ ວຸຏ຺ຐິຕຄາມປເທໂສ ວຸຈ຺ຈຕິ. ‘‘ຄາມປທ’’ນ຺ຕິປິ ປາໂຐ, ອຍເມວຕ຺ໂຖ. ສາຓຠາຣນ຺ຕິ ສາຓວາກຠາຣໍ. ສຸສນ຺ນທ຺ໂຘຕິ ສຸພທ຺ໂຘ. ຕ຺ວໍ ປຊານາຫີຕິ ຕ຺ວໍ ຊານ. ສເຈ ຄຓ຺ຫິຕຸກາໂມສິ, ຄຓ຺ຫາຫີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

ໂຂມນ຺ຕິ ໂຂມວາກໍ. ອຍນ຺ຕິ ກາຬໂລຫໍ. ໂລຫນ຺ຕິ ຕມ຺ພໂລຫໍ. ສຊ຺ຌນ຺ຕິ ຣຊຕໍ. ສຸວຓ຺ຓນ຺ຕິ ສຸວຓ຺ຓມາສກໍ. ອຠິນນ຺ທິໍສູຕິ ຕຸສ຺ສິໍສຸ.

໔໓໗. ອຕ຺ຕມໂນຕິ ສກມໂນ ຕຸຏ຺ຐຈິຕ຺ໂຕ. ອຠິຣທ຺ໂຘຕິ ອຠິປ຺ປສນ຺ໂນ. ປຎ຺ຫາປຏິຠານານີຕິ ປຎ຺ຫຸປຏ຺ຐານານິ. ປຈ຺ຈນີກໍ ກຕ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ ປຈ຺ຈນີກໍ ປຏິວິຣຸທ຺ຘໍ ວິຍ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ອມຎ຺ຎິສ຺ສໍ, ປຏິໂລມຄາຫໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຏ຺ຐາສິນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໔໓໘. ສງ຺ຆາຕໍ ອາປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ສງ຺ຆາຕໍ ວິນາສໍ ມຣຓໍ ອາປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ນ ມຫປ຺ຜໂລຕິ ວິປາກຜເລນ ນ ມຫປ຺ຜໂລ ໂຫຕິ. ນ ມຫານິສໍໂສຕິ ຄຸຓານິສໍເສນ ມຫານິສໍໂສ ນ ໂຫຕິ. ນ ມຫາຊຸຕິໂກຕິ ອານຸຠາວຊຸຕິຍາ ມຫາຊຸຕິໂກ ນ ໂຫຕິ. ນ ມຫາວິປ຺ຜາໂຣຕິ ວິປາກວິປ຺ຜາຣຕາຍ ມຫາວິປ຺ຜາໂຣ ນ ໂຫຕິ. ພີຊນງ຺ຄລນ຺ຕິ ພີຊຎ຺ຈ ນງ຺ຄລຎ຺ຈ. ທຸກ຺ເຂຕ຺ເຕຕິ ທຸຏ຺ຐຸເຂຕ຺ເຕ ນິສ຺ສາຣເຂຕ຺ເຕ. ທຸພ຺ຠູເມຕິ ວິສມຠູມິຠາເຄ. ປຕິຏ຺ຐາເປຍ຺ຍາຕິ ຐເປຍ຺ຍ. ຂຓ຺ຑານີຕິ ຉິນ຺ນຠິນ຺ນານິ. ປູຕີນີຕິ ນິສ຺ສາຣານິ. ວາຕາຕປຫຕານີຕິ ວາເຕນ ຈ ອາຕເປນ ຈ ຫຕານິ ປຣິຍາທິນ຺ນເຕຊານິ. ອສາຣາທານີຕິ ຕຓ຺ຑຸລສາຣາທານຣຫິຕານິ ປລາລານິ. ອສຸຂສຍິຕານີຕິ ຍານິ ສຸກ຺ຂາເປຕ຺ວາ ໂກຏ຺ເຐ ອາກິຣິຕ຺ວາ ຐປິຕານິ, ຕານິ ສຸຂສຍິຕານິ ນາມ. ເອຕານິ ປນ ນ ຕາທິສານິ. ອນຸປ຺ປເວຈ຺ເຉຍ຺ຍາຕິ ອນຸປເວເສຍ຺ຍ, ນ ສມ຺ມາ ວສ຺ເສຍ຺ຍ, ອນ຺ວທ຺ຘມາສໍ ອນຸທສາຫໍ ອນຸປຎ຺ຈາຫໍ ນ ວສ຺ເສຍ຺ຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອປິ ນຸ ຕານີຕິ ອປິ ນຸ ເອວໍ ເຂຕ຺ຕພີຊວຸຏ຺ຐິໂທເສ ສຕິ ຕານິ ພີຊານິ ອງ຺ກຸຣມູລປຕ຺ຕາທີຫິ ອຸທ຺ຘໍ ວຸທ຺ຘິໍ ເຫຏ຺ຐາ ວິຣູຬ຺ຫິໍ ສມນ຺ຕໂຕ ຈ ເວປຸລ຺ລໍ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸນ຺ຕິ. ເອວຣູໂປ ໂຂ ຣາຊຎ຺ຎ ຍຎ຺ໂຎຕິ ເອວຣູປໍ ຣາຊຎ຺ຎ ທານໍ ປຣູປຆາເຕນ ອຸປ຺ປາທິຕປຈ຺ຈຍໂຕປິ ທາຍກໂຕປິ ປຣິຄ຺ຄາຫກໂຕປິ ອວິສຸທ຺ຘຕ຺ຕາ ນ ມຫປ຺ຜລໍ ໂຫຕິ.

ເອວຣູໂປ ໂຂ ຣາຊຎ຺ຎ ຍຎ຺ໂຎຕິ ເອວຣູປໍ ຣາຊຎ຺ຎທານໍ ອປຣູປຆາເຕນ ອຸປ຺ປນ຺ນປຈ຺ຈຍໂຕປິ ອປຣູປຆາຕິຕາຍ ສີລວນ຺ຕທາຍກໂຕປິ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິອາທິຄຸຓສມ຺ປນ຺ນປຏິຄ຺ຄາຫກໂຕປິ ມຫປ຺ຜລໍ ໂຫຕິ. ສເຈ ປນ ຄຸຓາຕິເຣກໍ ນິໂຣຘາ ວຸຏ຺ຐິຕໍ ປຏິຄ຺ຄາຫກໍ ລຠຕິ, ເຈຕນາ ຈ ວິປຸລາ ໂຫຕິ, ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ວິປາກໍ ເທຕີຕິ.

໔໓໙. ອິມໍ ປນ ເຖຣສ຺ສ ຘມ຺ມກຖໍ ສຸຕ຺ວາ ປາຍາສິຣາຊຎ຺ໂຎ ເຖຣໍ ນິມນ຺ເຕຕ຺ວາ ສຕ຺ຕາຫໍ ເຖຣສ຺ສ ມຫາທານໍ ທຕ຺ວາ ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ມຫາຊນສ຺ສ ທານໍ ປຏ຺ຐເປສິ. ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ອຖ ໂຂ ປາຍາສິ ຣາຊຎ຺ໂຎຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ກຓາຊກນ຺ຕິ ສກຸຓ຺ຑກໍ ອຸຕ຺ຕຓ຺ຑຸລຠຕ຺ຕໍ. ພິລງ຺ຄທຸຕິຍນ຺ຕິ ກຎ຺ຊິກທຸຕິຍໍ. ໂຘຣການິ ຈ ວຕ຺ຖານີຕິ ຖູລານິ ຈ ວຕ຺ຖານິ. ຄຸຬວາລການີຕິ ຄຸຬທສານິ, ປຸຎ຺ຊປຸຎ຺ຊວເສນ ຐິຕມຫນ຺ຕທສານີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອວໍ ອນຸທ຺ທິສຕີຕິ ເອວໍ ອຸປທິສຕິ. ປາທາປີຕິ ປາເທນປິ.

໔໔໐. ອສກ຺ກຈ຺ຈນ຺ຕິ ສທ຺ຘາວິຣຫິຕໍ ອສ຺ສທ຺ຘທານໍ. ອສຫຕ຺ຖາຕິ ນ ສຫຕ຺ເຖນ. ອຈິຕ຺ຕີກຕນ຺ຕິ ຈິຕ຺ຕີກາຣວິຣຫິຕໍ, ນ ຈິຕ຺ຕີກາຣມ຺ປິ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ນ ປຓີຕຈິຕ຺ຕໍ ກຕ຺ວາ ອທາສິ. ອປວິທ຺ຘນ຺ຕິ ຉຑ຺ຑິຕໍ ວິປ຺ປຕິຕໍ. ສຸຎ຺ຎໍ ເສຣີສກນ຺ຕິ ເສຣີສກໍ ນາມ ເອກໍ ຕຸຈ຺ຉໍ ຣຊຕວິມານໍ ອຸປຄໂຕ. ຕສ຺ສ ກິຣ ທ຺ວາເຣ ມຫາສິຣີສຣຸກ຺ໂຂ, ເຕນ ຕໍ ‘‘ເສຣີສກ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

໔໔໑. ອາຍສ຺ມາ ຄວໍປຕີຕິ ເຖໂຣ ກິຣ ປຸພ຺ເພ ມນຸສ຺ສກາເລ ໂຄປາລທາຣການໍ ເຊຏ຺ຐໂກ ຫຸຕ຺ວາ ມຫໂຕ ສິຣີສສ຺ສ ມູລໍ ໂສເຘຕ຺ວາ ວາລິກໍ ໂອກິຣິຕ຺ວາ ເອກໍ ປິຓ຺ຑປາຕິກຕ຺ເຖຣໍ ຣຸກ຺ຂມູເລ ນິສີທາເປຕ຺ວາ ອຕ຺ຕນາ ລທ຺ຘໍ ອາຫາຣໍ ທຕ຺ວາ ຕໂຕ ຈຸໂຕ ຕສ຺ສານຸຠາເວນ ຕສ຺ມິໍ ຣຊຕວິມາເນ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ສິຣີສຣຸກ຺ໂຂ ວິມານທ຺ວາເຣ ອຏ຺ຐາສິ. ໂສ ປຎ຺ຎາສາຍ ວສ຺ເສຫິ ຜລຕິ, ຕໂຕ ປຎ຺ຎາສ ວສ຺ສານິ ຄຕານີຕິ ເທວປຸຕ຺ໂຕ ສໍເວຄໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ໂສ ອປເຣນ ສມເຍນ ອມ຺ຫາກໍ ຠຄວໂຕ ກາເລ ມນຸສ຺ເສສຸ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ສຕ຺ຖຸ ຘມ຺ມກຖໍ ສຸຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ໂຕ. ປຸພ຺ພາຈິຓ຺ຓວເສນ ປນ ທິວາວິຫາຣຕ຺ຖາຍ ຕເທວ ວິມານໍ ອຠິຓ຺ຫໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ຕໍ ກິຣສ຺ສ ອຸຕຸສຸຂໍ ໂຫຕິ. ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ເຕນ ໂຂ ປນ ສມເຍນ ອາຍສ຺ມາ ຄວໍປຕີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ໂສ ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ທານໍ ທຕ຺ວາຕິ ໂສ ປຣສ຺ສ ສນ຺ຕກມ຺ປິ ທານໍ ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ທຕ຺ວາ. ເອວມາໂຣເຈສີຕິ ‘‘ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ທານໍ ເທຖາ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ອາໂຣເຈສິ. ຕຎ຺ຈ ປນ ເຖຣສ຺ສ ອາໂຣຈນໍ ສຸຕ຺ວາ ມຫາຊໂນ ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ທານໍ ທຕ຺ວາ ເທວໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ. ປາຍາສິສ຺ສ ປນ ຣາຊຎ຺ຎສ຺ສ ປຣິຈາຣກາ ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ທານໍ ທຕ຺ວາປິ ນິກນ຺ຕິວເສນ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕສ຺ເສວ ສນ຺ຕິເກ ນິພ຺ພຕ຺ຕາ. ຕໍ ກິຣ ທິສາຈາຣິກວິມານໍ ວຏ຺ຏນິອຏວິຍໍ ອໂຫສິ. ປາຍາສິເທວປຸຕ຺ໂຕ ຈ ເອກທິວສໍ ວາຓິຊການໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ກຕກມ຺ມໍ ກເຖສີຕິ.

ອິຕິ ສຸມງ຺ຄລວິລາສິນິຍາ ທີຆນິກາຍຏ຺ຐກຖາຍໍ

ປາຍາສິຣາຊຎ຺ຎສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.