ໂພຘິສຕ຺ຕຘມ຺ມຕາວຓ຺ຓນາ

໑໗. ອຖ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິປສ຺ສີ ໂພຘິສຕ຺ໂຕຕິອາທີສຸ ປນ ວິປສ຺ສີຕິ ຕສ຺ສ ນາມໍ, ຕຎ຺ຈ ໂຂ ວິວິເຘ ອຕ຺ເຖ ປສ຺ສນກຸສລຕາຍ ລທ຺ຘໍ. ໂພຘິສຕ຺ໂຕຕິ ປຓ຺ຑິຕສຕ຺ໂຕ ພຸຊ຺ຌນກສຕ຺ໂຕ. ໂພຘິສງ຺ຂາເຕສຸ ວາ ຈຕູສຸ ມຄ຺ເຄສຸ ສຕ຺ໂຕ ອາສຕ຺ໂຕ ລຄ຺ຄມານໂສຕິ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ. ສໂຕ ສມ຺ປຊາໂນຕິ ເອຕ຺ຖ ສໂຕຕິ ສຕິເຍວ. ສມ຺ປຊາໂນຕິ ຎາຓໍ. ສຕິໍ ສູປຏ຺ຐິຕໍ ກຕ຺ວາ ຎາເຓນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ມາຕຸກຸຈ຺ຉິໍ ໂອກ຺ກມີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂອກ຺ກມີຕິ ອິມິນາ ຈສ຺ສ ໂອກ຺ກນ຺ຕຠາໂວ ປາຬິຍໍ ທສ຺ສິໂຕ, ນ ໂອກ຺ກມນກ຺ກໂມ. ໂສ ປນ ຍສ຺ມາ ອຏ຺ຐກຖໍ ອາຣູຬ຺ໂຫ, ຕສ຺ມາ ເອວໍ ເວທິຕພ຺ໂພ –

ສພ຺ພໂພຘິສຕ຺ຕາ ຫິ ສມຕິໍສ ປາຣມິໂຍ ປູເຣຕ຺ວາ, ປຎ຺ຈ ມຫາປຣິຈ຺ຈາເຄ ປຣິຈ຺ຈຊິຕ຺ວາ, ຎາຕຕ຺ຖຈຣິຍໂລກຕ຺ຖຈຣິຍພຸທ຺ຘຈຣິຍານໍ ໂກຏິໍ ປຕ຺ວາ, ເວສ຺ສນ຺ຕຣສທິເສ ຕຕິເຍ ອຕ຺ຕຠາເວ ຐຕ຺ວາ, ສຕ຺ຕ ມຫາທານານິ ທຕ຺ວາ, ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ປຖວິໍ ກມ຺ເປຕ຺ວາ, ກາລງ຺ກຕ຺ວາ, ທຸຕິຍຈິຕ຺ຕວາເຣ ຕຸສິຕຠວເນ ນິພ຺ພຕ຺ຕນ຺ຕິ. ວິປສ຺ສີ ໂພຘິສຕ຺ໂຕປິ ຕເຖວ ກຕ຺ວາ ຕຸສິຕປຸເຣ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ສຏ຺ຐິສຕສຫສ຺ສາຘິກາ ສຕ຺ຕປຎ຺ຎາສ ວສ຺ສໂກຏິໂຍ ຕຕ຺ຖ ອຏ຺ຐາສິ. ອຎ຺ຎທາ ປນ ທີຆາຍຸກເທວໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ຕາ ໂພຘິສຕ຺ຕາ ນ ຍາວຕາຍຸກໍ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ. ກສ຺ມາ? ຕຕ຺ຖ ປາຣມີນໍ ທຸປ຺ປູຣຓີຍຕ຺ຕາ. ເຕ ອຘິມຸຕ຺ຕິກາລກິຣິຍໍ ກຕ຺ວາ ມນຸສ຺ສປເຖເຍວ ນິພ຺ພຕ຺ຕນ຺ຕິ. ປາຣມີນໍ ປູເຣນ຺ໂຕ ປນ ຍຖາ ອິທານິ ເອເກນ ອຕ຺ຕຠາເວນ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕໍ ອຸປເນຕຸໍ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ, ເອວໍ ສພ຺ພໂສ ປູຣິຕຕ຺ຕາ ຕທາ ວິປສ຺ສີ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ຕຕ຺ຖ ຍາວຕາຍຸກໍ ອຏ຺ຐາສິ.

ເທວຕານໍ ປນ – ‘‘ມນຸສ຺ສານໍ ຄຓນາວເສນ ອິທານິ ສຕ຺ຕຫິ ທິວເສຫິ ຈຸຕິ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ປຎ຺ຈ ປຸພ຺ພນິມິຕ຺ຕານິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ – ມາລາ ມິລາຍນ຺ຕິ, ວຕ຺ຖານິ ກິລິສ຺ສນ຺ຕິ, ກຈ຺ເຉຫິ ເສທາ ມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ກາເຍ ທຸພ຺ພຓ຺ຓິຍໍ ໂອກ຺ກມຕິ, ເທໂວ ເທວາສເນ ນ ສຓ຺ຐາຕິ. ຕຕ຺ຖ ມາລາຕິ ປຏິສນ຺ຘິຄ຺ຄຫຓທິວເສ ປິຬນ຺ຘນມາລາ, ຕາ ກິຣ ສຏ຺ຐິສຕສຫສ຺ສາຘິກາ ສຕ຺ຕປຓ຺ຓາສ ວສ຺ສໂກຏິໂຍ ອມິລາຍິຕ຺ວາ ຕທາ ມິລາຍນ຺ຕິ. ວຕ຺ເຖສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເອຕ຺ຕກໍ ປນ ກາລໍ ເທວານໍ ເນວ ສີຕໍ ນ ອຸຓ຺ຫໍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມິໍ ກາເລ ສຣີຣາ ພິນ຺ທຸພິນ຺ທຸວເສນ ເສທາ ມຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ເອຕ຺ຕກຎ຺ຈ ກາລໍ ເຕສໍ ສຣີເຣ ຂຓ຺ຑິຈ຺ຈປາລິຈ຺ຈາທິວເສນ ວິວຓ຺ຓຕາ ນ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ເທວຘີຕາ ໂສຬສວສ຺ສຸທ຺ເທສິກາ ວິຍ ຂາຍນ຺ຕິ, ເທວປຸຕ຺ຕາ ວີສຕິວສ຺ສຸທ຺ເທສິກາ ວິຍ ຂາຍນ຺ຕິ, ມຣຓກາເລ ປນ ເຕສໍ ກິລນ຺ຕຣູໂປ ອຕ຺ຕຠາໂວ ໂຫຕິ. ເອຕ຺ຕກຎ຺ຈ ເຕສໍ ກາລໍ ເທວໂລເກ ອຸກ຺ກຓ຺ຐິຕາ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ມຣຓກາເລ ປນ ນິສ຺ສສນ຺ຕິ ວິຊມ຺ຠນ຺ຕິ, ສເກ ອາສເນ ນາຠິຣມນ຺ຕິ.

ອິມານິ ປນ ປຸພ຺ພນິມິຕ຺ຕານິ ຍຖາ ໂລເກ ມຫາປຸຎ຺ຎານໍ ຣາຊຣາຊມຫາມຕ຺ຕາທີນໍເຍວ ອຸກ຺ກາປາຕຠູມິຈາລຈນ຺ທຄ຺ຄາຫາທີນິ ນິມິຕ຺ຕານິ ປຎ຺ຎາຍນ຺ຕິ, ນ ສພ຺ເພສໍ; ເອວໍ ມເຫສກ຺ຂເທວຕານໍເຍວ ປຎ຺ຎາຍນ຺ຕິ, ນ ສພ຺ເພສໍ. ຍຖາ ຈ ມນຸສ຺ເສສຸ ປຸພ຺ພນິມິຕ຺ຕານິ ນກ຺ຂຕ຺ຕປາຐກາທໂຍວ ຊານນ຺ຕິ, ນ ສພ຺ເພ; ເອວໍ ຕານິປິ ນ ສພ຺ພເທວຕາ ຊານນ຺ຕິ, ປຓ຺ຑິຕາ ເອວ ປນ ຊານນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍ ມນ຺ເທນ ກຸສລກມ຺ເມນ ນິພ຺ພຕ຺ຕາ ເທວປຸຕ຺ຕາ, ເຕ ເຕສຸ ອຸປ຺ປນ຺ເນສຸ – ‘‘ອິທານິ ໂກ ຊານາຕິ, ‘ກຸຫິໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕສ຺ສາມາ’ຕິ’’ ຠາຍນ຺ຕິ. ເຍ ມຫາປຸຎ຺ຎາ, ເຕ ‘‘ອມ຺ເຫຫິ ທິນ຺ນໍ ທານໍ, ຣກ຺ຂິຕໍ ສີລໍ, ຠາວິຕໍ ຠາວນໍ ອາຄມ຺ມ ອຸປຣິ ເທວໂລເກສຸ ສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ອນຸຠວິສ຺ສາມາ’’ຕິ ນ ຠາຍນ຺ຕິ. ວິປສ຺ສີ ໂພຘິສຕ຺ໂຕປິ ຕານິ ປຸພ຺ພນິມິຕ຺ຕານິ ທິສ຺ວາ ‘‘ອິທານິ ອນນ຺ຕເຣ ອຕ຺ຕຠາເວ ພຸທ຺ໂຘ ຠວິສ຺ສາມີ’’ຕິ ນ ຠາຍຕິ. ອຖສ຺ສ ເຕສຸ ນິມິຕ຺ເຕສຸ ປາຕຸຠູເຕສຸ ທສສຫສ຺ສຈກ຺ກວາຬເທວຕາ ສນ຺ນິປຕິຕ຺ວາ – ‘‘ມາຣິສ, ຕຸມ຺ເຫຫິ ທສ ປາຣມິໂຍ ປູເຣນ຺ເຕຫິ ນ ສກ຺ກສມ຺ປຕ຺ຕິໍ, ນ ມາຣສມ຺ປຕ຺ຕິໍ, ນ ພ຺ຣຫ຺ມສມ຺ປຕ຺ຕິໍ, ນ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ປຕ຺ເຖນ຺ເຕຫິ ປູຣິຕາ, ໂລກນິຕ຺ຖຣຓຕ຺ຖາຍ ປນ ພຸທ຺ຘຕ຺ຕໍ ປຕ຺ຖຍມາເນຫິ ປູຣິຕາ. ໂສ ໂວ, ອິທານິ ກາໂລ, ມາຣິສ, ພຸທ຺ຘຕ຺ຕາຍ, ສມໂຍ, ມາຣິສ, ພຸທ຺ຘຕ຺ຕາຍາ’’ຕິ ຍາຈນ຺ຕິ.

ອຖ ມຫາສຕ຺ໂຕ ຕາສໍ ເທວຕານໍ ປຏິຎ຺ຎໍ ອທຕ຺ວາວ ກາລທີປເທສກຸລຊເນຕ຺ຕິອາຍຸປຣິຈ຺ເຉທວເສນ ປຎ຺ຈມຫາວິໂລກນໍ ນາມ ວິໂລເກສິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ກາໂລ ນຸ ໂຂ, ນ ກາໂລ’’ຕິ ປຐມໍ ກາລໍ ວິໂລເກສິ. ຕຕ຺ຖ ວສ຺ສສຕສຫສ຺ສໂຕ ອຸທ຺ຘໍ ວຑ຺ຒິຕອາຍຸກາໂລ ກາໂລ ນາມ ນ ໂຫຕິ. ກສ຺ມາ? ຕທາ ຫິ ສຕ຺ຕານໍ ຊາຕິຊຣາມຣຓານິ ນ ປຎ຺ຎາຍນ຺ຕິ, ພຸທ຺ຘານຎ຺ຈ ຘມ຺ມເທສນາ ນາມ ຕິລກ຺ຂຓມຸຕ຺ຕາ ນຕ຺ຖິ. ເຕ ເຕສໍ – ‘‘ອນິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂມນຕ຺ຕາ’’ຕິ ກເຖນ຺ຕານໍ – ‘‘ກິໍ ນາເມຕໍ ກເຖນ຺ຕີ’’ຕິ ເນວ ໂສຕຸໍ, ນ ສທ຺ທຫິຕຸໍ ມຎ຺ຎນ຺ຕິ, ຕໂຕ ອຠິສມໂຍ ນ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມິໍ ອສຕິ ອນິຍ຺ຍານິກໍ ສາສນໍ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ໂສ ອກາໂລ. ວສ຺ສສຕໂຕ ອູນອາຍຸກາໂລປິ ກາໂລ ນ ໂຫຕິ. ກສ຺ມາ? ຕທາ ຫິ ສຕ຺ຕາ ອຸສ຺ສນ຺ນກິເລສາ ໂຫນ຺ຕິ, ອຸສ຺ສນ຺ນກິເລສານຎ຺ຈ ທິນ຺ໂນ ໂອວາໂທ ໂອວາທຏ຺ຐາເນ ນ ຕິຏ຺ຐຕິ, ອຸທເກ ທຓ຺ຑຣາຊິ ວິຍ ຂິປ຺ປໍ ວິຄຈ຺ຉຕິ. ຕສ຺ມາ ໂສປິ ອກາໂລວ. ວສ຺ສສຕສຫສ຺ສໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ເຫຏ຺ຐາ, ວສ຺ສສຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອຸທ຺ຘໍ ອາຍຸກາໂລ ກາໂລ ນາມ, ຕທາ ຈ ອສີຕິວສ຺ສສຫສ຺ສາຍຸກາ ມນຸສ຺ສາ. ອຖ ມຫາສຕ຺ໂຕ – ‘‘ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕພ຺ພກາໂລ’’ຕິ ກາລໍ ປສ຺ສິ.

ຕໂຕ ທີປໍ ວິໂລເກນ຺ໂຕ ສປຣິວາເຣ ຈຕ຺ຕາໂຣ ທີເປ ໂອໂລເກຕ຺ວາ – ‘‘ຕີສຸ ທີເປສຸ ພຸທ຺ຘາ ນ ນິພ຺ພຕ຺ຕນ຺ຕິ, ຊມ຺ພຸທີເປເຍວ ນິພ຺ພຕ຺ຕນ຺ຕີ’’ຕິ ທີປໍ ປສ຺ສິ.

ຕໂຕ – ‘‘ຊມ຺ພຸທີໂປ ນາມ ມຫາ, ທສໂຍຊນສຫສ຺ສປຣິມາໂຓ, ກຕຣສ຺ມິໍ ນຸ ໂຂ ປເທເສ ພຸທ຺ຘາ ນິພ຺ພຕ຺ຕນ຺ຕີ’’ຕິ ເທສໍ ວິໂລເກນ຺ໂຕ ມຊ຺ຌິມເທສໍ ປສ຺ສິ. ມຊ຺ຌິມເທໂສ ນາມ – ‘‘ປຸຣຕ຺ຖິມາຍ ທິສາຍ ຄຊງ຺ຄລໍ ນາມ ນິຄໂມ’’ຕິອາທິນາ (ມຫາວ. ໒໕໙) ນເຍນ ວິນເຍ ວຸຕ຺ໂຕວ. ໂສ ອາຍາມໂຕ ຕີຓິ ໂຍຊນສຕານິ, ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ອຑ຺ຒເຕຍ຺ຍານິ, ປຣິກ຺ເຂປໂຕ ນວໂຍຊນສຕານີຕິ. ເອຕສ຺ມິຎ຺ຫິ ປເທເສ ພຸທ຺ຘາ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘາ ອຄ຺ຄສາວກາ ອສີຕິ ມຫາສາວກາ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິຣາຊາໂນ ອຎ຺ເຎ ຈ ມເຫສກ຺ຂາ ຂຕ຺ຕິຍພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິມຫາສາລາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ອິທຎ຺ເຈຕ຺ຖ ພນ຺ຘຸມຕີ ນາມ ນຄຣໍ, ຕຕ຺ຖ ມຍາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕພ຺ພນ຺ຕິ ນິຏ຺ຐໍ ອຄມາສິ.

ຕໂຕ ກຸລໍ ວິໂລເກນ຺ໂຕ – ‘‘ພຸທ຺ຘາ ນາມ ໂລກສມ຺ມເຕ ກຸເລ ນິພ຺ພຕ຺ຕນ຺ຕິ. ອິທານິ ຈ ຂຕ຺ຕິຍກຸລໍ ໂລກສມ຺ມຕໍ, ຕຕ຺ຖ ນິພ຺ພຕ຺ຕິສ຺ສາມິ, ພນ຺ຘຸມາ ນາມ ເມ ຣາຊາ ປິຕາ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ກຸລໍ ປສ຺ສິ.

ຕໂຕ ມາຕຣໍ ວິໂລເກນ຺ໂຕ – ‘‘ພຸທ຺ຘມາຕາ ນາມ ໂລລາ ສຸຣາຘຸຕ຺ຕາ ນ ໂຫຕິ, ກປ຺ປສຕສຫສ຺ສໍ ປູຣິຕປາຣມີ, ຊາຕິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອຂຓ຺ຑປຎ຺ຈສີລາ ໂຫຕິ, ອຍຎ຺ຈ ພນ຺ຘຸມຕີ ນາມ ເທວີ ອີທິສາ, ອຍໍ ເມ ມາຕາ ຠວິສ຺ສຕິ, ‘‘ກິຕ຺ຕກໍ ປນສ຺ສາ ອາຍູ’’ຕິ ອາວຊ຺ຊນ຺ໂຕ ‘‘ທສນ຺ນໍ ມາສານໍ ອຸປຣິ ສຕ຺ຕ ທິວສານີ’’ຕິ ປສ຺ສິ.

ອິຕິ ອິມໍ ປຎ຺ຈມຫາວິໂລກນໍ ວິໂລເກຕ຺ວາ ‘‘ກາໂລ, ເມ ມາຣິສາ, ພຸທ຺ຘຠາວາຍາ’’ຕິ ເທວຕານໍ ສງ຺ຄຫໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ປຏິຎ຺ຎໍ ທຕ຺ວາ – ‘‘ຄຈ຺ຉຖ, ຕຸມ຺ເຫ’’ຕິ ຕາ ເທວຕາ ອຸຍ຺ໂຍເຊຕ຺ວາ ຕຸສິຕເທວຕາຫິ ປຣິວຸໂຕ ຕຸສິຕປຸເຣ ນນ຺ທນວນໍ ປາວິສິ. ສພ຺ພເທວໂລເກສຸ ຫິ ນນ຺ທນວນໍ ອຕ຺ຖິເຍວ. ຕຕ຺ຣ ນໍ ເທວຕາ ອິໂຕ ຈຸໂຕ ສຸຄຕິໍ ຄຈ຺ຉາຕິ ປຸພ຺ເພກຕກຸສລກມ຺ໂມກາສໍ ສາຣຍມານາ ວິຈຣນ຺ຕິ. ໂສ ເອວໍ ເທວຕາຫິ ກຸສລໍ ສາຣຍມານາຫິ ປຣິວຸໂຕ ຕຕ຺ຖ ວິຈຣນ຺ໂຕເຍວ ຈວິ.

ເອວໍ ຈຸໂຕ ຈ ‘ຈວາມີ’ຕິ ຊານາຕິ, ຈຸຕິຈິຕ຺ຕໍ ນ ຊານາຕິ. ປຏິສນ຺ຘິໍ ຄເຫຕ຺ວາປິ ຊານາຕິ, ປຏິສນ຺ຘິຈິຕ຺ຕເມວ ນ ຊານາຕິ. ‘‘ອິມສ຺ມິໍ ເມ ຐາເນ ປຏິສນ຺ຘິໍ ຄຫິຕາ’’ຕິ ເອວໍ ປນ ຊານາຕິ. ເກຈິ ປນ ເຖຣາ – ‘‘ອາວຊ຺ຊນປຣິຍາໂຍ ນາມ ລທ຺ຘຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ທຸຕິຍຕຕິຍຈິຕ຺ຕວາເຣ ເອວ ຊານິສ຺ສຕີ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ຕິປິຏກມຫາສີວຕ຺ເຖໂຣ ປນ ອາຫ – ‘‘ມຫາສຕ຺ຕານໍ ປຏິສນ຺ຘິ ນ ອຎ຺ເຎສໍ ປຏິສນ຺ຘິສທິສາ, ໂກຏິປ຺ປຕ຺ຕໍ ປນ ເຕສໍ ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ຎໍ. ຍສ຺ມາ ປນ ເຕເນວ ຈິຕ຺ເຕນ ຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ຎາຕຸໍ ນ ສກ຺ກາ, ຕສ຺ມາ ຈຸຕິຈິຕ຺ຕໍ ນ ຊານາຕິ. ຈຸຕິກ຺ຂເຓປິ ‘ຈວາມີ’ຕິ ຊານາຕິ. ປຏິສນ຺ຘິຈິຕ຺ຕໍ ນ ຊານາຕິ. ‘ອສຸກສ຺ມິໍ ເມ ຐາເນ ປຏິສນ຺ຘິ ຄຫິຕາ’ຕິ ຊານາຕິ, ຕສ຺ມິໍ ກາເລ ທສສຫສ຺ສິໂລກຘາຕຸ ກມ຺ປຕີ’’ຕິ. ເອວໍ ສໂຕ ສມ຺ປຊາໂນ ມາຕຸກຸຈ຺ຉິໍ ໂອກ຺ກມນ຺ໂຕ ປນ ເອກູນວີສຕິຍາ ປຏິສນ຺ຘິຈິຕ຺ເຕສຸ ເມຕ຺ຕາປຸພ຺ພຠາຄສ຺ສ ໂສມນສ຺ສສຫຄຕຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ຕອສງ຺ຂາຣິກກຸສລຈິຕ຺ຕສ຺ສ ສທິສມຫາວິປາກຈິຕ຺ເຕນ ປຏິສນ຺ຘິ ຄຓ຺ຫິ. ມຫາສີວຕ຺ເຖໂຣ ປນ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄເຕນາຕິ ອາຫ. ຍຖາ ຈ ອມ຺ຫາກໍ ຠຄວາ, ເອວໍ ໂສປິ ອາສາຬ຺ຫີປຸຓ຺ຓມາຍໍ ອຸຕ຺ຕຣາສາຬ຺ຫນກ຺ຂຕ຺ເຕເນວ ປຏິສນ຺ຘິໍ ອຄ຺ຄເຫສິ.

ຕທາ ກິຣ ປຸເຣ ປຸຓ຺ຓມາຍ ສຕ຺ຕມທິວສໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ວິຄຕສຸຣາປານໍ ມາລາຄນ຺ຘາທິວິຠູຕິສມ຺ປນ຺ນໍ ນກ຺ຂຕ຺ຕກີຬໍ ອນຸຠວມານາ ໂພຘິສຕ຺ຕມາຕາ ສຕ຺ຕເມ ທິວເສ ປາໂຕ ອຸຏ຺ຐາຍ ຄນ຺ໂຘທເກນ ນຫາຍິຕ຺ວາ ສພ຺ພາລງ຺ກາຣວິຠູສິຕາ ວຣໂຠຊນໍ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ອຸໂປສຖງ຺ຄານິ ອຘິຏ຺ຐາຍ ສິຣິຄພ຺ຠໍ ປວິສິຕ຺ວາ ສິຣິສຍເນ ນິປນ຺ນາ ນິທ຺ທໍ ໂອກ຺ກມມານາ ອິທໍ ສຸປິນໍ ອທ຺ທສ – ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣ ກິຣ ນໍ ມຫາຣາຊາໂນ ສຍເນເນວ ສທ຺ຘິໍ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອໂນຕຕ຺ຕທຫໍ ເນຕ຺ວາ ນຫາເປຕ຺ວາ ທິພ຺ພວຕ຺ຖໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ທິພ຺ພຄນ຺ເຘຫິ ວິລິມ຺ເປຕ຺ວາ ທິພ຺ພປຸປ຺ຜານິ ປິຬນ຺ຘິຕ຺ວາ, ຕໂຕ ອວິທູເຣ ຣຊຕປພ຺ພໂຕ, ຕສ຺ສ ອນ຺ໂຕ ກນກວິມານໍ ອຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມິໍ ປາຈີນໂຕ ສີສໍ ກຕ຺ວາ ນິປຊ຺ຊາເປສຸໍ. ອຖ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ເສຕວຣວາຣໂຓ ຫຸຕ຺ວາ ຕໂຕ ອວິທູເຣ ເອໂກ ສຸວຓ຺ຓປພ຺ພໂຕ, ຕຕ຺ຖ ຈຣິຕ຺ວາ ຕໂຕ ໂອຣຸຍ຺ຫ ຣຊຕປພ຺ພຕໍ ອຠິຣຸຫິຕ຺ວາ ກນກວິມານໍ ປວິສິຕ຺ວາ ມາຕຣໍ ປທກ຺ຂິຓໍ ກຕ຺ວາ ທກ຺ຂິຓປສ຺ສໍ ຜາເລຕ຺ວາ ກຸຈ຺ຉິໍ ປວິຏ຺ຐສທິໂສ ອໂຫສິ’’.

ອຖ ປພຸທ຺ຘາ ເທວີ ຕໍ ສຸປິນໍ ຣຎ຺ໂຎ ອາໂຣເຈສິ. ຣາຊາ ວິຠາຕາຍ ຣຕ຺ຕິຍາ ຈຕຸສຏ຺ຐິມຕ຺ເຕ ພ຺ຣາຫ຺ມຓປາໂມກ຺ເຂ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ ຫຣິຕູປລິຕ຺ຕາຍ ລາຊາທີຫິ ກຕມງ຺ຄລສກ຺ກາຣາຍ ຠູມິຍາ ມຫາຣຫານິ ອາສນານິ ປຎ຺ຎເປຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ນິສິນ຺ນານໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ສປ຺ປິມຘຸສກ຺ກຣາຠິສງ຺ຂຕສ຺ສ ວຣປາຍາສສ຺ສ ສຸວຓ຺ຓຣຊຕປາຕິໂຍ ປູເຣຕ຺ວາ ສຸວຓ຺ຓຣຊຕປາຕີເຫວ ປຏິກຸຊ຺ຊິຕ຺ວາ ອທາສິ, ອຎ຺ເຎຫິ ຈ ອຫຕວຕ຺ຖກປິລຄາວີທານາທີຫິ ເນສໍ ສນ຺ຕປ຺ເປສິ. ອຖ ເນສໍ ສພ຺ພກາມສນ຺ຕປ຺ປິຕານໍ ຕໍ ສຸປິນໍ ອາໂຣເຈຕ຺ວາ – ‘‘ກິໍ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ອາຫໍສຸ – ‘‘ມາ ຈິນ຺ຕຍິ, ມຫາຣາຊ, ເທວິຍາ ເຕ ກຸຈ຺ຉິມ຺ຫິ ຄພ຺ໂຠ ປຕິຏ຺ຐິໂຕ, ໂສ ຈ ໂຂ ປຸຣິສຄພ຺ໂຠ ນ ອິຕ຺ຖິຄພ຺ໂຠ, ປຸຕ຺ໂຕ ເຕ ຠວິສ຺ສຕິ. ໂສ ສເຈ ອຄາຣໍ ອຊ຺ຌາວສິສ຺ສຕິ, ຣາຊາ ຠວິສ຺ສຕິ ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ. ສເຈ ອຄາຣາ ນິກ຺ຂມ຺ມ ປພ຺ພຊິສ຺ສຕິ, ພຸທ຺ໂຘ ຠວິສ຺ສຕິ ໂລເກ ວິວຏ຺ຏຈ຺ຉໂທ’’ຕິ. ອຍໍ ຕາວ – ‘‘ມາຕຸກຸຈ຺ຉິໍ ໂອກ຺ກມີ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ວຓ຺ຓນາກ຺ກໂມ.

ອຍເມຕ຺ຖ ຘມ຺ມຕາຕິ ອຍໍ ເອຕ຺ຖ ມາຕຸກຸຈ຺ຉິໂອກ຺ກມເນ ຘມ຺ມຕາ, ອຍໍ ສຠາໂວ, ອຍໍ ນິຍາໂມຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ນິຍາໂມ ຈ ນາເມສ ກມ຺ມນິຍາໂມ, ອຸຕຸນິຍາໂມ, ພີຊນິຍາໂມ, ຈິຕ຺ຕນິຍາໂມ, ຘມ຺ມນິຍາໂມຕິ ປຎ຺ຈວິໂຘ (ຘ. ສ. ອຏ຺ຐ. ໔໙໘).

ຕຕ຺ຖ ກຸສລສ຺ສ ອິຏ຺ຐວິປາກທານໍ, ອກຸສລສ຺ສ ອນິຏ຺ຐວິປາກທານນ຺ຕິ ອຍໍ ກມ຺ມນິຍາໂມ. ຕສ຺ສ ທີປນຕ຺ຖໍ – ‘‘ນ ອນ຺ຕລິກ຺ເຂ’’ຕິ (ຂຸ. ປາ. ໑໒໗) ຄາຖາຍ ວຕ຺ຖູນິ ວຕ຺ຕພ຺ພານິ. ອປິຈ ເອກາ ກິຣ ອິຕ຺ຖີ ສາມິເກນ ສທ຺ຘິໍ ຠຓ຺ຑິຕ຺ວາ ອຸພ຺ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ມຣິຕຸກາມາ ຣຊ຺ຊຸປາເສ ຄີວໍ ປເວເສສິ. ອຎ຺ຎຕໂຣ ປຸຣິໂສ ວາສິໍ ນິເສນ຺ໂຕ ຕໍ ອິຕ຺ຖິກມ຺ມໍ ທິສ຺ວາ ຣຊ຺ຊຸໍ ຉິນ຺ທິຕຸກາໂມ – ‘‘ມາ ຠາຍິ, ມາ ຠາຍີ’’ຕິ ຕໍ ສມສ຺ສາເສນ຺ໂຕ ອຸປຘາວິ. ຣຊ຺ຊຸ ອາສີວິໂສ ຫຸຕ຺ວາ ອຏ຺ຐາສິ. ໂສ ຠີໂຕ ປລາຍິ. ອິຕຣາ ຕຕ຺ເຖວ ມຣິ. ເອວມາທີນິ ເຈຕ຺ຖ ວຕ຺ຖູນິ ທສ຺ເສຕພ຺ພານິ.

ເຕສຸ ເຕສຸ ຊນປເທສຸ ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ກາເລ ເອກປ຺ປຫາເຣເນວ ຣຸກ຺ຂານໍ ປຸປ຺ຜຜລຄຫຓາທີນິ, ວາຕສ຺ສ ວາຍນໍ ອວາຍນໍ, ອາຕປສ຺ສ ຕິກ຺ຂຕາ ມນ຺ທຕາ, ເທວສ຺ສ ວສ຺ສນໍ ອວສ຺ສນໍ, ປທຸມານໍ ທິວາ ວິກສນໍ ຣຕ຺ຕິໍ ມິລາຍນນ຺ຕິ ເອວມາທິ ອຸຕຸນິຍາໂມ.

ຍໍ ປເນຕໍ ສາລິພີຊໂຕ ສາລິຜລເມວ, ມຘຸຣໂຕ ມຘຸຣສໍເຍວ, ຕິຕ຺ຕໂຕ ຕິຕ຺ຕຣສໍເຍວ ຜລໍ ໂຫຕິ, ອຍໍ ພີຊນິຍາໂມ.

ປຸຣິມາ ປຸຣິມາ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິກາ ຘມ຺ມາ ປຈ຺ຉິມານໍ ປຈ຺ຉິມານໍ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິການໍ ຘມ຺ມານໍ ອຸປນິສ຺ສຍປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍຕິ ເອວໍ ຍເທຕໍ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓາທີນໍ ອນນ຺ຕຣາ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉນາທີນໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕນໍ, ອຍໍ ຈິຕ຺ຕນິຍາໂມ.

ຍາ ປເນສາ ໂພຘິສຕ຺ຕານໍ ມາຕຸກຸຈ຺ຉິໂອກ຺ກມນາທີສຸ ທສສຫສ຺ສິໂລກຘາຕຸກມ຺ປນາທີນໍ ປວຕ຺ຕິ, ອຍໍ ຘມ຺ມນິຍາໂມ ນາມ. ເຕສຸ ອິຘ ຘມ຺ມນິຍາໂມ ອຘິປ຺ເປໂຕ. ຕສ຺ມາ ຕເມວຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ຘມ຺ມຕາ ເອສາ ຠິກ຺ຂເວຕິອາທິມາຫ.

໑໘. ຕຕ຺ຖ ກຸຈ຺ຉິໍ ໂອກ຺ກມຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ກຸຈ຺ຉິໍ ໂອກ຺ກນ຺ໂຕ ໂຫຕີຕິ ອຍເມວຕ຺ໂຖ. ໂອກ຺ກນ຺ເຕ ຫິ ຕສ຺ມິໍ ເອວໍ ໂຫຕິ, ນ ໂອກ຺ກມມາເນ. ອປ຺ປມາໂຓຕິ ວຸຑ຺ຒິປ຺ປມາໂຓ, ວິປຸໂລຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຸຬາໂຣຕິ ຕສ຺ເສວ ເວວຈນໍ. ອຸຬາຣານິ ອຸຬາຣານິ ຂາທນີຍານິ ຂາທນ຺ຕີຕິອາທີສຸ (ມ. ນິ. ໑.໓໙໙) ຫິ ມຘຸຣໍ ອຸຬາຣນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຸຬາຣາຍ ຂລຸ ຠວໍ ວຈ຺ຉາຍໂນ ສມຓໍ ໂຄຕມໍ ປສໍສາຍ ປສໍສຕີຕິອາທີສຸ (ມ. ນິ. ໑.໒໘໘) ເສຏ຺ຐໍ ອຸຬາຣນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິຘ ປນ ວິປຸລໍ ອຘິປ຺ເປຕໍ. ເທວານໍ ເທວານຸຠາວນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ເທວານໍ ອຍມານຸຠາໂວ ນິວຕ຺ຖວຕ຺ຖສ຺ສ ປຠາ ທ຺ວາທສໂຍຊນານິ ຜຣຕິ, ຕຖາ ສຣີຣສ຺ສ, ຕຖາ ອລງ຺ກາຣສ຺ສ, ຕຖາ ວິມານສ຺ສ, ຕໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ໂລກນ຺ຕຣິກາຕິ ຕິຓ຺ຓໍ ຕິຓ຺ຓໍ ຈກ຺ກວາຬານໍ ອນ຺ຕຣາ ເອເກໂກ ໂລກນ຺ຕຣິໂກ ໂຫຕິ, ຕິຓ຺ຓໍ ສກຏຈກ຺ການໍ ວາ ຕິຓ຺ຓໍ ປຕ຺ຕານໍ ວາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ອາຫຈ຺ຈ ຐປິຕານໍ ມຊ຺ເຌ ໂອກາໂສ ວິຍ. ໂສ ປນ ໂລກນ຺ຕຣິກນິຣໂຍ ປຣິມາຓໂຕ ອຏ຺ຐໂຍຊນສຫສ຺ໂສ ໂຫຕິ. ອຆາຕິ ນິຈ຺ຈວິວຏາ. ອສໍວຸຕາຕິ ເຫຏ຺ຐາປິ ອປ຺ປຕິຏ຺ຐາ. ອນ຺ຘກາຣາຕິ ຕມຠູຕາ. ອນ຺ຘກາຣຕິມິສາຕິ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓຸປ຺ປຕ຺ຕິນິວາຣຓໂຕ ອນ຺ຘຠາວກຣຓຕິມິເສນ ສມນ຺ນາຄຕາ. ຕຕ຺ຖ ກິຣ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓໍ ນ ຊາຍຕິ. ເອວໍມຫິທ຺ຘິກາຕິ ຈນ຺ທິມສູຣິຍາ ກິຣ ເອກປ຺ປຫາເຣເນວ ຕີສຸ ທີເປສຸ ປຎ຺ຎາຍນ຺ຕິ, ເອວໍ ມຫິທ຺ຘິກາ. ເອເກກາຍ ທິສາຍ ນວ ນວ ໂຍຊນສຕສຫສ຺ສານິ ອນ຺ຘກາຣໍ ວິຘມິຕ຺ວາ ອາໂລກໍ ທສ຺ເສນ຺ຕິ, ເອວໍມຫານຸຠາວາ. ອາຠາຍ ນານຸໂຠນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ຕໂນ ປຠາຍ ນປ຺ປໂຫນ຺ຕິ. ເຕ ກິຣ ຈກ຺ກວາຬປພ຺ພຕສ຺ສ ເວມຊ຺ເຌນ ວິຈຣນ຺ຕິ, ຈກ຺ກວາຬປພ຺ພຕຎ຺ຈ ອຕິກ຺ກມ຺ມ ໂລກນ຺ຕຣິກນິຣຍາ. ຕສ຺ມາ ເຕ ຕຕ຺ຖ ອາຠາຍ ນປ຺ປໂຫນ຺ຕິ.

ເຍປິ ຕຕ຺ຖ ສຕ຺ຕາຕິ ເຍປິ ຕສ຺ມິໍ ໂລກນ຺ຕຣິກມຫານິຣເຍ ສຕ຺ຕາ ອຸປ຺ປນ຺ນາ. ກິໍ ປນ ກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ. ຠາຣິຍໍ ທາຣຸຓໍ ມາຕາປິຕູນໍ ຘມ຺ມິກສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓານຎ຺ຈ ອຸປຣິ ອປຣາຘໍ, ອຎ຺ຎຎ຺ຈ ທິວເສ ທິວເສ ປາຓວຘາທິສາຫສິກກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ຕມ຺ພປຓ຺ຓິທີເປ ອຠຍໂຈຣນາຄໂຈຣາທໂຍ ວິຍ. ເຕສໍ ອຕ຺ຕຠາໂວ ຕິຄາວຸຕິໂກ ໂຫຕິ, ວຄ຺ຄຸລີນໍ ວິຍ ທີຆນຂາ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕ ຣຸກ຺ເຂ ວຄ຺ຄຸລິໂຍ ວິຍ ນເຂຫິ ຈກ຺ກວາຬປພ຺ພເຕ ລຄ຺ຄນ຺ຕິ. ຍທາ ສໍສປ຺ປນ຺ຕາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສ຺ສ ຫຕ຺ຖປາສໍ ຄຕາ ໂຫນ຺ຕິ, ອຖ ‘‘ຠກ຺ໂຂ ໂນ ລທ຺ໂຘ’’ຕິ ມຎ຺ຎມານາ ຕຕ຺ຖ ວາວຏາ ວິປຣິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ໂລກສນ຺ຘາຣກອຸທເກ ປຕນ຺ຕິ, ວາເຕ ປຫຣນ຺ເຕປິ ມຘຸກຜລານິ ວິຍ ຉິຊ຺ຊິຕ຺ວາ ອຸທເກ ປຕນ຺ຕິ, ປຕິຕມຕ຺ຕາວ ອຈ຺ຈນ຺ຕຂາເຣ ອຸທເກ ປິຏ຺ຐປິຓ຺ຑິ ວິຍ ວິລີຍນ຺ຕິ.

ອຎ຺ເຎປິ ກິຣ ໂຠ ສນ຺ຕິ ສຕ຺ຕາຕິ ໂຠ ຍຖາ ມຍໍ ມຫາທຸກ຺ຂໍ ອນຸຠວາມ, ເອວໍ ອຎ຺ເຎ ກິຣ ສຕ຺ຕາປິ ອິມໍ ທຸກ຺ຂມນຸຠວນຕ຺ຖາຍ ອິຘູປປນ຺ນາຕິ ຕໍ ທິວສໍ ປສ຺ສນ຺ຕິ. ອຍໍ ປນ ໂອຠາໂສ ເອກຍາຄຸປານມຕ຺ຕມ຺ປິ ນ ຕິຏ຺ຐຕິ, ອຈ຺ຉຣາສງ຺ຆາຏມຕ຺ຕເມວ ວິຊ຺ໂຊຠາໂສ ວິຍ ນິຈ຺ຉຣິຕ຺ວາ – ‘‘ກິໍ ອິທ’’ນ຺ຕິ ຠຓນ຺ຕານໍເຍວ ອນ຺ຕຣຘາຍຕິ. ສງ຺ກມ຺ປຕີຕິ ສມນ຺ຕໂຕ ກມ຺ປຕິ. ອິຕຣທ຺ວຍໍ ປຸຣິມປທສ຺ເສວ ເວວຈນໍ. ປຸນ ອປ຺ປມາໂຓ ຈາຕິອາທິ ນິຄມນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ.

໑໙. ຈຕ຺ຕາໂຣ ນໍ ເທວປຸຕ຺ຕາ ຈາຕຸທ຺ທິສໍ ຣກ຺ຂາຍ ອຸປຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ຈຕ຺ຕາໂຣຕິ ຈຕຸນ຺ນໍ ມຫາຣາຊານໍ ວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ທສສຫສ຺ສຈກ຺ກວາເຬສຸ ປນ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຈຕ຺ຕາໂຣ ກຕ຺ວາ ຈຕ຺ຕາລີສສຫສ຺ສານິ ໂຫນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ອິມສ຺ມິໍ ຈກ຺ກວາເຬ ມຫາຣາຊາໂນ ຂຄ຺ຄຫຕ຺ຖາ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ອາຣກ຺ຂຕ຺ຖາຍ ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ສິຣິຄພ຺ຠໍ ປວິຏ຺ຐາ, ອິຕເຣ ຄພ຺ຠທ຺ວາຣໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອວຣຸທ຺ຘເກ ປໍສຸປິສາຈກາທິຍກ຺ຂຄເຓ ປຏິກ຺ກມາເປຕ຺ວາ ຍາວ ຈກ຺ກວາຬາ ອາຣກ຺ຂໍ ຄຓ຺ຫິໍສຸ.

ກິມຕ຺ຖາຍ ປນາຍໍ ຣກ຺ຂາ? ນນຸ ປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂເຓ ກລລກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສເຈປິ ໂກຏິສຕສຫສ຺ສມາຣາ ໂກຏິສຕສຫສ຺ສສິເນຣຸໍ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ວາ ໂພຘິສຕ຺ຕມາຕຸຍາ ວາ ອນ຺ຕຣາຍກຣຓຕ຺ຖໍ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍຸໍ, ສພ຺ເພ ອນ຺ຕຣາວ ອນ຺ຕຣຘາເຍຍ຺ຍຸໍ. ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ເຈຕໍ ຠຄວຕາ ຣຸຫິຣຸປ຺ປາທວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ – ‘‘ອຏ຺ຐານເມຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນວກາໂສ, ຍໍ ປຣຸປກ຺ກເມນ ຕຖາຄຕໍ ຊີວິຕາ ໂວໂຣເປຍ຺ຍ. ອນຸປກ຺ກເມນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄຕາ ປຣິນິພ຺ພາຍນ຺ຕິ. ຄຈ຺ຉຖ, ຕຸມ຺ເຫ ຠິກ຺ຂເວ, ຍຖາວິຫາຣໍ, ອຣກ຺ຂິຍາ, ຠິກ຺ຂເວ ຕຖາຄຕາ’’ຕິ (ຈູຬວ. ໓໔໑). ເອວເມວ, ເຕນ ປຣຸປກ຺ກເມນ ນ ເຕສໍ ຊີວິຕນ຺ຕຣາໂຍ ອຕ຺ຖິ, ສນ຺ຕິ ໂຂ ປນ ອມນຸສ຺ສາ ວິຣູປາ ທຸທ຺ທສິກາ ເຠຣວຣູປາ ມິຄປກ຺ຂິໂນ, ເຍສໍ ຣູປໍ ວາ ທິສ຺ວາ ສທ຺ທໍ ວາ ສຸຕ຺ວາ ໂພຘິສຕ຺ຕມາຕຸ ຠຍໍ ວາ ສນ຺ຕາໂສ ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ເຕສໍ ນິວາຣຓຕ຺ຖາຍ ຣກ຺ຂໍ ອຄ຺ຄເຫສຸໍ. ອປິຈ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ປຸຎ຺ຎເຕເຊນ ສຎ຺ຊາຕຄາຣວາ ອຕ຺ຕໂນ ຄາຣວໂຈທິຕາປິ ເຕ ເອວມກໍສຸ.

ກິໍ ປນ ເຕ ອນ຺ໂຕຄພ຺ຠໍ ປວິສິຕ຺ວາ ຐິຕາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ມຫາຣາຊາໂນ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ມາຕຸຍາ ອຕ຺ຕານໍ ທສ຺ເສນ຺ຕິ, ນ ທສ຺ເສນ຺ຕີຕິ? ນຫານມຓ຺ຑນໂຠຊນາທິສຣີຣກິຈ຺ຈກາເລ ນ ທສ຺ເສນ຺ຕິ, ສິຣິຄພ຺ຠໍ ປວິສິຕ຺ວາ ວຣສຍເນ ນິປນ຺ນກາເລ ປນ ທສ຺ເສນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ກິຎ຺ຈາປິ ອມນຸສ຺ສທສ຺ສນໍ ນາມ ມນຸສ຺ສານໍ ສປ຺ປຏິຠຍໍ ໂຫຕິ, ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ມາຕາ ປນ ອຕ຺ຕໂນ ເຈວ ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ຈ ປຸຎ຺ຎານຸຠາເວນ ເຕ ທິສ຺ວາ ນ ຠາຍຕິ, ປກຕິອນ຺ເຕປຸຣປາລເກສຸ ວິຍ ອສ຺ສາ ເອເຕສຸ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ.

໒໐. ປກຕິຍາ ສີລວຕີຕິ ສຠາເວເນວ ສີລສມ຺ປນ຺ນາ. ອນຸປ຺ປນ຺ເນ ກິຣ ພຸທ຺ເຘ ມນຸສ຺ສາ ຕາປສປຣິພ຺ພາຊການໍ ສນ຺ຕິເກ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ອຸກ຺ກຸຏິກໍ ນິສີທິຕ຺ວາ ສີລໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ. ໂພຘິສຕ຺ຕມາຕາປິ ກາລເທວິລສ຺ສ ອິສິໂນ ສນ຺ຕິເກ ສີລໍ ຄຓ຺ຫາຕິ. ໂພຘິສຕ຺ເຕ ປນ ກຸຈ຺ຉິຄເຕ ອຎ຺ຎສ຺ສ ປາທມູເລ ນິສີທິຕຸໍ ນາມ ນ ສກ຺ກາ, ສມານາສເນ ນິສີທິຕ຺ວາ ຄຫິຕສີລມ຺ປິ ອາວຊ຺ຊນກຣຓມຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ສຍເມວ ສີລໍ ອຄ຺ຄເຫສີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

໒໑. ປຸຣິເສສູຕິ ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ປິຕຣໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ເກສຸຈິ ມນຸສ຺ເສສຸ ປຸຣິສາຘິປ຺ປາຍຈິຕ຺ຕໍ ນຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ໂພຘິສຕ຺ຕມາຕຸຣູປໍ ປນ ກຸສລາ ສິປ຺ປິກາ ໂປຕ຺ຖກມ຺ມາທີສຸປິ ກາຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ. ຕໍ ທິສ຺ວາ ປຸຣິສສ຺ສ ຣາໂຄ ນຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ນ ສກ຺ກາ ວຕ຺ຕຸໍ, ສເຈ ປນ ຕໍ ຣຕ຺ຕຈິຕ຺ໂຕ ອຸປສງ຺ກມິຕຸກາໂມ ໂຫຕິ, ປາທາ ນ ວຫນ຺ຕິ, ທິພ຺ພສງ຺ຂລິກາ ວິຍ ພຊ຺ຌນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ‘‘ອນຕິກ຺ກມນີຍາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໒໒. ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ກາມຄຸຓານນ຺ຕິ ປຸພ຺ເພ ກາມຄຸຓູປສຎ຺ຫິຕນ຺ຕິ ອິມິນາ ປຸຣິສາຘິປ຺ປາຍວເສນ ວຕ຺ຖຸປຏິກ຺ເຂໂປ ກໂຕ, ອິຘ ອາຣມ຺ມຓປ຺ປຏິລາໂຠ ທສ຺ສິໂຕ. ຕທາ ກິຣ ເທວິຍາ ເອວຣູໂປ ປຸຕ຺ໂຕ ກຸຈ຺ຉິໍ ອຸປປນ຺ໂນຕິ ສຸຕ຺ວາ ສມນ຺ຕໂຕ ຣາຊາໂນ ມຫຄ຺ຆອາຠຣຓຕູຣິຍາທິວເສນ ປຎ຺ຈທ຺ວາຣາຣມ຺ມຓວຕ຺ຖຸຠູຕໍ ປຓ຺ຓາກາຣໍ ເປເສນ຺ຕິ. ໂພຘິສຕ຺ຕສ຺ສ ຈ ໂພຘິສຕ຺ຕມາຕຸ ຈ ກຕກມ຺ມສ຺ສ ອຸສ຺ສນ຺ນຕ຺ຕາ ລາຠສກ຺ກາຣສ຺ສ ປມາຓປຣິຈ຺ເຉໂທ ນຕ຺ຖິ.

໒໓. ອກິລນ຺ຕກາຍາຕິ ຍຖາ ອຎ຺ຎາ ອິຕ຺ຖິໂຍ ຄພ຺ຠຠາເຣນ ກິລມນ຺ຕິ ຫຕ຺ຖປາທາ ອຸທ຺ຘຸມາຕຕາທີນິ ປາປຸຓນ຺ຕິ, ເອວໍ ຕສ຺ສາ ໂກຈິ ກິລມໂຖ ນາໂຫສິ. ຕິໂຣກຸຈ຺ຉິຄຕນ຺ຕິ ອນ຺ໂຕກຸຈ຺ຉິຄຕໍ. ປສ຺ສຕີຕິ ກລລາທິກາລໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ສຎ຺ຊາຕອງ຺ຄປຈ຺ຈງ຺ຄອຫີນິນ຺ທ຺ຣິຍຠາວໍ ອຸປຄຕໍເຍວ ປສ຺ສຕິ. ກິມຕ຺ຖໍ ປສ຺ສຕິ? ສຸຂວາສຕ຺ຖໍເຍວ. ຍເຖວ ຫິ ມາຕາ ປຸຕ຺ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ນິປນ຺ນາ ວາ ນິສິນ຺ນາ ວາ – ‘‘ຫຕ຺ຖໍ ວາສ຺ສ ປາທໍ ວາ ໂອລມ຺ພນ຺ຕໍ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ສຓ຺ຐເປສ຺ສາມີ’’ຕິ ສຸຂວາສຕ຺ຖໍ ປຸຕ຺ຕໍ ໂອໂລເກຕິ, ເອວໍ ໂພຘິສຕ຺ຕມາຕາປິ ຍໍ ຕໍ ມາຕຸ ອຸຏ຺ຐານຄມນປຣິວຕ຺ຕນນິສຊ຺ຊາທີສຸ ອຸຓ຺ຫສີຕໂລຓິກຕິຕ຺ຕກກຏຸກາຫາຣອຊ຺ໂຌຫຣຓກາເລສຸ ຈ ຄພ຺ຠສ຺ສ ທຸກ຺ຂໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ‘‘ອຕ຺ຖິ ນຸ ໂຂ ເມ ຕໍ ປຸຕ຺ຕສ຺ສາ’’ຕິ ສຸຂວາສຕ຺ຖໍ ໂອໂລກຍມານາ ປລ຺ລງ຺ກໍ ອາຠຸຊິຕ຺ວາ ນິສິນ຺ນໍ ໂພຘິສຕ຺ຕໍ ປສ຺ສຕິ. ຍຖາ ຫິ ອຎ຺ເຎ ອນ຺ໂຕກຸຈ຺ຉິຄຕາ ປກ຺ກາສຍໍ ອວຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ອາມາສຍໍ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອຸທຣປຏລໍ ປິຏ຺ຐິໂຕ ກຕ຺ວາ ປິຏ຺ຐິກຓ຺ຑກໍ ນິສ຺ສາຍ ອຸກ຺ກຸຏິກໍ ທ຺ວີສຸ ມຸຏ຺ຐີສຸ ຫນຸກໍ ຐເປຕ຺ວາ ເທເວ ວສ຺ສນ຺ເຕ ຣຸກ຺ຂສຸສິເຣ ມກ຺ກຏາ ວິຍ ນິສີທນ຺ຕິ, ນ ເອວໍ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ, ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ປນ ປິຏ຺ຐິກຓ຺ຑກໍ ປິຏ຺ຐິໂຕ ກຕ຺ວາ ຘມ຺ມາສເນ ຘມ຺ມກຖິໂກ ວິຍ ປລ຺ລງ຺ກໍ ອາຠຸຊິຕ຺ວາ ປຸຣຕ຺ຖາຠິມຸໂຂ ນິສີທຕິ. ປຸພ຺ເພກຕກມ຺ມໍ ປນສ຺ສາ ວຕ຺ຖຸໍ ໂສເຘຕິ, ສຸທ຺ເຘ ວຕ຺ຖຸມ຺ຫິ ສຸຂຸມຈ຺ຉວິລກ຺ຂຓໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕິ. ອຖ ນໍ ກຸຈ຺ຉິຕໂຈ ປຏິຈ຺ຉາເທຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ໂອໂລເກນ຺ຕິຍາ ພຫິຐິໂຕ ວິຍ ປຎ຺ຎາຍຕິ. ຕມຕ຺ຖໍ ອຸປມາຍ ວິຠາເວນ຺ໂຕ ຠຄວາ ເສຍ຺ຍຖາປີຕິອາທິມາຫ. ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ປນ ອນ຺ໂຕກຸຈ຺ຉິຄໂຕ ມາຕຣໍ ນ ປສ຺ສຕິ. ນ ຫິ ອນ຺ໂຕກຸຈ຺ຉິຍໍ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ.

໒໔. ກາລງ຺ກໂຣຕີຕິ ນ ວິຊາຕຠາວປຈ຺ຈຍາ, ອາຍຸປຣິກ຺ຂເຍເນວ. ໂພຘິສຕ຺ເຕນ ວສິຕຏ຺ຐານຎ຺ຫິ ເຈຕິຍກຸຏິສທິສໍ ໂຫຕິ, ອຎ຺ເຎສໍ ອປຣິໂຠຄາຣຫໍ, ນ ຈ ສກ຺ກາ ໂພຘິສຕ຺ຕມາຕຣໍ ອປເນຕ຺ວາ ອຎ຺ຎໍ ອຄ຺ຄມເຫສິຏ຺ຐາເນ ຐເປຕຸນ຺ຕິ ຕຕ຺ຕກໍເຍວ ໂພຘິສຕ຺ຕມາຕຸ ອາຍຸປ຺ປມາຓໍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ຕທາ ກາລງ຺ກໂຣຕິ. ກຕຣສ຺ມິໍ ປນ ວເຍ ກາລໍ ກໂຣຕີຕິ? ມຊ຺ຌິມວເຍ. ປຐມວຍສ຺ມິຎ຺ຫິ ສຕ຺ຕານໍ ອຕ຺ຕຠາເວ ຉນ຺ທຣາໂຄ ພລວາ ໂຫຕິ, ເຕນ ຕທາ ສຎ຺ຊາຕຄພ຺ຠາ ອິຕ຺ຖີ ຄພ຺ຠໍ ອນຸຣກ຺ຂິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ຄພ຺ໂຠ ພຫ຺ວາພາໂຘ ໂຫຕິ. ມຊ຺ຌິມວຍສ຺ສ ປນ ທ຺ເວ ໂກຏ຺ຐາເສ ອຕິກ຺ກມ຺ມ ຕຕິເຍ ໂກຏ຺ຐາເສ ວຕ຺ຖຸ ວິສທໍ ໂຫຕິ, ວິສເທ ວຕ຺ຖຸມ຺ຫິ ນິພ຺ພຕ຺ຕທາຣກາ ອໂຣຄາ ໂຫນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ໂພຘິສຕ຺ຕມາຕາປິ ປຐມວເຍ ສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ອນຸຠວິຕ຺ວາ ມຊ຺ຌິມວຍສ຺ສ ຕຕິເຍ ໂກຏ຺ຐາເສ ວິຊາຍິຕ຺ວາ ກາລໍ ກໂຣຕີຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ຘມ຺ມຕາ.

໒໕. ນວ ວາ ທສ ວາຕິ ເອຕ຺ຖ ວາ ສທ຺ທສ຺ສ ວິກປ຺ປນວເສນ ສຕ຺ຕ ວາ ອຏ຺ຐ ວາ ເອກາທສ ວາ ທ຺ວາທສ ວາຕິ ເອວມາທີນໍ ສງ຺ຄໂຫ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຕຕ຺ຖ ສຕ຺ຕມາສຊາໂຕ ຊີວຕິ, ສີຕຸຓ຺ຫກ຺ຂໂມ ປນ ນ ໂຫຕິ. ອຏ຺ຐມາສຊາໂຕ ນ ຊີວຕິ, ອວເສສາ ຊີວນ຺ຕິ.

໒໗. ເທວາ ປຐມໍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕີຕິ ຂີຓາສວາ ສຸທ຺ຘາວາສພ຺ຣຫ຺ມາໂນ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ. ກຖໍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ? ‘‘ສູຕິເວສໍ ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ’’ຕິ ເອເກ. ຕໍ ປນ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘ຕທາ ໂພຘິສຕ຺ຕມາຕາ ສຸວຓ຺ຓຂຈິຕໍ ວຕ຺ຖໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ມຈ຺ຉກ຺ຂິສທິສໍ ທຸກູລປຏໍ ຍາວ ປາທນ຺ຕາ ປາຣຸປິຕ຺ວາ ອຏ຺ຐາສິ. ອຖສ຺ສາ ສລ຺ລຫຸກຄພ຺ຠວຸຏ຺ຐານໍ ອໂຫສິ, ຘມກຣຓໂຕ ອຸທກນິກ຺ຂມນສທິສໍ. ອຖ ເຕ ປກຕິພ຺ຣຫ຺ມເວເສເນວ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຐມໍ ສຸວຓ຺ຓຊາເລນ ປຏິຄ຺ຄເຫສຸໍ. ເຕສໍ ຫຕ຺ຖໂຕ ຈຕ຺ຕາໂຣ ມຫາຣາຊາໂນ ອຊິນປ຺ປເວຓິຍາ ປຏິຄ຺ຄເຫສຸໍ. ຕໂຕ ມນຸສ຺ສາ ທຸກູລຈຸມ຺ພຏເກນ ປຏິຄ຺ຄເຫສຸໍ’. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ເທວາ ປຐມໍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ, ປຈ຺ຉາ ມນຸສ຺ສາ’’ຕິ.

໒໘. ຈຕ຺ຕາໂຣ ນໍ ເທວປຸຕ຺ຕາຕິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ມຫາຣາຊາໂນ. ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາຕິ ອຊິນປ຺ປເວຓິຍາ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ. ມເຫສກ຺ໂຂຕິ ມຫາເຕໂຊ ມຫາຍໂສ ລກ຺ຂຓສມ຺ປນ຺ໂນ.

໒໙. ວິສໂທວ ນິກ຺ຂມຕີຕິ ຍຖາ ອຎ຺ເຎ ສຕ຺ຕາ ໂຍນິມຄ຺ເຄ ລຄ຺ຄນ຺ຕາ ຠຄ຺ຄວິຠຄ຺ຄາ ນິກ຺ຂມນ຺ຕິ, ນ ເອວໍ ນິກ຺ຂມຕິ, ອລຄ຺ໂຄ ຫຸຕ຺ວາ ນິກ຺ຂມຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ ອຸເທນາຕິ ອຸທເກນ. ເກນຈິ ອສຸຈິນາຕິ ຍຖາ ອຎ຺ເຎ ສຕ຺ຕາ ກມ຺ມຊວາເຕຫິ ອຸທ຺ຘໍປາທາ ອໂຘສິຣາ ໂຍນິມຄ຺ເຄ ປກ຺ຂິຕ຺ຕາ ສຕໂປຣິສໍ ນຣກປປາຕໍ ປຕນ຺ຕາ ວິຍ, ຕາຬຈ຺ຉິທ຺ເທນ ນິກ຺ກຑ຺ຒິຍມານາ ຫຕ຺ຖີ ວິຍ ມຫາທຸກ຺ຂໍ ອນຸຠວນ຺ຕາ ນານາອສຸຈິມກ຺ຂິຕາວ ນິກ຺ຂມນ຺ຕິ, ນ ເອວໍ ໂພຘິສຕ຺ໂຕ. ໂພຘິສຕ຺ຕຎ຺ຫິ ກມ຺ມຊວາຕາ ອຸທ຺ຘປາທໍ ອໂຘສິຣໍ ກາຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ. ໂສ ຘມ຺ມາສນໂຕ ໂອຕຣນ຺ໂຕ ຘມ຺ມກຖິໂກ ວິຍ, ນິສ຺ເສຓິໂຕ ໂອຕຣນ຺ໂຕ ປຸຣິໂສ ວິຍ ຈ ທ຺ເວ ຫຕ຺ເຖ ຈ ທ຺ເວ ປາເທ ຈ ປສາເຣຕ຺ວາ ຐິຕໂກວ ມາຕຸກຸຈ຺ຉິສມ຺ຠເວນ ເກນຈິ ອສຸຈິນາ ອມກ຺ຂິໂຕວ ນິກ຺ຂມຕິ.

ອຸທກສ຺ສ ຘາຣາຕິ ອຸທກວຏ຺ຏິໂຍ. ຕາສຸ ສີຕາ ສຸວຓ຺ຓກຏາເຫ ປຕຕິ ອຸຓ຺ຫາ ຣຊຕກຏາເຫ. ອິທຎ຺ຈ ປຖວິຕເລ ເກນຈິ ອສຸຈິນາ ອສມ຺ມິສ຺ສໍ ເຕສໍ ປານີຍປຣິໂຠຊນີຍອຸທກຎ຺ເຈວ ອຎ຺ເຎຫິ ອສາຘາຣຓໍ ກີຬາອຸທກຎ຺ຈ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ອຎ຺ຎສ຺ສ ປນ ສຸວຓ຺ຓຣຊຕຆເຏຫິ ອາຫຣິຍມານອຸທກສ຺ສ ເຈວ ຫໍສວຕ຺ຕກາທິໂປກ຺ຂຣຓີຄຕສ຺ສ ຈ ອຸທກສ຺ສ ປຣິຈ຺ເຉໂທ ນຕ຺ຖິ.

໓໑. ສມ຺ປຕິຊາໂຕຕິ ມຸຫຸຕ຺ຕຊາໂຕ. ປາຬິຍໍ ປນ ມາຕຸກຸຈ຺ຉິໂຕ ນິກ຺ຂນ຺ຕມຕ຺ໂຕ ວິຍ ທສ຺ສິໂຕ, ນ ເອວໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ນິກ຺ຂນ຺ຕມຕ຺ຕຎ຺ຫິ ນໍ ປຐມໍ ພ຺ຣຫ຺ມາໂນ ສຸວຓ຺ຓຊາເລນ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫິໍສຸ, ເຕສໍ ຫຕ຺ຖໂຕ ຈຕ຺ຕາໂຣ ມຫາຣາຊາໂນ ອຊິນປ຺ປເວຓິຍາ, ເຕສໍ ຫຕ຺ຖໂຕ ມນຸສ຺ສາ ທຸກູລຈຸມ຺ພຏເກນ. ມນຸສ຺ສານໍ ຫຕ຺ຖໂຕ ມຸຈ຺ຈິຕ຺ວາ ປຖວິຍໍ ປຕິຏ຺ຐິໂຕ. ເສຕມ຺ຫິ ຉຕ຺ເຕ ອນຸຘາຣິຍມາເນຕິ ທິພ຺ພເສຕຈ຺ຉຕ຺ເຕ ອນຸຘາຣິຍມານມ຺ຫິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ຉຕ຺ຕສ຺ສ ປຣິວາຣານິ ຂຄ຺ຄາທີນິ ປຎ຺ຈ ຣາຊກກຸຘຠຓ຺ຑານິປິ ອາຄຕາເນວ. ປາຬິຍໍ ປນ ຣາຊຄມເນ ຣາຊາ ວິຍ ຉຕ຺ຕເມວ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕສຸ ຉຕ຺ຕເມວ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ນ ຉຕ຺ຕຄ຺ຄາຫໂກ. ຕຖາ ຂຄ຺ຄຕາລວຓ຺ຏໂມຣຫຕ຺ຖກວາຬພີຊນີອຸຓ຺ຫີສມຕ຺ຕາເຍວ ປຎ຺ຎາຍນ຺ຕິ, ນ ເຕສໍ ຄາຫກາ. ສພ຺ພານິ ກິຣ ຕານິ ອທິສ຺ສມານຣູປາ ເທວຕາ ຄຓ຺ຫິໍສຸ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຈຕໍ –

‘‘ອເນກສາຂຎ຺ຈ ສຫສ຺ສມຓ຺ຑລໍ,

ຉຕ຺ຕໍ ມຣູ ຘາຣຍຸມນ຺ຕລິກ຺ເຂ;

ສຸວຓ຺ຓທຓ຺ຑາ ວິປຕນ຺ຕິ ຈາມຣາ,

ນ ທິສ຺ສເຣ ຈາມຣຉຕ຺ຕຄາຫກາ’’ຕິ. (ສຸ. ນິ. ໖໙໓);

ສພ຺ພາ ຈ ທິສາຕິ ອິທໍ ສຕ຺ຕປທວີຕິຫາຣູປຣິ ຐິຕສ຺ສ ວິຍ ສພ຺ພທິສານຸວິໂລກນໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ໂຂ ປເນວໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ມຫາສຕ຺ໂຕ ຫິ ມນຸສ຺ສານໍ ຫຕ຺ຖໂຕ ມຸຈ຺ຈິຕ຺ວາ ປຐວິຍໍ ປຕິຏ຺ຐິໂຕ ປຸຣຕ຺ຖິມໍ ທິສໍ ໂອໂລເກສິ. ອເນການິ ຈກ຺ກວາຬສຫສ຺ສານິ ເອກງ຺ຄຓານິ ອເຫສຸໍ. ຕຕ຺ຖ ເທວມນຸສ຺ສາ ຄນ຺ຘມາລາທີຫິ ປູຊຍມານາ – ‘‘ມຫາປຸຣິສ, ອິຘ ຕຸມ຺ເຫຫິ ສທິໂສປິ ນຕ຺ຖິ, ກຸໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິຕໂຣ’’ຕິ ອາຫໍສຸ. ເອວໍ ຈຕສ຺ໂສ ທິສາ, ຈຕສ຺ໂສ ອນຸທິສາ, ເຫຏ຺ຐາ, ອຸປຣີຕິ ທສ ທິສາ ອນຸວິໂລເກຕ຺ວາ ອຕ຺ຕນາ ສທິສໍ ອທິສ຺ວາ – ‘‘ອຍໍ ອຸຕ຺ຕຣາ ທິສາ’’ຕິ ອຸຕ຺ຕຣາຠິມຸໂຂ ສຕ຺ຕປທວີຕິຫາເຣນ ອຄມາສີຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອາສຠິນ຺ຕິ ອຸຕ຺ຕມໍ. ອຄ຺ໂຄຕິ ຄຸເຓຫິ ສພ຺ພປຐໂມ. ອິຕຣານິ ທ຺ເວ ປທານິ ເອຕສ຺ເສວ ເວວຈນານິ. ອຍມນ຺ຕິມາ ຊາຕິ, ນຕ຺ຖິ ທານິ ປຸນພ຺ຠໂວຕິ ປທທ຺ວເຍນ ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ຕຠາເວ ປຕ຺ຕພ຺ພໍ ອຣຫຕ຺ຕໍ ພ຺ຍາກາສິ.

ເອຕ຺ຖ ຈ ສເມຫິ ປາເທຫິ ປຖວິຍາ ປຕິຏ຺ຐານໍ ຈຕຸຣິທ຺ຘິປາທປຏິລາຠສ຺ສ ປຸພ຺ພນິມິຕ຺ຕໍ, ອຸຕ຺ຕຣາຠິມຸຂຠາໂວ ມຫາຊນໍ ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ອຠິຠວິຕ຺ວາ ຄມນສ຺ສ ປຸພ຺ພນິມິຕ຺ຕໍ, ສຕ຺ຕປທຄມນໍ ສຕ຺ຕໂພຊ຺ຌງ຺ຄຣຕນປຏິລາຠສ຺ສ ປຸພ຺ພນິມິຕ຺ຕໍ, ທິພ຺ພເສຕຈ຺ຉຕ຺ຕຘາຣຓໍ ວິມຸຕ຺ຕິວຣຉຕ຺ຕປຏິລາຠສ຺ສ ປຸພ຺ພນິມິຕ຺ຕໍ, ປຎ຺ຈຣາຊກກຸຘຠຓ຺ຑານໍ ປຏິລາໂຠ ປຎ຺ຈຫິ ວິມຸຕ຺ຕີຫິ ວິມຸຈ຺ຈນສ຺ສ ປຸພ຺ພນິມິຕ຺ຕໍ, ສພ຺ພທິສານຸວິໂລກນໍ ອນາວຣຓຎາຓປຏິລາຠສ຺ສ ປຸພ຺ພນິມິຕ຺ຕໍ, ອາສຠິວາຈາຠາສນໍ ອປ຺ປຏິວຕ຺ຕິຍຘມ຺ມຈກ຺ກປ຺ປວຕ຺ຕນສ຺ສ ປຸພ຺ພນິມິຕ຺ຕໍ, ‘‘ອຍມນ຺ຕິມາ ຊາຕີ’’ຕິ ສີຫນາໂທ ອນຸປາທິເສສາຍ ນິພ຺ພານຘາຕຸຍາ ປຣິນິພ຺ພານສ຺ສ ປຸພ຺ພນິມິຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອິເມ ວາຣາ ປາຬິຍໍ ອາຄຕາ, ສມ຺ພຫຸລວາໂຣ ປນ ນາຄໂຕ, ອາຫຣິຕ຺ວາ ທີເປຕພ຺ໂພ.

ມຫາປຸຣິສສ຺ສ ຫິ ຊາຕທິວເສ ທສສຫສ຺ສິໂລກຘາຕຸ ກມ຺ປິ. ທສສຫສ຺ສິໂລກຘາຕຸມ຺ຫິ ເທວຕາ ເອກຈກ຺ກວາເຬ ສນ຺ນິປຕິໍສຸ. ປຐມໍ ເທວາ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫິໍສຸ, ປຈ຺ຉາ ມນຸສ຺ສາ. ຕນ຺ຕິພທ຺ຘາ ວີຓາ ຈມ຺ມພທ຺ຘາ ເຠຣິໂຍ ຈ ເກນຈິ ອວາທິຕາ ສຍເມວ ວຊ຺ຊິໍສຸ. ມນຸສ຺ສານໍ ອນ຺ທຸພນ຺ຘນາທີນິ ຂຓ຺ຑາຂຓ຺ຑໍ ຉິຊ຺ຊິໍສຸ. ສພ຺ພໂຣຄາ ວູປສມິໍສຸ, ອມ຺ພິເລນ ໂຘຕຕມ຺ພມລໍ ວິຍ ວິຄຈ຺ຉິໍສຸ. ຊຈ຺ຈນ຺ຘາ ຣູປານິ ປສ຺ສິໍສຸ. ຊຈ຺ຈພຘິຣາ ສທ຺ທໍ ສຸຓິໍສຸ. ປີຐສປ຺ປີ ຊວສມ຺ປນ຺ນາ ອເຫສຸໍ. ຊາຕິຊຬານມ຺ປິ ເອຬມູຄານໍ ສຕິ ປຕິຏ຺ຐາສິ. ວິເທສປກ຺ຂນ຺ທາ ນາວາ ສຸປຏ຺ຏນໍ ປາປຸຓິໍສຸ. ອາກາສຏ຺ຐກຠູມຏ຺ຐກຣຕນານິ ສກເຕໂຊຠາສິຕານິ ອເຫສຸໍ. ເວຣິໂນ ເມຕ຺ຕຈິຕ຺ຕໍ ປຏິລຠິໍສຸ. ອວີຈິມ຺ຫິ ອຄ຺ຄິ ນິພ຺ພາຍິ. ໂລກນ຺ຕເຣສຸ ອາໂລໂກ ອຸທປາທິ. ນທີສຸ ຊລໍ ນປ຺ປວຕ຺ຕຕິ. ມຫາສມຸທ຺ເທ ມຘຸຣສໍ ອຸທກໍ ອໂຫສິ. ວາໂຕ ນ ວາຍິ. ອາກາສປພ຺ພຕຣຸກ຺ຂຄຕາ ສກຸຓາ ຠສ຺ສິຕ຺ວາ ປຖວິຄຕາ ອເຫສຸໍ. ຈນ຺ໂທ ອຕິວິໂຣຈິ. ສູຣິໂຍ ນ ອຸຓ຺ໂຫ, ນ ສີຕໂລ, ນິມ຺ມໂລ ອຸຕຸສມ຺ປນ຺ໂນ ອໂຫສິ. ເທວຕາ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ວິມານທ຺ວາເຣ ຐຕ຺ວາ ອປ຺ໂຜຏນເສຬນເຈລຸກ຺ເຂປາທີຫິ ມຫາກີຬກໍ ກີຬິໍສຸ. ຈາຕຸທ຺ທີປິກມຫາເມໂຆ ວສ຺ສິ. ມຫາຊນໍ ເນວ ຂຸທາ ນ ປິປາສາ ປີເຬສິ. ທ຺ວາຣກວາຏານິ ສຍເມວ ວິວຣິໍສຸ. ປຸປ຺ຜູປຄຜລູປຄາ ຣຸກ຺ຂາ ປຸປ຺ຜຜລານິ ຄຓ຺ຫິໍສຸ. ທສສຫສ຺ສິໂລກຘາຕຸ ເອກທ຺ຘຊມາລາ ອໂຫສິ.

ຕຕ຺ຣາປິ ທສສຫສ຺ສິໂລກຘາຕຸກມ຺ໂປ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓປຏິລາຠສ຺ສ ປຸພ຺ພນິມິຕ຺ຕໍ. ເທວຕານໍ ເອກຈກ຺ກວາເຬ ສນ຺ນິປາໂຕ ຘມ຺ມຈກ຺ກປ຺ປວຕ຺ຕນກາເລ ເອກປ຺ປຫາເຣເນວ ສນ຺ນິປຕິຕ຺ວາ ຘມ຺ມໍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫນສ຺ສ ປຸພ຺ພນິມິຕ຺ຕໍ. ປຐມໍ ເທວຕານໍ ປຏິຄ຺ຄຫຓໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ຣູປາວຈຣຊ຺ຌານານໍ ປຏິລາຠສ຺ສ ປຸພ຺ພນິມິຕ຺ຕໍ. ປຈ຺ຉາ ມນຸສ຺ສານໍ ປຏິຄ຺ຄຫຓໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ອຣູປາວຈຣຊ຺ຌານານໍ ປຏິລາຠສ຺ສ ປຸພ຺ພນິມິຕ຺ຕໍ. ຕນ຺ຕິພທ຺ຘວີຓານໍ ສຍໍ ວຊ຺ຊນໍ ອນຸປຸພ຺ພວິຫາຣປຏິລາຠສ຺ສ ປຸພ຺ພນິມິຕ຺ຕໍ. ຈມ຺ມພທ຺ຘເຠຣີນໍ ວຊ຺ຊນໍ ມຫຕິຍາ ຘມ຺ມເຠຣິຍາ ອນຸສ຺ສາວນສ຺ສ ປຸພ຺ພນິມິຕ຺ຕໍ. ອນ຺ທຸພນ຺ຘນາທີນໍ ເຉໂທ ອສ຺ມິມານສມຸຈ຺ເຉທສ຺ສ ປຸພ຺ພນິມິຕ຺ຕໍ. ມຫາຊນສ຺ສ ໂຣຄວິຄໂມ ຈຕຸສຈ຺ຈປຏິລາຠສ຺ສ ປຸພ຺ພນິມິຕ຺ຕໍ. ຊຈ຺ຈນ຺ຘານໍ ຣູປທສ຺ສນໍ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸປຏິລາຠສ຺ສ ປຸພ຺ພນິມິຕ຺ຕໍ. ພຘິຣານໍ ສທ຺ທສ຺ສວນໍ ທິພ຺ພໂສຕຘາຕຸປຏິລາຠສ຺ສ ປຸພ຺ພນິມິຕ຺ຕໍ. ປີຐສປ຺ປີນໍ ຊວສມ຺ປທາ ຈຕຸຣິທ຺ຘິປາທປຏິລາຠສ຺ສ ປຸພ຺ພນິມິຕ຺ຕໍ. ຊຬານໍ ສຕິປຕິຏ຺ຐານໍ ຈຕຸສຕິປຏ຺ຐານປຏິລາຠສ຺ສ ປຸພ຺ພນິມິຕ຺ຕໍ. ວິເທສປກ຺ຂນ຺ທນາວານໍ ສຸປຏ຺ຏນສມ຺ປາປຸຓນໍ ຈຕຸປຏິສມ຺ຠິທາຘິຄມສ຺ສ ປຸພ຺ພນິມິຕ຺ຕໍ. ຣຕນານໍ ສກເຕໂຊຠາສິຕຕ຺ຕໍ ຍໍ ໂລກສ຺ສ ຘມ຺ໂມຠາສໍ ທສ຺ເສສ຺ສຕິ, ຕສ຺ສ ປຸພ຺ພນິມິຕ຺ຕໍ.

ເວຣີນໍ ເມຕ຺ຕຈິຕ຺ຕປຏິລາໂຠ ຈຕຸພ຺ຣຫ຺ມວິຫາຣປຏິລາຠສ຺ສ ປຸພ຺ພນິມິຕ຺ຕໍ. ອວີຈິມ຺ຫິ ອຄ຺ຄິນິພ຺ພາຍນໍ ເອກາທສອຄ຺ຄິນິພ຺ພາຍນສ຺ສ ປຸພ຺ພນິມິຕ຺ຕໍ. ໂລກນ຺ຕຣິກາໂລໂກ ອວິຊ຺ຊນ຺ຘກາຣໍ ວິຘມິຕ຺ວາ ຎາຓາໂລກທສ຺ສນສ຺ສ ປຸພ຺ພນິມິຕ຺ຕໍ. ມຫາສມຸທ຺ທສ຺ສ ມຘຸຣຕາ ນິພ຺ພານຣເສນ ເອກຣສຠາວສ຺ສ ປຸພ຺ພນິມິຕ຺ຕໍ. ວາຕສ຺ສ ອວາຍນໍ ທ຺ວາສຏ຺ຐິທິຏ຺ຐິຄຕຠິນ຺ທນສ຺ສ ປຸພ຺ພນິມິຕ຺ຕໍ. ສກຸຓານໍ ປຖວິຄມນໍ ມຫາຊນສ຺ສ ໂອວາທໍ ສຸຕ຺ວາ ປາເຓຫິ ສຣຓຄມນສ຺ສ ປຸພ຺ພນິມິຕ຺ຕໍ. ຈນ຺ທສ຺ສ ອຕິວິໂຣຈນໍ ພຫຸຊນກນ຺ຕຕາຍ ປຸພ຺ພນິມິຕ຺ຕໍ. ສູຣິຍສ຺ສ ອຸຓ຺ຫສີຕວິວຊ຺ຊນອຸຕຸສຸຂຕາ ກາຍິກເຈຕສິກສຸຂປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ປຸພ຺ພນິມິຕ຺ຕໍ. ເທວຕານໍ ວິມານທ຺ວາເຣສຸ ຐຕ຺ວາ ອປ຺ໂຜຏນາທີຫິ ກີຬນໍ ພຸທ຺ຘຠາວໍ ປຕ຺ວາ ອຸທານໍ ອຸທານສ຺ສ ປຸພ຺ພນິມິຕ຺ຕໍ. ຈາຕຸທ຺ທີປິກມຫາເມຆວສ຺ສນໍ ມຫໂຕ ຘມ຺ມເມຆວສ຺ສນສ຺ສ ປຸພ຺ພນິມິຕ຺ຕໍ. ຂຸທາປີຬນສ຺ສ ອຠາໂວ ກາຍຄຕາສຕິອມຕປຏິລາຠສ຺ສ ປຸພ຺ພນິມິຕ຺ຕໍ. ປິປາສາປີຬນສ຺ສ ອຠາໂວ ວິມຸຕ຺ຕິສຸເຂນ ສຸຂິຕຠາວສ຺ສ ປຸພ຺ພນິມິຕ຺ຕໍ. ທ຺ວາຣກວາຏານໍ ສຍເມວ ວິວຣຓໍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິກມຄ຺ຄທ຺ວາຣວິວຣຓສ຺ສ ປຸພ຺ພນິມິຕ຺ຕໍ. ຣຸກ຺ຂານໍ ປຸປ຺ຜຜລຄ຺ຄຫຓໍ ວິມຸຕ຺ຕິປຸປ຺ເຜຫິ ປຸປ຺ຜິຕສ຺ສ ຈ ສາມຎ຺ຎຜລຠາຣຠຣິຕຠາວສ຺ສ ຈ ປຸພ຺ພນິມິຕ຺ຕໍ. ທສສຫສ຺ສິໂລກຘາຕຸຍາ ເອກທ຺ຘຊມາລິຕາ ອຣິຍທ຺ຘຊມາລມາລິຕາຍ ປຸພ຺ພນິມິຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອຍໍ ສມ຺ພຫຸລວາໂຣ ນາມ.

ເອຕ຺ຖ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕິ – ‘‘ຍທາ ມຫາປຸຣິໂສ ປຖວິຍໍ ປຕິຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ອຸຕ຺ຕຣາຠິມຸໂຂ ປທສາ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອາສຠິໍ ວາຈໍ ອຠາສິ, ຕທາ ກິໍ ປຖວິຍາ ຄໂຕ, ອຸທາຫຸ ອາກາເສນ; ທິສ຺ສມາໂນ ຄໂຕ, ອຸທາຫຸ ອທິສ຺ສມາໂນ; ອເຈລໂກ ຄໂຕ, ອຸທາຫຸ ອລງ຺ກຕປຏິຍຕ຺ໂຕ; ທຫໂຣ ຫຸຕ຺ວາ ຄໂຕ, ອຸທາຫຸ ມຫລ຺ລໂກ; ປຈ຺ຉາປິ ກິໍ ຕາທິໂສວ ອໂຫສິ, ອຸທາຫຸ ປຸນ ພາລທາຣໂກ’’ຕິ? ອຍໍ ປນ ປຎ຺ໂຫ ເຫຏ຺ຐາໂລຫປາສາເທ ສມຸຏ຺ຐິໂຕ ຕິປິຏກຈູຬາຠຍຕ຺ເຖເຣນ ວິສ຺ສຊ຺ຊິໂຕວ. ເຖໂຣ ກິຣ ເອຕ຺ຖ ນິຍຕິປຸພ຺ເພກຕກມ຺ມອິສ຺ສຣນິມ຺ມານວາທວເສນ ຕໍ ຕໍ ພຫຸໍ ວຕ຺ວາ ອວສາເນ ເອວໍ ພ຺ຍາກຣິ – ‘‘ມຫາປຸຣິໂສ ປຖວິຍາ ຄໂຕ, ມຫາຊນສ຺ສ ປນ ອາກາເສນ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ວິຍ ອໂຫສິ. ທິສ຺ສມາໂນ ຄໂຕ, ມຫາຊນສ຺ສ ປນ ອທິສ຺ສມາໂນ ວິຍ ອໂຫສິ. ອເຈລໂກ ຄໂຕ, ມຫາຊນສ຺ສ ປນ ອລງ຺ກຕປຏິຍຕ຺ໂຕ ວິຍ ອຸປຏ຺ຐາສິ. ທຫໂຣວ ຄໂຕ, ມຫາຊນສ຺ສ ປນ ໂສຬສວສ຺ສຸທ຺ເທສິໂກ ວິຍ ອໂຫສິ. ປຈ຺ຉາ ປນ ພາລທາຣໂກວ ອໂຫສິ, ນ ຕາທິໂສ’’ຕິ. ປຣິສາ ຈສ຺ສ – ‘‘ພຸທ຺ເຘນ ວິຍ ຫຸຕ຺ວາ ໂຠ ເຖເຣນ ປຎ຺ໂຫ ກຖິໂຕ’’ຕິ ອຕ຺ຕມນາ ອໂຫສິ. ໂລກນ຺ຕຣິກວາໂຣ ວຸຕ຺ຕນໂຍ ເອວ.

ອິມາ ຈ ປນ ອາທິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ກຖິຕາ ສພ຺ພຘມ຺ມຕາ ສພ຺ພໂພຘິສຕ຺ຕານໍ ໂຫນ຺ຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.