໙. ໂປຏ຺ຐປາທສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

ໂປຏ຺ຐປາທປຣິພ຺ພາຊກວຕ຺ຖຸວຓ຺ຓນາ

໔໐໖. ເອວໍ ເມ ສຸຕ຺ຕໍ…ເປ… ສາວຕ຺ຖິຍນ຺ຕິ ໂປຏ຺ຐປາທສຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ອປຸພ຺ພປທວຓ຺ຓນາ. ສາວຕ຺ຖິຍໍ ວິຫຣຕິ ເຊຕວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ອາຣາເມຕິ ສາວຕ຺ຖິໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ໂຍ ເຊຕສ຺ສ ກຸມາຣສ຺ສ ວເນ ອນາຖປິຓ຺ຑິເກນ ຄຫປຕິນາ ອາຣາໂມ ກາຣິໂຕ, ຕຕ຺ຖ ວິຫຣຕິ. ໂປຏ຺ຐປາໂທ ປຣິພ຺ພາຊໂກຕິ ນາເມນ ໂປຏ຺ຐປາໂທ ນາມ ຉນ຺ນປຣິພ຺ພາຊໂກ. ໂສ ກິຣ ຄິຫິກາເລ ພ຺ຣາຫ຺ມຓມຫາສາໂລ ກາເມສຸອາທີນວໍ ທິສ຺ວາ ຈຕ຺ຕາລີສໂກຏິປຣິມາຓໍ ໂຠຄກ຺ຂນ຺ຘໍ ປຫາຍ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ຕິຕ຺ຖິຍານໍ ຄຓາຈຣິໂຍ ຊາໂຕ. ສມຍໍ ປວທນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖາຕິ ສມຍປ຺ປວາທໂກ, ຕສ຺ມິໍ ກິຣ ຐາເນ ຈງ຺ກີຕາຣຸກ຺ຂໂປກ຺ຂຣສາຕິປ຺ປຠຸຕໂຍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ນິຄຓ຺ຐອເຈລກປຣິພ຺ພາຊກາທໂຍ ຈ ປພ຺ພຊິຕາ ສນ຺ນິປຕິຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ສມຍໍ ວທນ຺ຕິ ກເຖນ຺ຕິ ທີເປນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ໂສ ອາຣາໂມ ສມຍປ຺ປວາທໂກຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ສ຺ເວວ ຈ ຕິນ຺ທຸກາຈີຣສງ຺ຂາຕາຍ ຕິມ຺ພຣູຣຸກ຺ຂປນ຺ຕິຍາ ປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຕິນ຺ທຸກາຈີໂຣ. ຍສ຺ມາ ປເນຕ຺ຖ ປຐມໍ ເອກາວ ສາລາ ອໂຫສິ, ປຈ຺ຉາ ມຫາປຸຎ຺ຎໍ ປຣິພ຺ພາຊກໍ ນິສ຺ສາຍ ພຫູ ສາລາ ກຕາ. ຕສ຺ມາ ຕເມວ ເອກໍ ສາລໍ ອຸປາທາຍ ລທ຺ຘນາມວເສນ ເອກສາລໂກຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ມລ຺ລິກາຍ ປນ ປເສນທິຣຎ຺ໂຎ ເທວິຍາ ອຸຍ຺ຍານຠູໂຕ ໂສ ປຸປ຺ຜຜລສມ຺ປນ຺ໂນ ອາຣາໂມຕິ ກຕ຺ວາ ມລ຺ລິກາຍ ອາຣາໂມຕິ ສງ຺ຂ຺ຍໍ ຄໂຕ. ຕສ຺ມິໍ ສມຍປ຺ປວາທເກ ຕິນ຺ທຸກາຈີເຣ ເອກສາລເກ ມລ຺ລິກາຍ ອາຣາເມ.

ປຏິວສຕີຕິ ນິວາສຜາສຸຕາຍ ວສຕິ. ອເຖກທິວສໍ ຠຄວາ ປຈ຺ຈູສສມເຍ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓໍ ປຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ໂລກໍ ປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ຎາຓຊາລສ຺ສ ອນ຺ໂຕຄຕໍ ປຣິພ຺ພາຊກໍ ທິສ຺ວາ – ‘‘ອຍໍ ໂປຏ຺ຐປາໂທ ມຍ຺ຫໍ ຎາຓຊາເລ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ກິນ຺ນຸ ໂຂ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ອຸປປຣິກ຺ຂນ຺ໂຕ ອທ຺ທສ – ‘‘ອຫໍ ອຊ຺ຊ ຕຕ຺ຖ ຄມິສ຺ສາມິ, ອຖ ມໍ ໂປຏ຺ຐປາໂທ ນິໂຣຘຎ຺ຈ ນິໂຣຘວຸຏ຺ຐານຎ຺ຈ ປຸຈ຺ຉິສ຺ສຕິ, ຕສ຺ສາຫໍ ສພ຺ພພຸທ຺ຘານໍ ຎາເຓນ ສໍສນ຺ທິຕ຺ວາ ຕທຸຠຍໍ ກເຖສ຺ສາມິ, ອຖ ໂສ ກຕິປາຫຈ຺ຈເຍນ ຈິຕ຺ຕໍ ຫຕ຺ຖິສາຣິປຸຕ຺ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ມມ ສນ຺ຕິກໍ ອາຄມິສ຺ສຕິ, ເຕສມຫໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສສ຺ສາມິ, ເທສນາວສາເນ ໂປຏ຺ຐປາໂທ ມໍ ສຣຓໍ ຄມິສ຺ສຕິ, ຈິຕ຺ໂຕ ຫຕ຺ຖິສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ມມ ສນ຺ຕິເກ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິສ຺ສຕີ’’ຕິ. ຕໂຕ ປາໂຕວ ສຣີຣປຏິຊຄ຺ຄນໍ ກຕ຺ວາ ສຸຣຕ຺ຕທຸປຏ຺ຏໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ວິຊ຺ຊຸລຕາສທິສໍ ກາຍພນ຺ຘນໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ຍຸຄນ຺ຘຣປພ຺ພຕໍ ປຣິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຐິຕມຫາເມຆໍ ວິຍ ເມຆວຓ຺ຓໍ ປໍສຸກູລໍ ເອກໍສວຣຄຕໍ ກຕ຺ວາ ປຈ຺ຈຄ຺ຆໍ ເສລມຍປຕ຺ຕໍ ວາມອໍສກູເຏ ລຄ຺ເຄຕ຺ວາ ສາວຕ຺ຖິໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປວິສິສ຺ສາມີຕິ ສີໂຫ ວິຍ ຫິມວນ຺ຕປາທາ ວິຫາຣາ ນິກ຺ຂມິ. ອິມມຕ຺ຖໍ ສນ຺ຘາຍ – ‘‘ອຖ ໂຂ ຠຄວາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໔໐໗. ເອຕທໂຫສີຕິ ນຄຣທ຺ວາຣສມີປໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ຣຸຈິວເສນ ສູຣິຍໍ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ອຕິປ຺ປຄຠາວເມວ ທິສ຺ວາ ເອຕໍ ອໂຫສິ. ຍໍນູນາຫນ຺ຕິ ສໍສຍປຣິທີປໂນ ວິຍ ນິປາໂຕ, ພຸທ຺ຘານຎ຺ຈ ສໍສໂຍ ນາມ ນຕ຺ຖິ – ‘‘ອິທໍ ກຣິສ຺ສາມ, ອິທໍ ນ ກຣິສ຺ສາມ, ອິມສ຺ສ ຘມ຺ມໍ ເທເສສ຺ສາມ, ອິມສ຺ສ ນ ເທເສສ຺ສາມາ’’ຕິ ເອວໍ ປຣິວິຕກ຺ກປຸພ຺ພຠາໂຄ ປເນສ ສພ຺ພພຸທ຺ຘານໍ ລພ຺ຠຕິ. ເຕນາຫ – ‘‘ຍໍນູນາຫ’’ນ຺ຕິ, ຍທິ ປນາຫນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໔໐໘. ອຸນ຺ນາທິນິຍາຕິ ອຸຈ຺ຈໍ ນທມານາຍ, ເອວໍ ນທມານາຍ ຈສ຺ສາ ອຸທ຺ຘໍ ຄມນວເສນ ອຸຈ຺ໂຈ, ທິສາສຸ ປຕ຺ຖຏວເສນ ມຫາ ສທ຺ໂທຕິ ອຸຈ຺ຈາສທ຺ທມຫາສທ຺ທາຍ, ເຕສຎ຺ຫິ ປຣິພ຺ພາຊການໍ ປາໂຕວ ວຸຏ຺ຐາຍ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ນາມ ເຈຕິຍວຕ຺ຕໍ ວາ ໂພຘິວຕ຺ຕໍ ວາ ອາຈຣິຍຸປຊ຺ຌາຍວຕ຺ຕໍ ວາ ໂຍນິໂສ ມນສິກາໂຣ ວາ ນຕ຺ຖິ. ເຕນ ເຕ ປາໂຕວ ວຸຏ຺ຐາຍ ພາລາຕເປ ນິສິນ຺ນາ – ‘‘ອິມສ຺ສ ຫຕ຺ໂຖ ໂສຠໂນ, ອິມສ຺ສ ປາໂທ’’ຕິ ເອວໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສ຺ສ ຫຕ຺ຖປາທາທີນິ ວາ ອາຣພ຺ຠ, ອິຕ຺ຖິປຸຣິສທາຣກທາຣິກາທີນໍ ວຓ຺ເຓ ວາ, ອຎ຺ຎໍ ວາ ກາມສ຺ສາທຠວສ຺ສາທາທິວຕ຺ຖຸໍ ອາຣພ຺ຠ ກຖໍ ສມຸຏ຺ຐາເປຕ຺ວາ ອນຸປຸພ຺ເພນ ຣາຊກຖາທິອເນກວິຘໍ ຕິຣຈ຺ຉານກຖໍ ກເຖນ຺ຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ອຸນ຺ນາທິນິຍາ ອຸຈ຺ຈາສທ຺ທມຫາສທ຺ທາຍ ອເນກວິຫິຕໍ ຕິຣຈ຺ຉານກຖໍ ກເຖນ຺ຕິຍາ’’ຕິ.

ຕໂຕ ໂປຏ຺ຐປາໂທ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ເຕ ປຣິພ຺ພາຊເກ ໂອໂລເກຕ຺ວາ – ‘‘ອິເມ ປຣິພ຺ພາຊກາ ອຕິວິຍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ອຄາຣວາ, ມຍຎ຺ຈ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ປາຕຸຠາວໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສູຣິຍຸຄ຺ຄມເນ ຂຊ຺ໂຊປນກູປມາ ຊາຕາ, ລາຠສກ຺ກາໂຣປິ ໂນ ປຣິຫີໂນ. ສເຈ ປນິມໍ ຐານໍ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ວາ ໂຄຕມສ຺ສ ສາວໂກ ວາ ຄິຫີ ອຸປຏ຺ຐາໂກ ວາ ຕສ຺ສ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ອຕິວິຍ ລຊ຺ຊນີຍໍ ຠວິສ຺ສຕິ, ປຣິສໂທໂສ ໂຂ ປນ ປຣິສເຊຏ຺ຐກສ຺ເສວ ອຸປຣິ ອາໂຣຫຕີ’’ຕິ ອິໂຕຈິໂຕ ຈ ວິໂລເກນ຺ໂຕ ຠຄວນ຺ຕໍ ອທ຺ທສ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ອທ຺ທສາ ໂຂ ໂປຏ຺ຐປາໂທ ປຣິພ຺ພາຊໂກ…ເປ… ຕຸຓ຺ຫີ ອເຫສຸ’’ນ຺ຕິ.

໔໐໙. ຕຕ຺ຖ ສຓ຺ຐເປສີຕິ ສິກ຺ຂາເປສິ, ວຊ຺ຊມສ຺ສາ ປຏິຈ຺ຉາເທສິ. ຍຖາ ສຸສຓ຺ຐິຕາ ໂຫຕິ, ຕຖາ ນໍ ຐເປສິ. ຍຖາ ນາມ ປຣິສມຊ຺ຌໍ ປວິສນ຺ໂຕ ປຸຣິໂສ ວຊ຺ຊປຏິຈ຺ຉາທນຕ຺ຖໍ ນິວາສນໍ ສຓ຺ຐເປຕິ, ປາຣຸປນໍ ສຓ຺ຐເປຕິ, ຣໂຊກິຓ຺ຓຏ຺ຐານໍ ປຸຎ຺ຉຕິ; ເອວມສ຺ສາ ວຊ຺ຊປຏິຈ຺ຉາທນຕ຺ຖໍ – ‘‘ອປ຺ປສທ຺ທາ ໂຠນ຺ໂຕ’’ຕິ ສິກ຺ຂາເປນ຺ໂຕ ຍຖາ ສຸສຓ຺ຐິຕາ ໂຫຕິ, ຕຖາ ນໍ ຐເປສີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອປ຺ປສທ຺ທກາໂມຕິ ອປ຺ປສທ຺ທໍ ອິຈ຺ຉຕິ, ເອໂກ ນິສີທຕິ, ເອໂກ ຕິຏ຺ຐຕິ, ນ ຄຓສງ຺ຄຓິກາຍ ຍາເປຕິ. ອຸປສງ຺ກມິຕພ຺ພໍ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍາຕິ ອິຘາຄນ຺ຕພ຺ພໍ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍ. ກສ຺ມາ ປເນສ ຠຄວໂຕ ອຸປສງ຺ກມນໍ ປຈ຺ຈາສີສຕີຕິ? ອຕ຺ຕໂນ ວຸທ຺ຘິໍ ປຕ຺ຖຍມາໂນ. ປຣິພ຺ພາຊກາ ກິຣ ພຸທ຺ເຘສຸ ວາ ພຸທ຺ຘສາວເກສຸ ວາ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕິກໍ ອາຄເຕສຸ – ‘‘ອຊ຺ຊ ອມ຺ຫາກໍ ສນ຺ຕິກໍ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ອາຄໂຕ, ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ອາຄໂຕ, ນ ໂຂ ປນ ເຕ ຍສ຺ສ ວາ ຕສ຺ສ ວາ ສນ຺ຕິກໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ປສ຺ສຖ ອມ຺ຫາກໍ ອຸຕ຺ຕມຠາວ’’ນ຺ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ອຸປຏ຺ຐາການໍ ສນ຺ຕິເກ ອຕ຺ຕານໍ ອຸກ຺ຂິປນ຺ຕິ, ອຸຈ຺ເຈ ຐາເນ ຐເປນ຺ຕິ, ຠຄວໂຕປິ ອຸປຏ຺ຐາເກ ຄຓ຺ຫິຕຸໍ ວາຍມນ຺ຕິ. ເຕ ກິຣ ຠຄວໂຕ ອຸປຏ຺ຐາເກ ທິສ຺ວາ ເອວໍ ວທນ຺ຕິ – ‘‘ຕຸມ຺ຫາກໍ ສຕ຺ຖາ ຠວໍ ໂຄຕໂມປິ ໂຄຕມສາວກາປິ ອມ຺ຫາກໍ ສນ຺ຕິກໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ມຍໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ສມຄ຺ຄາ. ຕຸມ຺ເຫ ປນ ອມ຺ເຫ ອກ຺ຂີຫິປິ ປສ຺ສິຕຸໍ ນ ອິຈ຺ຉຖ, ສາມີຈິກມ຺ມໍ ນ ກໂຣຖ, ກິໍ ໂວ ອມ຺ເຫຫິ ອປຣທ຺ຘ’’ນ຺ຕິ. ອເຖກຈ຺ເຈ ມນຸສ຺ສາ – ‘‘ພຸທ຺ຘາປິ ເອເຕສໍ ສນ຺ຕິກໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ ກິໍ ອມ຺ຫາກ’’ນ຺ຕິ ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ເຕ ທິສ຺ວາ ນປ຺ປມຊ຺ຊນ຺ຕິ. ຕຸຓ຺ຫີ ອເຫສຸນ຺ຕິ ໂປຏ຺ຐປາທໍ ປຣິວາເຣຕ຺ວາ ນິສ຺ສທ຺ທາ ນິສີທິໍສຸ.

໔໑໐. ສ຺ວາຄຕໍ, ຠນ຺ເຕຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ອາຄມນໍ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວໂຕ; ຠຄວຕິ ຫິ ໂນ ອາຄເຕ ອານນ຺ໂທ ໂຫຕິ, ຄເຕ ໂສໂກຕິ ທີເປຕິ. ຈິຣສ຺ສໍ ໂຂ, ຠນ຺ເຕຕິ ກສ຺ມາ ອາຫ? ກິໍ ຠຄວາ ປຸພ຺ເພປິ ຕຕ຺ຖ ຄຕປຸພ຺ໂພຕິ, ນ ຄຕປຸພ຺ໂພ. ມນຸສ຺ສານໍ ປນ – ‘‘ກຸຫິໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕາ, ກຸໂຕ ອາຄຕຕ຺ຖ, ກິໍ ມຄ຺ຄມູຬ຺ຫຕ຺ຖ, ຈິຣສ຺ສໍ ອາຄຕຕ຺ຖາ’’ຕິ ເອວມາທໂຍ ປິຍສມຸທາຈາຣາ ໂຫນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ເອວມາຫ. ເອວຎ຺ຈ ປນ ວຕ຺ວາ ນ ມານຖທ຺ໂຘ ຫຸຕ຺ວາ ນິສີທິ, ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ຠຄວໂຕ ປຈ຺ຈຸຄ຺ຄມນມກາສິ. ຠຄວນ຺ຕຎ຺ຫິ ອຸປຄຕໍ ທິສ຺ວາ ອາສເນນ ອນິມນ຺ເຕນ຺ໂຕ ວາ ອປຈິຕິໍ ອກໂຣນ຺ໂຕ ວາ ທຸລ຺ລໂຠ. ກສ຺ມາ? ອຸຈ຺ຈາກຸລີນຕາຍ. ອຍມ຺ປິ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ອຕ຺ຕໂນ ນິສິນ຺ນາສນໍ ປປ຺ໂຜເຏຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອາສເນນ ນິມນ຺ເຕນ຺ໂຕ – ‘‘ນິສີທຕຸ, ຠນ຺ເຕ, ຠຄວາ ອິທມາສນໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ອາຫ. ອນ຺ຕຣາກຖາ ວິປ຺ປກຕາຕິ ນິສິນ຺ນານໍ ໂວ ອາທິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ມມາຄມນໍ, ເອຕສ຺ມິໍ ອນ຺ຕເຣ ກາ ນາມ ກຖາ ວິປ຺ປກຕາ, ມມາຄມນປຈ຺ຈຍາ ກຕມາ ກຖາ ປຣິຍນ຺ຕໍ ນ ຄຕາ, ວທຖ, ຍາວ ນໍ ປຣິຍນ຺ຕໍ ເນຕ຺ວາ ເທມີຕິ ສພ຺ພຎ຺ຎຸປວາຣຓໍ ປວາເຣສິ. ອຖ ປຣິພ຺ພາຊໂກ – ‘‘ນິຣຕ຺ຖກກຖາ ເອສາ ນິສ຺ສາຣາ ວຏ຺ຏສນ຺ນິສ຺ສິຕາ, ນ ຕຸມ຺ຫາກໍ ປຸຣໂຕ ວຕ຺ຕພ຺ພຕໍ ອຣຫຕີ’’ຕິ ທີເປນ຺ໂຕ ‘‘ຕິຏ຺ຐເຕສາ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິອາທິມາຫ.

ອຠິສຎ຺ຎານິໂຣຘກຖາວຓ຺ຓນາ

໔໑໑. ຕິຏ຺ຐເຕສາ, ຠນ຺ເຕຕິ ສເຈ ຠຄວາ ໂສຕຸກາໂມ ຠວິສ຺ສຕິ, ປຈ຺ຉາເປສາ ກຖາ ນ ທຸລ຺ລຠາ ຠວິສ຺ສຕິ, ອມ຺ຫາກໍ ປນິມາຍ ກຖາຍ ອຕ຺ໂຖ ນຕ຺ຖິ. ຠຄວໂຕ ປນາຄມນໍ ລຠິຕ຺ວາ ມຍໍ ອຎ຺ຎເທວ ສຸກາຣຓໍ ປຸຈ຺ຉາມາຕິ ທີເປຕິ. ຕໂຕ ຕໍ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ – ‘‘ປຸຣິມານິ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ໂກຕູຫລສາລາຍນ຺ຕິ ໂກຕູຫລສາລາ ນາມ ປຈ຺ເຈກສາລາ ນຕ຺ຖິ. ຍຕ຺ຖ ປນ ນານາຕິຕ຺ຖິຍາ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ນານາວິຘໍ ກຖໍ ປວຕ຺ເຕນ຺ຕິ, ສາ ພຫູນໍ – ‘‘ອຍໍ ກິໍ ວທຕິ, ອຍໍ ກິໍ ວທຕີ’’ຕິ ໂກຕູຫລຸປ຺ປຕ຺ຕິຏ຺ຐານໂຕ ໂກຕູຫລສາລາຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອຠິສຎ຺ຎານິໂຣເຘຕິ ເອຕ຺ຖ ອຠີຕິ ອຸປສຄ຺ຄມຕ຺ຕໍ. ສຎ຺ຎານິໂຣເຘຕິ ຈິຕ຺ຕນິໂຣເຘ, ຂຓິກນິໂຣເຘ ກຖາ ອຸປ຺ປນ຺ນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິທໍ ປນ ຕສ຺ສາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິກາຣຓໍ. ຍທາ ກິຣ ຠຄວາ ຊາຕກໍ ວາ ກເຖຕິ, ສິກ຺ຂາປທໍ ວາ ປຎ຺ຎເປຕິ ຕທາ ສກລຊມ຺ພຸທີເປ ຠຄວໂຕ ກິຕ຺ຕິໂຆໂສ ປຕ຺ຖຣຕິ, ຕິຕ຺ຖິຍາ ຕໍ ສຸຕ຺ວາ – ‘‘ຠວໍ ກິຣ ໂຄຕໂມ ປຸພ຺ພຈຣິຍໍ ກເຖສິ, ມຍໍ ກິໍ ນ ສກ຺ໂກມ ຕາທິສໍ ກິຎ຺ຈິ ກເຖຕຸ’’ນ຺ຕິ ຠຄວໂຕ ປຏິຠາຄກິຣິຍໍ ກໂຣນ຺ຕາ ເອກໍ ຠວນ຺ຕຣສມຍໍ ກເຖນ຺ຕິ – ‘‘ຠວໍ ໂຄຕໂມ ສິກ຺ຂາປທໍ ປຎ຺ຎເປສິ, ມຍໍ ກິໍ ນ ສກ຺ໂກມ ປຎ຺ຎເປຕຸ’’ນ຺ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ສາວການໍ ກິຎ຺ຈິເທວ ສິກ຺ຂາປທໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕິ. ຕທາ ປນ ຠຄວາ ອຏ຺ຐວິຘປຣິສມຊ຺ເຌ ນິສີທິຕ຺ວາ ນິໂຣຘກຖໍ ກເຖສິ. ຕິຕ຺ຖິຍາ ຕໍ ສຸຕ຺ວາ – ‘‘ຠວໍ ກິຣ ໂຄຕໂມ ນິໂຣຘໍ ນາມ ກເຖສິ, ມຍມ຺ປິ ຕໍ ກເຖສ຺ສາມາ’’ຕິ ສນ຺ນິປຕິຕ຺ວາ ກຖຍິໍສຸ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ອຠິສຎ຺ຎານິໂຣເຘ ກຖາ ອຸທປາທີ’’ຕິ.

ຕຕ຺ເຣກຈ຺ເຈຕິ ເຕສຸ ເອກຈ຺ເຈ. ປຸຣິໂມ ເຈຕ຺ຖ ຍ຺ວາຍໍ ພາຫິເຣ ຕິຕ຺ຖາຍຕເນ ປພ຺ພຊິໂຕ ຈິຕ຺ຕປ຺ປວຕ຺ຕິຍໍ ໂທສໍ ທິສ຺ວາ ອຈິຕ຺ຕກຠາໂວ ສນ຺ໂຕຕິ ສມາປຕ຺ຕິໍ ຠາເວຕ຺ວາ ອິໂຕ ຈຸໂຕ ປຎ຺ຈ ກປ຺ປສຕານິ ອສຎ຺ຎີຠເວ ຐຕ຺ວາ ປຸນ ອິຘ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ຕສ຺ສ ສຎ຺ຎຸປ຺ປາເທ ຈ ນິໂຣເຘ ຈ ເຫຕຸໍ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ – ອເຫຕູ ອປ຺ປຈ຺ຈຍາຕິ ອາຫ.

ທຸຕິໂຍ ນໍ ນິເສເຘຕ຺ວາ ມິຄສິງ຺ຄຕາປສສ຺ສ ອສຎ຺ຎກຠາວໍ ຄເຫຕ຺ວາ – ‘‘ອຸເປຕິປິ ອເປຕິປີ’’ຕິ ອາຫ. ມິຄສິງ຺ຄຕາປໂສ ກິຣ ອຕ຺ຕນ຺ຕໂປ ໂຆຣຕໂປ ປຣມຘິຕິນ຺ທ຺ຣິໂຍ ອໂຫສິ. ຕສ຺ສ ສີລເຕເຊນ ສກ຺ກວິມານໍ ອຸຓ຺ຫໍ ອໂຫສິ. ສກ຺ໂກ ເທວຣາຊາ ‘‘ສກ຺ກຏ຺ຐານໍ ນຸ ໂຂ ຕາປໂສ ປຕ຺ເຖຕີ’’ຕິ ອລມ຺ພຸສໍ ນາມ ເທວກຎ຺ຎໍ – ‘ຕາປສສ຺ສ ຕປໍ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ເອຫີ’ຕິ ເປເສສິ. ສາ ຕຕ຺ຖ ຄຕາ. ຕາປໂສ ປຐມທິວເສ ຕໍ ທິສ຺ວາວ ປລາຍິຕ຺ວາ ປຓ຺ຓສາລໍ ປາວິສິ. ທຸຕິຍທິວເສ ກາມຈ຺ຉນ຺ທນີວຣເຓນ ຠຄ຺ໂຄ ຕໍ ຫຕ຺ເຖ ອຄ຺ຄເຫສິ, ໂສ ເຕນ ທິພ຺ພຜສ຺ເສນ ຜຸຏ຺ໂຐ ວິສຎ຺ຎີ ຫຸຕ຺ວາ ຕິຓ຺ຓໍ ສໍວຈ຺ຉຣານໍ ອຈ຺ຈເຍນ ສຎ຺ຎໍ ປຏິລຠິ. ຕໍ ໂສ ທິຏ຺ຐິຄຕິໂກ – ‘‘ຕິຓ຺ຓໍ ສໍວຈ຺ຉຣານໍ ອຈ຺ຈເຍນ ນິໂຣຘາ ວຸຏ຺ຐິໂຕ’’ຕິ ມຎ຺ຎມາໂນ ເອວມາຫ.

ຕຕິໂຍ ນໍ ນິເສເຘຕ຺ວາ ອາຖພ຺ພຓປໂຍຄໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ອຸປກຑ຺ຒນ຺ຕິປິ ອປກຑ຺ຒນ຺ຕິປີ’’ຕິ ອາຫ. ອາຖພ຺ພຓິກາ ກິຣ ອາຖພ຺ພຓໍ ປໂຍເຊຕ຺ວາ ສຕ຺ຕໍ ສີສຈ຺ຉິນ຺ນໍ ວິຍ ຫຕ຺ຖຈ຺ຉິນ຺ນໍ ວິຍ ມຕໍ ວິຍ ຈ ກຕ຺ວາ ທສ຺ເສນ຺ຕິ. ຕສ຺ສ ປຸນ ປາກຕິກຠາວໍ ທິສ຺ວາ ໂສ ທິຏ຺ຐິຄຕິໂກ – ‘‘ນິໂຣຘາ ວຸຏ຺ຐິໂຕ ອຍ’’ນ຺ຕິ ມຎ຺ຎມາໂນ ເອວມາຫ.

ຈຕຸຕ຺ໂຖ ນໍ ນິເສເຘຕ຺ວາ ຍກ຺ຂທາສີນໍ ມທນິທ຺ທໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ສນ຺ຕິ ຫິ ໂຠ ເທວຕາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຍກ຺ຂທາສິໂຍ ກິຣ ສພ຺ພຣຕ຺ຕິໍ ເທວຕູປຫາຣໍ ກຸຣຸມານາ ນຈ຺ຈິຕ຺ວາ ຄາຍິຕ຺ວາ ອຣຸໂຓທເຍ ເອກໍ ສຸຣາປາຕິໍ ປິວິຕ຺ວາ ປຣິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ສຸປິຕ຺ວາ ທິວາ ວຸຏ຺ຐຫນ຺ຕິ. ຕໍ ທິສ຺ວາ ໂສ ທິຏ຺ຐິຄຕິໂກ – ‘‘ສຸຕ຺ຕກາເລ ນິໂຣຘໍ ສມາປນ຺ນາ, ປພຸທ຺ຘກາເລ ນິໂຣຘາ ວຸຏ຺ຐິຕາ’’ຕິ ມຎ຺ຎມາໂນ ເອວມາຫ.

ອຍໍ ປນ ໂປຏ຺ຐປາໂທ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ປຓ຺ຑິຕຊາຕິໂກ. ເຕນສ຺ສ ຕໍ ກຖໍ ສຸຕ຺ວາ ວິປ຺ປຏິສາໂຣ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ. ‘‘ອິເມສໍ ກຖາ ເອຬມູຄກຖາ ວິຍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຫິ ນິໂຣເຘ ເອເຕ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕິ, ອິມິນາ ຈ ນິໂຣເຘນ ນາມ ເອເກນ ຠວິຕພ຺ພໍ, ນ ພຫຸນາ. ເຕນາປິ ເອເກນ ອຎ຺ເຎເນວ ຠວິຕພ຺ພໍ, ໂສ ປນ ອຎ຺ເຎນ ຎາຕຸໍ ນ ສກ຺ກາ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສພ຺ພຎ຺ຎຸນາ. ສເຈ ຠຄວາ ອິຘ ອຠວິສ຺ສ ‘ອຍໍ ນິໂຣໂຘ ອຍໍ ນ ນິໂຣໂຘ’ຕິ ທີປສຫສ຺ສໍ ວິຍ ອຸຊ຺ຊາເລຕ຺ວາ ອຊ຺ຊເມວ ປາກຏໍ ອກຣິສ຺ສາ’’ຕິ ທສພລຎ຺ເຎວ ອນຸສ຺ສຣິ. ຕສ຺ມາ ‘‘ຕສ຺ສ ມຍ຺ຫໍ ຠນ຺ເຕ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອໂຫ ນູນາຕິ ອນຸສ຺ສຣຓຕ຺ເຖ ນິປາຕທ຺ວຍໍ, ເຕນ ຕສ຺ສ ຠຄວນ຺ຕໍ ອນຸສ຺ສຣນ຺ຕສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ ‘‘ອໂຫ ນູນ ຠຄວາ ອໂຫ ນູນ ສຸຄໂຕ’’ຕິ. ໂຍ ອິເມສນ຺ຕິ ໂຍ ເອເຕສໍ ນິໂຣຘຘມ຺ມານໍ ສຸກຸສໂລ ນິປຸໂຓ ເຉໂກ, ໂສ ຠຄວາ ອໂຫ ນູນ ກເຖຍ຺ຍ, ສຸຄໂຕ ອໂຫ ນູນ ກເຖຍ຺ຍາຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ປກຕຎ຺ຎູຕິ ຈິຓ຺ຓວສິຕາຍ ປກຕິໍ ສຠາວໍ ຊານາຕີຕິ ປກຕຎ຺ຎູ. ກຖໍ ນຸ ໂຂຕິ ອິທໍ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ‘‘ມຍໍ ຠຄວາ ນ ຊານາມ, ຕຸມ຺ເຫ ຊານາຖ, ກເຖຖ ໂນ’’ຕິ ອາຍາຈນ຺ໂຕ ວທຕິ. ອຖ ຠຄວາ ກເຖນ຺ໂຕ ‘‘ຕຕ຺ຣ ໂປຏ຺ຐປາທາ’’ຕິອາທິມາຫ.

ອເຫຕຸກສຎ຺ຎຸປ຺ປາທນິໂຣຘກຖາວຓ຺ຓນາ

໔໑໒. ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຣາຕິ ເຕສຸ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມເຓສຸ. ອາທິໂຕວ ເຕສໍ ອປຣທ຺ຘນ຺ຕິ ເຕສໍ ອາທິມ຺ຫິເຍວ ວິຣທ຺ຘໍ, ຆຣມຊ຺ເຌເຍວ ປກ຺ຂລິຕາຕິ ທີເປຕິ. ສເຫຕູ ສປ຺ປຈ຺ຈຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ເຫຕຸປິ ປຈ຺ຈໂຍປິ ກາຣຓສ຺ເສວ ນາມໍ, ສກາຣຓາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕໍ ປນ ກາຣຓໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ສິກ຺ຂາ ເອກາ’’ຕິ ອາຫ. ຕຕ຺ຖ ສິກ຺ຂາ ເອກາ ສຎ຺ຎາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ສິກ຺ຂາຍ ເອກຈ຺ຈາ ສຎ຺ຎາ ຊາຍນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໔໑໓. ກາ ຈ ສິກ຺ຂາຕິ ຠຄວາ ອໂວຈາຕິ ກຕມາ ຈ ສາ ສິກ຺ຂາຕິ ຠຄວາ ວິຕ຺ຖາເຣຕຸກມ຺ຍຕາປຸຈ຺ຉາວເສນ ອໂວຈ. ອຖ ຍສ຺ມາ ອຘິສີລສິກ຺ຂາ ອຘິຈິຕ຺ຕສິກ຺ຂາ ອຘິປຎ຺ຎາສິກ຺ຂາຕິ ຕິສ຺ໂສ ສິກ຺ຂາ ໂຫນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ຕາ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ຠຄວາ ສຎ຺ຎາຍ ສເຫຕຸກໍ ອຸປ຺ປາທນິໂຣຘໍ ທີເປຕຸໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາທໂຕ ປຠຸຕິ ຕນ຺ຕິຘມ຺ມໍ ຐເປນ຺ໂຕ ‘‘ອິຘ ໂປຏ຺ຐປາທ, ຕຖາຄໂຕ ໂລເກ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອຘິສີລສິກ຺ຂາ ອຘິຈິຕ຺ຕສິກ຺ຂາຕິ ທ຺ເວ ເອວ ສິກ຺ຂາ ສຣູເປນ ອາຄຕາ, ຕຕິຍາ ປນ ‘‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາຕິ ໂຂ ໂປຏ຺ຐປາທ ມຍາ ເອກໍສິໂກ ຘມ຺ໂມ ເທສິໂຕ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ປວເສນ ປຣິຍາປນ຺ນຕ຺ຕາ ອາຄຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ກາມສຎ຺ຎາຕິ ປຎ຺ຈກາມຄຸຓິກຣາໂຄປິ ອສມຸປ຺ປນ຺ນກາມຈາໂຣປິ. ຕຕ຺ຖ ປຎ຺ຈກາມຄຸຓິກຣາໂຄ ອນາຄາມິມຄ຺ເຄນ ສມຸຄ຺ຆາຕໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ອສມຸປ຺ປນ຺ນກາມຈາໂຣ ປນ ອິມສ຺ມິໍ ຐາເນ ວຏ຺ຏຕິ. ຕສ຺ມາ ຕສ຺ສ ຍາ ປຸຣິມາ ກາມສຎ຺ຎາຕິ ຕສ຺ສ ປຐມຊ຺ຌານສມງ຺ຄິໂນ ຍາ ປຸພ຺ເພ ອຸປ຺ປນ຺ນປຸພ຺ພາຍ ກາມສຎ຺ຎາຍ ສທິສຕ຺ຕາ ປຸຣິມາ ກາມສຎ຺ຎາຕິ ວຸຈ຺ເຈຍ຺ຍ, ສາ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ອນຸປ຺ປນ຺ນາວ ນຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ວິເວກຊປີຕິສຸຂສຸຂຸມສຈ຺ຈສຎ຺ຎີເຍວ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ໂຫຕີຕິ ຕສ຺ມິໍ ປຐມຊ຺ຌານສມເຍ ວິເວກຊປີຕິສຸຂສງ຺ຂາຕາ ສຸຂຸມສຎ຺ຎາ ສຈ຺ຈາ ໂຫຕິ, ຠູຕາ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຖ ວາ ກາມຈ຺ຉນ຺ທາທິໂອຬາຣິກງ຺ຄປ຺ປຫານວເສນ ສຸຂຸມາ ຈ ສາ ຠູຕຕາຍ ສຈ຺ຈາ ຈ ສຎ຺ຎາຕິ ສຸຂຸມສຈ຺ຈສຎ຺ຎາ, ວິເວກເຊຫິ ປີຕິສຸເຂຫິ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ສຸຂຸມສຈ຺ຈສຎ຺ຎາຕິ ວິເວກຊປີຕິສຸຂສຸຂຸມສຈ຺ຈສຎ຺ຎາ ສາ ອສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ວິເວກຊປີຕິສຸຂສຸຂຸມສຈ຺ຈສຎ຺ຎີຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ເອສ ນໂຍ ສພ຺ພຕ຺ຖ. ເອວມ຺ປິ ສິກ຺ຂາຕິ ເອຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ປຐມຊ຺ຌານໍ ສມາປຊ຺ຊນ຺ໂຕ ອຘິຏ຺ຐຫນ຺ໂຕ, ວຸຏ຺ຐຫນ຺ໂຕ ຈ ສິກ຺ຂຕິ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ເອວໍ ສິກ຺ຂິຕພ຺ພໂຕ ສິກ຺ຂາຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເຕນປິ ສິກ຺ຂາສງ຺ຂາເຕນ ປຐມຊ຺ຌາເນນ ເອວໍ ເອກາ ວິເວກຊປີຕິສຸຂສຸຂຸມສຈ຺ຈສຎ຺ຎາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ເອວໍ ເອກາ ກາມສຎ຺ຎາ ນິຣຸຊ຺ຌຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຍໍ ສິກ຺ຂາຕິ ຠຄວາ ອໂວຈາຕິ ອຍໍ ປຐມຊ຺ຌານສງ຺ຂາຕາ ເອກາ ສິກ຺ຂາຕິ, ຠຄວາ ອາຫ. ເອເຕນຸປາເຍນ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ.

ຍສ຺ມາ ປນ ອຏ຺ຐມສມາປຕ຺ຕິຍາ ອງ຺ຄໂຕ ສມ຺ມສນໍ ພຸທ຺ຘານໍເຍວ ໂຫຕິ, ສາວເກສຸ ສາຣິປຸຕ຺ຕສທິສານມ຺ປິ ນຕ຺ຖິ, ກລາປໂຕ ສມ຺ມສນໍເຍວ ປນ ສາວການໍ ໂຫຕິ, ອິທຎ຺ຈ ‘‘ສຎ຺ຎາ ສຎ຺ຎາ’’ຕິ, ເອວໍ ອງ຺ຄໂຕ ສມ຺ມສນໍ ອຸທ຺ຘຏໍ. ຕສ຺ມາ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນປຣມໍເຍວ ສຎ຺ຎໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ປຸນ ຕເທວ ສຎ຺ຎຄ຺ຄນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຍໂຕ ໂຂ ໂປຏ຺ຐປາທ…ເປ… ສຎ຺ຎຄ຺ຄໍ ຜຸສຕີ’’ຕິ ອາຫ.

໔໑໔. ຕຕ຺ຖ ຍໂຕ ໂຂ ໂປຏ຺ຐປາທ ຠິກ຺ຂູຕິ ໂຍ ນາມ ໂປຏ຺ຐປາທ ຠິກ຺ຂຸ. ອິຘ ສກສຎ຺ຎີ ໂຫຕີຕິ ອິຘ ສາສເນ ສກສຎ຺ຎີ ໂຫຕິ, ອຍເມວ ວາ ປາໂຐ, ອຕ຺ຕໂນ ປຐມຊ຺ຌານສຎ຺ຎາຍ ສຎ຺ຎວາ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂສ ຕໂຕ ອມຸຕ຺ຣ ຕໂຕ ອມຸຕ຺ຣາຕິ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ຕໂຕ ປຐມຊ຺ຌານໂຕ ອມຸຕ຺ຣ ທຸຕິຍຊ຺ຌາເນ, ຕໂຕປິ ອມຸຕ຺ຣ ຕຕິຍຊ຺ຌາເນຕິ ເອວໍ ຕາຍ ຕາຍ ຌານສຎ຺ຎາຍ ສກສຎ຺ຎີ ສກສຎ຺ຎີ ຫຸຕ຺ວາ ອນຸປຸພ຺ເພນ ສຎ຺ຎຄ຺ຄໍ ຜຸສຕິ. ສຎ຺ຎຄ຺ຄນ຺ຕິ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ວຸຈ຺ຈຕິ. ກສ຺ມາ? ໂລກິຍານໍ ກິຈ຺ຈກາຣກສມາປຕ຺ຕີນໍ ອຄ຺ຄຕ຺ຕາ. ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນສມາປຕ຺ຕິຍຎ຺ຫິ ຐຕ຺ວາ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນມ຺ປິ ນິໂຣຘມ຺ປິ ສມາປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ອິຕິ ສາ ໂລກິຍານໍ ກິຈ຺ຈກາຣກສມາປຕ຺ຕີນໍ ອຄ຺ຄຕ຺ຕາ ສຎ຺ຎຄ຺ຄນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕໍ ຜຸສຕິ ປາປຸຓາຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອິທານິ ອຠິສຎ຺ຎານິໂຣຘໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຕສ຺ສ ສຎ຺ຎຄ຺ເຄ ຐິຕສ຺ສາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ເຈເຕຍ຺ຍໍ, ອຠິສງ຺ຂເຣຍ຺ຍນ຺ຕິ ປທທ຺ວເຍ ຈ ຌານໍ ສມາປຊ຺ຊນ຺ໂຕ ເຈເຕຕິ ນາມ, ປຸນປ຺ປຸນໍ ກປ຺ເປຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຸປຣິສມາປຕ຺ຕິອຕ຺ຖາຍ ນິກນ຺ຕິໍ ກຸຣຸມາໂນ ອຠິສງ຺ຂໂຣຕິ ນາມ. ອິມາ ຈ ເມ ສຎ຺ຎາ ນິຣຸຊ຺ເຌຍ຺ຍຸນ຺ຕິ ອິມາ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນສຎ຺ຎາ ນິຣຸຊ຺ເຌຍ຺ຍຸໍ. ອຎ຺ຎາ ຈ ໂອຬາຣິກາຕິ ອຎ຺ຎາ ຈ ໂອຬາຣິກາ ຠວງ຺ຄສຎ຺ຎາ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ. ໂສ ນ ເຈວ ເຈເຕຕິ ນ ອຠິສງ຺ຂໂຣຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ກາມໍ ເຈສ ເຈເຕນ຺ໂຕວ ນ ເຈເຕຕິ, ອຠິສງ຺ຂໂຣນ຺ໂຕວ ນາຠິສງ຺ຂໂຣຕິ. ອິມສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ‘‘ເອກໍ ທ຺ເວ ຈິຕ຺ຕວາເຣ ຐສ຺ສາມີ’’ຕິ ອາໂຠຄສມນ຺ນາຫາໂຣ ນຕ຺ຖິ. ອຸປຣິນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕຕ຺ຖາຍ ເອວ ປນ ອາໂຠຄສມນ຺ນາຫາໂຣ ອຕ຺ຖິ, ສ຺ວາຍມຕ຺ໂຖ ປຸຕ຺ຕຆຣາຈິກ຺ຂເຓນ ທີເປຕພ຺ໂພ.

ປິຕຸຆຣມຊ຺ເຌນ ກິຣ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາຠາເຄ ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ຆຣໍ ໂຫຕິ, ຕໂຕ ປຓີຕໍ ໂຠຊນໍ ອາທາຍ ອາສນສາລໍ ອາຄຕໍ ທຫຣໍ ເຖໂຣ – ‘‘ມນາໂປ ປິຓ຺ຑປາໂຕ ກຸໂຕ ອາຠໂຕ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ໂສ ‘‘ອສຸກສ຺ສ ຆຣໂຕ’’ຕິ ລທ຺ຘຆຣເມວ ອາຈິກ຺ຂິ. ເຍນ ປນສ຺ສ ປິຕຸຆຣມຊ຺ເຌນ ຄໂຕປິ ອາຄໂຕປິ ຕຕ຺ຖ ອາໂຠໂຄປິ ນຕ຺ຖິ. ຕຕ຺ຖ ອາສນສາລາ ວິຍ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນສມາປຕ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພາ, ປິຕຸເຄຫໍ ວິຍ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນສມາປຕ຺ຕິ, ປຸຕ຺ຕເຄຫໍ ວິຍ ນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິ, ອາສນສາລາຍ ຐຕ຺ວາ ປິຕຸຆຣໍ ອມນສິກຣິຕ຺ວາ ປຸຕ຺ຕຆຣາຈິກ຺ຂຓໍ ວິຍ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ‘‘ເອກໍ ທ຺ເວ ຈິຕ຺ຕວາເຣ ຐສ຺ສາມີ’’ຕິ ປິຕຸຆຣໍ ອມນສິກຣິຕ຺ວາວ ອຸປຣິນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕຕ຺ຖາຍ ມນສິກາໂຣ, ເອວເມສ ເຈເຕນ຺ໂຕວ ນ ເຈເຕຕິ, ອຠິສງ຺ຂໂຣນ຺ໂຕວ ນາຠິສງ຺ຂໂຣຕິ. ຕາ ເຈວ ສຎ຺ຎາຕິ ຕາ ຌານສຎ຺ຎາ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ. ອຎ຺ຎາ ຈາຕິ ອຎ຺ຎາ ຈ ໂອຬາຣິກາ ຠວງ຺ຄສຎ຺ຎາ ນຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ໂສ ນິໂຣຘໍ ຜຸສຕີຕິ ໂສ ເອວໍ ປຏິປນ຺ໂນ ຠິກ຺ຂຸ ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘໍ ຜຸສຕິ ວິນ຺ທຕິ ປຏິລຠຕິ.

ອນຸປຸພ຺ພາຠິສຎ຺ຎານິໂຣຘສມ຺ປຊານສມາປຕ຺ຕິນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອຠີຕິ ອຸປສຄ຺ຄມຕ຺ຕໍ, ສມ຺ປຊານປທໍ ນິໂຣຘປເທນ ອນ຺ຕຣິກໍ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ. ອນຸປຏິປາຏິຍາ ສມ຺ປຊານສຎ຺ຎານິໂຣຘສມາປຕ຺ຕີຕິ ອຍໍ ປເນຕ຺ຖຕ຺ໂຖ. ຕຕ຺ຣາປິ ສມ຺ປຊານສຎ຺ຎານິໂຣຘສມາປຕ຺ຕີຕິ ສມ຺ປຊານນ຺ຕສ຺ສ ອນ຺ເຕ ສຎ຺ຎາ ນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິ ສມ຺ປຊານນ຺ຕສ຺ສ ວາ ປຓ຺ຑິຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ສຎ຺ຎານິໂຣຘສມາປຕ຺ຕີຕິ ອຍໍ ວິເສສຕ຺ໂຖ.

ອິທານິ ອິຘ ຐຕ຺ວາ ນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິກຖາ ກເຖຕພ຺ພາ. ສາ ປເນສາ ສພ຺ພາກາເຣນ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ ປຎ຺ຎາຠາວນານິສໍສາຘິກາເຣ ກຖິຕາ, ຕສ຺ມາ ຕຕ຺ຖ ກຖິຕໂຕວ ຄເຫຕພ຺ພາ.

ເອວໍ ຠຄວາ ໂປຏ຺ຐປາທສ຺ສ ປຣິພ຺ພາຊກສ຺ສ ນິໂຣຘກຖໍ ກເຖຕ຺ວາ – ອຖ ນໍ ຕາທິສາຍ ກຖາຍ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ອຠາວໍ ປຏິຊານາເປຕຸໍ ‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສີ’’ຕິອາທິມາຫ. ປຣິພ຺ພາຊໂກປິ ‘‘ຠຄວາ ອຊ຺ຊ ຕຸມ຺ຫາກໍ ກຖໍ ຐເປຕ຺ວາ ນ ມຍາ ເອວຣູປາ ກຖາ ສຸຕປຸພ຺ພາ’’ຕິ ປຏິຊານນ຺ໂຕ, ‘‘ໂນ ເຫຕໍ ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ປຸນ ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ຠຄວໂຕ ກຖາຍ ອຸຄ຺ຄຫິຕຠາວໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ເອວໍ ໂຂ ອຫໍ ຠນ຺ເຕ’’ຕິອາທິມາຫ. ອຖສ຺ສ ຠຄວາ ‘‘ສຸອຸຄ຺ຄຫິຕໍ ຕຍາ’’ຕິ ອນຸຊານນ຺ໂຕ ‘‘ເອວໍ ໂປຏ຺ຐປາທາ’’ຕິ ອາຫ.

໔໑໕. ອຖ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ‘‘ຠຄວຕາ ‘ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ສຎ຺ຎຄ຺ຄ’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອຕເທວ ນຸ ໂຂ ສຎ຺ຎຄ຺ຄໍ, ອຸທາຫຸ ອວເສສສມາປຕ຺ຕີສຸປິ ສຎ຺ຎຄ຺ຄໍ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ຕມຕ຺ຖໍ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ ‘‘ເອກຎ຺ເຎວ ນຸ ໂຂ’’ຕິອາທິມາຫ. ຠຄວາປິສ຺ສ ວິສ຺ສຊ຺ເຊສິ. ຕຕ຺ຖ ປຸຖູປີຕິ ພຫູນິປິ. ຍຖາ ຍຖາ ໂຂ, ໂປຏ຺ຐປາທ, ນິໂຣຘໍ ຜຸສຕີຕິ ປຖວີກສິຓາທີສຸ ເຍນ ເຍນ ກສິເຓນ, ປຐມຊ຺ຌານາທີນໍ ວາ ເຍນ ເຍນ ຌາເນນ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ສເຈ ຫິ ປຖວີກສິເຓນ ກຣຓຠູເຕນ ປຖວີກສິຓສມາປຕ຺ຕິໍ ເອກວາຣໍ ສມາປຊ຺ຊນ຺ໂຕ ປຸຣິມສຎ຺ຎານິໂຣຘໍ ຜຸສຕິ ເອກໍ ສຎ຺ຎຄ຺ຄໍ, ອຖ ທ຺ເວ ວາເຣ, ຕໂຍ ວາເຣ, ວາຣສຕໍ, ວາຣສຫສ຺ສໍ, ວາຣສຕສຫສ຺ສໍ ວາ ສມາປຊ຺ຊນ຺ໂຕ ປຸຣິມສຎ຺ຎານິໂຣຘໍ ຜຸສຕິ, ສຕສຫສ຺ສໍ, ສຎ຺ຎຄ຺ຄານິ. ເອສ ນໂຍ ເສສກສິເຓສຸ. ຌາເນສຸປິ ສເຈ ປຐມຊ຺ຌາເນນ ກຣຓຠູເຕນ ເອກວາຣໍ ປຸຣິມສຎ຺ຎານິໂຣຘໍ ຜຸສຕິ ເອກໍ ສຎ຺ຎຄ຺ຄໍ. ອຖ ທ຺ເວ ວາເຣ, ຕໂຍ ວາເຣ, ວາຣສຕໍ, ວາຣສຫສ຺ສໍ, ວາຣສຕສຫສ຺ສໍ ວາ ປຸຣິມສຎ຺ຎານິໂຣຘໍ ຜຸສຕິ, ສຕສຫສ຺ສໍ ສຎ຺ຎຄ຺ຄານິ. ເອສ ນໂຍ ເສສຊ຺ຌານສມາປຕ຺ຕີສຸປິ. ອິຕິ ເອກວາຣໍ ສມາປຊ຺ຊນວເສນ ວາ ສພ຺ພມ຺ປິ ສຎ຺ຊານນລກ຺ຂເຓນ ສງ຺ຄເຫຕ຺ວາ ວາ ເອກໍ ສຎ຺ຎຄ຺ຄໍ ໂຫຕິ, ອປຣາປຣໍ ສມາປຊ຺ຊນວເສນ ພຫູນິ.

໔໑໖. ສຎ຺ຎາ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕຕິ ຠນ຺ເຕ ນິໂຣຘສມາປຊ຺ຊນກສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ‘‘ສຎ຺ຎາ ນຸ ໂຂ ປຐມໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ຕສ຺ສ ຠຄວາ ‘‘ສຎ຺ຎາ ໂຂ, ໂປຏ຺ຐປາທາ’’ຕິ ພ຺ຍາກາສິ. ຕຕ຺ຖ ສຎ຺ຎາຕິ ຌານສຎ຺ຎາ. ຎາຓນ຺ຕິ ວິປສ຺ສນາຎາຓໍ. ອປໂຣ ນໂຍ, ສຎ຺ຎາຕິ ວິປສ຺ສນາ ສຎ຺ຎາ. ຎາຓນ຺ຕິ ມຄ຺ຄຎາຓໍ. ອປໂຣ ນໂຍ, ສຎ຺ຎາຕິ ມຄ຺ຄສຎ຺ຎາ. ຎາຓນ຺ຕິ ຜລຎາຓໍ. ຕິປິຏກມຫາສິວຕ຺ເຖໂຣ ປນາຫ –

ກິໍ ອິເມ ຠິກ຺ຂູ ຠຓນ຺ຕິ, ໂປຏ຺ຐປາໂທ ເຫຏ຺ຐາ ຠຄວນ຺ຕໍ ນິໂຣຘໍ ປຸຈ຺ຉິ. ອິທານິ ນິໂຣຘາ ວຸຏ຺ຐານໍ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ ‘‘ຠຄວາ ນິໂຣຘາ ວຸຏ຺ຐຫນ຺ຕສ຺ສ ກິໍ ປຐມໍ ອຣຫຕ຺ຕຜລສຎ຺ຎາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອຸທາຫຸ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓຎາຓ’’ນ຺ຕິ ວທຕິ. ອຖສ຺ສ ຠຄວາ ຍສ຺ມາ ຜລສຎ຺ຎາ ປຐມໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ປຈ຺ຉາ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓຎາຓໍ. ຕສ຺ມາ ‘‘ສຎ຺ຎາ ໂຂ ໂປຏ຺ຐປາທາ’’ຕິ ອາຫ. ຕຕ຺ຖ ສຎ຺ຎຸປ຺ປາທາຕິ ອຣຫຕ຺ຕຜລສຎ຺ຎາຍ ອຸປ຺ປາທາ, ປຈ຺ຉາ ‘‘ອິທໍ ອຣຫຕ຺ຕຜລ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓຎາຓຸປ຺ປາໂທ ໂຫຕິ. ອິທປ຺ປຈ຺ຈຍາ ກິຣ ເມຕິ ຜລສມາຘິສຎ຺ຎາປຈ຺ຈຍາ ກິຣ ມຍ຺ຫໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓຎາຓໍ ອຸປ຺ປນ຺ນນ຺ຕິ.

ສຎ຺ຎາອຕ຺ຕກຖາວຓ຺ຓນາ

໔໑໗. ອິທານິ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ຍຖາ ນາມ ຄາມສູກໂຣ ຄນ຺ໂຘທເກນ ນ຺ຫາເປຕ຺ວາ ຄນ຺ເຘຫິ ອນຸລິມ຺ປິຕ຺ວາ ມາລາທາມໍ ປິຬນ຺ຘິຕ຺ວາ ສິຣິສຍເນ ອາໂຣປິໂຕປິ ສຸຂໍ ນ ວິນ຺ທຕິ, ເວເຄນ ຄູຖຏ຺ຐານເມວ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສຸຂໍ ວິນ຺ທຕິ. ເອວເມວ ຠຄວຕາ ສຓ຺ຫສຸຂຸມຕິລກ຺ຂຓພ຺ຠາຫຕາຍ ເທສນາຍ ນ຺ຫາປິຕວິລິຕ຺ຕມຓ຺ຑິໂຕປິ ນິໂຣຘກຖາສິຣິສຍນໍ ອາໂຣປິໂຕປິ ຕຕ຺ຖ ສຸຂໍ ນ ວິນ຺ທນ຺ໂຕ ຄູຖຏ຺ຐານສທິສໍ ອຕ຺ຕໂນ ລທ຺ຘິໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຕເມວ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ ‘‘ສຎ຺ຎາ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ປຸຣິສສ຺ສ ອຕ຺ຕາ’’ຕິອາທິມາຫ. ອຖສ຺ສານຸມຕິໍ ຄເຫຕ຺ວາ ພ຺ຍາກາຕຸກາໂມ ຠຄວາ – ‘‘ກໍ ປນ ຕ຺ວ’’ນ຺ຕິອາທິມາຫ. ຕໂຕ ໂສ ‘‘ອຣູປີ ອຕ຺ຕາ’’ຕິ ເອວໍ ລທ຺ຘິໂກ ສມາໂນປິ ‘‘ຠຄວາ ເທສນາຍ ສຸກຸສໂລ, ໂສ ເມ ອາທິໂຕວ ລທ຺ຘິໍ ມາ ວິທ຺ຘໍເສຕູ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ລທ຺ຘິໍ ປຣິຫຣນ຺ໂຕ ‘‘ໂອຬາຣິກໍ ໂຂ’’ຕິອາທິມາຫ. ອຖສ຺ສ ຠຄວາ ຕຕ຺ຖ ໂທສໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ໂອຬາຣິໂກ ຈ ຫິ ເຕ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ເອວໍ ສນ຺ຕນ຺ຕິ ເອວໍ ສນ຺ເຕ. ຠຸມ຺ມຕ຺ເຖ ຫິ ເອຕໍ ອຸປໂຍຄວຈນໍ. ເອວໍ ສນ຺ຕໍ ອຕ຺ຕານໍ ປຈ຺ຈາຄຈ຺ຉໂຕ ຕວາຕິ ອຍໍ ວາ ເອຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ. ຈຕຸນ຺ນໍ ຂນ຺ຘານໍ ເອກຸປ຺ປາເທກນິໂຣຘຕ຺ຕາ ກິຎ຺ຈາປິ ຍາ ສຎ຺ຎາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ສາວ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ. ອປຣາປຣໍ ອຸປາທາຍ ປນ ‘‘ອຎ຺ຎາ ຈ ສຎ຺ຎາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ອຎ຺ຎາ ຈ ສຎ຺ຎາ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໔໑໘-໔໒໐. ອິທານິ ອຎ຺ຎໍ ລທ຺ຘິໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ – ‘‘ມໂນມຍໍ ໂຂ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິອາທິໍ ວຕ຺ວາ ຕຕ຺ຣາປິ ໂທເສ ທິນ຺ເນ ຍຖາ ນາມ ອຸມ຺ມຕ຺ຕໂກ ຍາວສ຺ສ ສຎ຺ຎາ ນປ຺ປຕິຏ຺ຐາຕິ, ຕາວ ອຎ຺ຎໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຎ຺ຎໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕິ, ສຎ຺ຎາປຕິຏ຺ຐານກາເລ ປນ ວຕ຺ຕພ຺ພເມວ ວທຕິ, ເອວເມວ ອຎ຺ຎໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຎ຺ຎໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ອິທານິ ອຕ຺ຕໂນ ລທ຺ຘິໍເຍວ ວທນ຺ໂຕ ‘‘ອຣູປີ ໂຂ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຣາປິ ຍສ຺ມາ ໂສ ສຎ຺ຎາຍ ອຸປ຺ປາທນິໂຣຘໍ ອິຈ຺ຉຕິ, ອຕ຺ຕານໍ ປນ ສສ຺ສຕໍ ມຎ຺ຎຕິ. ຕສ຺ມາ ຕເຖວສ຺ສ ໂທສໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ຠຄວາ ‘‘ເອວໍ ສນ຺ຕມ຺ປີ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕໂຕ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ມິຈ຺ຉາທສ຺ສເນນ ອຠິຠູຕຕ຺ຕາ ຠຄວຕາ ວຸຈ຺ຈມານມ຺ປິ ຕໍ ນານຕ຺ຕໍ ອຊານນ຺ໂຕ ‘‘ສກ຺ກາ ປເນຕໍ, ຠນ຺ເຕ, ມຍາ’’ຕິອາທິມາຫ. ອຖສ຺ສ ຠຄວາ ຍສ຺ມາ ໂສ ສຎ຺ຎາຍ ອຸປ຺ປາທນິໂຣຘໍ ປສ຺ສນ຺ໂຕປິ ສຎ຺ຎາມຍໍ ອຕ຺ຕານໍ ນິຈ຺ຈເມວ ມຎ຺ຎຕິ. ຕສ຺ມາ ‘‘ທຸຊ຺ຊານໍ ໂຂ’’ຕິອາທິມາຫ.

ຕຕ຺ຖາຍໍ ສງ຺ເຂປຕ຺ໂຖ – ຕວ ອຎ຺ຎາ ທິຏ຺ຐິ, ອຎ຺ຎາ ຂນ຺ຕິ, ອຎ຺ຎາ ຣຸຈິ, ອຎ຺ຎຖາເຍວ ເຕ ທສ຺ສນໍ ປວຕ຺ຕໍ, ອຎ຺ຎເທວ ຈ ເຕ ຂມຕິ ເຈວ ຣຸຈ຺ຈຕິ ຈ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ຈ ເຕ ອາໂຍໂຄ, ອຎ຺ຎິສ຺ສາເຍວ ປຏິປຕ຺ຕິຍາ ຍຸຕ຺ຕປຍຸຕ຺ຕຕາ, ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ຈ ເຕ ອາຈຣິຍກໍ, ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ ຕິຕ຺ຖາຍຕເນ ອາຈຣິຍຠາໂວ. ເຕນ ຕຍາ ເອວໍ ອຎ຺ຎທິຏ຺ຐິເກນ ອຎ຺ຎຂນ຺ຕິເກນ ອຎ຺ຎຣຸຈິເກນ ອຎ຺ຎຕ຺ຣາໂຍເຄນ ອຎ຺ຎຕ຺ຣາຈຣິຍເກນ ທຸຊ຺ຊານໍ ເອຕນ຺ຕິ. ອຖ ປຣິພ຺ພາຊໂກ – ‘‘ສຎ຺ຎາ ວາ ປຸຣິສສ຺ສ ອຕ຺ຕາ ໂຫຕຸ, ອຎ຺ຎາ ວາ ສຎ຺ຎາ, ຕໍ ສສ຺ສຕາທິ ຠາວມສ຺ສ ປຸຈ຺ຉິສ຺ສ’’ນ຺ຕິ ປຸນ ‘‘ກິໍ ປນ ຠນ຺ເຕ’’ຕິອາທິມາຫ.

ຕຕ຺ຖ ໂລໂກຕິ ອຕ຺ຕານໍ ສນ຺ຘາຍ ວທຕິ. ນ ເຫຕໍ ໂປຏ຺ຐປາທ ອຕ຺ຖສຎ຺ຫິຕນ຺ຕິ ໂປຏ຺ຐປາທ ເອຕໍ ທິຏ຺ຐິຄຕໍ ນ ອິຘໂລກປຣໂລກອຕ຺ຖນິສ຺ສິຕໍ, ນ ອຕ຺ຕຕ຺ຖປຣຕ຺ຖນິສ຺ສິຕໍ. ນ ຘມ຺ມສໍຫິຕນ຺ຕິ ນ ນວໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ມນິສ຺ສິຕໍ. ນາທິພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍກນ຺ຕິ ສິກ຺ຂຕ຺ຕຍສງ຺ຂາຕສ຺ສ ສາສນພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍກສ຺ສ ນ ອາທິມຕ຺ຕໍ, ອຘິສີລສິກ຺ຂາມຕ຺ຕມ຺ປິ ນ ໂຫຕິ. ນ ນິພ຺ພິທາຍາຕິ ສໍສາຣວຏ຺ເຏ ນິພ຺ພິນ຺ທນຕ຺ຖາຍ ນ ສໍວຕ຺ຕຕິ. ນ ວິຣາຄາຍາຕິ ວຏ຺ຏວິຣາຄຕ຺ຖາຍ ນ ສໍວຕ຺ຕຕິ. ນ ນິໂຣຘາຍາຕິ ວຏ຺ຏສ຺ສ ນິໂຣຘກຣຓຕ຺ຖາຍ ນ ສໍວຕ຺ຕຕິ. ນ ອຸປສມາຍາຕິ ວຏ຺ຏສ຺ສ ວູປສມນຕ຺ຖາຍ ນ ສໍວຕ຺ຕຕິ. ນ ອຠິຎ຺ຎາຍາຕິ ວຏ຺ຏາຠິຊານນາຍ ປຈ຺ຈກ຺ຂກິຣິຍາຍ ນ ສໍວຕ຺ຕຕິ. ນ ສມ຺ໂພຘາຍາຕິ ວຏ຺ຏສມ຺ພຸຊ຺ຌນຕ຺ຖາຍ ນ ສໍວຕ຺ຕຕິ. ນ ນິພ຺ພານາຍາຕິ ອມຕມຫານິພ຺ພານສ຺ສ ປຈ຺ຈກ຺ຂກິຣິຍາຍ ນ ສໍວຕ຺ຕຕິ.

ອິທໍ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິອາທີສຸ ຕຓ຺ຫໍ ຐເປຕ຺ວາ ເຕຠູມກາ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ, ຕສ຺ເສວ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ປຠາວນໂຕ ສປ຺ປຈ຺ຈຍາ ຕຓ຺ຫາ ທຸກ຺ຂສມຸທໂຍຕິ. ອຸຠິນ຺ນໍ ອປ຺ປວຕ຺ຕິ ທຸກ຺ຂນິໂຣໂຘຕິ, ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາຕິ ມຍາ ພ຺ຍາກຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອວຎ຺ຈ ປນ ວຕ຺ວາ ຠຄວາ ‘‘ອິມສ຺ສ ປຣິພ຺ພາຊກສ຺ສ ມຄ຺ຄປາຕຸຠາໂວ ວາ ຜລສຈ຺ຉິກິຣິຍາ ວາ ນຕ຺ຖິ, ມຍ຺ຫຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂາຈາຣເວລາ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ຕຸຓ຺ຫີ ອໂຫສິ. ປຣິພ຺ພາຊໂກປິ ຕໍ ອາກາຣໍ ຎຕ຺ວາ ຠຄວໂຕ ຄມນກາລໍ ອາໂຣເຈນ຺ໂຕ ວິຍ ‘‘ເອວເມຕ’’ນ຺ຕິອາທິມາຫ.

໔໒໑. ວາຈາສນ຺ນິໂຕທເກນາຕິ ວຈນປໂຕເທນ. ສຎ຺ຌພ຺ຠຣິມກໍສູຕິ ສຎ຺ຌພ຺ຠຣິຕໍ ນິຣນ຺ຕຣໍ ຜຸຏ຺ຐໍ ອກໍສຸ, ອຸປຣິ ວິຊ຺ຌິໍສູຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຠູຕນ຺ຕິ ສຠາວໂຕ ວິຊ຺ຊມານໍ. ຕຈ຺ຉໍ, ຕຖນ຺ຕິ ຕສ຺ເສວ ເວວຈນໍ. ຘມ຺ມຏ຺ຐິຕຕນ຺ຕິ ນວໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ເມສຸ ຐິຕສຠາວໍ. ຘມ຺ມນິຍາມຕນ຺ຕິ ໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ມນິຍາມຕໍ. ພຸທ຺ຘານຎ຺ຫິ ຈຕຸສຈ຺ຈວິນິມຸຕ຺ຕາ ກຖາ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ຕສ຺ມາ ສາ ເອທິສາ ໂຫຕິ.

ຈິຕ຺ຕຫຕ຺ຖິສາຣິປຸຕ຺ຕໂປຏ຺ຐປາທວຕ຺ຖຸວຓ຺ຓນາ

໔໒໒. ຈິຕ຺ໂຕ ຈ ຫຕ຺ຖິສາຣິປຸຕ຺ໂຕຕິ ໂສ ກິຣ ສາວຕ຺ຖິຍໍ ຫຕ຺ຖິອາຈຣິຍສ຺ສ ປຸຕ຺ໂຕ ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິເກ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ຕີຓິ ປິຏການິ ອຸຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ສຸຂຸເມສຸ ອຕ຺ຖນ຺ຕເຣສຸ ກຸສໂລ ອໂຫສິ, ປຸພ຺ເພ ກຕປາປກມ຺ມວເສນ ປນ ສຕ຺ຕວາເຣ ວິພ຺ຠມິຕ຺ວາ ຄິຫິ ຊາໂຕ. ກສ຺ສປສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ກິຣ ສາສເນ ທ຺ເວ ສຫາຍກາ ອເຫສຸໍ, ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ສມຄ຺ຄາ ເອກໂຕວ ສຊ຺ຌາຍນ຺ຕິ. ເຕສຸ ເອໂກ ອນຠິຣໂຕ ຄິຫິຠາເວ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ ອິຕຣສ຺ສ ອາໂຣເຈສິ. ໂສ ຄິຫິຠາເວ ອາທີນວໍ ປພ຺ພຊ຺ຊາຍ ອານິສໍສໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ຕໍ ໂອວທິ. ໂສ ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ອຠິຣມິຕ຺ວາ ປຸເນກທິວສໍ ຕາທິເສ ຈິຕ຺ເຕ ອຸປ຺ປນ຺ເນ ຕໍ ເອຕທໂວຈ ‘‘ມຍ຺ຫໍ ອາວຸໂສ ເອວຣູປໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ – ‘ອິມາຫໍ ປຕ຺ຕຈີວຣໍ ຕຸຍ຺ຫໍ ທສ຺ສາມີ’ຕິ’’. ໂສ ປຕ຺ຕຈີວຣໂລເຠນ ຕສ຺ສ ຄິຫິຠາເວ ອານິສໍສໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ປພ຺ພຊ຺ຊາຍ ອາທີນວໍ ກເຖສິ. ອຖສ຺ສ ຕໍ ສຸຕ຺ວາວ ຄິຫິຠາວໂຕ ຈິຕ຺ຕໍ ວິຣຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປພ຺ພຊ຺ຊາຍເມວ ອຠິຣມິ. ເອວເມສ ຕທາ ສີລວນ຺ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຄິຫິຠາເວ ອານິສໍສກຖາຍ ກຖິຕຕ຺ຕາ ອິທານິ ຉ ວາເຣ ວິພ຺ຠມິຕ຺ວາ ສຕ຺ຕເມ ວາເຣ ປພ຺ພຊິໂຕ. ມຫາໂມຄ຺ຄລ຺ລານສ຺ສ, ມຫາໂກຏ຺ຐິກຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຈ ອຠິຘມ຺ມກຖໍ ກເຖນ຺ຕານໍ ອນ຺ຕຣນ຺ຕຣາ ກຖໍ ໂອປາເຕຕິ. ອຖ ນໍ ມຫາໂກຏ຺ຐິກຕ຺ເຖໂຣ ອປສາເທຕິ. ໂສ ມຫາສາວກສ຺ສ ກຖິເຕ ປຕິຏ຺ຐາຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ວິພ຺ຠມິຕ຺ວາ ຄິຫິ ຊາໂຕ. ໂປຏ຺ຐປາທສ຺ສ ປນາຍໍ ຄິຫິສຫາຍໂກ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ວິພ຺ຠມິຕ຺ວາ ທ຺ວີຫຕີຫຈ຺ຈເຍນ ໂປຏ຺ຐປາທສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ຄໂຕ. ອຖ ນໍ ໂສ ທິສ຺ວາ ‘‘ສມ຺ມ ກິໍ ຕຍາ ກຕໍ, ເອວຣູປສ຺ສ ນາມ ສຕ຺ຖຸ ສາສນາ ອປສກ຺ກນ຺ໂຕສິ, ເອຫິ ປພ຺ພຊິຕຸໍ ອິທານິ ເຕ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິກໍ ອຄມາສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຈິຕ຺ໂຕ ຈ ຫຕ຺ຖິສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ໂປຏ຺ຐປາໂທ ຈ ປຣິພ຺ພາຊໂກ’’ຕິ.

໔໒໓. ອນ຺ຘາຕິ ປຎ຺ຎາຈກ຺ຂຸໂນ ນຕ຺ຖິຕາຍ ອນ຺ຘາ, ຕສ຺ເສວ ອຠາເວນ ອຈກ຺ຂຸກາ. ຕ຺ວໍເຍວ ເນສໍ ເອໂກ ຈກ຺ຂຸມາຕິ ສຸຠາສິຕທຸພ຺ຠາສິຕຊານນຠາວມຕ຺ເຕນ ປຎ຺ຎາຈກ຺ຂຸນາ ຈກ຺ຂຸມາ. ເອກໍສິກາຕິ ເອກໂກຏ຺ຐາສາ. ປຎ຺ຎຕ຺ຕາຕິ ຐປິຕາ. ອເນກໍສິກາຕິ ນ ເອກໂກຏ຺ຐາສາ ເອເກເນວ ໂກຏ຺ຐາເສນ ສສ຺ສຕາຕິ ວາ ອສສ຺ສຕາຕິ ວາ ນ ວຸຕ຺ຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເອກໍສິກຘມ຺ມວຓ຺ຓນາ

໔໒໔-໔໒໕. ສນ຺ຕິ ໂປຏ຺ຐປາທາຕິ ອິທໍ ຠຄວາ ກສ຺ມາ ອາຣຠິ? ພາຫິຣເກຫິ ປຎ຺ຎາປິຕນິຏ຺ຐາຍ ອນິຍ຺ຍານິກຠາວທສ຺ສນຕ຺ຖໍ. ສພ຺ເພ ຫິ ຕິຕ຺ຖິຍາ ຍຖາ ຠຄວາ ອມຕໍ ນິພ຺ພານໍ, ເອວໍ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ສມເຍ ໂລກຖຸປິກາທິວເສນ ນິຏ຺ຐໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕິ, ສາ ຈ ນ ນິຍ຺ຍານິກາ. ຍຖາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕາ ຫຸຕ຺ວາ ນ ນິຍ຺ຍາຕິ ນ ຄຈ຺ຉຕິ, ອຎ຺ຎທຕ຺ຖຸ ປຓ຺ຑິເຕຫິ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕາ ນິວຕ຺ຕຕິ, ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ຠຄວາ ເອວມາຫ. ຕຕ຺ຖ ເອກນ຺ຕສຸຂໍ ໂລກໍ ຊານໍ ປສ຺ສນ຺ຕິ ປຸຣຕ຺ຖິມາຍ ທິສາຍ ເອກນ຺ຕສຸໂຂ ໂລໂກ ປຈ຺ຉິມາທີນໍ ວາ ອຎ຺ຎຕຣາຍາຕິ ເອວໍ ຊານນ຺ຕາ ເອວໍ ປສ຺ສນ຺ຕາ ວິຫຣຖ. ທິຏ຺ຐປຸພ຺ພານິ ໂຂ ຕສ຺ມິໍ ໂລເກ ມນຸສ຺ສານໍ ສຣີຣສຓ຺ຐານາທີນີຕິ. ອປ຺ປາຏິຫີຣກຕນ຺ຕິ ອປ຺ປາຏິຫີຣກຕໍ ປຏິຫຣຓວິຣຫິຕໍ, ອນິຍ຺ຍານິກນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

໔໒໖-໔໒໗. ຊນປທກລ຺ຍາຓີຕິ ຊນປເທ ອຎ຺ຎາຫິ ອິຕ຺ຖີຫິ ວຓ຺ຓສຓ຺ຐານວິລາສາກປ຺ປາທີຫິ ອສທິສາ.

ຕໂຍອຕ຺ຕປຏິລາຠວຓ຺ຓນາ

໔໒໘. ເອວໍ ຠຄວາ ປເຣສໍ ນິຏ຺ຐາຍ ອນິຍ຺ຍານິກຕ຺ຕໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ນິຏ຺ຐາຍ ນິຍ຺ຍານິກຠາວໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຕໂຍ ໂຂ ເມ ໂປຏ຺ຐປາທາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອຕ຺ຕປຏິລາໂຠຕິ ອຕ຺ຕຠາວປຏິລາໂຠ, ເອຕ຺ຖ ຈ ຠຄວາ ຕີຫິ ອຕ຺ຕຠາວປຏິລາເຠຫິ ຕໂຍ ຠເວ ທສ຺ເສສິ. ໂອຬາຣິກຕ຺ຕຠາວປຏິລາເຠນ ອວີຈິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ປຣນິມ຺ມິຕວສວຕ຺ຕິປຣິໂຍສານໍ ກາມຠວໍ ທສ຺ເສສິ. ມໂນມຍອຕ຺ຕຠາວປຏິລາເຠນ ປຐມຊ຺ຌານຠູມິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອກນິຏ຺ຐພ຺ຣຫ຺ມໂລກປຣິໂຍສານໍ ຣູປຠວໍ ທສ຺ເສສິ. ອຣູປອຕ຺ຕຠາວປຏິລາເຠນ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນພ຺ຣຫ຺ມໂລກໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນພ຺ຣຫ຺ມໂລກປຣິໂຍສານໍ ອຣູປຠວໍ ທສ຺ເສສິ. ສໍກິເລສິກາ ຘມ຺ມາ ນາມ ທ຺ວາທສ ອກຸສລຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທາ. ໂວທານິຍາ ຘມ຺ມາ ນາມ ສມຖວິປສ຺ສນາ.

໔໒໙. ປຎ຺ຎາປາຣິປູຣິໍ ເວປຸລ຺ລຕ຺ຕນ຺ຕິ ມຄ຺ຄປຎ຺ຎາຜລປຎ຺ຎານໍ ປາຣິປູຣິຎ຺ເຈວ ວິປຸລຠາວຎ຺ຈ. ປາມຸຊ຺ຊນ຺ຕິ ຕຣຸຓປີຕິ. ປີຕີຕິ ພລວຕຸຏ຺ຐິ. ກິໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ? ຍໍ ອໂວຈຸມ຺ຫ ‘‘ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫິຣຕີ’’ຕິ, ຕຕ຺ຖ ຕສ຺ສ ເອວໍ ວິຫຣໂຕ ຕໍ ປາໂມຊ຺ຊຎ຺ເຈວ ຠວິສ຺ສຕິ, ປີຕິ ຈ ນາມກາຍປສ຺ສທ຺ຘິ ຈ ສຕິ ຈ ສູປຏ຺ຐິຕາ ອຸຕ຺ຕມຎາຓຎ຺ຈ ສຸໂຂ ຈ ວິຫາໂຣ. ສພ຺ພວິຫາເຣສຸ ຈ ອຍເມວ ວິຫາໂຣ ‘‘ສຸໂຂ’’ຕິ ວຕ຺ຕຸໍ ຍຸຕ຺ໂຕ ‘‘ອຸປສນ຺ໂຕ ປຣມມຘຸໂຣ’’ຕິ. ຕຕ຺ຖ ປຐມຊ຺ຌາເນ ປາໂມຊ຺ຊາທໂຍ ຉປິ ຘມ຺ມາ ລພ຺ຠນ຺ຕິ, ທຸຕິຍຊ຺ຌາເນ ທຸພ຺ພລປີຕິສງ຺ຂາຕໍ ປາໂມຊ຺ຊໍ ນິວຕ຺ຕຕິ, ເສສາ ປຎ຺ຈ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ຕຕິເຍ ປີຕິ ນິວຕ຺ຕຕິ, ເສສາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ຕຖາ ຈຕຸຕ຺ເຖ. ອິເມສຸ ຈຕູສຸ ຌາເນສຸ ສມ຺ປສາທນສຸຕ຺ເຕ ສຸທ຺ຘວິປສ຺ສນາ ປາທກຊ຺ຌານເມວ ກຖິຕໍ. ປາສາທິກສຸຕ຺ເຕ ຈຕູຫິ ມຄ຺ເຄຫິ ສທ຺ຘິໍ ວິປສ຺ສນາ ກຖິຕາ. ທສຸຕ຺ຕຣສຸຕ຺ເຕ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານິກຜລສມາປຕ຺ຕິ ກຖິຕາ. ອິມສ຺ມິໍ ໂປຏ຺ຐປາທສຸຕ຺ເຕ ປາໂມຊ຺ຊໍ ປີຕິເວວຈນເມວ ກຕ຺ວາ ທຸຕິຍຊ຺ຌານິກຜລສມາປຕ຺ຕິນາມ ກຖິຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

໔໓໒-໔໓໗. ອຍໍ ວາ ໂສຕິ ເອຕ຺ຖ ວາ ສທ຺ໂທ ວິຠາວນຕ຺ໂຖ ໂຫຕິ. ອຍໍ ໂສຕິ ເອວໍ ວິຠາເວຕ຺ວາ ປກາເສຕ຺ວາ ພ຺ຍາກເຣຍ຺ຍາມ. ຍຖາປເຣ ‘‘ເອກນ຺ຕສຸຂໍ ອຕ຺ຕານໍ ສຎ຺ຊານາຖາ’’ຕິ ປຸຏ຺ຐາ ‘‘ໂນ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ, ນ ເອວໍ ວທາມາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສປ຺ປາຏິຫີຣກຕນ຺ຕິ ສປ຺ປາຏິຫຣຓໍ, ນິຍ຺ຍານິກນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂມໂຆ ໂຫຕີຕິ ຕຸຈ຺ໂຉ ໂຫຕິ, ນຕ຺ຖິ ໂສ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ສຈ຺ໂຈ ໂຫຕີຕິ ຠູໂຕ ໂຫຕິ, ສ຺ເວວ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ສຈ຺ໂຈ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອຕ຺ຖ ປນາຍໍ ຈິຕ຺ໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ອສພ຺ພຎ຺ຎຸຕາຍ ຕໂຍ ອຕ຺ຕປຏິລາເຠ ກເຖຕ຺ວາ ອຕ຺ຕປຏິລາໂຠ ນາມ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິມຕ຺ຕໍ ເອຕນ຺ຕິ ອຸທ຺ຘຣິຕຸໍ ນາສກ຺ຂິ, ອຕ຺ຕປຏິລາໂຠ ຕ຺ເວວ ນິຍ຺ຍາເຕສິ. ອຖສ຺ສ ຠຄວາ ຣູປາທໂຍ ເຈຕ຺ຖ ຘມ຺ມາ, ອຕ຺ຕປຏິລາໂຠຕິ ປນ ນາມມຕ຺ຕເມຕໍ, ເຕສຸ ເຕສຸ ຣູປາທີສຸ ສຕິ ເອວຣູປາ ໂວຫາຣາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ທສ຺ເສຕຸກາໂມ ຕສ຺ເສວ ກຖໍ ຄເຫຕ຺ວາ ນາມປຎ຺ຎຕ຺ຕິວເສນ ນິຍ຺ຍາຕນຕ຺ຖໍ ‘‘ຍສ຺ມິໍ ຈິຕ຺ຕ ສມເຍ’’ຕິອາທິມາຫ.

໔໓໘. ເອວຎ຺ຈ ປນ ວຕ຺ວາ ປຏິປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ວິນຍນຕ຺ຖໍ ປຸນ ‘‘ສເຈ ຕໍ, ຈິຕ຺ຕ, ເອວໍ ປຸຈ຺ເຉຍ຺ຍຸ’’ນ຺ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ໂຍ ເມ ອໂຫສິ ອຕີໂຕ ອຕ຺ຕປຏິລາໂຠ, ສ຺ເວວ ເມ ອຕ຺ຕປຏິລາໂຠ, ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ສຈ຺ໂຈ ອໂຫສິ, ໂມໂຆ ອນາຄໂຕ ໂມໂຆ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ໂນຕິ ເອຕ຺ຖ ຕາວ ອິມມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕິ – ຍສ຺ມາ ເຍ ເຕ ອຕີຕາ ຘມ຺ມາ, ເຕ ເອຕຣຫິ ນຕ຺ຖິ, ອເຫສຸນ຺ຕິ ປນ ສງ຺ຂ຺ຍໍ ຄຕາ, ຕສ຺ມາ ໂສປິ ເມ ອຕ຺ຕປຏິລາໂຠ ຕສ຺ມິໍເຍວ ສມເຍ ສຈ຺ໂຈ ອໂຫສິ. ອນາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນານໍ ປນ ຘມ຺ມານໍ ຕທາ ອຠາວາ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ‘‘ໂມໂຆ ອນາຄໂຕ, ໂມໂຆ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ໂນ’’ຕິ, ເອວໍ ອຕ຺ຖໂຕ ນາມມຕ຺ຕເມວ ອຕ຺ຕປຏິລາຠໍ ປຏິຊານາຕິ. ອນາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

໔໓໙-໔໔໓. ອຖ ຠຄວາ ຕສ຺ສ ພ຺ຍາກຣເຓນ ສທ຺ຘິໍ ອຕ຺ຕໂນ ພ຺ຍາກຣຓໍ ສໍສນ຺ທິຕຸໍ ‘‘ເອວເມວ ໂຂ ຈິຕ຺ຕາ’’ຕິອາທີນິ ວຕ຺ວາ ປຸນ ໂອປມ຺ມໂຕ ຕມຕ຺ຖໍ ສາເຘນ຺ໂຕ ‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ ຈິຕ຺ຕ ຄວາ ຂີຣ’’ນ຺ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ສງ຺ເຂປຕ຺ໂຖ, ຍຖາ ຄວາ ຂີຣໍ, ຂີຣາທີຫິ ຈ ທຘິອາທີນິ ຠວນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ ຂີຣໍ ໂຫຕິ, ນ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ທຘີຕິ ວາ ນວນີຕາທີສຸ ວາ ອຎ຺ຎຕຣນ຺ຕິ ສງ຺ຂ຺ຍໍ ນິຣຸຕ຺ຕິໍ ນາມໍ ໂວຫາຣໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ກສ຺ມາ? ເຍ ຘມ຺ເມ ອຸປາທາຍ ທຘີຕິອາທິ ໂວຫາຣາ ໂຫນ຺ຕິ, ເຕສໍ ອຠາວາ. ອຖ ໂຂ ຂີຣໍ ຕ຺ເວວ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ສງ຺ຂ຺ຍໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ກສ຺ມາ? ເຍ ຘມ຺ເມ ອຸປາທາຍ ຂີຣນ຺ຕິ ສງ຺ຂ຺ຍາ ນິຣຸຕ຺ຕິ ນາມໍ ໂວຫາໂຣ ໂຫຕິ, ເຕສໍ ຠາວາຕິ. ເອສ ນໂຍ ສພ຺ພຕ຺ຖ. ອິມາ ໂຂ ຈິຕ຺ຕາຕິ ໂອຬາຣິໂກ ອຕ຺ຕປຏິລາໂຠ ອິຕິ ຈ ມໂນມໂຍ ອຕ຺ຕປຏິລາໂຠ ອິຕິ ຈ ອຣູໂປ ອຕ຺ຕປຏິລາໂຠ ອິຕິ ຈ ອິມາ ໂຂ ຈິຕ຺ຕ ໂລກສມຎ຺ຎາ ໂລເກ ສມຎ຺ຎາມຕ຺ຕການິ ສມນຸຊານນມຕ຺ຕການິ ເອຕານິ. ຕຖາ ໂລກນິຣຸຕ຺ຕິມຕ຺ຕການິ ວຈນປຖມຕ຺ຕການິ ໂວຫາຣມຕ຺ຕການິ ນາມປຓ຺ຓຕ຺ຕິມຕ຺ຕການິ ເອຕານີຕິ. ເອວໍ ຠຄວາ ເຫຏ຺ຐາ ຕໂຍ ອຕ຺ຕປຏິລາເຠ ກເຖຕ຺ວາ ອິທານິ ສພ຺ພເມຕໍ ໂວຫາຣມຕ຺ຕກນ຺ຕິ ວທຕິ. ກສ຺ມາ? ຍສ຺ມາ ປຣມຕ຺ຖໂຕ ສຕ຺ໂຕ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ສຸຎ຺ໂຎ ຕຸຈ຺ໂຉ ເອສ ໂລໂກ.

ພຸທ຺ຘານໍ ປນ ທ຺ເວ ກຖາ ສມ຺ມຸຕິກຖາ ຈ ປຣມຕ຺ຖກຖາ ຈ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ສຕ຺ໂຕ ໂປໂສ ເທໂວ ພ຺ຣຫ຺ມາ’’ຕິອາທິກາ ‘‘ສມ຺ມຸຕິກຖາ’’ ນາມ. ‘‘ອນິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂມນຕ຺ຕາ ຂນ຺ຘາ ຘາຕຸໂຍ ອາຍຕນານິ ສຕິປຏ຺ຐານາ ສມ຺ມປ຺ປຘານາ’’ຕິອາທິກາ ປຣມຕ຺ຖກຖາ ນາມ. ຕຕ຺ຖ ໂຍ ສມ຺ມຸຕິເທສນາຍ ‘‘ສຕ຺ໂຕ’’ຕິ ວາ ‘‘ໂປໂສ’’ຕິ ວາ ‘‘ເທໂວ’’ຕິ ວາ ‘‘ພ຺ຣຫ຺ມາ’’ຕິ ວາ ວຸຕ຺ເຕ ວິຊານິຕຸໍ ປຏິວິຊ຺ຌິຕຸໍ ນິຍ຺ຍາຕຸໍ ອຣຫຕ຺ຕຊຍຄ຺ຄາຫໍ ຄເຫຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ, ຕສ຺ສ ຠຄວາ ອາທິໂຕວ ‘‘ສຕ຺ໂຕ’’ຕິ ວາ ‘‘ໂປໂສ’’ຕິ ວາ ‘‘ເທໂວ’’ຕິ ວາ ‘‘ພ຺ຣຫ຺ມາ’’ຕິ ວາ ກເຖຕິ, ໂຍ ປຣມຕ຺ຖເທສນາຍ ‘‘ອນິຈ຺ຈ’’ນ຺ຕິ ວາ ‘‘ທຸກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ ວາຕິອາທີສຸ ອຎ຺ຎຕຣໍ ສຸຕ຺ວາ ວິຊານິຕຸໍ ປຏິວິຊ຺ຌິຕຸໍ ນິຍ຺ຍາຕຸໍ ອຣຫຕ຺ຕຊຍຄ຺ຄາຫໍ ຄເຫຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ, ຕສ຺ສ ‘‘ອນິຈ຺ຈ’’ນ຺ຕິ ວາ ‘‘ທຸກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ ວາຕິອາທີສຸ ອຎ຺ຎຕຣເມວ ກເຖຕິ. ຕຖາ ສມ຺ມຸຕິກຖາຍ ພຸຊ຺ຌນກສຕ຺ຕສ຺ສາປິ ນ ປຐມໍ ປຣມຕ຺ຖກຖໍ ກເຖຕິ. ສມ຺ມຸຕິກຖາຍ ປນ ໂພເຘຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ປຣມຕ຺ຖກຖໍ ກເຖຕິ. ປຣມຕ຺ຖກຖາຍ ພຸຊ຺ຌນກສຕ຺ຕສ຺ສາປິ ນ ປຐມໍ ສມ຺ມຸຕິກຖໍ ກເຖຕິ. ປຣມຕ຺ຖກຖາຍ ປນ ໂພເຘຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ສມ຺ມຸຕິກຖໍ ກເຖຕິ. ປກຕິຍາ ປນ ປຐມເມວ ປຣມຕ຺ຖກຖໍ ກເຖນ຺ຕສ຺ສ ເທສນາ ລູຂາກາຣາ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ພຸທ຺ຘາ ປຐມໍ ສມ຺ມຸຕິກຖໍ ກເຖຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ປຣມຕ຺ຖກຖໍ ກເຖນ຺ຕິ. ສມ຺ມຸຕິກຖໍ ກເຖນ຺ຕາປິ ສຈ຺ຈເມວ ສຠາວເມວ ອມຸສາວ ກເຖນ຺ຕິ. ປຣມຕ຺ຖກຖໍ ກເຖນ຺ຕາປິ ສຈ຺ຈເມວ ສຠາວເມວ ອມຸສາວ ກເຖນ຺ຕິ.

ທຸເວ ສຈ຺ຈານິ ອກ຺ຂາສິ, ສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ວທຕໍ ວໂຣ;

ສມ຺ມຸຕິໍ ປຣມຕ຺ຖຎ຺ຈ, ຕຕິຍໍ ນູປລພ຺ຠຕິ.

ສງ຺ເກຕວຈນໍ ສຈ຺ຈໍ, ໂລກສມ຺ມຸຕິກາຣຓໍ;

ປຣມຕ຺ຖວຈນໍ ສຈ຺ຈໍ, ຘມ຺ມານໍ ຠູຕລກ຺ຂຓນ຺ຕິ.

ຍາຫິ ຕຖາຄໂຕ ໂວຫຣຕິ ອປຣາມສນ຺ຕິ ຍາຫິ ໂລກສມຎ຺ຎາຫິ ໂລກນິຣຸຕ຺ຕີຫິ ຕຖາຄໂຕ ຕຓ຺ຫາມານທິຏ຺ຐິປຣາມາສານໍ ອຠາວາ ອປຣາມສນ຺ໂຕ ໂວຫຣຕີຕິ ເທສນໍ ວິນິວຏ຺ເຏຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕນິກູເຏນ ນິຏ຺ຐາເປສິ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.

ອິຕິ ສຸມງ຺ຄລວິລາສິນິຍາ ທີຆນິກາຍຏ຺ຐກຖາຍໍ

ໂປຏ຺ຐປາທສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.