໑໐. ສຸຠສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

ສຸຠມາຓວກວຕ຺ຖຸວຓ຺ຓນາ

໔໔໔. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ…ເປ… ສາວຕ຺ຖິຍນ຺ຕິ ສຸຠສຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ອນຸຕ຺ຕານປທວຓ຺ຓນາ. ອຈິຣປຣິນິພ຺ພຸເຕ ຠຄວຕີຕິ ອຈິຣໍ ປຣິນິພ຺ພຸເຕ ຠຄວຕິ, ປຣິນິພ຺ພານໂຕ ອຸທ຺ຘໍ ມາສມຕ຺ເຕ ກາເລ. ນິທານວຓ຺ຓນາຍໍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ຠຄວໂຕ ປຕ຺ຕຈີວຣໍ ອາທາຍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຂີຣວິເຣຈນໍ ປິວິຕ຺ວາ ວິຫາເຣ ນິສິນ຺ນທິວສໍ ສນ຺ຘາເຍຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ໂຕເທຍ຺ຍປຸຕ຺ໂຕຕິ ໂຕເທຍ຺ຍພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ປຸຕ຺ໂຕ, ໂສ ກິຣ ສາວຕ຺ຖິຍາ ອວິທູເຣ ຕຸທິຄາໂມ ນາມ ອຕ຺ຖິ, ຕສ຺ສ ອຘິປຕິຕ຺ຕາ ໂຕເທຍ຺ໂຍຕິ ສງ຺ຂ຺ຍໍ ຄໂຕ. ມຫທ຺ຘໂນ ປນ ໂຫຕິ ປຎ຺ຈຈຕ຺ຕາລີສໂກຏິວິຠໂວ, ປຣມມຈ຺ຉຣີ – ‘‘ທທໂຕ ໂຠຄານໍ ອປຣິກ຺ຂໂຍ ນາມ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ກສ຺ສຈິ ກິຎ຺ຈິ ນ ເທຕິ, ປຸຕ຺ຕມ຺ປິ ອາຫ –

‘‘ອຎ຺ຊນານໍ ຂຍໍ ທິສ຺ວາ, ວມ຺ມິການຎ຺ຈ ສຎ຺ຈຍໍ;

ມຘູນຎ຺ຈ ສມາຫາຣໍ, ປຓ຺ຑິໂຕ ຆຣມາວເສ’’ຕິ.

ເອວໍ ອທານເມວ ສິກ຺ຂາເປຕ຺ວາ ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ຕສ຺ມິໍເຍວ ຆເຣ ສຸນໂຂ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ. ສຸໂຠ ຕໍ ສຸນຂໍ ອຕິວິຍ ປິຍາຍຕິ. ອຕ຺ຕໂນ ຠຸຎ຺ຊນກຠຕ຺ຕໍເຍວ ໂຠເຊຕິ, ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ວຣສຍເນ ສຍາເປຕິ. ອຖ ຠຄວາ ເອກທິວສໍ ນິກ຺ຂນ຺ເຕ ມາຓເວ ຕໍ ຆຣໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປາວິສິ. ສຸນໂຂ ຠຄວນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ຠຸກ຺ກາຣໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ຠຄວໂຕ ສມີປໍ ຄໂຕ. ຕໂຕ ນໍ ຠຄວາ ອໂວຈ ‘‘ໂຕເທຍ຺ຍ ຕ຺ວໍ ປຸພ຺ເພປິ ມໍ ‘ໂຠ, ໂຠ’ຕິ ປຣິຠວິຕ຺ວາ ສຸນໂຂ ຊາໂຕ, ອິທານິປິ ຠຸກ຺ກາຣໍ ກຕ຺ວາ ອວີຈິໍ ຄມິສ຺ສສີ’’ຕິ. ສຸນໂຂ ຕໍ ກຖໍ ສຸຕ຺ວາ ວິປ຺ປຏິສາຣີ ຫຸຕ຺ວາ ອຸທ຺ຘນນ຺ຕເຣ ຉາຣິກາຍ ນິປນ຺ໂນ, ມນຸສ຺ສາ ນໍ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ສຍເນ ສຍາເປຕຸໍ ນາສກ຺ຂິໍສຸ.

ສຸໂຠ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ເກນາຍໍ ສຸນໂຂ ສຍນາ ໂອໂຣປິໂຕ’’ຕິ ອາຫ. ມນຸສ຺ສາ ‘‘ນ ເກນຈີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຕໍ ປວຕ຺ຕິໍ ອາໂຣເຈສຸໍ. ມາຓໂວ ສຸຕ຺ວາ ‘‘ມມ ປິຕາ ພ຺ຣຫ຺ມໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ, ສມໂຓ ປນ ໂຄຕໂມ ເມ ປິຕຣໍ ສຸນຂໍ ກໂຣຕິ ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ເອສ ມຸຂາຣູຬ຺ຫໍ ຠາສຕີ’’ຕິ ກຸຊ຺ຌິຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ມຸສາວາເທນ ໂຈເທຕຸກາໂມ ວິຫາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕໍ ປວຕ຺ຕິໍ ປຸຈ຺ຉິ. ຠຄວາ ຕສ຺ສ ຕເຖວ ວຕ຺ວາ ອວິສໍວາທນຕ຺ຖໍ ອາຫ – ‘‘ອຕ຺ຖິ ປນ ເຕ, ມາຓວ, ປິຕຣາ ນ ອກ຺ຂາຕໍ ຘນ’’ນ຺ຕິ. ອຕ຺ຖິ, ໂຠ ໂຄຕມ, ສຕສຫສ຺ສຄ຺ຆນິກາ ສຸວຓ຺ຓມາລາ, ສຕສຫສ຺ສຄ຺ຆນິກາ ສຸວຓ຺ຓປາທຸກາ, ສຕສຫສ຺ສຄ຺ຆນິກາ ສຸວຓ຺ຓປາຕິ, ສຕສຫສ຺ສຎ຺ຈ ກຫາປຓນ຺ຕິ. ຄຈ຺ຉ ຕໍ ສຸນຂໍ ອປ຺ໂປທກໍ ມຘຸປາຍາສໍ ໂຠເຊຕ຺ວາ ສຍນໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ອີສກໍ ນິທ຺ທໍ ໂອກ຺ກນ຺ຕກາເລ ປຸຈ຺ຉ, ສພ຺ພໍ ເຕ ອາຈິກ຺ຂິສ຺ສຕິ, ອຖ ນໍ ຊາເນຍ຺ຍາສິ – ‘‘ປິຕາ ເມ ເອໂສ’’ຕິ. ໂສ ຕຖາ ອກາສິ. ສຸນໂຂ ສພ຺ພໍ ອາຈິກ຺ຂິ, ຕທາ ນໍ – ‘‘ປິຕາ ເມ’’ຕິ ຎຕ຺ວາ ຠຄວຕິ ປສນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍຈຸທ຺ທສ ປຎ຺ເຫ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ວິສ຺ສຊ຺ຊນປຣິໂຍສາເນ ຠຄວນ຺ຕໍ ສຣຓໍ ຄໂຕ, ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສຸໂຠ ມາຓໂວ ໂຕເທຍ຺ຍປຸຕ຺ໂຕ’’ຕິ. ສາວຕ຺ຖິຍໍ ປຏິວສຕີຕິ ອຕ຺ຕໂນ ໂຠຄຄາມໂຕ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ວສຕິ.

໔໔໕-໔໔໖. ອຎ຺ຎຕຣໍ ມາຓວກໍ ອາມນ຺ເຕສີຕິ ສຕ຺ຖຣິ ປຣິນິພ຺ພຸເຕ ‘‘ອານນ຺ທຕ຺ເຖໂຣ ກິຣສ຺ສ ປຕ຺ຕຈີວຣໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອາຄໂຕ, ມຫາຊໂນ ຕໍ ທສ຺ສນຕ຺ຖາຍ ອຸປສງ຺ກມຕີ’’ຕິ ສຸຕ຺ວາ ‘‘ວິຫາຣໍ ໂຂ ປນ ຄນ຺ຕ຺ວາ ມຫາຊນມຊ຺ເຌ ນ ສກ຺ກາ ສຸເຂນ ປຏິສນ຺ຖາຣໍ ວາ ກາຕຸໍ, ຘມ຺ມກຖໍ ວາ ໂສຕຸໍ ເຄຫໍ ອາຄຕໍເຍວ ນໍ ທິສ຺ວາ ສຸເຂນ ປຏິສນ຺ຖາຣໍ ກຣິສ຺ສາມິ, ເອກາ ຈ ເມ ກງ຺ຂາ ອຕ຺ຖິ, ຕມ຺ປິ ນໍ ປຸຈ຺ຉິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ອຎ຺ຎຕຣໍ ມາຓວກໍ ອາມນ຺ເຕສິ. ອປ຺ປາພາຘນ຺ຕິອາທີສຸ ອາພາໂຘຕິ ວິສຠາຄເວທນາ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຍາ ເອກເທເສ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອິຣິຍາປເຖ ອຍປຏ຺ເຏນ ອາພນ຺ຘິຕ຺ວາ ວິຍ ຄຓ຺ຫຕິ, ຕສ຺ສາ ອຠາວໍ ປຸຈ຺ຉາຕິ ວທຕິ. ອປ຺ປາຕງ຺ໂກຕິ ກິຈ຺ຉຊີວິຕກໂຣ ໂຣໂຄ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕສ຺ສາປິ ອຠາວໍ ປຸຈ຺ຉາຕິ ວທຕິ. ຄິລານສ຺ເສວ ຈ ອຸຏ຺ຐານໍ ນາມ ຄຣຸກໍ ໂຫຕິ, ກາເຍ ພລໍ ນ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ນິຄ຺ເຄລຎ຺ຎຠາວຎ຺ຈ ພລຎ຺ຈ ປຸຈ຺ຉາຕິ ວທຕິ. ຜາສຸວິຫາຣນ຺ຕິ ຄມນຐານນິສຊ຺ຊສຍເນສຸ ຈຕູສຸ ອິຣິຍາປເຖສຸ ສຸຂວິຫາຣໍ ປຸຈ຺ຉາຕິ ວທຕິ. ອຖສ຺ສ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພາກາຣໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ສຸໂຠ’’ຕິອາທິມາຫ.

໔໔໗. ກາລຎ຺ຈ ສມຍຎ຺ຈ ອຸປາທາຍາຕິ ກາລຎ຺ຈ ສມຍຎ຺ຈ ປຎ຺ຎາຍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຸປຘາເຣຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສເຈ ອມ຺ຫາກໍ ສ຺ເວ ຄມນກາໂລ ຠວິສ຺ສຕິ, ກາເຍ ພລມຕ຺ຕາ ເຈວ ຜຣິສ຺ສຕິ, ຄມນປຈ຺ຈຍາ ຈ ອຎ຺ໂຎ ອຜາສຸວິຫາໂຣ ນ ຠວິສ຺ສຕິ, ອເຖຕໍ ກາລຎ຺ຈ ຄມນກາຣຓສມວາຍສງ຺ຂາຕໍ ສມຍຎ຺ຈ ອຸປຘາເຣຕ຺ວາ – ‘‘ອປິ ເອວ ນາມ ສ຺ເວ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍາມາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

໔໔໘. ເຈຕເກນ ຠິກ຺ຂຸນາຕິ ເຈຕິຣຏ຺ເຐ ຊາຕຕ຺ຕາ ເຈຕໂກຕິ ເອວໍ ລທ຺ຘນາເມນ. ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍນ຺ຕິ ໂຠ, ອານນ຺ທ, ທສພລສ຺ສ ໂກ ນາມ ອາພາໂຘ ອໂຫສິ, ກິໍ ຠຄວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊິ. ອປິ ຈ ສຕ຺ຖຸ ປຣິນິພ຺ພາເນນ ຕຸມ຺ຫາກໍ ໂສໂກ ອຸທປາທິ, ສຕ຺ຖາ ນາມ ນ ເກວລໍ ຕຸມ຺ຫາກໍເຍວ ປຣິນິພ຺ພຸໂຕ, ສເທວກສ຺ສ ໂລກສ຺ສ ມຫາຊານິ, ໂກ ທານິ ອຎ຺ໂຎ ມຣຓາ ມຸຈ຺ຈິສ຺ສຕິ, ຍຕ຺ຣ ໂສ ສເທວກສ຺ສ ໂລກສ຺ສ ອຄ຺ຄປຸຄ຺ຄໂລ ປຣິນິພ຺ພຸໂຕ, ອິທານິ ກໍ ອຎ຺ຎໍ ທິສ຺ວາ ມຈ຺ຈຸຣາຊາ ລຊ຺ຊິສ຺ສຕີຕິ ເອວມາທິນາ ນເຍນ ມຣຓປຏິສໍຍຸຕ຺ຕໍ ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ສາຣຓີຍໍ ວີຕິສາເຣຕ຺ວາ ເຖຣສ຺ສ ຫິຍ຺ໂຍ ປີຕເຠສຊ຺ຊານຸຣູປໍ ອາຫາຣໍ ທຕ຺ວາ ຠຕ຺ຕກິຈ຺ຈາວສາເນ ເອກມນ຺ຕໍ ນິສີທິ.

ອຸປຏ຺ຐາໂກ ສນ຺ຕິກາວຈໂຣຕິ ອຸປຏ຺ຐາໂກ ຫຸຕ຺ວາ ສນ຺ຕິກາວຈໂຣ, ນ ຣນ຺ຘຄເວສີ. ນ ວີມໍສນາຘິປ຺ປາໂຍ. ສມີປຈາຣີຕິ ອິທໍ ປຸຣິມປທສ຺ເສວ ເວວຈນໍ. ເຍສໍ ໂສ ຠວໍ ໂຄຕໂມຕິ ກສ຺ມາ ປຸຈ຺ຉຕິ? ຕສ຺ສ ກິຣ ເອວໍ ອໂຫສິ ‘‘ເຍສຸ ຘມ຺ເມສຸ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ອິມໍ ໂລກໍ ປຕິຏ຺ຐເປສິ, ເຕ ຕສ຺ສ ອຈ຺ຈເຍນ ນຏ຺ຐາ ນຸ ໂຂ, ຘຣນ຺ຕິ ນຸ ໂຂ, ສເຈ ຘຣນ຺ຕິ, ອານນ຺ໂທ ຊານິສ຺ສຕິ, ຫນ຺ທ ນໍ ປຸຈ຺ຉາມີ’’ຕິ, ຕສ຺ມາ ປຸຈ຺ຉິ.

໔໔໙. ອຖສ຺ສ ເຖໂຣ ຕີຓິ ປິຏການິ ຕີຫິ ຂນ຺ເຘຫິ ສງ຺ຄເຫຕ຺ວາ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ຕິຓ຺ຓໍ ໂຂ’’ຕິອາທິມາຫ. ມາຓໂວ ສງ຺ຂິຕ຺ເຕນ ກຖິຕໍ ອສລ຺ລກ຺ເຂນ຺ໂຕ – ‘‘ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ປຸຈ຺ຉິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ‘‘ກຕເມສໍ ຕິຓ຺ຓ’’ນ຺ຕິອາທິມາຫ.

ສີລກ຺ຂນ຺ຘວຓ຺ຓນາ

໔໕໐-໔໕໓. ຕໂຕ ເຖເຣນ ‘‘ອຣິຍສ຺ສ ສີລກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສາ’’ຕິ ເຕສຸ ທສ຺ສິເຕສຸ ປຸນ ‘‘ກຕໂມ ປນ ໂສ, ໂຠ ອານນ຺ທ, ອຣິໂຍ ສີລກ຺ຂນ຺ໂຘ’’ຕິ ເອເກກໍ ປຸຈ຺ຉິ. ເຖໂຣປິສ຺ສ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາທໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ຕນ຺ຕິຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ໂຕ ອນຸກ຺ກເມນ ຠຄວຕາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ສພ຺ພໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊສິ. ຕຕ຺ຖ ອຕ຺ຖິ ເຈເວຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕຣິກຣຓີຍນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຠຄວໂຕ ສາສເນ ນ ສີລເມວ ສາໂຣ, ເກວລຎ຺ເຫຕໍ ປຕິຏ຺ຐາມຕ຺ຕເມວ ໂຫຕິ. ອິໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິ ປນ ອຎ຺ຎມ຺ປິ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ອຕ຺ຖິ ເຍວາຕິ ທສ຺ເສສິ. ອິໂຕ ພຫິທ຺ຘາຕິ ພຸທ຺ຘສາສນໂຕ ພຫິທ຺ຘາ.

ສມາຘິກ຺ຂນ຺ຘວຓ຺ຓນາ

໔໕໔. ກຖຎ຺ຈ, ມາຓວ, ຠິກ຺ຂຸ ອິນ຺ທ຺ຣິເຍສຸ ຄຸຕ຺ຕທ຺ວາໂຣ ໂຫຕີຕິ ອິທມາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທ ‘‘ກຕໂມ ປນ ໂສ, ໂຠ ອານນ຺ທ, ອຣິໂຍ ສມາຘິກ຺ຂນ຺ໂຘ’’ຕິ ເອວໍ ສມາຘິກ຺ຂນ຺ຘໍ ປຸຏ຺ໂຐປິ ເຍ ເຕ ‘‘ສີລສມ຺ປນ຺ໂນ ອິນ຺ທ຺ຣິເຍສຸ ຄຸຕ຺ຕທ຺ວາໂຣ ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ເຎນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐ’’ຕິ ເອວໍ ສີລານນ຺ຕຣໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍສໍວຣາທໂຍ ສີລສມາຘີນໍ ອນ຺ຕເຣ ອຸຠິນ຺ນມ຺ປິ ອຸປກາຣກຘມ຺ມາ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐາ, ເຕ ນິທ຺ທິສິຕ຺ວາ ສມາຘິກ຺ຂນ຺ຘໍ ທສ຺ເສຕຸກາໂມ ອາຣຠິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ຣູປຊ຺ຌານາເນວ ອາຄຕານິ, ນ ອຣູປຊ຺ຌານານິ, ອາເນຕ຺ວາ ປນ ທີເປຕພ຺ພານິ. ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌາເນນ ຫິ ອສງ຺ຄຫິຕາ ອຣູປສມາປຕ຺ຕິ ນາມ ນຕ຺ຖິເຍວ.

໔໗໑-໔໘໐. ອຕ຺ຖິ ເຈເວຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕຣິກຣຓີຍນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຠຄວໂຕ ສາສເນ ນ ຈິຕ຺ເຕກຄ຺ຄຕາມຕ຺ຕເກເນວ ປຣິໂຍສານປ຺ປຕ຺ຕິ ນາມ ອຕ຺ຖິ, ອິໂຕປິ ອຸຕ຺ຕຣິ ປນ ອຎ຺ຎໍ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ອຕ຺ຖິ ເຍວາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ນຕ຺ຖິ ເຈເວຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕຣິກຣຓີຍນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຠຄວໂຕ ສາສເນ ອິໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິ ກາຕພ຺ພໍ ນາມ ນຕ຺ຖິເຍວ, ອຣຫຕ຺ຕປຣິໂຍສານຎ຺ຫິ ຠຄວໂຕ ສາສນນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.

ອິຕິ ສຸມງ຺ຄລວິລາສິນິຍາ ທີຆນິກາຍຏ຺ຐກຖາຍໍ

ສຸຠສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.