໕. ກູຏທນ຺ຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໒໓. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ…ເປ… ມຄເຘສູຕິ ກູຏທນ຺ຕສຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ອປຸພ຺ພປທວຓ຺ຓນາ. ມຄເຘສູຕິ ມຄຘາ ນາມ ຊານປທິໂນ ຣາຊກຸມາຣາ, ເຕສໍ ນິວາໂສ ເອໂກປິ ຊນປໂທ ຣູຬ຺ຫີສທ຺ເທນ ມຄຘາຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕສ຺ມິໍ ມຄເຘສຸ ຊນປເທ. ອິໂຕ ປຣໍ ປຸຣິມສຸຕ຺ຕທ຺ວເຍ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ. ອມ຺ພລຏ຺ຐິກາ ພ຺ຣຫ຺ມຊາເລ ວຸຕ຺ຕສທິສາວ. ກູຏທນ຺ໂຕຕິ ຕສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ນາມໍ. ອຸປກ຺ຂໂຏຕິ ສຊ຺ຊິໂຕ. ວຈ຺ຉຕຣສຕານີຕິ ວຈ຺ຉສຕານິ. ອຸຣພ຺ຠາຕິ ຕຣຸຓເມຓ຺ຑກາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ເອເຕ ຕາວ ປາຬິຍໍ ອາຄຕາເຍວ. ປາຬິຍໍ ປນ ອນາຄຕານມ຺ປິ ອເນເກສໍ ມິຄປກ຺ຂີນໍ ສຕ຺ຕສຕ຺ຕສຕານິ ສມ຺ປິຓ຺ຑິຕາເນວາຕິ ເວທິຕພ຺ພານິ. ສພ຺ພສຕ຺ຕສຕິກຍາຄໍ ກິເຣສ ຍຊິຕຸກາໂມ ໂຫຕິ. ຖູຓູປນີຕານີຕິ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ຐປນຕ຺ຖາຍ ຍູປສງ຺ຂາຕໍ ຖູຓໍ ອຸປນີຕານິ.

໓໒໘. ຕິວິຘນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ວິຘາ ວຸຈ຺ຈຕິ ຐປນາ, ຕິຏ຺ຐປນນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂສຬສປຣິກ຺ຂາຣນ຺ຕິ ໂສຬສປຣິວາຣໍ.

໓໓໐-໓໓໖. ປຏິວສນ຺ຕີຕິ ຍຎ຺ຎານຸຠວນຕ຺ຖາຍ ປຏິວສນ຺ຕິ. ຠູຕປຸພ຺ພນ຺ຕິ ອິທໍ ຠຄວາ ປຖວີຄຕໍ ນິຘິໍ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ປຸຣໂຕ ຣາສິໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ວິຍ ຠວປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ປຸພ຺ພຈຣິຕໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ. ມຫາວິຊິໂຕຕິ ໂສ ກິຣ ສາຄຣປຣິຍນ຺ຕໍ ມຫນ຺ຕໍ ປຖວີມຓ຺ຑລໍ ວິຊິນິ, ອິຕິ ມຫນ຺ຕໍ ວິຊິຕມສ຺ສາຕິ ມຫາວິຊິໂຕ ຕ຺ເວວ ສງ຺ຂ຺ຍໍ ອຄມາສິ. ອຑ຺ໂຒຕິອາທີສຸ ໂຍ ໂກຈິ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕເກນ ວິຠເວນ ອຑ຺ໂຒ ໂຫຕິ, ອຍໍ ປນ ນ ເກວລໍ ອຑ຺ໂຒເຍວ, ມຫທ຺ຘໂນ ມຫຕາ ອປຣິມາຓສງ຺ຂ຺ເຍນ ຘເນນ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ປຎ຺ຈກາມຄຸຓວເສນ ມຫນ຺ຕາ ອຸຬາຣາ ໂຠຄາ ອສ຺ສາຕິ ມຫາໂຠໂຄ. ປິຓ຺ຑປິຓ຺ຑວເສນ ເຈວ ສຸວຓ຺ຓມາສກຣຊຕມາສກາທິວເສນ ຈ ຊາຕຣູປຣຊຕສ຺ສ ປຫູຕຕາຍ ປຫູຕຊາຕຣູປຣຊໂຕ, ອເນກໂກຏິສງ຺ຂ຺ເຍນ ຊາຕຣູປຣຊເຕນ ສມນ຺ນາຄໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວິຕ຺ຕີຕິ ຕຸຏ຺ຐິ, ວິຕ຺ຕິຍາ ອຸປກຣຓໍ ວິຕ຺ຕູປກຣຓໍ ຕຸຏ຺ຐິກາຣຓນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຫູຕໍ ນານາວິຘາລງ຺ກາຣສຸວຓ຺ຓຣຊຕຠາຊນາທິເຠທໍ ວິຕ຺ຕູປກຣຓມສ຺ສາຕິ ປຫູຕວິຕ຺ຕູປກຣໂຓ. ສຕ຺ຕຣຕນສງ຺ຂາຕສ຺ສ ນິທຫິຕ຺ວາ ຐປິຕຘນສ຺ສ ສພ຺ພປຸພ຺ພຓ຺ຓາປຣຓ຺ຓສງ຺ຄຫິຕສ຺ສ ຘຎ຺ຎສ຺ສ ຈ ປຫູຕຕາຍ ປຫູຕຘນຘຎ຺ໂຎ. ອຖວາ ອິທມສ຺ສ ເທວສິກໍ ປຣິພ຺ພຍທານຄ຺ຄຫຓາທິວເສນ ປຣິວຕ຺ຕນຘນຘຎ຺ຎວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ.

ປຣິປຸຓ຺ຓໂກສໂກຏ຺ຐາຄາໂຣຕິ ໂກໂສ ວຸຈ຺ຈຕິ ຠຓ຺ຑາຄາຣໍ, ນິທຫິຕ຺ວາ ຐປິເຕນ ຘເນນ ປຣິປຸຓ຺ຓໂກໂສ, ຘຎ຺ເຎນ ປຣິປຸຓ຺ຓໂກຏ຺ຐາຄາໂຣ ຈາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຖວາ ຈຕຸພ຺ພິໂຘ ໂກໂສ – ຫຕ຺ຖີ, ອສ຺ສາ, ຣຖາ, ປຕ຺ຕີຕິ. ໂກຏ຺ຐາຄາຣໍ ຕິວິຘໍ – ຘນໂກຏ຺ຐາຄາຣໍ, ວຕ຺ຖໂກຏ຺ຐາຄາຣໍ, ຘຎ຺ຎໂກຏ຺ຐາຄາຣນ຺ຕິ, ຕໍ ສພ຺ພມ຺ປິ ປຣິປຸຓ຺ຓມສ຺ສາຕິ ປຣິປຸຓ຺ຓໂກສໂກຏ຺ຐາຄາໂຣ. ອຸທປາທີຕິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິ. ອຍໍ ກິຣ ຣາຊາ ເອກທິວສໍ ຣຕນາວໂລກນຈາຣິກໍ ນາມ ນິກ຺ຂນ຺ໂຕ. ໂສ ຠຓ຺ຑາຄາຣິກໍ ປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ຕາຕ, ອິທໍ ເອວໍ ພຫຸຘນໍ ເກນ ສງ຺ຆຣິຕ’’ນ຺ຕິ? ຕຸມ຺ຫາກໍ ປິຕຸປິຕາມຫາທີຫິ ຍາວ ສຕ຺ຕມາ ກຸລປຣິວຏ຺ຏາຕິ. ອິທໍ ປນ ຘນໍ ສງ຺ຆຣິຕ຺ວາ ເຕ ກຸຫິໍ ຄຕາຕິ? ສພ຺ເພວ ເຕ, ເທວ, ມຣຓວສໍ ປຕ຺ຕາຕິ. ອຕ຺ຕໂນ ຘນໍ ອຄເຫຕ຺ວາວ ຄຕາ, ຕາຕາຕິ? ເທວ, ກິໍ ວເທຖ, ຘນໍ ນາເມຕໍ ປຫາຍ ຄມນີຍເມວ, ໂນ ອາທາຍ ຄມນີຍນ຺ຕິ. ອຖ ຣາຊາ ນິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ສິຣີຄພ຺ເຠ ນິສິນ຺ໂນ – ‘ອຘິຄຕາ ໂຂ ເມ’ຕິອາທີນິ ຈິນ຺ເຕສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ເອວໍ ເຈຕໂສ ປຣິວິຕກ຺ໂກ ອຸທປາທີ’’ຕິ.

໓໓໗. ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ອາມນ຺ເຕຕ຺ວາຕິ ກສ຺ມາ ອາມນ຺ເຕສິ? ອຍໍ ກິເຣວໍ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ທານໍ ເທນ຺ເຕນ ນາມ ເອເກນ ປຓ຺ຑິເຕນ ສທ຺ຘິໍ ມນ຺ເຕຕ຺ວາ ທາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ອນາມນ຺ເຕຕ຺ວາ ກຕກມ຺ມຎ຺ຫິ ປຈ຺ຉານຸຕາປໍ ກໂຣຕີ’’ຕິ. ຕສ຺ມາ ອາມນ຺ເຕສິ. ອຖ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ອຍໍ ຣາຊາ ມຫາທານໍ ທາຕຸກາໂມ, ຊນປເທ ຈສ຺ສ ພຫູ ໂຈຣາ, ເຕ ອວູປສເມຕ຺ວາ ທານໍ ເທນ຺ຕສ຺ສ ຂີຣທຘິຕຓ຺ຑຸລາທິເກ ທານສມ຺ຠາເຣ ອາຫຣນ຺ຕານໍ ນິປ຺ປຸຣິສານິ ເຄຫານິ ໂຈຣາ ວິລຸມ຺ປິສ຺ສນ຺ຕິ ຊນປໂທ ໂຈຣຠເຍເນວ ໂກລາຫໂລ ຠວິສ຺ສຕິ, ຕໂຕ ຣຎ຺ໂຎ ທານໍ ນ ຈິຣໍ ປວຕ຺ຕິສ຺ສຕິ, ຈິຕ຺ຕມ຺ປິສ຺ສ ເອກຄ຺ຄໍ ນ ຠວິສ຺ສຕິ, ຫນ຺ທ, ນໍ ເອຕມຕ຺ຖໍ ສຎ຺ຎາເປມີ’’ຕິ ຕໂຕ ຕມຕ຺ຖໍ ສຎ຺ຎາເປນ຺ໂຕ ‘‘ໂຠໂຕ, ໂຂ ຣຎ຺ໂຎ’’ຕິອາທິມາຫ.

໓໓໘. ຕຕ຺ຖ ສກຓ຺ຏໂກຕິ ໂຈຣກຓ຺ຏເກຫິ ສກຓ຺ຏໂກ. ປນ຺ຖທຸຫນາຕິ ປນ຺ຖທຸຫາ, ປນ຺ຖຆາຕກາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອກິຈ຺ຈກາຣີ ອສ຺ສາຕິ ອກຕ຺ຕພ຺ພກາຣີ ອຘມ຺ມກາຣີ ຠເວຍ຺ຍ. ທສ຺ສຸຂີລນ຺ຕິ ໂຈຣຂີລໍ. ວເຘນ ວາຕິ ມາຣເຓນ ວາ ໂກຏ຺ຏເນນ ວາ. ພນ຺ຘເນນາຕິ ອທ຺ທຸພນ຺ຘນາທິນາ. ຊານິຍາຕິ ຫານິຍາ; ‘‘ສຕໍ ຄຓ຺ຫຖ, ສຫສ຺ສໍ ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິ ເອວໍ ປວຕ຺ຕິຕທຓ຺ເຑນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຄຣຫາຍາຕິ ປຎ຺ຈສິຂມຸຓ຺ຑກຣຓໍ, ໂຄມຍສິຎ຺ຈນໍ, ຄີວາຍ ກຸທຓ຺ຑກພນ຺ຘນນ຺ຕິ ເອວມາທີນິ ກຕ຺ວາ ຄຣຫປາປເນນ. ປພ຺ພາຊນາຍາຕິ ຣຏ຺ຐໂຕ ນີຫຣເຓນ. ສມູຫນິສ຺ສາມີຕິ ສມ຺ມາ ເຫຕຸນາ ນເຍນ ກາຣເຓນ ອູຫນິສ຺ສາມິ. ຫຕາວເສສກາຕິ ມຕາວເສສກາ. ອຸສ຺ສຫນ຺ຕີຕິ ອຸສ຺ສາຫໍ ກໂຣນ຺ຕິ. ອນຸປ຺ປເທຕູຕິ ທິນ຺ເນ ອປ຺ປໂຫນ຺ເຕ ປຸນ ອຎ຺ຎມ຺ປິ ພີຊຎ຺ຈ ຠຕ຺ຕຎ຺ຈ ກສິອຸປກຣຓຠຓ຺ຑຎ຺ຈ ສພ຺ພໍ ເທຕູຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປາຠຕໍ ອນຸປ຺ປເທຕູຕິ ສກ຺ຂິໍ ອກຕ຺ວາ ປຓ຺ເຓ ອນາໂຣເປຕ຺ວາ ມູລຈ຺ເຉຊ຺ຊວເສນ ຠຓ຺ຑມູລໍ ເທຕູຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຠຓ຺ຑມູລສ຺ສ ຫິ ປາຠຕນ຺ຕິ ນາມໍ. ຍຖາຫ –

‘‘ອປ຺ປເກນປິ ເມຘາວີ, ປາຠເຕນ ວິຈກ຺ຂໂຓ;

ສມຸຏ຺ຐາເປຕິ ອຕ຺ຕານໍ, ອຓຸໍ ອຄ຺ຄິໍວ ສນ຺ຘມ’’ນ຺ຕິ. (ຊາ. ໑.໑.໔);

ຠຕ຺ຕເວຕນນ຺ຕິ ເທວສິກໍ ຠຕ຺ຕຎ຺ເຈວ ມາສິກາທິປຣິພ຺ພຍຎ຺ຈ ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ກຸສລກມ຺ມສູຣຠາວານຸຣູເປນ ຐານນ຺ຕຣຄາມນິຄມາທິທາເນນ ສທ຺ຘິໍ ເທຕູຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສກມ຺ມປສຸຕາຕິ ກສິວາຓິຊ຺ຊາທີສຸ ສເກສຸ ກມ຺ເມສຸ ອຸຍ຺ຍຸຕ຺ຕາ ພ຺ຍາວຏາ. ຣາສິໂກຕິ ຘນຘຎ຺ຎານໍ ຣາສິໂກ. ເຂມຏ຺ຐິຕາຕິ ເຂເມນ ຐິຕາ ອຠຍາ. ອກຓ຺ຏກາຕິ ໂຈຣກຓ຺ຏກຣຫິຕາ. ມຸທາ ໂມທມານາຕິ ໂມທາ ໂມທມານາ. ອຍເມວ ວາ ປາໂຐ, ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ປມຸທິຕຈິຕ຺ຕາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອປາຣຸຕຆຣາຕິ ໂຈຣານໍ ອຠາເວນ ທ຺ວາຣານິ ອສໍວຣິຕ຺ວາ ວິວຏທ຺ວາຣາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອຕທໂວຈາຕິ ຊນປທສ຺ສ ສພ຺ພາກາເຣນ ອິທ຺ຘຜີຕຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ເອຕໍ ອໂວຈ.

ຈຕຸປຣິກ຺ຂາຣວຓ຺ຓນາ

໓໓໙. ເຕນ ຫິ ຠວໍ ຣາຊາຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ກິຣ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ອຍໍ ຣາຊາ ມຫາທານໍ ທາຕຸໍ ອຕິວິຍ ອຸສ຺ສາຫຊາໂຕ. ສເຈ ປນ ອຕ຺ຕໂນ ອນຸຍນ຺ຕາ ຂຕ຺ຕິຍາທໂຍ ອນາມນ຺ເຕຕ຺ວາ ທສ຺ສຕິ. ນາສ຺ສ ເຕ ອຕ຺ຕມນາ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ; ຍຖາ ທານໍ ເຕ ອຕ຺ຕມນາ ໂຫນ຺ຕິ, ຕຖາ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ຕສ຺ມາ ‘‘ເຕນ ຫິ ຠວ’’ນ຺ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ເນຄມາຕິ ນິຄມວາສິໂນ. ຊານປທາຕິ ຊນປທວາສິໂນ. ອາມນ຺ຕຍຕນ຺ຕິ ອາມນ຺ເຕຕຸ ຊານາເປຕຸ. ຍໍ ມມ ອສ຺ສາຕິ ຍໍ ຕຸມ຺ຫາກໍ ອນຸຊານນໍ ມມ ຠເວຍ຺ຍ. ອມຈ຺ຈາຕິ ປິຍສຫາຍກາ. ປາຣິສຊ຺ຊາຕິ ເສສາ ອາຓຕ຺ຕິກາຣກາ. ຍຊຕໍ ຠວໍ ຣາຊາຕິ ຍຊຕຸ ຠວໍ, ເຕ ກິຣ – ອຍໍ ຣາຊາ ‘‘ອຫໍ ອິສ຺ສໂຣ’’ຕິ ປສຍ຺ຫ ທານໍ ອທຕ຺ວາ ອມ຺ເຫ ອາມນ຺ເຕສິ, ອໂຫເນນ ສຸຏ຺ຐຸ ກຕ’’ນ຺ຕິ ອຕ຺ຕມນາ ເອວມາຫໍສຸ. ອນາມນ຺ຕິເຕ ປນສ຺ສ ຍຎ຺ຎຏ຺ຐານໍ ທສ຺ສນາຍປິ ນ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍຸໍ. ຍຎ຺ຎກາໂລ ມຫາຣາຊາຕິ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມສ຺ມິຎ຺ຫິ ອສຕິ ມຫລ຺ລກກາເລ ຈ ເອວຣູປໍ ທານໍ ທາຕຸໍ ນ ສກ຺ກາ, ຕ຺ວໍ ປນ ມຫາຘໂນ ເຈວ ຕຣຸໂຓ ຈ, ເອເຕນ ເຕ ຍຎ຺ຎກາໂລຕິ ທສ຺ເສນ຺ຕາ ວທນ຺ຕິ. ອນຸມຕິປກ຺ຂາຕິ ອນຸມຕິຍາ ປກ຺ຂາ, ອນຸມຕິທາຍກາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຣິກ຺ຂາຣາ ຠວນ຺ຕີຕິ ປຣິວາຣາ ຠວນ຺ຕິ. ‘‘ຣໂຖ ສີລປຣິກ຺ຂາໂຣ, ຌານກ຺ໂຂ ຈກ຺ກວີຣິໂຍ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໕.໔) ເອຕ຺ຖ ປນ ອລງ຺ກາໂຣ ປຣິກ຺ຂາໂຣຕິ ວຸຕ຺ໂຕ.

ອຏ຺ຐປຣິກ຺ຂາຣວຓ຺ຓນາ

໓໔໐. ອຏ຺ຐຫງ຺ເຄຫີຕິ ອຸຠໂຕ ສຸຊາຕາທີຫິ ອຏ຺ຐຫິ ອງ຺ເຄຫິ. ຍສສາຕິ ອາຓາຐປນສມຕ຺ຖຕາຍ. ສທ຺ໂຘຕິ ທານສ຺ສ ຜລໍ ອຕ຺ຖີຕິ ສທ຺ທຫຕິ. ທາຍໂກຕິ ທານສູໂຣ. ນ ສທ຺ຘາມຕ຺ຕເກເນວ ຕິຏ຺ຐຕິ, ປຣິຈ຺ຈຊິຕຸມ຺ປິ ສກ຺ໂກຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ທານປຕີຕິ ຍໍ ທານໍ ເທຕິ, ຕສ຺ສ ປຕິ ຫຸຕ຺ວາ ເທຕິ, ນ ທາໂສ, ນ ສຫາໂຍ. ໂຍ ຫິ ອຕ຺ຕນາ ມຘຸຣໍ ຠຸຎ຺ຊຕິ, ປເຣສໍ ອມຘຸຣໍ ເທຕິ, ໂສ ທານສງ຺ຂາຕສ຺ສ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມສ຺ສ ທາໂສ ຫຸຕ຺ວາ ເທຕິ. ໂຍ ຍໍ ອຕ຺ຕນາ ຠຸຎ຺ຊຕິ, ຕເທວ ເທຕິ, ໂສ ສຫາໂຍ ຫຸຕ຺ວາ ເທຕິ. ໂຍ ປນ ອຕ຺ຕນາ ເຍນ ເກນຈິ ຍາເປຕິ, ປເຣສໍ ມຘຸຣໍ ເທຕິ, ໂສ ປຕິ ເຊຏ຺ຐໂກ ສາມີ ຫຸຕ຺ວາ ເທຕິ, ອຍໍ ຕາທິໂສຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓກປຓທ຺ຘິກວຓິພ຺ພກຍາຈການນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ສມິຕປາປາ ສມຓາ, ພາຫິຕປາປາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ. ກປຓາຕິ ທຸຄ຺ຄຕາ ທລິທ຺ທມນຸສ຺ສາ. ອທ຺ຘິກາຕິ ປຖາວິໂນ. ວຓິພ຺ພກາຕິ ເຍ – ‘‘ອິຏ຺ຐໍ ທິນ຺ນໍ, ກນ຺ຕໍ, ມນາປໍ, ກາເລນ ອນວຊ຺ຊໍ ທິນ຺ນໍ, ທທໍ ຈິຕ຺ຕໍ ປສາເທຍ຺ຍ, ຄຈ຺ຉຕຸ ຠວໍ ພ຺ຣຫ຺ມໂລກ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ນເຍນ ທານສ຺ສ ວຓ຺ຓໍ ໂຖມຍມານາ ວິຈຣນ຺ຕິ. ຍາຈກາຕິ ເຍ – ‘‘ປສຕມຕ຺ຕໍ ເທຖ, ສຣາວມຕ຺ຕໍ ເທຖາ’’ຕິອາທີນິ ວຕ຺ວາ ຍາຈມານາ ວິຈຣນ຺ຕິ. ໂອປານຠູໂຕຕິ ອຸທປານຠູໂຕ. ສພ຺ເພສໍ ສາຘາຣຓປຣິໂຠໂຄ, ຈຕຸມຫາປເຖ ຂຕໂປກ຺ຂຣຓີ ວິຍ ຫຸຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສຸຕຊາຕສ຺ສາຕິ ເອຕ຺ຖ ສຸຕເມວ ສຸຕຊາຕໍ. ອຕີຕານາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນ ອຕ຺ເຖ ຈິນ຺ເຕຕຸນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ – ‘‘ອຕີເຕ ປຸຎ຺ຎສ຺ສ ກຕຕ຺ຕາເຍວ ເມ ອຍໍ ສມ຺ປຕ຺ຕີ’’ຕິ, ເອວໍ ຈິນ຺ເຕນ຺ໂຕ ອຕີຕມຕ຺ຖໍ ຈິນ຺ເຕຕຸໍ ປຏິພໂລ ນາມ ໂຫຕິ. ‘‘ອິທານິ ປຸຎ຺ຎໍ ກຕ຺ວາວ ອນາຄເຕ ສກ຺ກາ ສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ປາປຸຓິຕຸ’’ນ຺ຕິ ຈິນ຺ເຕນ຺ໂຕ ອນາຄຕມຕ຺ຖໍ ຈິນ຺ເຕຕຸໍ ປຏິພໂລ ນາມ ໂຫຕິ. ‘‘ອິທໍ ປຸຎ຺ຎກມ຺ມໍ ນາມ ສປ຺ປຸຣິສານໍ ອາຈິຓ຺ຓໍ, ມຍ຺ຫຎ຺ຈ ໂຠຄາປິ ສໍວິຊ຺ຊນ຺ຕິ, ທາຍກຈິຕ຺ຕມ຺ປິ ອຕ຺ຖິ; ຫນ຺ທາຫໍ ປຸຎ຺ຎານິ ກໂຣມີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕນ຺ໂຕ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນມຕ຺ຖໍ ຈິນ຺ເຕຕຸໍ ປຏິພໂລ ນາມ ໂຫຕີຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອິຕິ ອິມານີຕິ ເອວໍ ຍຖາ ວຸຕ຺ຕານິ ເອຕານິ. ເອເຕຫິ ກິຣ ອຏ຺ຐຫງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄຕສ຺ສ ທານໍ ສພ຺ພທິສາຫິ ມຫາຊໂນ ອຸປສງ຺ກມຕິ. ‘‘ອຍໍ ທຸຊ຺ຊາໂຕ ກິຕ຺ຕກໍ ກາລໍ ທສ຺ສຕິ, ອິທານິ ວິປ຺ປຏິສາຣີ ຫຸຕ຺ວາ ອຸປຈ຺ຉິນ຺ທິສ຺ສຕີ’’ຕິ ເອວມາທີນິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ນ ໂກຈິ ອຸປສງ຺ກມິຕພ຺ພໍ ມຎ຺ຎຕິ. ຕສ຺ມາ ເອຕານິ ອຏ຺ຐງ຺ຄານິ ປຣິກ຺ຂາຣາ ຠວນ຺ຕີຕິ ວຸຕ຺ຕານິ.

ຈຕຸປຣິກ຺ຂາຣາທິວຓ຺ຓນາ

໓໔໑. ສຸຊໍ ປຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕານນ຺ຕິ ມຫາຍາຄປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫນຏ຺ຐາເນ ທານກຏຈ຺ຉຸໍ ປຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕານໍ. ອິເມຫິ ຈຕູຫີຕິ ເອເຕຫິ ສຸຊາຕາທີຫິ. ເອເຕສຸ ຫິ ອສຕິ – ‘‘ເອວໍ ທຸຊ຺ຊາຕສ຺ສ ສໍວິຘາເນນ ປວຕ຺ຕທານໍ ກິຕ຺ຕກໍ ກາລໍ ປວຕ຺ຕິສ຺ສຕີ’’ຕິອາທີນິ ວຕ຺ວາ ອຸປສງ຺ກມິຕາໂຣ ນ ໂຫນ຺ຕິ. ຄຣຫິຕພ຺ພາຠາວໂຕ ປນ ອຸປສງ຺ກມນ຺ຕິເຍວ. ຕສ຺ມາ ອິມານິປິ ປຣິກ຺ຂາຣາ ຠວນ຺ຕີຕິ ວຸຕ຺ຕານິ.

໓໔໒. ຕິສ຺ໂສ ວິຘາ ເທເສສີຕິ ຕີຓິ ຐປນານິ ເທເສສິ. ໂສ ກິຣ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ທານໍ ທທມານາ ນາມ ຕິຓ຺ຓໍ ຐານານໍ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ຈລນ຺ຕິ ຫນ຺ທາຫໍ ອິມໍ ຣາຊານໍ ເຕສຸ ຐາເນສຸ ປຐມຕຣຎ຺ເຎວ ນິຈ຺ຈລໍ ກໂຣມີ’’ຕິ. ເຕນສ຺ສ ຕິສ຺ໂສ ວິຘາ ເທເສສີຕິ. ໂສ ໂຠໂຕ ຣຎ຺ໂຎຕິ ອິທໍ ກຣຓຕ຺ເຖ ສາມິວຈນໍ. ໂຠຕາ ຣຎ຺ຎາຕິ ວາ ປາໂຐ. ວິປ຺ປຏິສາໂຣ ນ ກຣຓີໂຍຕິ ‘‘ໂຠຄານໍ ວິຄມເຫຕຸໂກ ປຈ຺ຉານຸຕາໂປ ນ ກຕ຺ຕພ຺ໂພ, ປຸພ຺ພເຈຕນາ ປນ ອຈລາ ປຕິຏ຺ຐເປຕພ຺ພາ, ເອວຎ຺ຫິ ທານໍ ມຫປ຺ຜລໍ ໂຫຕີ’’ຕິ ທສ຺ເສຕິ. ອິຕເຣສຸປິ ທ຺ວີສຸ ຐາເນສຸ ເອເສວ ນໂຍ. ມຸຎ຺ຈເຈຕນາປິ ຫິ ປຈ຺ຉາສມນຸສ຺ສຣຓເຈຕນາ ຈ ນິຈ຺ຈລາວ ກາຕພ຺ພາ. ຕຖາ ອກໂຣນ຺ຕສ຺ສ ທານໍ ນ ມຫປ຺ຜລໍ ໂຫຕິ, ນາປິ ອຸຬາເຣສຸ ໂຠເຄສຸ ຈິຕ຺ຕໍ ນມຕິ, ມຫາໂຣຣຸວໍ ອຸປປນ຺ນສ຺ສ ເສຏ຺ຐິຄຫປຕິໂນ ວິຍ.

໓໔໓. ທສຫາກາເຣຫີຕິ ທສຫິ ກາຣເຓຫິ. ຕສ຺ສ ກິຣ ເອວໍ ອໂຫສິ – ສຈາຍໍ ຣາຊາ ທຸສ຺ສີເລ ທິສ຺ວາ – ‘‘ນສ຺ສຕິ ວຕ ເມ ທານໍ, ຍສ຺ສ ເມ ເອວຣູປາ ທຸສ຺ສີລາ ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕີ’’ຕິ ສີລວນ຺ເຕສຸປິ ວິປ຺ປຏິສາຣໍ ອຸປ຺ປາເທສ຺ສຕິ, ທານໍ ນ ມຫປ຺ຜລໍ ຠວິສ຺ສຕິ. ວິປ຺ປຏິສາໂຣ ຈ ນາມ ທາຍການໍ ປຏິຄ຺ຄາຫກໂຕວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຫນ຺ທສ຺ສ ປຐມເມວ ຕໍ ວິປ຺ປຏິສາຣໍ ວິໂນເທມີຕິ. ຕສ຺ມາ ທສຫາກາເຣຫິ ອຸປຈ຺ຉິຊ຺ຊິຕຸໍ ຍຸຕ຺ຕໍ ປຏິຄ຺ຄາຫເກສຸປິ ວິປ຺ປຏິສາຣໍ ວິໂນເທສີຕິ. ເຕສຎ຺ເຎວ ເຕນາຕິ ເຕສຎ຺ເຎວ ເຕນ ປາເປນ ອນິຏ຺ໂຐ ວິປາໂກ ຠວິສ຺ສຕິ, ນ ອຎ຺ເຎສນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຍຊຕໍ ຠວນ຺ຕິ ເທຕຸ ຠວໍ. ສຊ຺ຊຕນ຺ຕິ ວິສ຺ສຊ຺ຊຕຸ. ອນ຺ຕຣນ຺ຕິ ອພ຺ຠນ຺ຕຣໍ.

໓໔໔. ໂສຬສຫິ ອາກາເຣຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ສນ຺ທສ຺ເສສີຕິ ອິຘ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຣຎ຺ໂຎ ມຫາທານານຸໂມທນໍ ນາມ ອາຣທ຺ໂຘ. ຕຕ຺ຖ ສນ຺ທສ຺ເສສີຕິ – ‘ອິທໍ ທານໍ ທາຕາ ເອວຣູປໍ ສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ລຠຕີ’ຕິ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ກເຖສິ. ສມາທເປສີຕິ ຕທຕ຺ຖໍ ສມາທເປຕ຺ວາ ກເຖສິ. ສມຸຕ຺ເຕເຊສີຕິ ວິປ຺ປຏິສາຣວິໂນທເນນສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ໂວທາເປສິ. ສມ຺ປຫໍເສສີຕິ ‘ສຸນ຺ທຣໍ ເຕ ກຕໍ, ມຫາຣາຊ, ທານໍ ທທມາເນນາ’ຕິ ຖຸຕິໍ ກຕ຺ວາ ກເຖສິ. ວຕ຺ຕາ ຘມ຺ມໂຕ ນຕ຺ຖີຕິ ຘມ຺ເມນ ສເມນ ກາຣເຓນ ວຕ຺ຕາ ນຕ຺ຖິ.

໓໔໕. ນ ຣຸກ຺ຂາ ຉິຊ຺ຊິໍສຸ ຍູປຕ຺ຖາຍ ນ ທພ຺ຠາ ລູຍິໍສຸ ພຣິຫິສຕ຺ຖາຍາຕິ ເຍ ຍູປນາມເກ ມຫາຖມ຺ເຠ ອຸສ຺ສາເປຕ຺ວາ – ‘‘ອສຸກຣາຊາ ອສຸກາມຈ຺ໂຈ ອສຸກພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ເອວຣູປໍ ນາມ ມຫາຍາຄໍ ຍຊຕີ’’ຕິ ນາມໍ ລິຂິຕ຺ວາ ຐເປນ຺ຕິ. ຍານິ ຈ ທພ຺ຠຕິຓານິ ລາຍິຕ຺ວາ ວນມາລາສງ຺ເຂເປນ ຍຎ຺ຎສາລໍ ປຣິກ຺ຂິປນ຺ຕິ, ຠູມິຍໍ ວາ ປຕ຺ຖຣນ຺ຕິ, ເຕປິ ນ ຣຸກ຺ຂາ ຉິຊ຺ຊິໍສຸ, ນ ທພ຺ຠາ ລູຍິໍສຸ. ກິໍ ປນ ຄາໂວ ວາ ອຊາທໂຍ ວາ ຫຎ຺ຎິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ທາສາຕິ ອນ຺ໂຕເຄຫທາສາທໂຍ. ເປສ຺ສາຕິ ເຍ ປຸພ຺ພເມວ ຘນໍ ຄເຫຕ຺ວາ ກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ຕິ. ກມ຺ມກຣາຕິ ເຍ ຠຕ຺ຕເວຕນໍ ຄເຫຕ຺ວາ ກໂຣນ຺ຕິ. ທຓ຺ຑຕຊ຺ຊິຕາ ນາມ ທຓ຺ຑຍຏ຺ຐິມຸຄ຺ຄຣາທີນິ ຄເຫຕ຺ວາ – ‘‘ກມ຺ມໍ ກໂຣຖ ກໂຣຖາ’’ຕິ ເອວໍ ຕຊ຺ຊິຕາ. ຠຍຕຊ຺ຊິຕາ ນາມ – ສເຈ ກມ຺ມໍ ກໂຣສິ, ກຸສລໍ. ໂນ ເຈ ກໂຣສິ, ຉິນ຺ທິສ຺ສາມ ວາ ພນ຺ຘິສ຺ສາມ ວາ ມາເຣສ຺ສາມ ວາຕິ ເອວໍ ຠເຍນ ຕຊ຺ຊິຕາ. ເອເຕ ປນ ນ ທຓ຺ຑຕຊ຺ຊິຕາ, ນ ຠຍຕຊ຺ຊິຕາ, ນ ອສ຺ສຸມຸຂາ ໂຣທມານາ ປຣິກມ຺ມານິ ອກໍສຸ. ອຖ ໂຂ ປິຍສມຸທາຈາເຣເນວ ສມຸທາຈຣິຍມານາ ອກໍສຸ. ນ ຫິ ຕຕ຺ຖ ທາສໍ ວາ ທາສາຕິ, ເປສ຺ສໍ ວາ ເປສ຺ສາຕິ, ກມ຺ມກຣໍ ວາ ກມ຺ມກຣາຕິ ອາລປນ຺ຕິ. ຍຖານາມວເສເນວ ປນ ປິຍສມຸທາຈາເຣນ ອາລປິຕ຺ວາ ອິຕ຺ຖິປຸຣິສພລວນ຺ຕທຸພ຺ພລານໍ ອນຸຣູປເມວ ກມ຺ມໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ – ‘‘ອິທຎ຺ຈິທຎ຺ຈ ກໂຣຖາ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ເຕປິ ອຕ຺ຕໂນ ຣຸຈິວເສເນວ ກໂຣນ຺ຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ເຍ ອິຈ຺ຉິໍສຸ, ເຕ ອກໍສຸ; ເຍ ນ ອິຈ຺ຉິໍສຸ, ນ ເຕ ອກໍສຸ. ຍໍ ອິຈ຺ຉິໍສຸ, ຕໍ ອກໍສຸ; ຍໍ ນ ອິຈ຺ຉິໍສຸ, ນ ຕໍ ອກໍສູ’’ຕິ. ສປ຺ປິເຕລນວນີຕທຘິມຘຸຜາຓິເຕນ ເຈວ ໂສ ຍຎ຺ໂຎ ນິຏ຺ຐານມຄມາສີຕິ ຣາຊາ ກິຣ ພຫິນຄຣສ຺ສ ຈຕູສຸ ທ຺ວາເຣສຸ ອນ຺ໂຕນຄຣສ຺ສ ຈ ມຊ຺ເຌຕິ ປຎ຺ຈສຸ ຐາເນສຸ ມຫາທານສາລາໂຍ ກາຣາເປຕ຺ວາ ເອເກກິສ຺ສາຍ ສາລາຍ ສຕສຫສ຺ສໍ ສຕສຫສ຺ສໍ ກຕ຺ວາ ທິວເສ ທິວເສ ປຎ຺ຈສຕສຫສ຺ສານິ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ສູຣິຍຸຄ຺ຄມນໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ກາລສ຺ສ ອນຸຣູເປຫິ ສຫຕ຺ເຖນ ສຸວຓ຺ຓກຏຈ຺ຉຸໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປຓີເຕຫິ ສປ຺ປິເຕລາທິສມ຺ມິສ຺ເສເຫວ ຍາຄຸຂຊ຺ຊກຠຕ຺ຕພ຺ຍຎ຺ຊນປານກາທີຫິ ມຫາຊນໍ ສນ຺ຕປ຺ເປສິ. ຠາຊນານິ ປູເຣຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫິຕຸກາມານໍ ຕເຖວ ທາເປສິ. ສາຍຓ຺ຫສມເຍ ປນ ວຕ຺ຖຄນ຺ຘມາລາທີຫິ ສມ຺ປູເຊສິ. ສປ຺ປິອາທີນໍ ປນ ມຫາຈາຏິໂຍ ປູຣາເປຕ຺ວາ – ‘‘ໂຍ ຍໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕຸກາໂມ, ໂສ ຕໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕູ’’ຕິ ອເນກສເຕສຸ ຐາເນສຸ ຐປາເປສິ. ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ສປ຺ປິເຕລນວນີຕທຘິມຘຸຜາຓິເຕນ ເຈວ ໂສ ຍຎ຺ໂຎ ນິຏ຺ຐານມຄມາສີ’’ຕິ.

໓໔໖. ປຫູຕໍ ສາປເຕຍ຺ຍໍ ອາທາຍາຕິ ພຫຸໍ ຘນໍ ຄເຫຕ຺ວາ. ເຕ ກິຣ ຈິນ຺ເຕສຸໍ – ‘‘ອຍໍ ຣາຊາ ສປ຺ປິເຕລາທີນິ ຊນປທໂຕ ອນາຫຣາເປຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕກເມວ ນີຫຣິຕ຺ວາ ມຫາທານໍ ເທຕິ. ອມ຺ເຫຫິ ປນ ‘ຣາຊາ ນ ກິຎ຺ຈິ ອາຫຣາເປຕີ’ຕິ ນ ຍຸຕ຺ຕໍ ຕຸຓ຺ຫີ ຠວິຕຸໍ. ນ ຫິ ຣຎ຺ໂຎ ຆເຣ ຘນໍ ອກ຺ຂຍຘມ຺ມເມວ, ອມ຺ເຫສຸ ຈ ອເທນ຺ເຕສຸ ໂກ ອຎ຺ໂຎ ຣຎ຺ໂຎ ທສ຺ສຕິ, ຫນ຺ທສ຺ສ ຘນໍ ອຸປສໍຫຣາມາ’’ຕິ ເຕ ຄາມຠາເຄນ ຈ ນິຄມຠາເຄນ ຈ ນຄຣຠາເຄນ ຈ ສາປເຕຍ຺ຍໍ ສໍຫຣິຕ຺ວາ ສກຏານິ ປູເຣຕ຺ວາ ຣຎ຺ໂຎ ອຸປຫຣິໍສຸ. ຕໍ ສນ຺ຘາຍ – ‘‘ປຫູຕໍ ສາປເຕຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິອາທິມາຫ.

໓໔໗. ປຸຣຕ຺ຖິເມນ ຍຎ຺ຎວາຏສ຺ສາຕິ ປຸຣຕ຺ຖິມໂຕ ນຄຣທ຺ວາເຣ ທານສາລາຍ ປຸຣຕ຺ຖິມຠາເຄ. ຍຖາ ປຸຣຕ຺ຖິມທິສໂຕ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕາ ຂຕ຺ຕິຍານໍ ທານສາລາຍ ຍາຄຸໍ ປິວິຕ຺ວາ ຣຎ຺ໂຎ ທານສາລາຍ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ນຄຣໍ ປວິສນ຺ຕິ. ເອວຣູເປ ຐາເນ ປຏ຺ຐເປສຸໍ. ທກ຺ຂິເຓນ ຍຎ຺ຎວາຏສ຺ສາຕິ ທກ຺ຂິຓໂຕ ນຄຣທ຺ວາເຣ ທານສາລາຍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ທກ຺ຂິຓຠາເຄ ປຏ຺ຐເປສຸໍ. ປຈ຺ຉິມຸຕ຺ຕເຣສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

໓໔໘. ອໂຫ ຍຎ຺ໂຎ, ອໂຫ ຍຎ຺ຎສມ຺ປທາຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ສປ຺ປິອາທີຫິ ນິຏ຺ຐານຄມນໍ ສຸຕ຺ວາ – ‘‘ຍໍ ໂລເກ ມຘຸຣໍ, ຕເທວ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ ກເຖຕິ, ຫນ຺ທສ຺ສ ຍຎ຺ຎໍ ປສໍສາມາ’’ຕິ ຕຸຏ຺ຐຈິຕ຺ຕາ ປສໍສມານາ ເອວມາຫໍສຸ. ຕຸຓ຺ຫີຠູໂຕວ ນິສິນ຺ໂນ ໂຫຕີຕິ ອຸປຣິ ວຕ຺ຕພ຺ພມຕ຺ຖໍ ຈິນ຺ຕຍມາໂນ ນິສ຺ສທ຺ໂທວ ນິສິນ຺ໂນ ໂຫຕິ. ອຠິຊານາຕິ ປນ ຠວໍ ໂຄຕໂມຕິ ອິທໍ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ປຣິຫາເຣນ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ ອາຫ. ອິຕຣຖາ ຫິ – ‘‘ກິໍ ປນ ຕ຺ວໍ, ໂຠ ໂຄຕມ, ຕທາ ຣາຊາ ອໂຫສິ, ອຸທາຫຸ ປຸໂຣຫິໂຕ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ’’ຕິ ເອວໍ ອຸຊຸກເມວ ປຸຈ຺ຉຍມາໂນ ອຄາຣໂວ ວິຍ ໂຫຕິ.

ນິຈ຺ຈທານອນຸກຸລຍຎ຺ຎວຓ຺ຓນາ

໓໔໙. ອຕ຺ຖິ ປນ, ໂຠ ໂຄຕມາຕິ – ອິທໍ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ‘‘ສກລຊມ຺ພຸທີປວາສີນໍ ອຸຏ຺ຐາຍ ສມຸຏ຺ຐາຍ ທານໍ ນາມ ທາຕຸໍ ຄຣຸກໍ ສກລຊນປໂທ ຈ ອຕ຺ຕໂນ ກມ຺ມານິ ອກໂຣນ຺ໂຕ ນສ຺ສິສ຺ສຕິ, ອຕ຺ຖິ ນຸ ໂຂ ອມ຺ຫາກມ຺ປິ ອິມມ຺ຫາ ຍຎ຺ຎາ ອຎ຺ໂຎ ຍຎ຺ໂຎ ອປ຺ປສມາຣມ຺ຠຕໂຣ ເຈວ ມຫປ຺ຜລຕໂຣ ຈາ’’ຕິ ເອຕມຕ຺ຖໍ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ ອາຫ. ນິຈ຺ຈທານານີຕິ ຘຸວທານານິ ນິຈ຺ຈຠຕ຺ຕານິ. ອນຸກຸລຍຎ຺ຎານີຕິ – ‘‘ອມ຺ຫາກໍ ປິຕຸປິຕາມຫາທີຫິ ປວຕ຺ຕິຕານີ’’ຕິ ກຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ທຸຄ຺ຄຕປຸຣິເສຫິປິ ວໍສປຣມ຺ປຣາຍ ປວຕ຺ເຕຕພ຺ພານິ ຍາຄານິ, ເອວຣູປານິ ກິຣ ສີລວນ຺ເຕ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ນິພທ຺ຘທານານິ ຕສ຺ມິໍ ກຸເລ ທລິທ຺ທາປິ ນ ອຸປຈ຺ຉິນ຺ທນ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຣິທໍ ວຕ຺ຖຸ – ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ກິຣ ຆເຣ ປຎ຺ຈ ນິຈ຺ຈຠຕ຺ຕສຕານິ ທີຍິໍສຸ. ທນ຺ຕມຍສລາການິ ປຎ຺ຈສຕານິ ອເຫສຸໍ. ອຖ ຕໍ ກຸລໍ ອນຸກ຺ກເມນ ທາລິທ຺ທິເຍນ ອຠິຠູຕໍ, ເອກາ ຕສ຺ມິໍ ກຸເລ ທາຣິກາ ເອກສລາກໂຕ ອຸທ຺ຘໍ ທາຕຸໍ ນາສກ຺ຂິ. ສາປິ ປຈ຺ຉາ ເສຕວາຫນຣຊ຺ຊໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຂລໍ ໂສເຘຕ຺ວາ ລທ຺ຘຘຎ຺ເຎນ ຕໍ ສລາກໍ ອທາສິ. ເອໂກ ເຖໂຣ ຣຎ຺ໂຎ ອາໂຣເຈສິ. ຣາຊາ ຕໍ ອາເນຕ຺ວາ ອຄ຺ຄມເຫສິຏ຺ຐາເນ ຐເປສິ. ສາ ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ປຸນ ປຎ຺ຈປິ ສລາກຠຕ຺ຕສຕານິ ປວຕ຺ເຕສິ.

ທຓ຺ຑປ຺ປຫາຣາຕິ – ‘‘ປຏິປາຏິຍາ ຕິຏ຺ຐຖ ຕິຏ຺ຐຖາ’’ຕິ ອຸຊຸໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫຖ ຄຓ຺ຫຖາຕິ ຈ ອາທີນິ ວຕ຺ວາ ທີຍມານາ ທຓ຺ຑປ຺ປຫາຣາປິ ຄລຄ຺ຄາຫາປິ ທິສ຺ສນ຺ຕິ. ອຍໍ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ເຫຕຸ…ເປ… ມຫານິສໍສຕຣຎ຺ຈາຕິ. ເອຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ມຫາຍຎ຺ເຎ ວິຍ ອິມສ຺ມິໍ ສລາກຠຕ຺ເຕ ນ ພຫູຫິ ເວຍ຺ຍາວຈ຺ຈກເຣຫິ ວາ ອຸປກຣເຓຫິ ວາ ອຕ຺ໂຖ ອຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ເອຕໍ ອປ຺ປຏ຺ຐຕຣໍ. ຍສ຺ມາ ເຈຕ຺ຖ ນ ພຫູນໍ ກມ຺ມຈ຺ເຉທວເສນ ປີຬາສງ຺ຂາໂຕ ສມາຣມ຺ໂຠ ອຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ອປ຺ປສມາຣມ຺ຠຕຣໍ. ຍສ຺ມາ ເຈຕໍ ສງ຺ຆສ຺ສ ຍິຏ຺ຐໍ ປຣິຈ຺ຈຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ມາ ຍຎ຺ຎນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຍສ຺ມາ ປນ ຉຬງ຺ຄສມນ຺ນາຄຕາຍ ທກ຺ຂິຓາຍ ມຫາສມຸທ຺ເທ ອຸທກສ຺ເສວ ນ ສຸກຣໍ ປຸຎ຺ຎາຠິສນ຺ທສ຺ສ ປມາຓໍ ກາຕຸໍ, ອິທຎ຺ຈ ຕຖາວິຘໍ. ຕສ຺ມາ ຕໍ ມຫປ຺ຜລຕຣຎ຺ຈ ມຫານິສໍສຕຣຎ຺ຈາຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອິທໍ ສຸຕ຺ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຈິນ຺ເຕສິ – ອິທມ຺ປິ ນິຈ຺ຈຠຕ຺ຕໍ ອຸຏ຺ຐາຍ ສມຸຏ຺ຐາຍ ທທໂຕ ທິວເສ ທິວເສ ເອກສ຺ສ ກມ຺ມໍ ນສ຺ສຕິ. ນວນໂວ ອຸສ຺ສາໂຫ ຈ ຊເນຕພ຺ໂພ ໂຫຕິ, ອຕ຺ຖິ ນຸ ໂຂ ອິໂຕປິ ອຎ຺ໂຎ ຍຎ຺ໂຎ ອປ຺ປຏ຺ຐຕໂຣ ຈ ອປ຺ປສມາຣມ຺ຠຕໂຣ ຈາຕິ. ຕສ຺ມາ ‘‘ອຕ຺ຖິ ປນ, ໂຠ ໂຄຕມາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ສລາກຠຕ຺ເຕ ກິຈ຺ຈປຣິໂຍສານໍ ນຕ຺ຖິ, ເອເກນ ອຸຏ຺ຐາຍ ສມຸຏ຺ຐາຍ ອຎ຺ຎໍ ກມ຺ມໍ ອກຕ຺ວາ ສໍວິຘາຕພ຺ພເມວ. ວິຫາຣທາເນ ປນ ກິຈ຺ຈປຣິໂຍສານໍ ອຕ຺ຖິ. ປຓ຺ຓສາລໍ ວາ ຫິ ກາເຣຕຸໍ ໂກຏິຘນໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ມຫາວິຫາຣໍ ວາ, ເອກວາຣໍ ຘນປຣິຈ຺ຈາຄໍ ກຕ຺ວາ ກາຣິຕໍ ສຕ຺ຕຏ຺ຐວສ຺ສານິປິ ວສ຺ສສຕມ຺ປິ ວສ຺ສສຫສ຺ສມ຺ປິ ຄຈ຺ຉຕິເຍວ. ເກວລໍ ຊິຓ຺ຓປຕິຕຏ຺ຐາເນ ປຏິສງ຺ຂຣຓມຕ຺ຕເມວ ກາຕພ຺ພໍ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ອິທໍ ວິຫາຣທານໍ ສລາກຠຕ຺ຕໂຕ ອປ຺ປຏ຺ຐຕຣໍ ອປ຺ປສມາຣມ຺ຠຕຣຎ຺ຈ ໂຫຕິ. ຍສ຺ມາ ປເນຕ຺ຖ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕປຣິຍາເຍນ ຍາວເທວ ສີຕສ຺ສ ປຏິຆາຕາຍາຕິ ອາທໂຍ ນວານິສໍສາ ວຸຕ຺ຕາ, ຂນ຺ຘກປຣິຍາເຍນ.

‘‘ສີຕໍ ອຸຓ຺ຫໍ ປຏິຫນ຺ຕິ, ຕໂຕ ວາຬມິຄານິ ຈ;

ສິຣິໍສເປ ຈ ມກເສ ຈ, ສິສິເຣ ຈາປິ ວຸຏ຺ຐິໂຍ.

ຕໂຕ ວາຕາຕໂປ ໂຆໂຣ, ສຎ຺ຊາໂຕ ປຏິຫຎ຺ຎຕິ;

ເລຓຕ຺ຖຎ຺ຈ ສຸຂຕ຺ຖຎ຺ຈ, ຌາຍິຕຸຎ຺ຈ ວິປສ຺ສິຕຸໍ.

ວິຫາຣທານໍ ສງ຺ຆສ຺ສ, ອຄ຺ຄໍ ພຸທ຺ເຘນ ວຓ຺ຓິຕໍ;

ຕສ຺ມາ ຫິ ປຓ຺ຑິໂຕ ໂປໂສ, ສມ຺ປສ຺ສໍ ອຕ຺ຖມຕ຺ຕໂນ;

ວິຫາເຣ ກາຣເຍ ຣມ຺ເມ, ວາສເຍຕ຺ຖ ພຫຸສ຺ສຸເຕ.

ຕສ຺ມາ ອນ຺ນຎ຺ຈ ປານຎ຺ຈ, ວຕ຺ຖເສນາສນານິ ຈ;

ທເທຍ ອຸຊຸຠູເຕສຸ, ວິປ຺ປສນ຺ເນນ ເຈຕສາ.

ເຕ ຕສ຺ສ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ຕິ, ສພ຺ພທຸກ຺ຂາປນູທນໍ;

ຍໍ ໂສ ຘມ຺ມໍ ອິຘຎ຺ຎາຍ, ປຣິນິພ຺ພາຕິ ອນາສໂວ’’ຕິ. (ຈູຬວ. ໒໙໕);

ສຕ຺ຕຣສານິສໍສາ ວຸຕ຺ຕາ. ຕສ຺ມາ ເອຕໍ ສລາກຠຕ຺ຕໂຕ ມຫປ຺ຜລຕຣຎ຺ຈ ມຫານິສໍສຕຣຎ຺ຈາຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ສງ຺ຆສ຺ສ ປນ ປຣິຈ຺ຈຕ຺ຕຕ຺ຕາວ ຍຎ຺ໂຎຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອິທມ຺ປິ ສຸຕ຺ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ຘນປຣິຈ຺ຈາຄໍ ກຕ຺ວາ ວິຫາຣທານໍ ນາມ ທຸກ຺ກຣໍ, ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕກາ ຫິ ກາກຓິກາປິ ປຣສ຺ສ ທຸປ຺ປຣິຈ຺ຈຊາ, ຫນ຺ທາຫໍ ອິໂຕປິ ອປ຺ປຏ຺ຐຕຣຎ຺ຈ ອປ຺ປສມາຣມ຺ຠຕຣຎ຺ຈ ຍຎ຺ຎໍ ປຸຈ຺ຉາມີ’’ຕິ. ຕໂຕ ຕໍ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ – ‘‘ອຕ຺ຖິ ປນ ໂຠ’’ຕິອາທິມາຫ.

໓໕໐-໓໕໑. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ສກິໍ ປຣິຈ຺ຈຕ຺ເຕປິ ວິຫາເຣ ປຸນປ຺ປຸນໍ ຉາທນຂຓ຺ຑຜຸລ຺ລປ຺ປຏິສງ຺ຂຣຓາທິວເສນ ກິຈ຺ຈໍ ອຕ຺ຖິເຍວ, ສຣຓໍ ປນ ເອກຠິກ຺ຂຸສ຺ສ ວາ ສນ຺ຕິເກ ສງ຺ຆສ຺ສ ວາ ຄຓສ຺ສ ວາ ສກິໍ ຄຫິຕໍ ຄຫິຕເມວ ໂຫຕິ, ນຕ຺ຖິ ຕສ຺ສ ປຸນປ຺ປຸນໍ ກຕ຺ຕພ຺ພຕາ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ວິຫາຣທານໂຕ ອປ຺ປຏ຺ຐຕຣຎ຺ຈ ອປ຺ປສມາຣມ຺ຠຕຣຎ຺ຈ ໂຫຕິ. ຍສ຺ມາ ຈ ສຣຓຄມນໍ ນາມ ຕິຓ຺ຓໍ ຣຕນານໍ ຊີວິຕປຣິຈ຺ຈາຄມຍໍ ປຸຎ຺ຎກມ຺ມໍ ສຄ຺ຄສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ເທຕິ, ຕສ຺ມາ ມຫປ຺ຜລຕຣຎ຺ຈ ມຫານິສໍສຕຣຎ຺ຈາຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຕິຓ຺ຓໍ ປນ ຣຕນານໍ ຊີວິຕປຣິຈ຺ຈາຄວເສນ ຍຎ຺ໂຎຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

໓໕໒. ອິທໍ ສຸຕ຺ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ອຕ຺ຕໂນ ຊີວິຕໍ ນາມ ປຣສ຺ສ ປຣິຈ຺ຈຊິຕຸໍ ທຸກ຺ກຣໍ, ອຕ຺ຖິ ນຸ ໂຂ ອິໂຕປິ ອປ຺ປຏ຺ຐຕໂຣ ຍຎ຺ໂຎ’’ຕິ ຕໂຕ ຕໍ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ ປຸນ ‘‘ອຕ຺ຖິ ປນ, ໂຠ ໂຄຕມາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ປາຓາຕິປາຕາ ເວຣມຓີຕິອາທີສຸ ເວຣມຓີ ນາມ ວິຣຕິ. ສາ ຕິວິຘາ ໂຫຕິ – ສມ຺ປຕ຺ຕວິຣຕິ, ສມາທານວິຣຕິ ເສຕຸຆາຕວິຣຕີຕິ. ຕຕ຺ຖ ໂຍ ສິກ຺ຂາປທານິ ອຄເຫຕ຺ວາປິ ເກວລໍ ອຕ຺ຕໂນ ຊາຕິໂຄຕ຺ຕກຸລາປເທສາທີນິ ອນຸສ຺ສຣິຕ຺ວາ – ‘‘ນ ເມ ອິທໍ ປຕິຣູປ’’ນ຺ຕິ ປາຓາຕິປາຕາທີນິ ນ ກໂຣຕິ, ສມ຺ປຕ຺ຕວຕ຺ຖຸໍ ປຣິຫຣຕິ. ຕໂຕ ອາຣກາ ວິຣມຕິ. ຕສ຺ສ ສາ ວິຣຕິ ສມ຺ປຕ຺ຕວິຣຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

‘‘ອຊ຺ຊຕຄ຺ເຄ ຊີວິຕເຫຕຸປິ ປາຓໍ ນ ຫນາມີ’’ຕິ ວາ ‘‘ປາຓາຕິປາຕາ ວິຣມາມີ’’ຕິ ວາ ‘‘ເວຣມຓິໍ ສມາທິຍາມີ’’ຕິ ວາ ເອວໍ ສິກ຺ຂາປທານິ ຄຓ຺ຫນ຺ຕສ຺ສ ປນ ວິຣຕິ ສມາທານວິຣຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

ອຣິຍສາວການໍ ປນ ມຄ຺ຄສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ວິຣຕິ ເສຕຸຆາຕວິຣຕິ ນາມ. ຕຕ຺ຖ ປຸຣິມາ ທ຺ເວ ວິຣຕິໂຍ ຍໍ ໂວໂຣປນາທິວເສນ ວີຕິກ຺ກມິຕພ຺ພໍ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍາທິວຕ຺ຖຸ, ຕໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ປຈ຺ຉິມາ ນິພ຺ພານາຣມ຺ມຓາວ. ເອຕ຺ຖ ຈ ໂຍ ປຎ຺ຈ ສິກ຺ຂາປທານິ ເອກໂຕ ຄຓ຺ຫຕິ, ຕສ຺ສ ເອກສ຺ມິໍ ຠິນ຺ເນ ສພ຺ພານິ ຠິນ຺ນານິ ໂຫນ຺ຕິ. ໂຍ ເອເກກໍ ຄຓ຺ຫຕິ, ໂສ ຍໍ ວີຕິກ຺ກມຕິ, ຕເທວ ຠິຊ຺ຊຕິ. ເສຕຸຆາຕວິຣຕິຍາ ປນ ເຠໂທ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ຠວນ຺ຕເຣປິ ຫິ ອຣິຍສາວໂກ ຊີວິຕເຫຕຸປິ ເນວ ປາຓໍ ຫນຕິ ນ ສຸຣໍ ປິວຕິ. ສເຈປິສ຺ສ ສຸຣຎ຺ຈ ຂີຣຎ຺ຈ ມິສ຺ເສຕ຺ວາ ມຸເຂ ປກ຺ຂິປນ຺ຕິ, ຂີຣເມວ ປວິສຕິ, ນ ສຸຣາ. ຍຖາ ກິໍ? ໂກຎ຺ຈສກຸຓານໍ ຂີຣມິສ຺ສເກ ອຸທເກ ຂີຣເມວ ປວິສຕິ? ນ ອຸທກໍ. ອິທໍ ໂຍນິສິທ຺ຘນ຺ຕິ ເຈ, ອິທໍ ຘມ຺ມຕາສິທ຺ຘນ຺ຕິ ຈ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຍສ຺ມາ ປນ ສຣຓຄມເນ ທິຏ຺ຐິອຸຊຸກກຣຓໍ ນາມ ຠາຣິຍໍ. ສິກ຺ຂາປທສມາທາເນ ປນ ວິຣຕິມຕ຺ຕກເມວ. ຕສ຺ມາ ເອຕໍ ຍຖາ ວາ ຕຖາ ວາ ຄຓ຺ຫນ຺ຕສ຺ສາປິ ສາຘຸກໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕສ຺ສາປິ ອປ຺ປຏ຺ຐຕຣຎ຺ຈ ອປ຺ປສມາຣມ຺ຠຕຣຎ຺ຈ. ປຎ຺ຈສີລສທິສສ຺ສ ປນ ທານສ຺ສ ອຠາວໂຕ ເອຕ຺ຖ ມຫປ຺ຜລຕາ ມຫານິສໍສຕາ ຈ ເວທິຕພ຺ພາ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ –

‘‘ປຎ຺ຈິມານິ, ຠິກ຺ຂເວ, ທານານິ ມຫາທານານິ ອຄ຺ຄຎ຺ຎານິ ຣຕ຺ຕຎ຺ຎານິ ວໍສຎ຺ຎານິ ໂປຣາຓານິ ອສໍກິຓ຺ຓານິ ອສໍກິຓ຺ຓປຸພ຺ພານິ ນ ສງ຺ກິຍນ຺ຕິ ນ ສງ຺ກິຍິສ຺ສນ຺ຕິ ອປ຺ປຏິກຸຏ຺ຐານິ ສມເຓຫິ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓຫິ ວິຎ຺ຎູຫິ. ກຕມານິ ປຎ຺ຈ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວໂກ ປາຓາຕິປາຕໍ ປຫາຍ ປາຓາຕິປາຕາ ປຏິວິຣໂຕ ໂຫຕິ. ປາຓາຕິປາຕາ ປຏິວິຣໂຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວໂກ ອປຣິມາຓານໍ ສຕ຺ຕານໍ ອຠຍໍ ເທຕິ, ອເວຣໍ ເທຕິ ອພ຺ຍາປຊ຺ຌໍ ເທຕິ. ອປຣິມາຓານໍ ສຕ຺ຕານໍ ອຠຍໍ ທຕ຺ວາ ອເວຣໍ ທຕ຺ວາ ອພ຺ຍາປຊ຺ຌໍ ທຕ຺ວາ ອປຣິມາຓສ຺ສ ອຠຍສ຺ສ ອເວຣສ຺ສ ອພ຺ຍາປຊ຺ຌສ຺ສ ຠາຄີ ໂຫຕິ. ອິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຐມໍ ທານໍ ມຫາທານໍ…ເປ… ວິຎ຺ຎູຫີຕິ.

ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣິຍສາວໂກ ອທິນ຺ນາທານໍ ປຫາຍ…ເປ… ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາຣໍ ປຫາຍ…ເປ… ມຸສາວາທໍ ປຫາຍ…ເປ… ສຸຣາເມຣຍມຊ຺ຊປມາທຏ຺ຐານໍ ປຫາຍ…ເປ… ອິມານິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຎ຺ຈ ທານານິ ມຫາທານານິ ອຄ຺ຄຎ຺ຎານິ…ເປ… ວິຎ຺ຎູຫີ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໘.໓໙).

ອິທຎ຺ຈ ປນ ສີລປຎ຺ຈກໍ – ‘‘ອຕ຺ຕສິເນຫຎ຺ຈ ຊີວິຕສິເນຫຎ຺ຈ ປຣິຈ຺ຈຊິຕ຺ວາ ຣກ຺ຂິສ຺ສາມີ’’ຕິ ສມາທິນ຺ນຕາຍ ຍຎ຺ໂຎຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕຕ຺ຖ ກິຎ຺ຈາປິ ປຎ຺ຈສີລໂຕ ສຣຓຄມນເມວ ເຊຏ຺ຐກໍ, ອິທໍ ປນ ສຣຓຄມເນເຍວ ປຕິຏ຺ຐາຍ ຣກ຺ຂິຕສີລວເສນ ມຫປ຺ຜລນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໓໕໓. ອິທມ຺ປິ ສຸຕ຺ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ປຎ຺ຈສີລໍ ນາມ ຣກ຺ຂິຕຸໍ ຄຣຸກໍ, ອຕ຺ຖິ ນຸ ໂຂ ອຎ຺ຎໍ ກິຎ຺ຈິ ອີທິສເມວ ຫຸຕ຺ວາ ອິໂຕ ອປ຺ປຏ຺ຐຕຣຎ຺ຈ ມຫປ຺ຜລຕຣຎ຺ຈາ’’ຕິ. ຕໂຕ ຕໍ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ ປຸນປິ – ‘‘ອຕ຺ຖິ ປນ, ໂຠ ໂຄຕມາ’’ຕິອາທິມາຫ. ອຖສ຺ສ ຠຄວາ ຕິວິຘສີລປາຣິປູຣິຍໍ ຐິຕສ຺ສ ປຐມຊ຺ຌານາທີນໍ ຍຎ຺ຎານໍ ອປ຺ປຏ຺ຐຕຣຎ຺ຈ ມຫປ຺ຜລຕຣຎ຺ຈ ທສ຺ເສຕຸກາໂມ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາທໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ເທສນໍ ອາຣຠນ຺ໂຕ ‘‘ອິຘ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ເຕຫິ ຄຸເຓຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ປຐມໍ ຌານໍ, ປຐມຊ຺ຌານາທີສຸ ຐິໂຕ ທຸຕິຍຊ຺ຌານາທີນິ ນິພ຺ພຕ຺ເຕນ຺ໂຕ ນ ກິລມຕິ, ຕສ຺ມາ ຕານິ ອປ຺ປຏ຺ຐານິ ອປ຺ປສມາຣມ຺ຠານິ. ຍສ຺ມາ ປເນຕ຺ຖ ປຐມຊ຺ຌານໍ ເອກໍ ກປ຺ປໍ ພ຺ຣຫ຺ມໂລເກ ອາຍຸໍ ເທຕິ. ທຸຕິຍໍ ອຏ຺ຐກປ຺ເປ. ຕຕິຍໍ ຈຕຸສຏ຺ຐິກປ຺ເປ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ ປຎ຺ຈກປ຺ປສຕານິ. ຕເທວ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນາທິສມາປຕ຺ຕິວເສນ ຠາວິຕໍ ວີສຕິ, ຈຕ຺ຕາລີສໍ, ສຏ຺ຐິ, ຈຕຸຣາສີຕິ ຈ ກປ຺ປສຫສ຺ສານິ ອາຍຸໍ ເທຕິ; ຕສ຺ມາ ມຫປ຺ຜລຕຣຎ຺ຈ ມຫານິສໍສຕຣຎ຺ຈ. ນີວຣຓາທີນໍ ປນ ປຈ຺ຈນີການໍ ຘມ຺ມານໍ ປຣິຈ຺ຈຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຕໍ ຍຎ຺ຎນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ວິປສ຺ສນາຎາຓມ຺ປິ ຍສ຺ມາ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານປຣິໂຍສາເນສຸ ຄຸເຓສຸ ປຕິຏ຺ຐາຍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕນ຺ໂຕ ນ ກິລມຕິ, ຕສ຺ມາ ອປ຺ປຏ຺ຐໍ ອປ຺ປສມາຣມ຺ຠໍ; ວິປສ຺ສນາສຸຂສທິສສ຺ສ ປນ ສຸຂສ຺ສ ອຠາວາ ມຫປ຺ຜລໍ. ປຈ຺ຈນີກກິເລສປຣິຈ຺ຈາຄໂຕ ຍຎ຺ໂຎຕິ. ມໂນມຍິທ຺ຘິປິ ຍສ຺ມາ ວິປສ຺ສນາຎາເຓ ປຕິຏ຺ຐາຍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕນ຺ໂຕ ນ ກິລມຕິ, ຕສ຺ມາ ອປ຺ປຏ຺ຐາ ອປ຺ປສມາຣມ຺ຠາ; ອຕ຺ຕໂນ ສທິສຣູປນິມ຺ມານສມຕ຺ຖຕາຍ ມຫປ຺ຜລາ. ອຕ຺ຕໂນ ປຈ຺ຈນີກກິເລສປຣິຈ຺ຈາຄໂຕ ຍຎ຺ໂຎ. ອິທ຺ຘິວິຘຎາຓາທີນິປິ ຍສ຺ມາ ມໂນມຍຎາຓາທີສຸ ປຕິຏ຺ຐາຍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕນ຺ໂຕ ນ ກິລມຕິ, ຕສ຺ມາ ອປ຺ປຏ຺ຐານິ ອປ຺ປສມາຣມ຺ຠານິ, ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ປຈ຺ຈນີກກິເລສປ຺ປຫານໂຕ ຍຎ຺ໂຎ. ອິທ຺ຘິວິຘໍ ປເນຕ຺ຖ ນານາວິຘວິກຸພ຺ພນທສ຺ສນສມຕ຺ຖຕາຍ. ທິພ຺ພໂສຕໍ ເທວມນຸສ຺ສານໍ ສທ຺ທສວນສມຕ຺ຖຕາຍ; ເຈໂຕປຣິຍຎາຓໍ ປເຣສໍ ໂສຬສວິຘຈິຕ຺ຕຊານນສມຕ຺ຖຕາຍ; ປຸພ຺ເພນິວາສານຸສ຺ສຕິຎາຓໍ ອິຈ຺ຉິຕິຈ຺ຉິຕຏ຺ຐານສມນຸສ຺ສຣຓສມຕ຺ຖຕາຍ; ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸ ອິຈ຺ຉິຕິຈ຺ຉິຕຣູປທສ຺ສນສມຕ຺ຖຕາຍ; ອາສວກ຺ຂຍຎາຓໍ ອຕິປຓີຕໂລກຸຕ຺ຕຣມຄ຺ຄສຸຂນິປ຺ຜາທນສມຕ຺ຖຕາຍ ມຫປ຺ຜລນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຍສ຺ມາ ປນ ອຣຫຕ຺ຕໂຕ ວິສິຏ຺ຐຕໂຣ ອຎ຺ໂຎ ຍຎ຺ໂຎ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ອຣຫຕ຺ຕນິກູເຏເນວ ເທສນໍ ສມາເປນ຺ໂຕ – ‘‘ອຍມ຺ປິ ໂຂ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ’’ຕິອາທິມາຫ.

ກູຏທນ຺ຕອຸປາສກຕ຺ຕປຏິເວທນາວຓ຺ຓນາ

໓໕໔-໓໕໘. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕຕິ ເອວໍ ຠຄວຕາ ວຸຕ຺ເຕ ເທສນາຍ ປສີທິຕ຺ວາ ສຣຓໍ ຄນ຺ຕຸກາໂມ ກູຏທນ຺ໂຕ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ – ‘ເອຕໍ ອຠິກ຺ກນ຺ຕໍ ໂຠ, ໂຄຕມາ’ຕິອາທິກໍ ວຈນໍ ອໂວຈ. ອຸປວາຍຕູຕິ ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ສຣີຣທຣຖໍ ນິພ຺ພາເປນ຺ໂຕ ຕນຸສີຕໂລ ວາໂຕ ວາຍຕູຕິ. ອິທຎ຺ຈ ປນ ວຕ຺ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ປຸຣິສໍ ເປເສສິ – ‘‘ຄຈ຺ຉ, ຕາຕ, ຍຎ຺ຎວາຏໍ ປວິສິຕ຺ວາ ສພ຺ເພ ເຕ ປາຓໂຍ ພນ຺ຘນາ ໂມເຈຫີ’’ຕິ. ໂສ ‘‘ສາຘູ’’ຕິ ປຏິສ຺ສຸຓິຕ຺ວາ ຕຖາ ກຕ຺ວາ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ມຸຕ຺ຕາ ໂຠ, ເຕ ປາຓໂຍ’’ຕິ ອາໂຣເຈສິ. ຍາວ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຕໍ ປວຕ຺ຕິໍ ນ ສຸຓິ, ນ ຕາວ ຠຄວາ ຘມ຺ມໍ ເທເສສິ. ກສ຺ມາ? ‘‘ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ຈິຕ຺ເຕ ອາກຸລຠາໂວ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ. ສຸຕ຺ວາ ປນສ຺ສ ‘‘ພຫູ ວຕ ເມ ປາຓາ ໂມຈິຕາ’’ຕິ ຈິຕ຺ຕຈາໂຣ ວິປ຺ປສີທຕິ. ຠຄວາ ຕສ຺ສ ວິປ຺ປສນ຺ນມນຕໍ ຎຕ຺ວາ ຘມ຺ມເທສນໍ ອາຣຠິ. ຕໍ ສນ຺ຘາຍ – ‘‘ອຖ ໂຂ ຠຄວາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຸນ ‘ກລ຺ລຈິຕ຺ຕ’ນ຺ຕິອາທິ ອານຸປຸພ຺ພິກຖານຸຠາເວນ ວິກ຺ຂມ຺ຠິຕນີວຣຓຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເສສໍ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.

ອິຕິ ສຸມງ຺ຄລວິລາສິນິຍາ ທີຆນິກາຍຏ຺ຐກຖາຍໍ

ກູຏທນ຺ຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.