໔. ໂສຓທຓ຺ຑສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໓໐໐. ເອວໍ ເມ ສຸຕໍ…ເປ… ອງ຺ເຄສູຕິ ໂສຓທຓ຺ຑສຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ອປຸພ຺ພປທວຓ຺ຓນາ. ອງ຺ເຄສູຕິ ອງ຺ຄາ ນາມ ອງ຺ຄປາສາທິກຕາຍ ເອວໍ ລທ຺ຘໂວຫາຣາ ຊານປທິໂນ ຣາຊກຸມາຣາ, ເຕສໍ ນິວາໂສ ເອໂກປິ ຊນປໂທ ຣູຬ຺ຫິສທ຺ເທນ ອງ຺ຄາຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕສ຺ມິໍ ອງ຺ເຄສຸ ຊນປເທ. ຈາຣິກນ຺ຕິ ອິຘາປິ ອຕຸຣິຕຈາຣິກາ ເຈວ ນິພທ຺ຘຈາຣິກາ ຈ ອຘິປ຺ເປຕາ. ຕທາ ກິຣ ຠຄວໂຕ ທສສຫສ຺ສິໂລກຘາຕຸໍ ໂອໂລເກນ຺ຕສ຺ສ ໂສຓທຓ຺ໂຑ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຎາຓຊາລສ຺ສ ອນ຺ໂຕ ປຎ຺ຎາຍິຕ຺ຖ. ອຖ ຠຄວາ ອຍໍ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ມຍ຺ຫໍ ຎາຓຊາເລ ປຎ຺ຎາຍຕິ. ‘ອຕ຺ຖິ ນຸ ຂ຺ວສ຺ສຸປນິສ຺ສໂຍ’ຕິ ວີມໍສນ຺ໂຕ ອທ຺ທສ. ‘ມຍິ ຕຕ຺ຖ ຄເຕ ເອຕສ຺ສ ອນ຺ເຕວາສິໂນ ທ຺ວາທສຫາກາເຣຫິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ວຓ຺ຓໍ ຠາສິຕ຺ວາ ມມ ສນ຺ຕິເກ ອາຄນ຺ຕຸໍ ນ ທສ຺ສນ຺ຕິ. ໂສ ປນ ເຕສໍ ວາທໍ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ເອກູນຕິໍສ ອາກາເຣຫິ ມມ ວຓ຺ຓໍ ຠາສິຕ຺ວາ ມໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉິສ຺ສຕິ. ໂສ ປຎ຺ຫວິສ຺ສຊ຺ຊນປຣິໂຍສາເນ ສຣຓໍ ຄມິສ຺ສຕີ’ຕິ, ທິສ຺ວາ ປຎ຺ຈສຕຠິກ຺ຂຸປຣິວາໂຣ ຕໍ ຊນປທໍ ປຏິປນ຺ໂນ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ອງ຺ເຄສຸ ຈາຣິກໍ ຈຣມາໂນ…ເປ… ເຍນ ຈມ຺ປາ ຕທວສຣີຕິ.

ຄຄ຺ຄຣາຍ ໂປກ຺ຂຣຓິຍາ ຕີເຣຕິ ຕສ຺ສ ຈມ຺ປານຄຣສ຺ສ ອວິທູເຣ ຄຄ຺ຄຣາຍ ນາມ ຣາຊຄ຺ຄມເຫສິຍາ ຂຓິຕຕ຺ຕາ ຄຄ຺ຄຣາຕິ ລທ຺ຘໂວຫາຣາ ໂປກ຺ຂຣຓີ ອຕ຺ຖິ. ຕສ຺ສາ ຕີເຣ ສມນ຺ຕໂຕ ນີລາທິປຎ຺ຈວຓ຺ຓກຸສຸມປຏິມຓ຺ຑິຕໍ ມຫນ຺ຕໍ ຈມ຺ປກວນໍ. ຕສ຺ມິໍ ຠຄວາ ກຸສຸມຄນ຺ຘສຸຄນ຺ເຘ ຈມ຺ປກວເນ ວິຫຣຕິ. ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ຄຄ຺ຄຣາຍ ໂປກ຺ຂຣຓິຍາ ຕີເຣຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ມາຄເຘນ ເສນິເຍນ ພິມ຺ພິສາເຣນາຕິ ເອຕ຺ຖ ໂສ ຣາຊາ ມຄຘານໍ ອິສ຺ສຣຕ຺ຕາ ມາຄໂຘ. ມຫຕິຍາ ເສນາຍ ສມນ຺ນາຄຕຕ຺ຕາ ເສນິໂຍ. ພິມ຺ພີຕິ ສຸວຓ຺ຓໍ. ຕສ຺ມາ ສາຣສຸວຓ຺ຓສທິສວຓ຺ຓຕາຍ ພິມ຺ພິສາໂຣຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

໓໐໑-໓໐໒. ພຫູ ພຫູ ຫຸຕ຺ວາ ສໍຫຕາຕິ ສງ຺ຆາ. ເອເກກິສ຺ສາຍ ທິສາຍ ສງ຺ໂຆ ເອເຕສໍ ອຕ຺ຖີຕິ ສງ຺ຆີ. ປຸພ຺ເພ ນຄຣສ຺ສ ອນ຺ໂຕ ອຄຓາ ພຫິ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ຄຓຕໍ ປຕ຺ຕາຕິ ຄຓີຠູຕາ. ຂຕ຺ຕໍ ອາມນ຺ເຕສີຕິ. ຂຕ຺ຕາ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຸຈ຺ຉິຕປຎ຺ເຫ ພ຺ຍາກຣຓສມຕ຺ໂຖ ມຫາມຕ຺ໂຕ, ຕໍ ອາມນ຺ເຕສິ ອາຄເມນ຺ຕູຕິ ມຸຫຸຕ຺ຕໍ ປຏິມາເນນ຺ຕຸ, ມາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕູຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

ໂສຓທຓ຺ຑຄຸຓກຖາ

໓໐໓. ນານາເວຣຊ຺ຊການນ຺ຕິ ນານາວິເຘສຸ ຣຊ຺ເຊສຸ, ອຎ຺ເຎສຸ ອຎ຺ເຎສຸ ກາສິໂກສລາທີສຸ ຣຊ຺ເຊສຸ ຊາຕາ, ຕານິ ວາ ເຕສໍ ນິວາສາ, ຕໂຕ ວາ ອາຄຕາຕິ ນານາເວຣຊ຺ຊກາ, ເຕສໍ ນານາເວຣຊ຺ຊການໍ. ເກນຈິເທວ ກຣຓີເຍນາຕິ ຕສ຺ມິໍ ກິຣ ນຄເຣ ທ຺ວີຫິ ກຣຓີເຍຫິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ສນ຺ນິປຕນ຺ຕິ – ຍຎ຺ຎານຸຠວນຕ຺ຖໍ ວາ ມນ຺ຕສຊ຺ຌາຍນຕ຺ຖໍ ວາ. ຕທາ ຈ ຕສ຺ມິໍ ນຄເຣ ຍມຎ຺ຎາ ນຕ຺ຖິ. ໂສຓທຓ຺ຑສ຺ສ ປນ ສນ຺ຕິເກ ມນ຺ຕສຊ຺ຌາຍນຕ຺ຖໍ ເອເຕ ສນ຺ນິປຕິຕາ. ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ເກນຈິເທວ ກຣຓີເຍນາ’’ຕິ. ເຕ ຕສ຺ສ ຄມນໍ ສຸຕ຺ວາ ຈິນ຺ເຕສຸໍ – ‘‘ອຍໍ ໂສຓທຓ຺ໂຑ ອຸຄ຺ຄຕພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ຈ ອຎ຺ເຎ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ສມຓໍ ໂຄຕມໍ ສຣຓໍ ຄຕາ, ອຍເມວ ນ ຄໂຕ. ສ຺ວາຍໍ ສເຈ ຕຕ຺ຖ ຄມິສ຺ສຕິ, ອທ຺ຘາ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ອາວຏ຺ຏນິຍາ ມາຍາຍ ອາວຏ຺ຏິໂຕ, ຕໍ ສຣຓໍ ຄມິສ຺ສຕິ. ຕໂຕ ເອຕສ຺ສາປິ ເຄຫທ຺ວາເຣ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ສນ຺ນິປາໂຕ ນ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ. ‘‘ຫນ຺ທສ຺ສ ຄມນນ຺ຕຣາຍໍ ກໂຣມາ’’ຕິ ສມ຺ມນ຺ຕຍິຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ອຄມໍສຸ. ຕໍ ສນ຺ຘາຍ – ອຖ ໂຂ ເຕ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ຕຕ຺ຖ ອິມິນາປງ຺ເຄນາຕິ ອິມິນາປິ ກາຣເຓນ. ເອວໍ ເອຕໍ ກາຣຓໍ ວຕ຺ວາ ປຸນ – ‘‘ອຕ຺ຕໂນ ວຓ຺ເຓ ຠຎ຺ຎມາເນ ອຕຸສ຺ສນກສຕ຺ໂຕ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ຫນ຺ທສ຺ສ ວຓ຺ຓໍ ຠຓເນນ ຄມນໍ ນິວາເຣສ຺ສາມາ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ຠວຎ຺ຫິ ໂສຓທຓ຺ໂຑ ອຸຠໂຕ ສຸຊາໂຕຕິອາທີນິ ກາຣຓານິ ອາຫໍສຸ.

ອຸຠໂຕຕິ ທ຺ວີຫິ ປກ຺ເຂຫິ. ມາຕິໂຕ ຈ ປິຕິໂຕ ຈາຕິ ໂຠໂຕ ມາຕາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓີ, ມາຕຸມາຕາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓີ, ຕສ຺ສາປິ ມາຕາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓີ; ປິຕາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ, ປິຕຸປິຕາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ, ຕສ຺ສາປິ ປິຕາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓຕິ, ເອວໍ ຠວໍ ອຸຠໂຕ ສຸຊາໂຕ ມາຕິໂຕ ຈ ປິຕິໂຕ ຈ. ສໍສຸທ຺ຘຄຫຓິໂກຕິ ສໍສຸທ຺ຘາ ເຕ ມາຕຸຄຫຓີ ກຸຈ຺ຉີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສມເວປາກິນິຍາ ຄຫຓິຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ກມ຺ມຊເຕໂຊຘາຕຸ ‘‘ຄຫຓີ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

ຍາວ ສຕ຺ຕມາ ປິຕາມຫຍຸຄາຕິ ເອຕ຺ຖ ປິຕຸປິຕາ ປິຕາມໂຫ, ປິຕາມຫສ຺ສ ຍຸຄໍ ປິຕາມຫຍຸຄໍ. ຍຸຄນ຺ຕິ ອາຍຸປ຺ປມາຓໍ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອຠິລາປມຕ຺ຕເມວ ເຈຕໍ. ອຕ຺ຖໂຕ ປນ ປິຕາມໂຫເຍວ ປິຕາມຫຍຸຄໍ. ຕໂຕ ອຸທ຺ຘໍ ສພ຺ເພປິ ປຸພ຺ພປຸຣິສາ ປິຕາມຫຄ຺ຄຫເຓເນວ ຄຫິຕາ. ເອວໍ ຍາວ ສຕ຺ຕໂມ ປຸຣິໂສ, ຕາວ ສໍສຸທ຺ຘຄຫຓິໂກ. ອຖ ວາ ອກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ອນຸປກຸຏ຺ໂຐ ຊາຕິວາເທນາຕິ ທສ຺ເສນ຺ຕິ. ອກ຺ຂິຕ຺ໂຕຕິ – ‘‘ອປເນຖ ເອຕໍ, ກິໍ ອິມິນາ’’ຕິ ເອວໍ ອກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ອນວກ຺ຂິຕ຺ໂຕ. ອນຸປກຸຏ຺ໂຐຕິ ນ ອຸປກຸຏ຺ໂຐ, ນ ອກ຺ໂກສໍ ວາ ນິນ຺ທໍ ວາ ລທ຺ຘປຸພ຺ໂພ. ເກນ ກາຣເຓນາຕິ? ຊາຕິວາເທນ. ອິຕິປິ – ‘‘ຫີນຊາຕິໂກ ເອໂສ’’ຕິ ເອວຣູເປນ ວຈເນນາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອຑ຺ໂຒຕິ ອິສ຺ສໂຣ. ມຫທ຺ຘໂນຕິ ມຫຕາ ຘເນນ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ຠວໂຕ ຫິ ເຄເຫ ປຖວິຍໍ ປໍສຸວາລິກາ ວິຍ ພຫຸຘນໍ, ສມໂຓ ປນ ໂຄຕໂມ ອຘໂນ ຠິກ຺ຂາຍ ອຸທຣໍ ປູເຣຕ຺ວາ ຍາເປຕີຕິ ທສ຺ເສນ຺ຕິ. ມຫາໂຠໂຄຕິ ປຎ຺ຈກາມຄຸຓວເສນ ມຫາອຸປໂຠໂຄ. ເອວໍ ຍໍ ຍໍ ຄຸຓໍ ວທນ຺ຕິ, ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ປຏິປກ຺ຂວເສນ ຠຄວໂຕ ອຄຸຓໍເຍວ ທສ຺ເສມາຕິ ມຎ຺ຎມານາ ວທນ຺ຕິ.

ອຠິຣູໂປຕິ ອຎ຺ເຎຫິ ມນຸສ຺ເສຫິ ອຠິຣູໂປ ອຘິກຣູໂປ. ທສ຺ສນີໂຍຕິ ທິວສມ຺ປິ ປສ຺ສນ຺ຕານໍ ອຕິຕ຺ຕິກຣຓໂຕ ທສ຺ສນໂຍຄ຺ໂຄ. ທສ຺ສເນເນວ ຈິຕ຺ຕປສາທຊນນໂຕ ປາສາທິໂກ. ໂປກ຺ຂຣຕາ ວຸຈ຺ຈຕິ ສຸນ຺ທຣຠາໂວ, ວຓ຺ຓສ຺ສ ໂປກ຺ຂຣຕາ ວຓ຺ຓໂປກ຺ຂຣຕາ, ຕາຍ ວຓ຺ຓສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຍຸຕ຺ໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂປຣາຓາ ປນາຫຸ – ‘‘ໂປກ຺ຂຣນ຺ຕິ ສຣີຣໍ ວທນ຺ຕິ, ວຓ຺ຓໍ ວຓ຺ຓເມວາ’’ຕິ. ເຕສໍ ມເຕນ ວຓ຺ຓຎ຺ຈ ໂປກ຺ຂຣຎ຺ຈ ວຓ຺ຓໂປກ຺ຂຣານິ. ເຕສໍ ຠາໂວ ວຓ຺ຓໂປກ຺ຂຣຕາ. ອິຕິ ປຣມາຍ ວຓ຺ຓໂປກ຺ຂຣຕາຍາຕິ ອຸຕ຺ຕເມນ ປຣິສຸທ຺ເຘນ ວຓ຺ເຓນ ເຈວ ສຣີຣສຓ຺ຐານສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຈາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ພ຺ຣຫ຺ມວຓ຺ຓີຕິ ເສຏ຺ຐວຓ຺ຓີ. ປຣິສຸທ຺ຘວຓ຺ເຓສຸປິ ເສຏ຺ເຐນ ສຸວຓ຺ຓວຓ຺ເຓນ ສມນ຺ນາຄໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ພ຺ຣຫ຺ມວຈ຺ຉສີຕິ ມຫາພ຺ຣຫ຺ມຸໂນ ສຣີຣສທິເສເນວ ສຣີເຣນ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ອຂຸທ຺ທາວກາໂສ ທສ຺ສນາຍາຕິ ‘‘ໂຠໂຕ ສຣີເຣ ທສ຺ສນສ຺ສ ໂອກາໂສ ນ ຂຸທ຺ທໂກ ມຫາ, ສພ຺ພາເນວ ເຕ ອງ຺ຄປຈ຺ຈງ຺ຄານິ ທສ຺ສນີຍາເນວ, ຕານິ ຈາປິ ມຫນ຺ຕາເນວາ’’ຕິ ທີເປນ຺ຕິ.

ສີລມສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ສີລວາ. ວຸທ຺ຘໍ ວທ຺ຘິຕໍ ສີລມສ຺ສາຕິ ວຸທ຺ຘສີລີ. ວຸທ຺ຘສີເລນາຕິ ວຸທ຺ເຘນ ວທ຺ຘິເຕນ ສີເລນ. ສມນ຺ນາຄໂຕຕິ ຍຸຕ຺ໂຕ. ອິທໍ ວຸທ຺ຘສີລີປທສ຺ເສວ ເວວຈນໍ. ສພ຺ພເມຕໍ ປຎ຺ຈສີລມຕ຺ຕເມວ ສນ຺ຘາຍ ວທນ຺ຕິ.

ກລ຺ຍາຓວາໂຈຕິອາທີສຸ ກລ຺ຍາຓາ ສຸນ຺ທຣາ ປຣິມຓ຺ຑລປທພ຺ຍຎ຺ຊນາ ວາຈາ ອສ຺ສາຕິ ກລ຺ຍາຓວາໂຈ. ກລ຺ຍາຓໍ ມຘຸຣໍ ວາກ຺ກຣຓໍ ອສ຺ສາຕິ ກລ຺ຍາຓວາກ຺ກຣໂຓ. ວາກ຺ກຣຓນ຺ຕິ ອຸທາຫຣຓໂຆໂສ. ຄຸຓປຣິປຸຓ຺ຓຠາເວນ ປຸເຣ ຠວາຕິ ໂປຣີ. ປຸເຣ ວາ ຠວຕ຺ຕາ ໂປຣີ. ໂປຣິຍາ ນາຄຣິກິຕ຺ຖິຍາ ສຸຂຸມາລຕ຺ຕເນນ ສທິສາຕິ ໂປຣີ, ຕາຍ ໂປຣິຍາ. ວິສ຺ສຏ຺ຐາຍາຕິ ອປລິພຸທ຺ຘາຍ ສນ຺ທິຏ຺ຐວິລມ຺ພິຕາທິໂທສຣຫິຕາຍ. ອເນລຄລາຍາຕິ ເອລຄເຬນວິຣຫິຕາຍ. ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ຫິ ກເຖນ຺ຕສ຺ສ ເອລາ ຄຬນ຺ຕິ, ລາລາ ວາ ປຄ຺ຆຣນ຺ຕິ, ເຂຬຜຸສິຕານິ ວາ ນິກ຺ຂມນ຺ຕິ, ຕສ຺ສ ວາຈາ ເອລຄຬໍ ນາມ ໂຫຕິ, ຕພ຺ພິປຣິຕາຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຕ຺ຖສ຺ສ ວິຎ຺ຎາປນິຍາຕິ ອາທິມຊ຺ຌປຣິໂຍສານໍ ປາກຏໍ ກຕ຺ວາ ຠາສິຕຕ຺ຖສ຺ສ ວິຎ຺ຎາປນສມຕ຺ຖາຍ.

ຊິຓ຺ໂຓຕິ ຊຣາຊິຓ຺ຓຕາຍ ຊິຓ຺ໂຓ. ວຸທ຺ໂຘຕິ ອງ຺ຄປຈ຺ຈງ຺ຄານໍ ວຸທ຺ຘິຠາວມຣິຍາທປ຺ປຕ຺ໂຕ. ມຫລ຺ລໂກຕິ ຊາຕິມຫລ຺ລກຕາຍ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ຈິຣກາລປ຺ປສຸໂຕຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອທ຺ຘຄໂຕຕິ ອທ຺ຘານໍ ຄໂຕ, ທ຺ເວ ຕໂຍ ຣາຊປຣິວຏ຺ເຏ ອຕີໂຕຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ວໂຍອນຸປ຺ປຕ຺ໂຕຕິ ປຈ຺ຉິມວຍໍ ສມ຺ປຕ຺ໂຕ, ປຈ຺ຉິມວໂຍ ນາມ ວສ຺ສສຕສ຺ສ ປຈ຺ຉິໂມ ຕຕິຍຠາໂຄ.

ອປິ ຈ ຊິຓ຺ໂຓຕິ ໂປຣາໂຓ, ຈິຣກາລປ຺ປວຕ຺ຕກຸລນ຺ວໂຍຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ວຸທ຺ໂຘຕິ ສີລາຈາຣາທິຄຸຓວຸທ຺ຘິຍາ ຍຸຕ຺ໂຕ. ມຫລ຺ລໂກຕິ ວິຠວມຫນ຺ຕາຍ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ອທ຺ຘຄໂຕຕິ ມຄ຺ຄປ຺ປຏິປນ຺ໂນ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ວຕຈຣິຍາທິມຣິຍາທໍ ອວີຕິກ຺ກມ຺ມ ຈຣຓສີໂລ. ວໂຍອນຸປ຺ປຕ຺ໂຕຕິ ຊາຕິວຸທ຺ຘຠາວມ຺ປິ ອນ຺ຕິມວຍໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ໂຕ.

ພຸທ຺ຘຄຸຓກຖາ

໓໐໔. ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕຕິ ເອວໍ ເຕຫິ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓຫິ ວຸຕ຺ເຕ. ໂສຓທຓ຺ໂຑ – ‘‘ອິເມ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ຊາຕິອາທີຫິ ມມ ວຓ຺ຓໍ ວທນ຺ຕິ, ນ ໂຂ ປນ ເມຕໍ ຍຸຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຕໂນ ວຓ຺ເຓ ຣຊ຺ຊິຕຸໍ. ຫນ຺ທາຫໍ ເອເຕສໍ ວາທໍ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ມຫນ຺ຕຠາວໍ ຎາເປຕ຺ວາ ເອເຕສໍ ຕຕ຺ຖ ຄມນໍ ກໂຣມີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ເຕນ ຫິ – ໂຠ ມມປິ ສຸຓາຖາຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ເຍປິ ອຸຠໂຕ ສຸຊາໂຕຕິ ອາທໂຍ ອຕ຺ຕໂນ ຄຸເຓຫິ ສທິສາ ຄຸຓາ ເຕປິ; ‘‘ໂກ ຈາຫໍ ເກ ຈ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ຊາຕິສມ຺ປຕ຺ຕິອາທໂຍ ຄຸຓາ’’ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ຄຸເຓຫິ ອຸຕ຺ຕຣິຕເຣເຍວ ມຎ຺ຎມາໂນ, ອິຕເຣ ປນ ເອກນ຺ເຕເນວ ຠຄວໂຕ ມຫນ຺ຕຠາວທີປນຕ຺ຖໍ ປກາເສຕິ.

ມຍເມວ ອຣຫາມາຕິ ເອວໍ ນິຍາເມນ຺ໂຕເວຕ຺ຖ ອິທໍ ທີເປຕິ – ‘‘ຍທິ ຄຸຓມຫນ຺ຕຕາຍ ອຸປສງ຺ກມິຕພ຺ໂພ ນາມ ໂຫຕິ. ຍຖາ ຫິ ສິເນຣຸໍ ອຸປນິຘາຍ ສາສໂປ, ມຫາສມຸທ຺ທໍ ອຸປນິຘາຍ ໂຄປທກໍ, ສຕ຺ຕສຸ ມຫາສເຣສຸ ອຸທກໍ ອຸປນິຘາຍ ອຸສ຺ສາວພິນ຺ທຸ ປຣິຕ຺ໂຕ ລາມໂກ. ເອວເມວ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ຊາຕິສມ຺ປຕ຺ຕິອາທໂຍປິ ຄຸເຓ ອຸປນິຘາຍ ອມ຺ຫາກໍ ຄຸຓາ ປຣິຕ຺ຕາ ລາມກາ; ຕສ຺ມາ ມຍເມວ ອຣຫາມ ຕໍ ຠວນ຺ຕໍ ໂຄຕມໍ ທສ຺ສນາຍ ອຸປສງ຺ກມິຕຸ’’ນ຺ຕິ.

ມຫນ຺ຕໍ ຎາຕິສໍຆໍ ໂອຫາຍາຕິ ມາຕິປກ຺ເຂ ອສີຕິກຸລສຫສ຺ສານິ, ປິຕິປກ຺ເຂ ອສີຕິກຸລສຫສ຺ສານີຕິ ເອວໍ ສຏ຺ຐິກຸລສຕສຫສ຺ສໍ ໂອຫາຍ ປພ຺ພຊິໂຕ.

ຠູມິຄຕຎ຺ຈ ເວຫາສຏ຺ຐຎ຺ຈາຕິ ເອຕ຺ຖ ຣາຊງ຺ຄເຓ ເຈວ ອຸຍ຺ຍາເນ ຈ ສຸຘາມຏ຺ຐໂປກ຺ຂຣຓິໂຍ ສຕ຺ຕຣຕນານໍ ປູເຣຕ຺ວາ ຠູມິຍໍ ຐປິຕໍ ຘນໍ ຠູມິຄຕໍ ນາມ. ປາສາທນິຍູຫາທໂຍ ປຣິປູເຣຕ຺ວາ ຐປິຕໍ ເວຫາສຏ຺ຐໍ ນາມ. ເອຕໍ ຕາວ ກຸລປຣິຍາເຍນ ອາຄຕໍ. ຕຖາຄຕສ຺ສ ປນ ຊາຕທິວເສເຍວ ສງ຺ໂຂ, ເອໂລ, ອຸປ຺ປໂລ, ປຸຓ຺ຑຣີໂກຕິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ນິຘໂຍ ອຸຄ຺ຄຕາ. ເຕສຸ ສງ຺ໂຂ ຄາວຸຕິໂກ, ເອໂລ ອຑ຺ຒໂຍຊນິໂກ, ອຸປ຺ປໂລ ຕິຄາວຸຕິໂກ, ປຸຓ຺ຑຣີໂກ ໂຍຊນິໂກ. ເຕສຸປິ ຄຫິຕໍ ຄຫິຕໍ ປູຣຕິເຍວ, ອິຕິ ຠຄວາ ປຫູຕໍ ຫິຣຎ຺ຎສຸວຓ຺ຓໍ ໂອຫາຍ ປພ຺ພຊິໂຕຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ທຫໂຣວ ສມາໂນຕິ ຕຣຸໂຓວ ສມາໂນ. ສຸສຸກາຬເກໂສຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ກາຬເກໂສ, ອຎ຺ຊນວຓ຺ຓສທິສເກໂສ ຫຸຕ຺ວາ ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຠທ຺ເຣນາຕິ ຠທ຺ທເກນ. ປຐເມນ ວຍສາຕິ ຕິຓ຺ຓໍ ວຍານໍ ປຐມວເຍນ. ອກາມການນ຺ຕິ ອນິຈ຺ຉມານານໍ. ອນາທຣຕ຺ເຖ ສາມິວຈນໍ. ອສ຺ສູນິ ມຸເຂ ເອເຕສນ຺ຕິ ອສ຺ສຸມຸຂາ, ເຕສໍ ອສ຺ສຸມຸຂານໍ, ອສ຺ສູຫິ ກິລິນ຺ນມຸຂານນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຣຸທນ຺ຕານນ຺ຕິ ກນ຺ທິຕ຺ວາ ໂຣທມານານໍ. ອຂຸທ຺ທາວກາໂສຕິ ເອຕ຺ຖ ຠຄວໂຕ ອປຣິມາໂຓເຍວ ທສ຺ສນາຍ ໂອກາໂສຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ຕຕ຺ຣິທໍ ວຕ຺ຖຸ – ຣາຊຄເຫ ກິຣ ອຎ຺ຎຕໂຣ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ປມາຓໍ ຄເຫຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕີຕິ ສຸຕ຺ວາ ຠຄວໂຕ ປິຓ຺ຑາຍ ປວິສນກາເລ ສຏ຺ຐິຫຕ຺ຖໍ ເວຬຸໍ ຄເຫຕ຺ວາ ນຄຣທ຺ວາຣສ຺ສ ພຫິ ຐຕ຺ວາ ສມ຺ປຕ຺ເຕ ຠຄວຕິ ເວຬຸໍ ຄເຫຕ຺ວາ ສມີເປ ອຏ຺ຐາສິ. ເວຬຸ ຠຄວໂຕ ຊາຓຸກມຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິ. ປຸນ ທິວເສ ທ຺ເວ ເວຬູ ຆເຏຕ຺ວາ ສມີເປ ອຏ຺ຐາສິ. ຠຄວາປິ ທ຺ວິນ຺ນໍ ເວຬູນໍ ອຸປຣິ ກຏິມຕ຺ຕເມວ ປຎ຺ຎາຍມາໂນ – ‘‘ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ກິໍ ກໂຣສີ’’ຕິ ອາຫ. ຕຸມ຺ຫາກໍ ປມາຓໍ ຄຓ຺ຫາມີຕິ. ‘‘ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ສເຈປິ ຕ຺ວໍ ສກລຈກ຺ກວາຬຄພ຺ຠໍ ປູເຣຕ຺ວາ ຐິເຕ ເວຬູ ຆເຏຕ຺ວາ ອາຄມິສ຺ສສິ, ເນວ ເມ ປມາຓໍ ຄເຫຕຸໍ ສກ຺ຂິສ຺ສສິ. ນ ຫິ ມຍາ ຈຕ຺ຕາຣິ ອສງ຺ຂ຺ເຍຍານິ ກປ຺ປສຕສຫສ຺ສຎ຺ຈ ຕຖາ ປາຣມິໂຍ ປູຣິຕາ, ຍຖາ ເມ ປໂຣ ປມາຓໍ ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍ, ອຕຸໂລ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຕຖາຄໂຕ ອປ຺ປເມຍ຺ໂຍ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຘມ຺ມປເທ ຄາຖມາຫ –

‘‘ເຕ ຕາທິເສ ປູຊຍໂຕ, ນິພ຺ພຸເຕ ອກຸໂຕຠເຍ;

ນ ສກ຺ກາ ປຸຎ຺ຎໍ ສງ຺ຂາຕຸໍ, ອິເມຕ຺ຕມປິ ເກນຈີ’’ຕິ. (ຘ. ປ. ໓໖);

ຄາຖາປຣິໂຍສາເນ ຈຕຸຣາສີຕິປາຓສຫສ຺ສານິ ອມຕໍ ປິວິໍສຸ.

ອປຣມ຺ປິ ວຕ຺ຖຸ – ຣາຫຸ ກິຣ ອສຸຣິນ຺ໂທ ຈຕ຺ຕາຣິ ໂຍຊນສຫສ຺ສານິ ອຏ຺ຐ ຈ ໂຍຊນສຕານິ ອຸຈ຺ໂຈ. ພາຫນ຺ຕຣມສ຺ສ ທ຺ວາທສໂຍຊນສຕານິ. ພຫລນ຺ຕເຣນ ຉ ໂຍຊນສຕານິ. ຫຕ຺ຖຕລປາທຕລານໍ ປຸຖຸລໂຕ ຕີຓິ ໂຍຊນສຕານິ. ອງ຺ຄຸລິປພ຺ພານິ ປຓ຺ຓາສໂຍຊນານິ. ຠມຸກນ຺ຕຣໍ ປຓ຺ຓາສໂຍຊນໍ. ມຸຂໍ ທ຺ວິໂຍຊນສຕໍ ຕິໂຍຊນສຕຄມ຺ຠີຣໍ ຕິໂຍຊນສຕປຣິມຓ຺ຑລໍ. ຄີວາ ຕິໂຍຊນສຕໍ. ນລາຏໍ ຕິໂຍຊນສຕໍ. ສີສໍ ນວໂຍຊນສຕໍ. ‘‘ໂສ ອຫໍ ອຸຈ຺ໂຈສ຺ມິ, ສຕ຺ຖາຣໍ ໂອນມິຕ຺ວາ ໂອໂລເກຕຸໍ ນ ສກ຺ຂິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ນາຄຈ຺ຉິ. ໂສ ເອກທິວສໍ ຠຄວໂຕ ວຓ຺ຓໍ ສຸຕ຺ວາ – ‘‘ຍຖາກຖຎ຺ຈ ໂອໂລເກສ຺ສາມີ’’ຕິ ອາຄໂຕ.

ອຖ ຠຄວາ ຕສ຺ສຊ຺ຌາສຍໍ ວິທິຕ຺ວາ – ‘‘ຈຕູສຸ ອິຣິຍາປເຖສຸ ກຕເຣນ ທສ຺ເສສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ‘‘ຐິຕໂກ ນາມ ນີໂຈປິ ອຸຈ຺ໂຈ ວິຍ ປຎ຺ຎາຍຕິ. ນິປນ຺ໂນວສ຺ສ ອຕ຺ຕານໍ ທສ຺ເສສ຺ສາມີ’’ຕິ ‘‘ອານນ຺ທ, ຄນ຺ຘກຸຏິປຣິເວເຓ ມຎ຺ຈກໍ ປຎ຺ຎາເປຫີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ສີຫເສຍ຺ຍໍ ກປ຺ເປສິ. ຣາຫຸ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ນິປນ຺ນໍ ຠຄວນ຺ຕໍ ຄີວໍ ອຸນ຺ນາເມຕ຺ວາ ນຠມຊ຺ເຌ ປຸຓ຺ຓຈນ຺ທໍ ວິຍ ອຸລ຺ໂລເກສິ. ກິມິທໍ ອສຸຣິນ຺ທາຕິ ຈ ວຸຕ຺ເຕ – ‘‘ຠຄວາ ໂອນມິຕ຺ວາ ໂອໂລເກຕຸໍ ນ ສກ຺ຂິສ຺ສາມີ’’ຕິ ນາຄຈ຺ຉິນ຺ຕິ. ນ ມຍາ, ອສຸຣິນ຺ທ, ອໂຘມຸເຂນ ປາຣມິໂຍ ປູຣິຕາ. ອຸທ຺ຘຄ຺ຄເມວ ກຕ຺ວາ ທານໍ ທິນ຺ນນ຺ຕິ. ຕໍ ທິວສໍ ຣາຫຸ ສຣຓໍ ອຄມາສິ. ເອວໍ ຠຄວາ ອຂຸທ຺ທາວກາໂສ ທສ຺ສນາຍ.

ຈຕຸປາຣິສຸທ຺ຘິສີເລນ ສີລວາ, ຕໍ ປນ ສີລໍ ອຣິຍໍ ອຸຕ຺ຕມໍ ປຣິສຸທ຺ຘໍ. ເຕນາຫ – ‘‘ອຣິຍສີລີ’’ຕິ. ຕເທຕໍ ອນວຊ຺ຊຏ຺ເຐນ ກຸສລໍ. ເຕນາຫ – ‘‘ກຸສລສີລີ’’ຕິ. ກຸສລສີເລນາຕິ ອິທມສ຺ສ ເວວຈນໍ.

ພຫູນໍ ອາຈຣິຍປາຈຣິໂຍຕິ ຠຄວໂຕ ເອເກກາຍ ຘມ຺ມເທສນາຍ ຈຕຸຣາສີຕິປາຓສຫສ຺ສານິ ອປຣິມາຓາປິ ເທວມນຸສ຺ສາ ມຄ຺ຄຜລາມຕໍ ປິວນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ພຫູນໍ ອາຈຣິໂຍ. ສາວກເວເນຍ຺ຍານໍ ປນ ປາຈຣິໂຍຕິ.

ຂີຓກາມຣາໂຄຕິ ເອຕ຺ຖ ກາມໍ ຠຄວໂຕ ສພ຺ເພປິ ກິເລສາ ຂີຓາ. ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ປນ ເຕ ນ ຊານາຕິ. ອຕ຺ຕໂນ ຊານນຏ຺ຐາເນເຍວ ຄຸຓໍ ກເຖຕິ. ວິຄຕຈາປລ຺ໂລຕິ – ‘‘ປຕ຺ຕມຓ຺ຑນາ ຈີວຣມຓ຺ຑນາ ເສນາສນມຓ຺ຑນາ ອິມສ຺ສ ວາ ປູຕິກາຍສ຺ສ…ເປ… ເກລນາ ປຏິເກລນາ’’ຕິ (ວິຠ. ໘໕໔) ເອວໍ ວຸຕ຺ຕຈາປລ຺ລາ ວິຣຫິໂຕ.

ອປາປປຸເຣກ຺ຂາໂຣຕິ ອປາເປ ນວ ໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ເມ ປຸຣໂຕ ກຕ຺ວາ ວິຈຣຕິ. ພ຺ຣຫ຺ມຎ຺ຎາຍ ປຊາຍາຕິ ສາຣິປຸຕ຺ຕໂມຄ຺ຄລ຺ລານມຫາກສ຺ສປາທິເຠທາຍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓປຊາຍ, ເອຕິສ຺ສາຍ ຈ ປຊາຍ ປຸເຣກ຺ຂາໂຣ. ອຍຎ຺ຫິ ປຊາ ສມຓໍ ໂຄຕມໍ ປຸຣກ຺ຂຕ຺ວາ ຈຣຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອປິ ຈ ອປາປປຸເຣກ຺ຂາໂຣຕິ ນ ປາປໍ ປຸເຣກ຺ຂາໂຣ ນ ປາປໍ ປຸຣໂຕ ກຕ຺ວາ ຈຣຕິ, ນ ປາປໍ ອິຈ຺ຉຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກສ຺ສ? ພ຺ຣຫ຺ມຎ຺ຎາຍ ປຊາຍ. ອຕ຺ຕນາ ສທ຺ຘິໍ ປຏິວິຣຸທ຺ຘາຍປິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓປຊາຍ ອວິຣຸທ຺ໂຘ ຫິຕສຸຂຕ຺ຖິໂກ ເຍວາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

ຕິໂຣຣຏ຺ຐາຕິ ປຣຣຏ຺ຐໂຕ. ຕິໂຣຊນປທາຕິ ປຣຊນປທໂຕ. ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉິຕຸໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ຂຕ຺ຕິຍປຓ຺ຑິຕາທໂຍ ເຈວ ເທວພ຺ຣຫ຺ມນາຄຄນ຺ຘພ຺ພາທໂຍ ຈ – ‘‘ປຎ຺ເຫ ອຠິສງ຺ຂຣິຕ຺ວາ ປຸຈ຺ຉິສ຺ສາມາ’’ຕິ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ເກຈິ ປຸຈ຺ຉາຍ ວາ ໂທສໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊນສມ຺ປຏິຈ຺ຉເນ ວາ ອສມຕ຺ຖຕໍ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ອປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາວ ຕຸຓ຺ຫີ ນິສີທນ຺ຕິ. ເກຈິ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕິ. ເກສຎ຺ຈິ ຠຄວາ ປຸຈ຺ຉາຍ ອຸສ຺ສາຫໍ ຊເນຕ຺ວາ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕິ. ເອວໍ ສພ຺ເພສມ຺ປິ ເຕສໍ ວິມຕິໂຍ ຕີຣໍ ປຕ຺ວາ ມຫາສມຸທ຺ທສ຺ສ ອູມິໂຍ ວິຍ ຠຄວນ຺ຕໍ ປຕ຺ວາ ຠິຊ຺ຊນ຺ຕິ.

ເອຫິ ສ຺ວາຄຕວາທີຕິ ເທວມນຸສ຺ສປພ຺ພຊິຕຄຫຏ຺ເຐສຸ ຕໍ ຕໍ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕິກໍ ອາຄຕໍ – ‘‘ເອຫິ ສ຺ວາຄຕ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ວທຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສຂິໂລຕິ ຕຕ຺ຖ ກຕມໍ ສາຂລ຺ຍໍ? ‘‘ຍາ ສາ ວາຈາ ເນລາ ກຓ຺ຓສຸຂາ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ວຸຕ຺ຕສາຂລ຺ເຍນ ສມນ຺ນາຄໂຕ, ມຸທຸວຈໂນຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສມ຺ໂມທໂກຕິ ປຏິສນ຺ຖາຣກຸສໂລ, ອາຄຕາຄຕານໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ປຣິສານໍ – ‘‘ກຈ຺ຈິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຂມນີຍໍ, ກຈ຺ຈິ ຍາປນີຍ’’ນ຺ຕິອາທິນາ ນເຍນ ສພ຺ພໍ ອທ຺ຘານທຣຖໍ ວູປສເມນ຺ໂຕ ວິຍ ປຐມຕຣໍ ສມ຺ໂມທນີຍໍ ກຖໍ ກຕ຺ຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອພ຺ຠາກຸຏິໂກຕິ ຍຖາ ເອກຈ຺ເຈ ປຣິສໍ ປຕ຺ວາ ຖທ຺ຘມຸຂາ ສງ຺ກຸຏິຕມຸຂາ ໂຫນ຺ຕິ, ນ ເອທິໂສ, ປຣິສທສ຺ສເນນ ປນສ຺ສ ພາລາຕປສມ຺ຜສ຺ເສນ ວິຍ ປທຸມໍ ມຸຂປທຸມໍ ວິກສຕິ ປຸຓ຺ຓຈນ຺ທສສ຺ສິຣິກໍ ໂຫຕິ. ອຸຕ຺ຕານມຸໂຂຕິ ຍຖາ ເອກຈ຺ເຈ ນິກຸຊ຺ຊິຕມຸຂາ ວິຍ ສມ຺ປຕ຺ຕາຍ ປຣິສາຍ ນ ກິຎ຺ຈິ ກເຖນ຺ຕິ, ອຕິທຸລ຺ລຠກຖາ ໂຫນ຺ຕິ, ນ ເອວຣູໂປ. ສມໂຓ ປນ ໂຄຕໂມ ສຸລຠກໂຖ. ນ ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ອາຄຕາຄຕານໍ – ‘‘ກສ຺ມາ ມຍໍ ອິຘາຄຕາ’’ຕິ ວິປ຺ປຏິສາໂຣ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ຘມ຺ມໍ ປນ ສຸຕ຺ວາ ອຕ຺ຕມນາວ ໂຫນ຺ຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ປຸພ຺ພຠາສີຕິ ຠາສນ຺ໂຕ ຈ ປຐມຕຣໍ ຠາສຕິ, ຕຎ຺ຈ ໂຂ ກາລຍຸຕ຺ຕໍ ປມາຓຍຸຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຖນິສ຺ສິຕເມວ ຠາສຕິ, ນ ນິຣຕ຺ຖກກຖໍ.

ນ ຕສ຺ມິໍ ຄາເມ ວາຕິ ຍຕ຺ຖ ກິຣ ຠຄວາ ປຏິວສຕິ, ຕຕ຺ຖ ມເຫສກ຺ຂາ ເທວຕາ ອາຣກ຺ຂໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ, ຕໍ ນິສ຺ສາຍ ມນຸສ຺ສານໍ ອຸປທ຺ທໂວ ນ ໂຫຕິ, ປໍສຸປິສາຈກາທໂຍເຍວ ຫິ ມນຸສ຺ເສ ວິເຫເຐນ຺ຕິ, ເຕ ຕາສໍ ອານຸຠາເວນ ທູຣໍ ອປກ຺ກມນ຺ຕິ. ອປິ ຈ ຠຄວໂຕ ເມຕ຺ຕາພເລນປິ ນ ອມນຸສ຺ສາ ມນຸສ຺ເສ ວິເຫເຐນ຺ຕິ.

ສງ຺ຆີຕິອາທີສຸ ອນຸສາສິຕພ຺ໂພ ສຍໍ ວາ ອຸປ຺ປາທິໂຕ ສງ຺ໂຆ ອສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ສງ຺ຆີ. ຕາທິໂສ ຈສ຺ສ ຄໂຓ ອຕ຺ຖີຕິ ຄຓີ. ປຸຣິມປທສ຺ເສວ ວາ ເວວຈນເມຕໍ. ອາຈາຣສິກ຺ຂາປນວເສນ ຄຓສ຺ສ ອາຈຣິໂຍຕິ ຄຓາຈຣິໂຍ. ປຸຖຸຕິຕ຺ຖກຣານນ຺ຕິ ພຫູນໍ ຕິຕ຺ຖກຣານໍ. ຍຖາ ວາ ຕຖາ ວາຕິ ເຍນ ວາ ເຕນ ວາ ອເຈລກາທິມຕ຺ຕເກນາປິ ກາຣເຓນ. ສມຸທາຄຈ຺ຉຕີຕິ ສມນ຺ຕໂຕ ອຸປຄຈ຺ຉຕິ ອຠິວຑ຺ຒຕິ.

ອຕິຖິ ໂນ ເຕ ໂຫນ຺ຕີຕິ ເຕ ອມ຺ຫາກໍ ອາຄນ຺ຕຸກາ, ນວກາ ປາຫຸນກາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຣິຍາປຸຓາມີຕິ ຊານາມິ. ອປຣິມາຓວຓ຺ໂຓຕິ ຕຖາຣູເປເນວ ສພ຺ພຎ຺ຎຸນາປິ ອປ຺ປເມຍ຺ຍວຓ຺ໂຓ – ‘‘ປເຄວ ມາທິເສນາ’’ຕິ ທສ຺ເສຕິ. ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ເຈຕ຺ຕໍ –

‘‘ພຸທ຺ໂຘປິ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ຠເຓຍ຺ຍ ວຓ຺ຓໍ,

ກປ຺ປມ຺ປິ ເຈ ອຎ຺ຎມຠາສມາໂນ;

ຂີເຍຖ ກປ຺ໂປ ຈິຣທີຆມນ຺ຕເຣ,

ວຓ຺ໂຓ ນ ຂີເຍຖ ຕຖາຄຕສ຺ສາ’’ຕິ.

໓໐໕. ອິມໍ ປນ ສຕ຺ຖຸ ຄຸຓກຖໍ ສຸຕ຺ວາ ເຕ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ຈິນ຺ຕຍິໍສຸ – ຍຖາ ໂສຓທຓ຺ໂຑ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ວຓ຺ເຓ ຠຓຕິ, ອໂນມຄຸໂຓ ໂສ ຠວໍ ໂຄຕໂມ; ເອວໍ ຕສ຺ສ ຄຸເຓ ຊານມາເນນ ໂຂ ປນ ອາຈຣິເຍນ ອຕິຈິຣໍ ອຘິວາສິຕໍ, ຫນ຺ທ ນໍ ອນຸວຕ຺ຕາມາຕິ ອນຸວຕ຺ຕິໍສຸ. ຕສ຺ມາ ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ເຕ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ອລເມວາຕິ ຍຸຕ຺ຕເມວ. ອປິ ປຸໂຏເສນາຕິ ປຸໂຏສໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ປາເຖຍ຺ຍໍ, ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາປິ ອຸປສງ຺ກມິຕຸໍ ຍຸຕ຺ຕເມວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຸຏໍເສນາຕິປິ ປາໂຐ, ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ, ປຸໂຏ ອໍເສ ອສ຺ສາຕິ ປຸຏໍໂສ, ເຕນ ປຸຏໍເສນ. ອໍເສນ ຫິ ປາເຖຍ຺ຍປຸຏໍ ວຫນ຺ເຕນາປີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

ໂສຓທຓ຺ຑປຣິວິຕກ຺ກວຓ຺ຓນາ

໓໐໖-໓໐໘. ຕິໂຣວນສຓ຺ຑຄຕສ຺ສາຕິ ອນ຺ໂຕວນສຓ຺ເຑ ຄຕສ຺ສ, ວິຫາຣພ຺ຠນ຺ຕຣໍ ປວິຏ຺ຐສ຺ສາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຎ຺ຊລິໍ ປຓາເມຕ຺ວາຕິ ເອເຕ ອຸຠໂຕປກ຺ຂິກາ, ເຕ ເອວໍ ຈິນ຺ຕຍິໍສຸ – ‘‘ສເຈ ໂນ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກາ ໂຈເທສ຺ສນ຺ຕິ – ‘ກສ຺ມາ ຕຸມ຺ເຫ ສມຓໍ ໂຄຕມໍ ວນ຺ທິຕ຺ຖາ’ຕິ? ເຕສໍ – ‘ກິໍ ອຎ຺ຊລິມຕ຺ຕກຣເຓນາປິ ວນ຺ທນໍ ນາມ ໂຫຕີ’ຕິ ວກ຺ຂາມ. ສເຈ ໂນ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິກາ ໂຈເທສ຺ສນ຺ຕິ – ‘ກສ຺ມາ ຕຸມ຺ເຫ ຠຄວນ຺ຕໍ ນ ວນ຺ທິຕ຺ຖາ’ຕິ. ‘ກິໍ ສີເສນ ຠູມິຍໍ ປຫຣນ຺ເຕເນວ ວນ຺ທນໍ ນາມ ໂຫຕິ, ນນຸ ອຎ຺ຊລິກມ຺ມມ຺ປິ ວນ຺ທນໍ ເອວາ’ຕິ ວກ຺ຂາມາ’’ຕິ. ນາມໂຄຕ຺ຕນ຺ຕິ ‘‘ໂຠ, ໂຄຕມ, ອຫໍ ອສຸກສ຺ສ ປຸຕ຺ໂຕ ທຕ຺ໂຕ ນາມ, ມິຕ຺ໂຕ ນາມ, ອິຘາຄໂຕ’’ຕິ ວທນ຺ຕາ ນາມໍ ສາເວນ຺ຕິ ນາມ. ‘‘ໂຠ, ໂຄຕມ, ອຫໍ ວາເສຏ຺ໂຐ ນາມ, ກຈ຺ຈາໂນ ນາມ, ອິຘາຄໂຕ’’ຕິ ວທນ຺ຕາ ໂຄຕ຺ຕໍ ສາເວນ຺ຕິ ນາມ. ເອເຕ ກິຣ ທລິທ຺ທາ ຊິຓ຺ຓາ ກຸລປຸຕ຺ຕາ ‘‘ປຣິສມຊ຺ເຌ ນາມໂຄຕ຺ຕວເສນ ປາກຏາ ຠວິສ຺ສາມາ’’ຕິ ເອວມກໍສຸ. ເຍ ປນ ຕຸຓ຺ຫີຠູຕາ ນິສີທິໍສຸ, ເຕ ເກຣາຏິກາ ເຈວ ອນ຺ຘພາລາ ຈ. ຕຕ຺ຖ ເກຣາຏິກາ – ‘‘ເອກໍ ທ຺ເວ ກຖາສລ຺ລາເປປິ ກໂຣນ຺ໂຕ ວິສ຺ສາສິໂກ ໂຫຕິ, ອຖ ວິສ຺ສາເສ ສຕິ ເອກໍ ທ຺ເວ ຠິກ຺ຂາ ອທາຕຸໍ ນ ຍຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ຕໂຕ ອຕ຺ຕານໍ ໂມເຈຕ຺ວາ ຕຸຓ຺ຫີ ນິສີທນ຺ຕິ. ອນ຺ຘພາລາ ອຎ຺ຎາຓຕາເຍວ ອວກ຺ຂິຕ຺ຕມຕ຺ຕິກາປິຓ຺ໂຑ ວິຍ ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ຕຸຓ຺ຫີຠູຕາ ນິສີທນ຺ຕິ.

ພ຺ຣາຫ຺ມຓປຎ຺ຎຕ຺ຕິວຓ຺ຓນາ

໓໐໙-໓໑໐. ເຈຕສາ ເຈໂຕປຣິວິຕກ຺ກນ຺ຕິ ຠຄວາ – ‘‘ອຍໍ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອາຄຕກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອໂຘມຸໂຂ ຖທ຺ຘຄຕ຺ໂຕ ກິໍ ຈິນ຺ຕຍມາໂນ ນິສິນ຺ໂນ, ກິໍ ນຸ ໂຂ ຈິນ຺ເຕຕີ’’ຕິ ອາວຊ຺ຊນ຺ໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ເຈຕສາ ຕສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ອຎ຺ຎາສິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ເຈຕສາ ເຈໂຕປຣິວິຕກ຺ກມຎ຺ຎາຍາ’’ຕິ. ວິຫຎ຺ຎຕີຕິ ວິຆາຕໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ອນຸວິໂລເກຕ຺ວາ ປຣິສນ຺ຕິ ຠຄວໂຕ ສກສມເຍ ປຎ຺ຫປຸຈ຺ຉເນນ ອຸທເກ ມິຍມາໂນ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຖເລ ຐປິໂຕ ວິຍ ສມປສ຺ສທ຺ຘກາຍຈິຕ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ປຣິສໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫນຕ຺ຖໍ ທິຏ຺ຐິສຎ຺ຊາເນເນວ ‘‘ອຸປຘາເຣນ຺ຕຸ ເມ ໂຠນ຺ໂຕ ວຈນ’’ນ຺ຕິ ວທນ຺ໂຕ ວິຍ ອນຸວິໂລເກຕ຺ວາ ປຣິສໍ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ.

໓໑໑-໓໑໓. ສຸຊໍ ປຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕານນ຺ຕິ ຍຎ຺ຎຍຊນຕ຺ຖາຍ ສຸຊໍ ຄຓ຺ຫນ຺ເຕສຸ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓສຸ ປຐໂມ ວາ ທຸຕິໂຍ ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສຸຊາຍ ທິຍ຺ຍມານໍ ມຫາຍາຄໍ ປຏິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕານນ຺ຕິ ໂປຣາຓາ. ອິຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ສກສມຍວເສນ ສມ຺ມເທວ ປຎ຺ຫໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊສິ. ຠຄວາ ປນ ວິເສສໂຕ ອຸຕ຺ຕມພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ – ‘‘ອິເມສໍ ປນາ’’ຕິອາທິມາຫ. ເອຕທໂວຈຸນ຺ຕິ ສເຈ ຊາຕິວຓ຺ຓມນ຺ຕສມ຺ປນ຺ໂນ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ນ ໂຫຕິ, ອຖ ໂກ ຈຣຫິ ໂລເກ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຠວິສ຺ສຕິ? ນາເສຕິ ໂນ ອຍໍ ໂສຓທຓ຺ໂຑ, ຫນ຺ທສ຺ສ ວາທໍ ປຏິກ຺ຂິປິສ຺ສາມາຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ເອຕທໂວຈຸໍ. ອປວທຕີຕິ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ອນຸປກ຺ຂນ຺ທຕີຕິ ອນຸປວິສຕິ. ອິທໍ – ‘‘ສເຈ ຕ຺ວໍ ປສາທວເສນ ສມຓໍ ໂຄຕມໍ ສຣຓໍ ຄນ຺ຕຸກາໂມ, ຄຈ຺ຉ; ມາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ສມຍໍ ຠິນ຺ທີ’’ຕິ ອຘິປ຺ປາເຍນ ອາຫໍສຸ.

໓໑໔. ເອຕທໂວຈາຕິ ອິເມສຸ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓສຸ ເອວໍ ເອກປ຺ປຫາເຣເນວ ວິຣວນ຺ເຕສຸ ‘‘ອຍໍ ກຖາ ປຣິໂຍສານໍ ນ ຄມິສ຺ສຕິ, ຫນ຺ທ ເນ ນິສ຺ສທ຺ເທ ກຕ຺ວາ ໂສຓທຓ຺ເຑເນວ ສທ຺ຘິໍ ກເຖມີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ – ‘‘ເອຕໍ ສເຈ ໂຂ ຕຸມ຺ຫາກ’’ນ຺ຕິອາທິກໍ ວຈນໍ ອໂວຈ.

໓໑໕-໓໑໖. ສຫຘມ຺ເມນາຕິ ສກາຣເຓນ. ສມສໂມຕິ ຐເປຕ຺ວາ ເອກເທສສມຕ຺ຕໍ ສມຠາເວນ ສໂມ, ສພ຺ພາກາເຣນ ສໂມຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຫມສ຺ສ ມາຕາປິຕໂຣ ຊານາມີຕິ ຠຄິນິຍາ ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ມາຕາປິຕໂຣ ກິໍ ນ ຊານິສ຺ສຕິ, ກຸລໂກຏິປຣິທີປນໍ ສນ຺ຘາເຍວ ວທຕິ. ມຸສາວາທມ຺ປິ ຠເຓຍ຺ຍາຕິ ອຕ຺ຖຠຎ຺ຊນກໍ ມຸສາວາທໍ ກເຖຍ຺ຍ. ກິໍ ວຓ຺ໂຓ ກຣິສ຺ສຕີຕິ ອພ຺ຠນ຺ຕເຣ ຄຸເຓ ອສຕິ ກິໍ ກຣິສ຺ສຕິ? ກິມສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຠາວໍ ຣກ຺ຂິຕຸໍ ສກ຺ຂິສ຺ສຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຖາປິ ສິຍາ ປຸນ – ‘‘ປກຕິສີເລ ຐິຕສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຠາວໍ ສາເຘນ຺ຕີ’’ຕິ ເອວມ຺ປິ ສີລເມວ ສາເຘສ຺ສຕິ, ຕສ຺ມິໍ ຫິສ຺ສ ອສຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຠາໂວ ນາໂຫສີຕິ ສມ຺ໂມຫມຕ຺ຕໍ ວຓ຺ຓາທໂຍ. ອິທໍ ປນ ສຸຕ຺ວາ ເຕ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ – ‘‘ສຠາວໍ ອາຈຣິໂຍ ອາຫ, ອກາຣຓາວ ມຍໍ ອຸຊ຺ຌາຍິມ຺ຫາ’’ຕິ ຕຸຓ຺ຫີ ອເຫສຸໍ.

ສີລປຎ຺ຎາກຖາວຓ຺ຓນາ

໓໑໗. ຕໂຕ ຠຄວາ ‘ກຖິໂຕ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓນ ປຎ຺ໂຫ, ກິໍ ປເນຕ຺ຖ ປຕິຏ຺ຐາຕຸໍ ສກ຺ຂິສ຺ສຕິ, ນ ສກ຺ຂິສ຺ສຕີ’ຕິ? ຕສ຺ສ ວີມໍສນຕ຺ຖໍ – ‘‘ອິເມສໍ ປນ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ’’ຕິອາທິມາຫ. ສີລປຣິໂຘຕາຕິ ສີລປຣິສຸທ຺ຘາ. ຍຕ຺ຖ ສີລໍ ຕຕ຺ຖ ປຎ຺ຎາຕິ ຍສ຺ມິໍ ປຸຄ຺ຄເລ ສີລໍ, ຕຕ຺ເຖວ ປຎ຺ຎາ, ກຸໂຕ ທຸສ຺ສີເລ ປຎ຺ຎາ? ປຎ຺ຎາຣຫິເຕ ວາ ຊເຬ ເອຬມູເຄ ກຸໂຕ ສີລນ຺ຕິ? ສີລປຎ຺ຎາຓນ຺ຕິ ສີລຎ຺ຈ ປຎ຺ຎາຓຎ຺ຈ ສີລປຎ຺ຎາຓໍ. ປຎ຺ຎາຓນ຺ຕິ ປຎ຺ຎາເຍວ. ເອວເມຕໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາຕິ ຠຄວາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ວຈນໍ ອນຸຊານນ຺ໂຕ ອາຫ. ຕຕ຺ຖ ສີລປຣິໂຘຕາ ປຎ຺ຎາຕິ ຈຕຸປາຣິສຸທ຺ຘິສີເລນ ໂຘຕາ. ກຖໍ ປນ ສີເລນ ປຎ຺ຎໍ ໂຘວຕີຕິ? ຍສ຺ສ ປຸຖຸຊ຺ຊນສ຺ສ ສີລໍ ສຏ຺ຐິອສີຕິວສ຺ສານິ ອຂຓ຺ຑໍ ໂຫຕິ, ໂສ ມຣຓກາເລປິ ສພ຺ພກິເລເສ ຆາເຕຕ຺ວາ ສີເລນ ປຎ຺ຎໍ ໂຘວິຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ຫາຕິ. ກນ຺ທຣສາລປຣິເວເຓ ມຫາສຏ຺ຐິວສ຺ສຕ຺ເຖໂຣ ວິຍ. ເຖເຣ ກິຣ ມຣຓມຎ຺ເຈ ນິປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ພລວເວທນາຍ ນິຕ຺ຖຸນນ຺ເຕ, ຕິສ຺ສມຫາຣາຊາ ‘‘ເຖຣໍ ປສ຺ສິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຣິເວຓທ຺ວາເຣ ຐິໂຕ ຕໍ ສທ຺ທໍ ສຸຕ຺ວາ ປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ກສ຺ສ ສທ຺ໂທ ອຍ’’ນ຺ຕິ? ເຖຣສ຺ສ ນິຕ຺ຖຸນນສທ຺ໂທຕິ. ‘‘ປພ຺ພຊ຺ຊາຍ ສຏ຺ຐິວສ຺ເສນ ເວທນາປຣິຄ຺ຄຫມຕ຺ຕມ຺ປິ ນ ກຕໍ, ນ ທານິ ນໍ ວນ຺ທິສ຺ສາມີ’’ຕິ ນິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ມຫາໂພຘິໍ ວນ຺ທິຕຸໍ ຄໂຕ. ຕໂຕ ອຸປຏ຺ຐາກທຫໂຣ ເຖຣໍ ອາຫ – ‘‘ກິໍ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ລຊ຺ຊາເປຖ, ສທ຺ໂຘປິ ຣາຊາ ວິປ຺ປຏິສາຣີ ຫຸຕ຺ວາ ນ ວນ຺ທິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຄໂຕຕິ. ກສ຺ມາ ອາວຸໂສຕິ? ຕຸມ຺ຫາກໍ ນິຕ຺ຖຸນນສທ຺ທໍ ສຸຕ຺ວາຕິ. ‘‘ເຕນ ຫິ ເມ ໂອກາສໍ ກໂຣຖາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ເວທນໍ ວິກ຺ຂມ຺ຠິຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ວາ ທຫຣສ຺ສ ສຎ຺ຎໍ ອທາສິ – ‘‘ຄຈ຺ຉາວຸໂສ, ອິທານິ ຣາຊານໍ ອມ຺ເຫ ວນ຺ທາເປຫີ’’ຕິ. ທຫໂຣ ຄນ຺ຕ຺ວາ – ‘‘ອິທານິ ກິຣ ເຖຣໍ, ວນ຺ທຖາ’’ຕິ ອາຫ. ຣາຊາ ສໍສຸມາຣປຕິເຕນ ເຖຣໍ ວນ຺ທນ຺ໂຕ – ‘‘ນາຫໍ ອຍ຺ຍສ຺ສ ອຣຫຕ຺ຕໍ ວນ຺ທາມິ, ປຸຖຸຊ຺ຊນຠູມິຍໍ ປນ ຐຕ຺ວາ ຣກ຺ຂິຕສີລເມວ ວນ຺ທາມີ’’ຕິ ອາຫ, ເອວໍ ສີເລນ ປຎ຺ຎໍ ໂຘວຕິ ນາມ. ຍສ຺ສ ປນ ອພ຺ຠນ຺ຕເຣ ສີລສໍວໂຣ ນຕ຺ຖິ, ອຸຄ຺ຆາຏິຕຎ຺ຎຸຕາຍ ປນ ຈຕຸປ຺ປທິກຄາຖາປຣິໂຍສາເນ ປຎ຺ຎາຍ ສີລໍ ໂຘວິຕ຺ວາ ສຫ ປຏິສມ຺ຠິທາຫິ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓາຕິ. ອຍໍ ປຎ຺ຎາຍ ສີລໍ ໂຘວຕິ ນາມ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ສນ຺ຕຕິມຫາມຕ຺ໂຕ.

໓໑໘. ກຕມໍ ປນ ຕໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາຕິ ກສ຺ມາ ອາຫ? ຠຄວາ ກິຣ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສມເຍ ປຎ຺ຈສີລານິ ‘ສີລ’ນ຺ຕິ ປຎ຺ຎາເປນ຺ຕິ, ເວທຕ຺ຕຍອຸຄ຺ຄຫຓປຎ຺ຎາ ປຎ຺ຎາຕິ. ອຸປຣິວິເສສໍ ນ ຊານນ຺ຕິ. ຍໍນູນາຫໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ອຸຕ຺ຕຣິວິເສສຠູຕໍ ມຄ຺ຄສີລໍ, ຜລສີລໍ, ມຄ຺ຄປຎ຺ຎໍ, ຜລປຎ຺ຎຎ຺ຈ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕນິກູເຏນ ເທສນໍ ນິຏ຺ຐເປຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ. ອຖ ນໍ ກເຖຕຸກມ຺ຍຕາຍ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ – ‘‘ກຕມໍ ປນ ຕໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ສີລໍ ກຕມາ ສາ ປຎ຺ຎາ’’ຕິ ອາຫ. ອຖ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ – ‘‘ມຍາ ສກສມຍວເສນ ປຎ຺ໂຫ ວິສ຺ສຊ຺ຊິໂຕ. ສມໂຓ ປນ ມໍ ໂຄຕໂມ ປຸນ ນິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ປຸຈ຺ຉຕິ, ອິທານິສ຺ສາຫໍ ຈິຕ຺ຕໍ ປຣິໂຕເສຕ຺ວາ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕຸໍ ສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍໍ ວາ ນ ວາ? ສເຈ ນ ສກ຺ຂິສ຺ສໍ ປຐມໍ ອຸປ຺ປນ຺ນາປິ ເມ ລຊ຺ຊາ ຠິຊ຺ຊິສ຺ສຕິ. ອສກ຺ໂກນ຺ຕສ຺ສ ປນ ນ ສກ຺ໂກມີຕິ ວຈເນ ໂທໂສ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ປຸນ ນິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ຠຄວໂຕເຍວ ຠາຣໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ‘‘ເອຕ຺ຕກປຣມາວ ມຍ’’ນ຺ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ເອຕ຺ຕກປຣມາຕິ ເອຕ຺ຕກໍ ສີລປຎ຺ຎາຓນ຺ຕິ ວຈນເມວ ປຣມໍ ອມ຺ຫາກໍ, ເຕ ມຍໍ ເອຕ຺ຕກປຣມາ, ອິໂຕ ປຣໍ ເອຕສ຺ສ ຠາສິຕສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ນ ຊານາມາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອຖສ຺ສ ຠຄວາ ສີລປຎ຺ຎາຍ ມູລຠູຕສ຺ສ ຕຖາຄຕສ຺ສ ອຸປ຺ປາທໂຕ ປຠຸຕິ ສີລປຎ຺ຎາຓໍ ທສ຺ເສຕຸໍ – ‘‘ອິຘ ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຕຖາຄໂຕ’’ຕິອາທິມາຫ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ ສາມຎ຺ຎຜເລ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ໂພ, ອຍໍ ປນ ວິເສໂສ, ອິຘ ຕິວິຘມ຺ປິ ສີລໍ – ‘‘ອິທມ຺ປິສ຺ສ ໂຫຕິ ສີລສ຺ມິ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ສີລມິຈ຺ເຈວ ນິຍ຺ຍາຕິຕໍ ປຐມຊ຺ຌານາທີນິ ຈຕ຺ຕາຣິ ຌານານິ ອຕ຺ຖໂຕ ປຎ຺ຎາສມ຺ປທາ. ເອວໍ ປຎ຺ຎາວເສນ ປນ ອນິຍ຺ຍາເຕຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນາປຎ຺ຎາຍ ປທຏ຺ຐານຠາວມຕ຺ເຕນ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ວິປສ຺ສນາປຎ຺ຎາໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ປຎ຺ຎາ ນິຍ຺ຍາຕິຕາຕິ.

ໂສຓທຓ຺ຑອຸປາສກຕ຺ຕປຏິເວທນາກຖາ

໓໑໙-໓໒໒. ສ຺ວາຕນາຍາຕິ ປທສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ ອຊ຺ຊຕນາຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເຕນ ມໍ ສາ ປຣິສາ ປຣິຠເວຍ຺ຍາຕິ ເຕນ ຕຸມ຺ເຫ ທູຣໂຕວ ທິສ຺ວາ ອາສນາ ວຸຏ຺ຐິຕກາຣເຓນ ມໍ ສາ ປຣິສາ – ‘‘ອຍໍ ໂສຓທຓ຺ໂຑ ປຈ຺ຉິມວເຍ ຐິໂຕ ມຫລ຺ລໂກ, ໂຄຕໂມ ປນ ທຫໂຣ ຍຸວາ ນຕ຺ຕາປິສ຺ສ ນປ຺ປໂຫຕິ, ໂສ ນາມ ອຕ຺ຕໂນ ນຕ຺ຕຸມຕ຺ຕຠາວມ຺ປິ ອປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ອາສນາ ວຸຏ຺ຐາຕີ’’ຕິ ປຣິຠເວຍ຺ຍ. ອາສນາ ເມ ຕໍ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ປຈ຺ຈຸຏ຺ຐານນ຺ຕິ ມມ ອຄາຣເວນ ອວຸຏ຺ຐານໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ໂຠຄນາສນຠເຍນ ປນ ນ ວຸຏ຺ຐຫິສ຺ສາມິ, ຕໍ ຕຸມ຺ເຫ ຫິ ເຈວ ມຍາ ຈ ຎາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ຕສ຺ມາ ອາສນາ ເມ ເອຕໍ ຠວໍ ໂຄຕໂມ ປຈ຺ຈຸຏ຺ຐານໍ ຘາເຣຕູຕິ, ອິມິນາ ກິຣ ສທິໂສ ກຸຫໂກ ທຸລ຺ລໂຠ, ຠຄວຕິ ປນສ຺ສ ອຄາຣວໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ໂຠຄນາສນຠຍາ ກຸຫນວເສນ ເອວໍ ວທຕິ. ປຣປເທສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຘມ຺ມິຍາ ກຖາຍາຕິອາທີສຸ ຕງ຺ຂຓານຸຣູປາຍ ຘມ຺ມິຍາ ກຖາຍ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິກສມ຺ປຣາຍິກໍ ອຕ຺ຖໍ ສນ຺ທສ຺ເສຕ຺ວາ ກຸສເລ ຘມ຺ເມ ສມາທເປຕ຺ວາ ຄຓ຺ຫາເປຕ຺ວາ. ຕຕ຺ຖ ນໍ ສມຸຕ຺ເຕເຊຕ຺ວາ ສອຸສ຺ສາຫໍ ກຕ຺ວາ ຕາຍ ຈ ສອຸສ຺ສາຫຕາຍ ອຎ຺ເຎຫິ ຈ ວິຊ຺ຊມານຄຸເຓຫິ ສມ຺ປຫໍເສຕ຺ວາ ຘມ຺ມຣຕນວສ຺ສໍ ວສ຺ສິຕ຺ວາ ອຸຏ຺ຐາຍາສນາ ປກ຺ກາມິ. ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ປນ ອຕ຺ຕໂນ ກຸຫກຕາຍ ເອວມ຺ປິ ຠຄວຕິ ຘມ຺ມວສ຺ສໍ ວສ຺ສິເຕ ວິເສສໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕຸໍ ນາສກ຺ຂິ. ເກວລມສ຺ສ ອາຍຕິໍ ນິພ຺ພານຕ຺ຖາຍ ວາສນາຠາຄິຍາຍ ຈ ສພ຺ພາ ປຸຣິມປຈ຺ຉິມກຖາ ອໂຫສີຕິ.

ອິຕິ ສຸມງ຺ຄລວິລາສິນິຍາ ທີຆນິກາຍຏ຺ຐກຖາຍໍ

ໂສຓທຓ຺ຑສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.