ທິຏ຺ຐຘມ຺ມນິພ຺ພານວາທວຓ຺ຓນາ

໙໓. ທິຏ຺ຐຘມ຺ມນິພ຺ພານວາເທ ທິຏ຺ຐຘມ຺ໂມຕິ ປຈ຺ຈກ຺ຂຘມ຺ໂມ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ປຏິລທ຺ຘຕ຺ຕຠາວສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ. ທິຏ຺ຐຘມ຺ເມ ນິພ຺ພານໍ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມນິພ຺ພານໍ, ອິມສ຺ມິໍເຍວ ອຕ຺ຕຠາເວ ທຸກ຺ຂວູປສມນນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕໍ ວທນ຺ຕີຕິ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມນິພ຺ພານວາທາ. ປຣມທິຏ຺ຐຘມ຺ມນິພ຺ພານນ຺ຕິ ປຣມໍ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມນິພ຺ພານໍ ອຸຕ຺ຕມນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໙໔. ປຎ຺ຈຫິ ກາມຄຸເຓຫີຕິ ມນາປິຍຣູປາທີຫິ ປຎ຺ຈຫິ ກາມໂກຏ຺ຐາເສຫິ ພນ຺ຘເນຫິ ວາ. ສມປ຺ປິໂຕຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ອປ຺ປິໂຕ ອລ຺ລີໂນ ຫຸຕ຺ວາ. ສມງ຺ຄີຠູໂຕຕິ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ປຣິຈາເຣຕີຕິ ເຕສຸ ກາມຄຸເຓສຸ ຍຖາສຸຂໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ຈາເຣຕິ ສຎ຺ຈາເຣຕິ ອິໂຕຈິໂຕ ຈ ອຸປເນຕິ. ອຖ ວາ ລຬຕິ ຣມຕິ ກີຬຕິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ທຸວິຘາ ກາມຄຸຓາ – ມານຸສກາ ເຈວ ທິພ຺ພາ ຈ. ມານຸສກາ ມນ຺ຘາຕຸກາມຄຸຓສທິສາ ທຏ຺ຐພ຺ພາ, ທິພ຺ພາ ປຣນິມ຺ມິຕວສວຕ຺ຕິເທວຣາຊສ຺ສ ກາມຄຸຓສທິສາຕິ. ເອວຣູເປ ກາເມ ອຸປຄຕານຎ຺ຫິ ເຕ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມນິພ຺ພານສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕິ.

໙໕. ທຸຕິຍວາເຣ ຫຸຕ຺ວາ ອຠາວຏ຺ເຐນ ອນິຈ຺ຈາ ປຏິປີຬນຏ຺ເຐນ ທຸກ຺ຂາ, ປກຕິຊຫນຏ຺ເຐນ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ເຕສໍ ວິປຣິຓາມຎ຺ຎຖາຠາວາຕິ ເຕສໍ ກາມານໍ ວິປຣິຓາມສງ຺ຂາຕາ ອຎ຺ຎຖາຠາວາ, ຍມ຺ປິ ເມ ອໂຫສິ, ຕມ຺ປິ ເມ ນຕ຺ຖີຕິ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ໂສກປຣິເທວທຸກ຺ຂໂທມນສ຺ສຸປາຍາສາ. ຕຕ຺ຖ ອນ຺ໂຕນິຊ຺ຌາຍນລກ຺ຂໂຓ ໂສໂກ, ຕນ຺ນິສ຺ສິຕລາລປ຺ປນລກ຺ຂໂຓ ປຣິເທໂວ, ກາຍປ຺ປຏິປີຬນລກ຺ຂຓໍ ທຸກ຺ຂໍ, ມໂນວິຆາຕລກ຺ຂຓໍ ໂທມນສ຺ສໍ, ວິສາທລກ຺ຂໂຓ ອຸປາຍາໂສ, ວິວິຈ຺ເຈວ ກາເມຫີຕິອາທີນມຕ຺ໂຖ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ ວຸຕ຺ໂຕ.

໙໖. ວິຕກ຺ກິຕນ຺ຕິ ອຠິນິໂຣປນວເສນ ປວຕ຺ໂຕ ວິຕກ຺ໂກ. ວິຈາຣິຕນ຺ຕິ ອນຸມຊ຺ຊນວເສນ ປວຕ຺ໂຕ ວິຈາໂຣ. ເອເຕເນຕນ຺ຕິ ເອເຕນ ວິຕກ຺ກິເຕນ ຈ ວິຈາຣິເຕນ ຈ ເອຕໍ ປຐມຊ຺ຌານໍ ໂອຬາຣິກໍ ສກຓ຺ຑກໍ ວິຍ ຂາຍຕິ.

໙໗-໙໘. ປີຕິຄຕນ຺ຕິ ປີຕິເຍວ. ເຈຕໂສ ອຸປ຺ປິລາວິຕຕ຺ຕນ຺ຕິ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປ຺ປິລຠາວກຣຓໍ. ເຈຕໂສ ອາໂຠໂຄຕິ ຌານາ ວຸຏ຺ຐາຍ ຕສ຺ມິໍ ສຸເຂ ປຸນປ຺ປຸນໍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອາໂຠໂຄ ມນສິກາໂຣ ສມນ຺ນາຫາໂຣຕິ. ເສສເມຕ຺ຖ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມນິພ຺ພານວາເທ ອຸຕ຺ຕານເມວ.

ເອຕ຺ຕາວຕາ ສພ຺ພາປິ ທ຺ວາສຏ຺ຐິທິຏ຺ຐິໂຍ ກຖິຕາ ໂຫນ຺ຕິ. ຍາສໍ ສຕ຺ເຕວ ອຸຈ຺ເຉທທິຏ຺ຐິໂຍ, ເສສາ ສສ຺ສຕທິຏ຺ຐິໂຍ.

໑໐໐-໑໐໔. ອິທານິ – ‘‘ອິເມຫິ ໂຂ ເຕ, ຠິກ຺ຂເວ’’ຕິ ອິມິນາ ວາເຣນ ສພ຺ເພປິ ເຕ ອປຣນ຺ຕກປ຺ປິເກ ເອກຊ຺ຌໍ ນິຍ຺ຍາເຕຕ຺ວາ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕິ. ປຸນ – ‘‘ອິເມຫິ, ໂຂ ເຕ ຠິກ຺ຂເວ’’ຕິອາທິນາ ວາເຣນ ສພ຺ເພປິ ເຕ ປຸພ຺ພນ຺ຕາປຣນ຺ຕກປ຺ປິເກ ເອກຊ຺ຌໍ ນິຍ຺ຍາເຕຕ຺ວາ ຕເທວ ຎາຓໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕິ. ອິຕິ ‘‘ກຕເມ ຈ ເຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ມາ’’ຕິອາທິມ຺ຫິ ປຸຈ຺ຉມາໂນປິ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓເມວ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ວິສ຺ສຊ຺ຊມາໂນປິ ສຕ຺ຕານໍ ອຊ຺ຌາສຍໍ ຕຸລາຍ ຕຸລຍນ຺ໂຕ ວິຍ ສິເນຣຸປາທໂຕ ວາລຸກໍ ອຸທ຺ຘຣນ຺ໂຕ ວິຍ ທ຺ວາສຏ຺ຐິ ທິຏ຺ຐິຄຕານິ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓເມວ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕິ. ເອວມຍໍ ຍຖານຸສນ຺ຘິວເສນ ເທສນາ ອາຄຕາ.

ຕໂຍ ຫິ ສຸຕ຺ຕສ຺ສ ອນຸສນ຺ຘີ – ປຸຈ຺ຉານຸສນ຺ຘິ, ອຊ຺ຌາສຍານຸສນ຺ຘິ, ຍຖານຸສນ຺ຘີຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ເອວໍ ວຸຕ຺ເຕ ອຎ຺ຎຕໂຣ ຠິກ຺ຂຸ ຠຄວນ຺ຕໍ ເອຕທໂວຈ – ກິໍ ນຸ ໂຂ, ຠນ຺ເຕ, ໂອຣິມໍ ຕີຣໍ, ກິໍ ປາຣິມໍ ຕີຣໍ, ໂກ ມຊ຺ເຌ ສໍສີໂທ, ໂກ ຖເລ ອຸສ຺ສາໂທ, ໂກ ມນຸສ຺ສຄ຺ຄາໂຫ, ໂກ ອມນຸສ຺ສຄ຺ຄາໂຫ, ໂກ ອາວຏ຺ຏຄ຺ຄາໂຫ, ໂກ ອນ຺ໂຕປູຕິຠາໂວ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໔.໒໔໑) ເອວໍ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕານໍ ຠຄວຕາ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕສຸຕ຺ຕວເສນ ປຸຈ຺ຉານຸສນ຺ຘິ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ອຖ ໂຂ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ເອວໍ ເຈຕໂສ ປຣິວິຕກ຺ໂກ ອຸທປາທິ – ‘‘ອິຕິ ກິຣ ໂຠ ຣູປໍ ອນຕ຺ຕາ…, ເວທນາ…, ສຎ຺ຎາ…, ສງ຺ຂາຣາ …, ວິຎ຺ຎາຓໍ ອນຕ຺ຕາ, ອນຕ຺ຕກຕານິ ກິຣ ກມ຺ມານິ ກມຕ຺ຕານໍ ຜຸສິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ. ອຖ ໂຂ ຠຄວາ ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ເຈຕສາ ເຈໂຕ ປຣິວິຕກ຺ກມຎ຺ຎາຍ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ຐານໍ ໂຂ ປເນຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ວິຊ຺ຊຕິ, ຍໍ ອິເຘກຈ຺ໂຈ ໂມຆປຸຣິໂສ ອວິທ຺ວາ ອວິຊ຺ຊາຄໂຕ ຕຓ຺ຫາຘິປເຕຍ຺ເຍນ ເຈຕສາ ສຕ຺ຖຸສາສນໍ ອຕິຘາວິຕພ຺ພໍ ມຎ຺ເຎຍ຺ຍ – ‘‘ອິຕິ ກິຣ ໂຠ ຣູປໍ ອນຕ຺ຕາ…ເປ… ຜຸສິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ. ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎຖ, ຠິກ຺ຂເວ, ຣູປໍ ນິຈ຺ຈໍ ວາ ອນິຈ຺ຈໍ ວາ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໓.໑໐). ເອວໍ ປເຣສໍ ອຊ຺ຌາສຍໍ ວິທິຕ຺ວາ ຠຄວຕາ ວຸຕ຺ຕສຸຕ຺ຕວເສນ ອຊ຺ຌາສຍານຸສນ຺ຘິ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ເຍນ ປນ ຘມ຺ເມນ ອາທິມ຺ຫິ ເທສນາ ອຸຏ຺ຐິຕາ, ຕສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ອນຸຣູປຘມ຺ມວເສນ ວາ ປຏິປກ຺ຂວເສນ ວາ ເຍສຸ ສຸຕ຺ເຕສຸ ອຸປຣິ ເທສນາ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ເຕສໍ ວເສນ ຍຖານຸສນ຺ຘິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເສຍ຺ຍຖິທໍ, ອາກງ຺ເຂຍ຺ຍສຸຕ຺ເຕ ເຫຏ຺ຐາ ສີເລນ ເທສນາ ອຸຏ຺ຐິຕາ, ອຸປຣິ ຉ ອຠິຎ຺ຎາ ອາຄຕາ. ວຕ຺ຖສຸຕ຺ເຕ ເຫຏ຺ຐາ ກິເລເສນ ເທສນາ ອຸຏ຺ຐິຕາ, ອຸປຣິ ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາຣາ ອາຄຕາ. ໂກສມ຺ພກສຸຕ຺ເຕ ເຫຏ຺ຐາ ຠຓ຺ຑເນນ ອຸຏ຺ຐິຕາ, ອຸປຣິ ສາຣຓີຍຘມ຺ມາ ອາຄຕາ. ກກຈູປເມ ເຫຏ຺ຐາ ອກ຺ຂນ຺ຕິຍາ ອຸຏ຺ຐິຕາ, ອຸປຣິ ກກຈູປມາ ອາຄຕາ. ອິມສ຺ມິມ຺ປິ ພ຺ຣຫ຺ມຊາເລ ເຫຏ຺ຐາ ທິຏ຺ຐິວເສນ ເທສນາ ອຸຏ຺ຐິຕາ, ອຸປຣິ ສຸຎ຺ຎຕາປກາສນໍ ອາຄຕໍ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ເອວມຍໍ ຍຖານຸສນ຺ຘິວເສນ ເທສນາ ອາຄຕາ’’ຕິ.