(໑໐.) ທສກນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໙໖໖. ທສກນິທ຺ເທເສ ກິເລສາ ເອວ ກິເລສວຕ຺ຖູນິ. ອາຆາຕວຕ຺ຖູນິ ປເນຕ຺ຖ ‘‘ອນຕ຺ຖໍ ເມ ອຈຣີ’’ຕິອາທີນໍ ວເສນ ອວິໂກເປຕພ຺ເພ ຂາຓຸກຓ຺ຏກາທິມ຺ຫິປິ ອຏ຺ຐາເນ ອຸປ຺ປນ຺ນາຆາເຕນ ສທ຺ຘິໍ ວຸຕ຺ຕານິ.

໙໗໐. ມິຈ຺ຉຕ຺ເຕສຸ ມິຈ຺ຉາຎາຓນ຺ຕິ ປາປກິຣິຍາສຸ ອຸປາຍຈິນ຺ຕາວເສນ ປາປໍ ກຕ຺ວາ ‘ສຸກຕໍ ມຍາ’ຕິ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓາກາເຣນ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ໂມໂຫ. ມິຈ຺ຉາວິມຸຕ຺ຕີຕິ ອວິມຸຕ຺ຕສ຺ເສວ ສໂຕ ວິມຸຕ຺ຕສຎ຺ຎິຕາ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.

ທສກນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ.

ຕຓ຺ຫາວິຈຣິຕນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໙໗໓. ຕຓ຺ຫາວິຈຣິຕນິທ຺ເທເສ ຕຓ຺ຫາວິຈຣິຕານີຕິ ຕຓ຺ຫາສມຸທາຈາຣາ ຕຓ຺ຫາປວຕ຺ຕິໂຍ. ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກສ຺ສ ອຸປາທາຍາຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກໍ ຂນ຺ຘປຎ຺ຈກໍ ອຸປາທາຍ. ອິທຎ຺ຫິ ອຸປໂຍຄຕ຺ເຖ ສາມິວຈນໍ. ອສ຺ມີຕິ ໂຫຕີຕິ ຍເທຕໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ຂນ຺ຘປຎ຺ຈກໍ ອຸປາທາຍ ຕຓ຺ຫາມານທິຏ຺ຐິວເສນ ສມູຫຄາຫໂຕ ‘ອສ຺ມີ’ຕິ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມິໍ ສຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິຕ຺ຖສ຺ມີຕິ ໂຫຕີຕິອາທີສຸ ປນ ເອວໍ ສມູຫໂຕ ‘ອຫ’ນ຺ຕິ ຄຫເຓ ສຕິ ຕໂຕ ອນຸປນິຘາຍ ຈ ອຸປນິຘາຍ ຈາຕິ ທ຺ວິຘາ ຄຫຓໍ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ອນຸປນິຘາຍາຕິ ອຎ຺ຎໍ ອາກາຣໍ ອນຸປຄມ຺ມ ສກຠາວເມວ ອາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ ‘ອິຕ຺ຖສ຺ມີ’ຕິ ໂຫຕິ; ຂຕ຺ຕິຍາທີສຸ ‘ອິທໍປກາໂຣ ອຫ’ນ຺ຕິ ເອວໍ ຕຓ຺ຫາມານທິຏ຺ຐິວເສນ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິທໍ ຕາວ ອນຸປນິຘາຍ ຄຫຓໍ. ອຸປນິຘາຍ ຄຫຓໍ ປນ ທຸວິຘໍ ໂຫຕິ – ສມໂຕ ຈ ອສມໂຕ ຈ. ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ເອວສ຺ມີຕິ ຈ ອຎ຺ຎຖາສ຺ມີຕິ ຈ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ເອວສ຺ມີຕິ ອິທໍ ສມໂຕ ອຸປນິຘາຍ ຄຫຓໍ; ຍຖາ ອຍໍ ຂຕ຺ຕິໂຍ, ຍຖາ ອຍໍ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ, ເອວໍ ອຫມ຺ປີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຎ຺ຎຖາສ຺ມີຕິ ອິທໍ ປນ ອສມໂຕ ຄຫຓໍ; ຍຖາຍໍ ຂຕ຺ຕິໂຍ, ຍຖາຍໍ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ, ຕໂຕ ອຎ຺ຎຖາ ອຫໍ ຫີໂນ ວາ ອຘິໂກ ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິມານິ ຕາວ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນວເສນ ຈຕ຺ຕາຣິ ຕຓ຺ຫາວິຈຣິຕານິ. ຠວິສ຺ສນ຺ຕິອາທີນິ ປນ ຈຕ຺ຕາຣິ ອນາຄຕວເສນ ວຸຕ຺ຕານິ. ເສສໍ ປຸຣິມຈຕຸກ຺ເກ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອສ຺ມີຕິ ສສ຺ສໂຕ ອສ຺ມິ. ສາຕສ຺ມີຕິ ອສສ຺ສໂຕ ອສ຺ມິ. ອສສ຺ມີຕິ ສຕສ຺ມີຕິ ວາ ປາໂຐ. ຕຕ຺ຖ ອຕ຺ຖີຕິ ອສໍ; ນິຈ຺ຈສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ. ສີທຕີຕິ ສຕໍ; ອນິຈ຺ຈສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ. ອິຕິ ອິມານິ ທ຺ເວ ສສ຺ສຕຸຈ຺ເຉທວເສນ ວຸຕ຺ຕານີຕິ ເວທິຕພ຺ພານິ. ອິໂຕ ປຣານິ ສິຍນ຺ຕິອາທີນິ ຈຕ຺ຕາຣິ ສໍສຍປຣິວິຕກ຺ກວເສນ ວຸຕ຺ຕານິ. ຕານິ ປຸຣິມຈຕຸກ຺ເກ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ອຕ຺ຖໂຕ ເວທິຕພ຺ພານິ. ອປາຫໍ ສິຍນ຺ຕິອາທີນິ ປນ ຈຕ຺ຕາຣິ ‘‘ອປິ ນາມາຫໍ ຠເວຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ປຕ຺ຖນາກປ຺ປນວເສນ ວຸຕ຺ຕານິ. ຕານິ ປຸຣິມຈຕຸກ຺ເກ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພານິ. ເອວເມເຕສຸ –

ທ຺ເວ ທິຏ຺ຐິສີສາ ຈຕ຺ຕາໂຣ, ສຸທ຺ຘສີສາ ສີສມູລກາ;

ຕໂຍ ຕໂຍຕິ ເອຕານິ, ອຏ຺ຐາຣສ ວິຠາວເຍ.

ເອເຕສຸ ຫິ ສສ຺ສຕຸຈ຺ເຉທວເສນ ວຸຕ຺ຕາ ທ຺ເວ ທິຏ຺ຐິສີສາ ນາມ. ອສ຺ມີຕິ, ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ, ສິຍນ຺ຕິ, ອປາຫໍ ສິຍນ຺ຕິ ເອເຕ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຸທ຺ຘສີສາເອວ. ອິຕ຺ຖສ຺ມີຕິ ອາທໂຍ ຕໂຍ ຕໂຍຕິ ທ຺ວາທສ ສີສມູລກາ ນາມາຕິ. ເອວເມເຕ ທ຺ເວ ທິຏ຺ຐິສີສາ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຸທ຺ຘສີສາ, ທ຺ວາທສ ສີສມູລກາຕິ ອຏ຺ຐາຣສ ຕຓ຺ຫາວິຈຣິຕຘມ຺ມາ ເວທິຕພ຺ພາ.

໙໗໔. ອິທານິ ປຏິປາຏິຍາວ ເຕ ຘມ຺ເມ ຠາເຊຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕຸໍ ກຖຎ຺ຈ ອສ຺ມີຕິ ໂຫຕີຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕຕ຺ຖ ກຎ຺ຈິ ຘມ຺ມໍ ອນວກາຣິໍ ກຣິຕ຺ວາຕິ ຣູປເວທນາທີສຸ ກຎ຺ຈິ ເອກຘມ຺ມມ຺ປິ ອວິນິພ຺ໂຠຄໍ ກຕ຺ວາ, ເອເກກໂຕ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ, ສມູຫໂຕວ ຄເຫຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອສ຺ມີຕິ ຉນ຺ທໍ ປຏິລຠຕີຕິ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ເຘ ນິຣວເສສໂຕ ຄເຫຕ຺ວາ ‘ອຫ’ນ຺ຕິ ຕຓ຺ຫໍ ປຏິລຠຕິ. ມານທິຏ຺ຐີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຕຕ຺ຖ ກິຎ຺ຈາປິ ອຍໍ ຕຓ຺ຫາວິຈຣິຕນິທ຺ເທໂສ, ມານທິຏ຺ຐິໂຍ ປນ ນ ວິນາ ຕຓ຺ຫາຍ, ຕສ຺ມາ ຕເທກຏ຺ຐວເສນ ອິຘ ວຸຕ຺ຕາ. ຕຓ຺ຫາສີເສນ ວາ ປປຎ຺ຈຕ຺ຕຍມ຺ປິ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐໍ. ຕໍ ອຸທ຺ເທສານຸຣູເປເນວ ນິທ຺ທິສິຕຸມ຺ປິ ມານທິຏ຺ຐິໂຍ ຄຫິຕາ. ຕຓ຺ຫາປປຎ຺ຈໍ ວາ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ເຕເນວ ສທ຺ຘິໍ ເສສປປຎ຺ເຈປິ ທສ຺ເສຕຸໍ ເອວມາຫ.

ຕສ຺ມິໍ ສຕິ ອິມານິ ປປຎ຺ຈິຕານີຕິ ຕສ຺ມິໍ ‘‘ອສ຺ມີຕິ ຉນ຺ທໍ ປຏິລຠຕີ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ວຸຕ຺ເຕ ປປຎ຺ຈຕ຺ຕເຍ ສຕິ ປຸນ ອິມານິ ‘‘ອິຕ຺ຖສ຺ມີຕິ ວາ’’ຕິອາທີນິ ປປຎ຺ຈິຕານິ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຂຕ຺ຕິໂຍສ຺ມີຕິອາທີສຸ ອຠິເສກເສນາມຈ຺ຈາທິນາ ‘ຂຕ຺ຕິໂຍ ອຫໍ’, ມນ຺ຕຊ຺ເຌນ ໂປໂຣຫິຈ຺ຈາທິນາ ‘ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອຫໍ’, ກສິໂຄຣກ຺ຂາທິນາ ‘ເວສ຺ໂສ ອຫໍ’, ອສິຕພ຺ຍາຠງ຺ຄິຕາຍ ‘ສຸທ຺ໂທ ອຫໍ’, ຄິຫິພ຺ຍຎ຺ຊເນນ ‘ຄຫຏ຺ໂຐ ອຫ’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ນເຍນ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເອວໍ ອິຕ຺ຖສ຺ມີຕິ ໂຫຕີຕິ ເອວໍ ຂຕ຺ຕິຍາທີສຸ ຂຕ຺ຕິຍາທິປ຺ປກາຣໍ ອຕ຺ຕນິ ອຸປ຺ປາທຍິຕ຺ວາ ‘ອິຕ຺ຖໍປກາໂຣ ອຫ’ນ຺ຕິ ໂຫຕິ.

ຍຖາ ໂສ ຂຕ຺ຕິໂຍຕິອາທີສຸ ‘ຍຖາ ໂສ ອຠິເສກເສນາມຈ຺ຈາທິນາ ຂຕ຺ຕິໂຍ, ຕຖາ ‘ອຫມ຺ປິ ຂຕ຺ຕິໂຍ’ຕິ ອິມິນາ ນເຍນ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ທຸຕິຍນເຍ ‘ຍຖາ ໂສ ອຠິເສກເສນາມຈ຺ຈາທິນາ ຂຕ຺ຕິໂຍ, ນາຫໍ ຕຖາ ຂຕ຺ຕິໂຍ; ອຫໍ ປນ ຕໂຕ ຫີໂນ ວາ ເສຏ຺ໂຐ ວາ’ຕິ ອິມິນາ ນເຍນ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຠວິສ຺ສນ຺ຕິອາທິນິທ຺ເທສາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

໙໗໕. ເອວໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກສ຺ສ ອຸປາທາຍ ຕຓ຺ຫາວິຈຣິຕານິ ຠາເຊຕ຺ວາ ອິທານິ ພາຫິຣສ຺ສ ອຸປາທາຍ ຕຓ຺ຫາວິຈຣິຕານິ ຠາເຊຕຸໍ ຕຕ຺ຖ ກຕມານີຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ພາຫິຣສ຺ສ ອຸປາທາຍາຕິ ພາຫິຣໍ ຂນ຺ຘປຎ຺ຈກໍ ອຸປາທາຍ. ອິທມ຺ປິ ຫິ ອຸປໂຍຄຕ຺ເຖ ສາມິວຈນໍ. ອິມິນາຕິ ອິມິນາ ຣູເປນ ວາ…ເປ… ວິຎ຺ຎາເຓນ ວາ. ອວເສສໍ ປນ ອຸທ຺ເທສວາເຣ ຕາວ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໙໗໖. ນິທ຺ເທສວາເຣ ປນ ອວກາຣິໍ ກຣິຕ຺ວາຕິ ວິນິພ຺ໂຠຄໍ ກຕ຺ວາ. ອິມິນາ ອສ຺ມີຕິ ຉນ຺ທໍ ປຏິລຠຕີຕິອາທີສຸ ອິມິນາ ຣູເປນ ວາ…ເປ… ວິຎ຺ຎາເຓນ ວາຕິ ເອວໍ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ເຘ ເອກເທສໂຕ ຄເຫຕ຺ວາ ອິມິນາ ‘ອຫ’ນ຺ຕິ ຉນ຺ທາທີນິ ປຏິລຠຕີຕິ ເອວມຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ອິມິນາ ຂຕ຺ຕິໂຍສ຺ມີຕິອາທີສຸ ‘ອິມິນາ ຉຕ຺ເຕນ ວາ ຂຄ຺ເຄນ ວາ ອຠິເສກເສນາມຈ຺ຈາທິນາ ວາ ຂຕ຺ຕິໂຍ ອຫ’ນ຺ຕິ ເອວໍ ປຸຣິມນເຍເນວ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອິມິນາຕິ ປທມຕ຺ຕເມວ ເຫຕ຺ຖ ວິເສໂສ.

ຍຖາ ໂສ ຂຕ຺ຕິໂຍຕິອາທີສຸປິ ອິມິນາຕິ ວຸຕ຺ຕປທເມວ ວິເສໂສ. ຕສ຺ມາ ຕສ຺ສ ວເສນ ຍຖາ ຂຕ຺ຕິໂຍ, ເອວໍ ອຫມ຺ປິ ອິມິນາ ຂຄ຺ເຄນ ວາ ຉຕ຺ເຕນ ວາ ອຠິເສກເສນາມຈ຺ຈາທິນາ ວາ ຂຕ຺ຕິໂຍຕິ ເອວໍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ສພ຺ພປເທສຸ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອິມິນາ ນິຈ຺ໂຈສ຺ມີຕິ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ເຘ ອນວກາຣິໍ ກຕ຺ວາ ຣູປາທີສຸ ເອກເມວ ຘມ຺ມໍ ‘ອຫ’ນ຺ຕິ ຄເຫຕ຺ວາ ‘ອິມິນາ ຂຄ຺ເຄນ ວາ ຉຕ຺ເຕນ ວາ ອຫໍ ນິຈ຺ໂຈ ຘຸໂວ’ຕິ ມຎ຺ຎຕິ. ອຸຈ຺ເຉທທິຏ຺ຐິຍມ຺ປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ອິຕິ ເອວຣູປານິ ອຕີຕານິ ຉຕ຺ຕິໍສາຕິ ເອເກກສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ອຕີເຕ ຉຕ຺ຕິໍສ. ອນາຄຕານິ ຉຕ຺ຕິໍສາຕິ ເອເກກສ຺ເສວ ອນາຄເຕ ຉຕ຺ຕິໍສ. ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນານິ ຉຕ຺ຕິໍສາຕິ ເອເກກສ຺ສ ວາ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ຍຖາລາຠວເສນ ພຫຸນໍ ວາ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນ ຉຕ຺ຕິໍສ. ສພ຺ພສຕ຺ຕານໍ ປນ ເອກໍເສເນວ ອຕີເຕ ຉຕ຺ຕິໍສ, ອນາຄເຕ ຉຕ຺ຕິໍສ, ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນ ຉຕ຺ຕິໍສາຕິ ເວທິຕພ຺ພານິ. ອນນ຺ຕາ ຫິ ອສທິສຕຓ຺ຫາມານທິຏ຺ຐິເຠທາ ສຕ຺ຕາ. ອຏ຺ຐຕຓ຺ຫາວິຈຣິຕສຕໍ ໂຫຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ອຏ຺ຐສຕສງ຺ຂາຕໍ ຕຓ຺ຫາວິຈຣິຕໍ ໂຫຕີຕິ ເອວມຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.

ຕຓ຺ຫາວິຈຣິຕນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ.

ທິຏ຺ຐິຄຕນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໙໗໗. ທິຏ຺ຐິຄຕນິທ຺ເທເສ ພ຺ຣຫ຺ມຊາເລ ເວຍ຺ຍາກຣເຓຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຊາລນາມເກ ເວຍ຺ຍາກຣເຓ, ທີຆນິກາຍສ຺ສ ປຐມສຸຕ຺ຕນ຺ເຕ. ວຸຕ຺ຕານິ ຠຄວຕາຕິ ສຕ຺ຖາຣາ ສຍໍ ອາຫຈ຺ຈ ຠາສິຕານິ. ຈຕ຺ຕາໂຣ ສສ຺ສຕວາທາຕິອາທີສຸ ‘‘ເຕ ຈ ໂຠນ຺ໂຕ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ກິມາຄມ຺ມ ກິມາຣພ຺ຠ ສສ຺ສຕວາທາ ສສ຺ສຕໍ ອຕ຺ຕານຎ຺ຈ ໂລກຎ຺ຈ ປຎ຺ຎາເປນ຺ຕິ ຈຕູຫິ ວຕ຺ຖູຫີ’’ຕິອາທິນາ (ທີ. ນິ. ໑.໒໙-໓໐) ພ຺ຣຫ຺ມຊາເລ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ປເຠໂທ ຈ ອຕ຺ໂຖ ຈ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ.

ສມ຺ໂມຫວິໂນທນິຍາ ວິຠງ຺ຄຏ຺ຐກຖາຍ

ຂຸທ຺ທກວຕ຺ຖຸວິຠງ຺ຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.