(໓.) ຕິກນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໗໖໘. ຕິວິເຘນ ຎາຓວຕ຺ຖຸນິທ຺ເທເສ ໂຍຄວິຫິເຕສູຕິ ໂຍໂຄ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຎ຺ຎາ; ປຎ຺ຎາວິຫິເຕສຸ ປຎ຺ຎາປຣິຓາມິເຕສູຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກມ຺ມາຍຕເນສູຕິ ເອຕ຺ຖ ກມ຺ມເມວ ກມ຺ມາຍຕນໍ; ອຖ ວາ ກມ຺ມຎ຺ຈ ຕໍ ອາຍຕນຎ຺ຈ ອາຊີວາທີນນ຺ຕິປິ ກມ຺ມາຍຕນໍ. ສິປ຺ປາຍຕເນສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຕຕ຺ຖ ທຸວິຘໍ ກມ຺ມໍ – ຫີນຎ຺ຈ ອຸກ຺ກຏ຺ຐຎ຺ຈ. ຕຕ຺ຖ ຫີນໍ ນາມ ວຑ຺ຒກີກມ຺ມໍ, ປຸປ຺ຜຉຑ຺ຑກກມ຺ມນ຺ຕິ ເອວມາທິ. ອຸກ຺ກຏ຺ຐໍ ນາມ ກສິ, ວຓິຊ຺ຊາ, ໂຄຣກ຺ຂນ຺ຕິ ເອວມາທິ. ສິປ຺ປມ຺ປິ ທຸວິຘໍ ຫີນຎ຺ຈ ອຸກ຺ກຏ຺ຐຎ຺ຈ. ຕຕ຺ຖ ຫີນໍ ສິປ຺ປໍ ນາມ ນຬກາຣສິປ຺ປໍ, ເປສກາຣສິປ຺ປໍ, ກຸມ຺ຠກາຣສິປ຺ປໍ, ຈມ຺ມກາຣສິປ຺ປໍ, ນ຺ຫາປິຕສິປ຺ປນ຺ຕິ ເອວມາທິ. ອຸກ຺ກຏ຺ຐໍ ນາມ ສິປ຺ປໍ ມຸທ຺ທາ, ຄຓນາ, ເລຂຎ຺ຈາຕິ ເອວມາທິ ວິຊ຺ຊາວ ວິຊ຺ຊາຏ຺ຐານໍ. ຕໍ ຘມ຺ມິກເມວ ຄຫິຕໍ. ນາຄມຓ຺ຑລປຣິຕ຺ຕສທິສໍ, ຜຸຘມນກມນ຺ຕສທິສໍ, ສາລາກິຍໍ, ສລ຺ລກຕ຺ຕິຍນ຺ຕິອາທີນິ ປນ ເວຊ຺ຊສຕ຺ຖານິ ‘‘ອິຈ຺ຉາມຫໍ, ອາຈຣິຍ, ສິປ຺ປໍ ສິກ຺ຂິຕຸ’’ນ຺ຕິ (ມຫາວ. ໓໒໙) ສິປ຺ປາຍຕເນ ປວິຏ຺ຐຕ຺ຕາ ນ ຄຫິຕານິ.

ຕຕ຺ຖ ເອໂກ ປຓ຺ຑິໂຕ ມນຸສ຺ສານໍ ຜາສຸວິຫາຣຕ຺ຖາຍ ອຕ຺ຕໂນ ຈ ຘມ຺ມຕາຍ ເຄຫປາສາທຍານນາວາທີນິ ອຸປ຺ປາເທຕິ. ໂສ ຫິ ‘ອິເມ ມນຸສ຺ສາ ວສນຏ຺ຐາເນນ ວິນາ ທຸກ຺ຂິຕາ’ຕິ ຫິຕກິຣິຍາຍ ຐຕ຺ວາ ທີຆຈຕຸຣສ຺ສາທິເຠທໍ ເຄຫໍ ອຸປ຺ປາເທຕິ, ສີຕຸຓ຺ຫປຏິຆາຕຕ຺ຖາຍ ເອກຠູມິກທ຺ວິຠູມິກາທິເຠເທ ປາສາເທ ກໂຣຕິ, ‘ຍາເນ ອສຕິ ອນຸສຎ຺ຈຣຓໍ ນາມ ທຸກ຺ຂ’ນ຺ຕິ ຊງ຺ຆາກິລມຖປຏິວິໂນທນຕ຺ຖາຍ ວຍ຺ຫສກຏສນ຺ທມານິກາທີນິ ອຸປ຺ປາເທຕິ, ‘ນາວາຍ ອສຕິ ສມຸທ຺ທາທີສຸ ສຎ຺ຈາໂຣ ນາມ ນຕ຺ຖີ’ຕິ ນານປ຺ປກາຣໍ ນາວໍ ອຸປ຺ປາເທຕິ. ໂສ ສພ຺ພມ຺ເປຕໍ ເນວ ອຎ຺ເຎຫິ ກຍິຣມານໍ ປສ຺ສຕິ, ນ ກຕໍ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ນ ກເຖນ຺ຕານໍ ສຸຓາຕິ, ອຕ຺ຕໂນ ປນ ຘມ຺ມຕາຍ ຈິນ຺ຕາຍ ກໂຣຕິ. ປຎ຺ຎວຕາ ຫິ ອຕ຺ຕໂນ ຘມ຺ມຕາຍ ກຕມ຺ປິ ອຎ຺ເຎຫິ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ກໂຣນ຺ເຕຫິ ກຕສທິສເມວ ໂຫຕິ. ອຍໍ ຕາວ ຫີນກມ຺ເມ ນໂຍ.

ອຸກ຺ກຏ຺ຐກມ຺ເມປິ ‘ກສິກມ຺ເມ ອສຕິ ມນຸສ຺ສານໍ ຊີວິຕໍ ນ ປວຕ຺ຕຕີ’ຕິ ເອໂກ ປຓ຺ຑິໂຕ ມນຸສ຺ສານໍ ຜາສຸວິຫາຣຕ຺ຖາຍ ຍຸຄນງ຺ຄລາທີນິ ກສິຠຓ຺ຑານິ ອຸປ຺ປາເທຕິ; ຕຖາ ນານປ຺ປກາຣໍ ວາຓິຊກມ຺ມໍ ໂຄຣກ຺ຂຎ຺ຈ ອຸປ຺ປາເທຕິ. ໂສ ສພ຺ພມ຺ເປຕໍ ເນວ ອຎ຺ເຎຫິ ກຣິຍມານໍ ປສ຺ສຕິ…ເປ… ກຕສທິສເມວ ໂຫຕິ. ອຍໍ ອຸກ຺ກຏ຺ຐກມ຺ເມ ນໂຍ.

ທຸວິເຘປິ ປນ ສິປ຺ປາຍຕເນ ເອໂກ ປຓ຺ຑິໂຕ ມນຸສ຺ສານໍ ຜາສຸວິຫາຣຕ຺ຖາຍ ນຬກາຣສິປ຺ປາທີນິ ຫີນສິປ຺ປານິ, ຫຕ຺ຖມຸທ຺ທາຍ ຄຓນສງ຺ຂາຕໍ ມຸທ຺ທໍ, ອຈ຺ຉິນ຺ນກສງ຺ຂາຕໍ ຄຓນໍ, ມາຕິກາປ຺ປເຠທກາທິເຠທຎ຺ຈ ເລຂໍ ອຸປ຺ປາເທຕິ. ໂສ ສພ຺ພມ຺ເປຕໍ ເນວ ອຎ຺ເຎຫິ ກຣິຍມານໍ ປສ຺ສຕິ…ເປ… ກຕສທິສເມວ ໂຫຕິ. ອຍໍ ສິປ຺ປາຍຕເນ ນໂຍ.

ເອກຈ຺ໂຈ ປນ ປຓ຺ຑິໂຕ ອມນຸສ຺ສສຣີສປາທີຫິ ອຸປທ຺ທຸຕານໍ ມນຸສ຺ສານໍ ຕິກິຈ຺ຉນຕ຺ຖາຍ ຘມ຺ມິການິ ນາຄມຓ຺ຑລມນ຺ຕາທີນິ ວິຊ຺ຊາຏ຺ຐານານິ ອຸປ຺ປາເທຕິ, ຕານິ ເນວ ອຎ຺ເຎຫິ ກຣິຍມານານິ ປສ຺ສຕິ, ນ ກຕານິ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ນ ກເຖນ຺ຕານໍ ສຸຓາຕິ, ອຕ຺ຕໂນ ປນ ຘມ຺ມຕາຍ ຈິນ຺ຕາຍ ກໂຣຕິ. ປຎ຺ຎວຕາ ຫິ ອຕ຺ຕໂນ ຘມ຺ມຕາຍ ກຕມ຺ປິ ອຎ຺ເຎຫິ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ກໂຣນ຺ເຕຫິ ກຕສທິສເມວ ໂຫຕິ.

ກມ຺ມສ຺ສກຕໍ ວາຕິ ‘‘ອິທໍ ກມ຺ມໍ ສຕ຺ຕານໍ ສກໍ, ອິທໍ ໂນ ສກ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ຊານນຎາຓໍ. ສຈ຺ຈານຸໂລມິກໍ ວາຕິ ວິປສ຺ສນາຎາຓໍ. ຕຎ຺ຫິ ຈຕຸນ຺ນໍ ສຈ຺ຈານໍ ອນຸໂລມນໂຕ ສຈ຺ຈານຸໂລມິກນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອິທານິສ຺ສ ປວຕ຺ຕນາກາຣໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ຣູປໍ ອນິຈ຺ຈນ຺ຕິ ວາຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອຕ຺ຖ ຈ ອນິຈ຺ຈລກ຺ຂຓເມວ ອາຄຕໍ, ນ ທຸກ຺ຂລກ຺ຂຓອນຕ຺ຕລກ຺ຂຓານິ, ອຕ຺ຖວເສນ ປນ ອາຄຕາເນວາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພານິ – ຍຎ຺ຫິ ອນິຈ຺ຈໍ ຕໍ ທຸກ຺ຂໍ, ຍໍ ທຸກ຺ຂໍ ຕທນຕ຺ຕາຕິ.

ຍໍ ເອວຣູປິນ຺ຕິ ຍໍ ເອວໍ ເຫຏ຺ຐາ ນິທ຺ທິຏ຺ຐສຠາວໍ ອນຸໂລມິກໍ. ຂນ຺ຕິນ຺ຕິອາທີນິ ສພ຺ພານິ ປຎ຺ຎາເວວຈນາເນວ. ສາ ຫິ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕານໍ ກມ຺ມາຍຕນາທີນໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ກາຣຓານໍ ອປຈ຺ຈນີກທສ຺ສເນນ ອນຸໂລເມຕີຕິ ອນຸໂລມິກາ. ຕຖາ ສຕ຺ຕານໍ ຫິຕຈຣິຍາຍ ອນຸໂລເມຕິ, ມຄ຺ຄສຈ຺ຈສ຺ສ ອນຸໂລເມຕິ, ປຣມຕ຺ຖສຈ຺ຈສ຺ສ ນິພ຺ພານສ຺ສ ອນຸໂລມນໂຕ ອນຸໂລເມຕີຕິປິ ອນຸໂລມິກາ. ສພ຺ພານິປິ ເອຕານິ ກາຣຓານິ ຂມຕິ ສຫຕິ ທຏ຺ຐຸໍ ສກ຺ໂກຕີຕິ ຂນ຺ຕິ, ປສ຺ສຕີຕິ ທິຏ຺ຐິ, ໂຣເຈຕີຕິ ຣຸຈິ, ມຸທຕີຕິ ມຸທິ, ເປກ຺ຂຕີຕິ ເປກ຺ຂາ. ສພ຺ເພປິສ຺ສາ ເຕ ກມ຺ມາຍຕນາທໂຍ ຘມ຺ມາ ນິຊ຺ຌານໍ ຂມນ຺ຕິ, ວິເສສໂຕ ຈ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘສງ຺ຂາຕາ ຘມ຺ມາ ປຸນປ຺ປຸນໍ ອນິຈ຺ຈທຸກ຺ຂານຕ຺ຕວເສນ ນິຊ຺ຌາຍມານາ ຕໍ ນິຊ຺ຌານໍ ຂມນ຺ຕີຕິ ຘມ຺ມນິຊ຺ຌານຂນ຺ຕີ.

ປຣໂຕ ອສ຺ສຸຕ຺ວາ ປຏິລຠຕີຕິ ອຎ຺ຎສ຺ສ ອຸປເທສວຈນໍ ອສ຺ສຸຕ຺ວາ ສຍເມວ ຈິນ຺ເຕນ຺ໂຕ ປຏິລຠຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຍໍ ຈິນ຺ຕາມຍາ ປຎ຺ຎາ ນາມ ວຸຈ຺ຈຕິ. ສາ ປເນສາ ນ ເຍສໍ ເກສຎ຺ຈິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອຠິຎ຺ຎາຕານໍ ປນ ມຫາສຕ຺ຕານເມວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ຕຕ຺ຖາປິ ສຈ຺ຈານຸໂລມິກຎາຓໍ ທ຺ວິນ຺ນໍເຍວ ໂພຘິສຕ຺ຕານໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ເສສປຎ຺ຎາ ສພ຺ເພສມ຺ປິ ປູຣິຕປາຣມີນໍ ມຫາປຎ຺ຎານໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

ປຣໂຕ ສຸຕ຺ວາ ປຏິລຠຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ກມ຺ມາຍຕນາທີນິ ປເຣນ ກຣິຍມານານິ ວາ ກຕານິ ວາ ທິສ຺ວາປິ ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ກຖຍມານສ຺ສ ວຈນໍ ສຸຕ຺ວາປິ ອາຈຣິຍສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ອຸຄ຺ຄເຫຕ຺ວາປິ ປຏິລທ຺ຘາ ສພ຺ພາ ປຣໂຕ ສຸຕ຺ວາເຍວ ປຏິລທ຺ຘາ ນາມາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

ສມາປນ຺ນສ຺ສາຕິ ສມາປຕ຺ຕິສມງ຺ຄິສ຺ສ; ອນ຺ໂຕສມາປຕ຺ຕິຍໍ ປວຕ຺ຕາ ປຎ຺ຎາ ຠາວນາມຍາ ນາມາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໗໖໙. ທານໍ ອາຣພ຺ຠາຕິ ທານໍ ປຏິຈ຺ຈ; ທານເຈຕນາປຈ຺ຈຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ທານາຘິຄຈ຺ຉາຕິ ທານໍ ອຘິຄຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ; ປາປຸຓນ຺ຕສ຺ສາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ຍາ ເອວໍ ທານເຈຕນາສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ປຎ຺ຎາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອຍໍ ທານມຍາ ປຎ຺ຎາ ນາມ. ສາ ປເນສາ ‘ທານໍ ທສ຺ສາມີ’ຕິ ຈິນ຺ເຕນ຺ຕສ຺ສ, ທານໍ ເທນ຺ຕສ຺ສ, ທານໍ ທຕ຺ວາ ຕໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂນ຺ຕສ຺ສ ປຸພ຺ພເຈຕນາ, ມຸຎ຺ຈເຈຕນາ, ອປຣເຈຕນາຕິ ຕິວິເຘນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ.

ສີລໍ ອາຣພ຺ຠ ສີລາຘິຄຈ຺ຉາຕິ ອິຘາປິ ສີລເຈຕນາສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາວ ສີລມຍາ ປຎ຺ຎາຕິ ອຘິປ຺ເປຕາ. ອຍມ຺ປິ ‘ສີລໍ ປູເຣສ຺ສາມີ’ຕິ ຈິນ຺ເຕນ຺ຕສ຺ສ, ສີລໍ ປູເຣນ຺ຕສ຺ສ, ສີລໍ ປູເຣຕ຺ວາ ຕໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂນ຺ຕສ຺ສ ປຸພ຺ພເຈຕນາ, ມຸຎ຺ຈເຈຕນາ, ອປຣເຈຕນາຕິ ຕິວິເຘເນວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ຠາວນາມຍາ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕາເຍວ.

໗໗໐. ອຘິສີລປຎ຺ຎາທີສຸ ສີລາທີນິ ທຸວິເຘນ ເວທິຕພ຺ພານິ – ສີລໍ, ອຘິສີລໍ; ຈິຕ຺ຕໍ, ອຘິຈິຕ຺ຕໍ; ປຎ຺ຎາ, ອຘິປຎ຺ຎາຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ອຸປ຺ປາທາ ວາ ຕຖາຄຕານໍ ອນຸປ຺ປາທາ ວາ ຕຖາຄຕານໍ ຐິຕາວ ສາ ຘາຕຸ ຘມ຺ມຏ຺ຐິຕຕາ ຘມ຺ມນິຍາມຕາ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໒.໒໐; ອ. ນິ. ໓.໑໓໗) ອິມາຍ ຕນ຺ຕິຍາ ສງ຺ຄຫິຕວເສນ ປຎ຺ຈປິ ສີລານິ ທສປິ ສີລານິ ສີລໍ ນາມ. ຕຎ຺ຫິ ຕຖາຄເຕ ອຸປ຺ປນ຺ເນປິ ອນຸປ຺ປນ຺ເນປິ ໂຫຕິ. ອນຸປ຺ປນ຺ເນ ເກ ປຎ຺ຎາເປນ຺ຕີຕິ? ຕາປສປຣິພ຺ພາຊກາ, ສພ຺ພຎ຺ຎຸໂພຘິສຕ຺ຕາ, ຈກ຺ກວຕ຺ຕິຣາຊາໂນ ຈ ປຎ຺ຎາເປນ຺ຕິ. ອຸປ຺ປນ຺ເນ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ເຘ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ, ຠິກ຺ຂຸນີສງ຺ໂຆ, ອຸປາສກາ, ອຸປາສິກາໂຍ ຈ ປຎ຺ຎາເປນ຺ຕິ. ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວຣສີລໍ ປນ ສພ຺ພສີເລຫິ ອຘິກໍ ອຸປ຺ປນ຺ເນເຍວ ຕຖາຄເຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ໂນ ອນຸປ຺ປນ຺ເນ. ສພ຺ພຎ຺ຎຸພຸທ຺ຘາເຍວ ຈ ນໍ ປຎ຺ຎາເປນ຺ຕິ. ‘‘ອິມສ຺ມິໍ ວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ວີຕິກ຺ກເມ ອິທໍ ນາມ ໂຫຕີ’’ຕິ ປຎ຺ຎາປນຎ຺ຫິ ອຎ຺ເຎສໍ ອວິສໂຍ, ພຸທ຺ຘານໍເຍວ ເອສ ວິສໂຍ, ພຸທ຺ຘານໍ ພລໍ. ອິຕິ ຍສ຺ມາ ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວໂຣ ອຘິສີລໍ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ອຘິສີລປຎ຺ຎໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວຣໍ ສໍວຣນ຺ຕສ຺ສາຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕາຍ ເອວ ປນ ຕນ຺ຕິຍາ ສງ຺ຄຫິຕວເສນ ວຏ຺ຏປາທິກາ ອຏ຺ຐ ສມາປຕ຺ຕິໂຍ ຈິຕ຺ຕໍ ນາມ. ຕຎ຺ຫິ ຕຖາຄເຕ ອຸປ຺ປນ຺ເນປິ ໂຫຕິ ອນຸປ຺ປນ຺ເນປິ. ອນຸປ຺ປນ຺ເນ ເກ ນິພ຺ພຕ຺ເຕນ຺ຕີຕິ? ຕາປສປຣິພ຺ພາຊກາ ເຈວ ສພ຺ພຎ຺ຎຸໂພຘິສຕ຺ຕາ ຈ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິຣາຊາໂນ ຈ. ອຸປ຺ປນ຺ເນ ຠຄວຕິ ວິເສສຕ຺ຖິກາ ຠິກ຺ຂຸອາທໂຍປິ ນິພ຺ພຕ຺ເຕນ຺ຕິເຍວ. ວິປສ຺ສນາປາທິກາ ປນ ອຏ຺ຐ ສມາປຕ຺ຕິໂຍ ສພ຺ພຈິຕ຺ເຕຫິ ອຘິກາ, ອຸປ຺ປນ຺ເນເຍວ ຕຖາຄເຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ໂນ ອນຸປ຺ປນ຺ເນ. ສພ຺ພຎ຺ຎຸພຸທ຺ຘາ ເອວ ຈ ເອຕາ ປຎ຺ຎາເປນ຺ຕິ. ອິຕິ ຍສ຺ມາ ອຏ຺ຐ ສມາປຕ຺ຕິໂຍ ອຘິຈິຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ມາ ອຘິຈິຕ຺ຕປຎ຺ຎໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ຣູປາວຈຣາຣູປາວຈຣສມາປຕ຺ຕິໍ ສມາປຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສາຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕາຍ ເອວ ປນ ຕນ຺ຕິຍາ ສງ຺ຄຫິຕວເສນ ກມ຺ມສ຺ສກຕຎາຓໍ ປຎ຺ຎາ ນາມ. ຕຎ຺ຫິ ຕຖາຄເຕ ອຸປ຺ປນ຺ເນປິ ໂຫຕິ ອນຸປ຺ປນ຺ເນປິ. ອນຸປ຺ປນ຺ເນ ເວລາມທານເວສ຺ສນ຺ຕຣທານາທິວເສນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ; ອຸປ຺ປນ຺ເນ ເຕນ ຎາເຓນ ມຫາທານໍ ປວຕ຺ເຕນ຺ຕານໍ ປມາຓໍ ນຕ຺ຖິ. ມຄ຺ຄຜລປຎ຺ຎາ ປນ ສພ຺ພປຎ຺ຎາຫິ ອຘິກາ, ອຸປ຺ປນ຺ເນເຍວ ຕຖາຄເຕ ວິຕ຺ຖາຣິກາ ຫຸຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕຕິ, ໂນ ອນຸປ຺ປນ຺ເນ. ອິຕິ ຍສ຺ມາ ມຄ຺ຄຜລປຎ຺ຎາ ອຘິປຎ຺ຎາ, ຕສ຺ມາ ອຕິເຣກປຎ຺ຎາຍ ປຎ຺ຎໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ຈຕູສຸ ມຄ຺ເຄສູຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ຕຕ຺ຖ ສິຍາ – ສີລໍ, ອຘິສີລໍ; ຈິຕ຺ຕໍ, ອຘິຈິຕ຺ຕໍ; ປຎ຺ຎາ, ອຘິປຎ຺ຎາຕິ ອິເມສຸ ຉສຸ ໂກຏ຺ຐາເສສຸ ວິປສ຺ສນາ ປຎ຺ຎາ ກຕຣສນ຺ນິສ຺ສິຕາຕິ? ອຘິປຎ຺ຎາສນ຺ນິສ຺ສິຕາ. ຕສ຺ມາ ຍຖາ ໂອມກຕຣປ຺ປມາຓໍ ຉຕ຺ຕໍ ວາ ຘຊໍ ວາ ອຸປາທາຍ ອຕິເຣກປ຺ປມາຓໍ ອຕິຉຕ຺ຕໍ ອຕິຘໂຊຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ເອວມິທມ຺ປິ ປຎ຺ຈສີລໍ ທສສີລໍ ອຸປາທາຍ ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວຣສີລໍ ‘ອຘິສີລໍ’ ນາມ; ວຏ຺ຏປາທິກາ ອຏ຺ຐ ສມາປຕ຺ຕິໂຍ ອຸປາທາຍ ວິປສ຺ສນາປາທິກາ ອຏ຺ຐ ສມາປຕ຺ຕິໂຍ ‘ອຘິຈິຕ຺ຕໍ’ ນາມ, ກມ຺ມສ຺ສກຕປຎ຺ຎໍ ອຸປາທາຍ ວິປສ຺ສນາປຎ຺ຎາ ຈ ມຄ຺ຄປຎ຺ຎາ ຈ ຜລປຎ຺ຎາ ຈ ‘ອຘິປຎ຺ຎາ’ ນາມາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

໗໗໑. ອາຍໂກສລ຺ລາທິນິທ຺ເທເສ ຍສ຺ມາ ອາໂຍຕິ ວຸຑ຺ຒິ, ສາ ອນຕ຺ຖຫານິໂຕ ອຕ຺ຖຸປ຺ປຕ຺ຕິໂຕ ຈ ທຸວິຘາ; ອປາໂຍຕິ ອວຸຑ຺ຒິ, ສາປິ ອຕ຺ຖຫານິໂຕ ອນຕ຺ຖຸປ຺ປຕ຺ຕິໂຕ ຈ ທຸວິຘາ; ຕສ຺ມາ ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ອິເມ ຘມ຺ເມ ມນສິກໂຣໂຕຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ຍາ ອິເມສໍ ອກຸສລຘມ຺ມານໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິປ຺ປຫາເນສຸ ກຸສລຘມ຺ມານຎ຺ຈ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຏ຺ຐິຕີສຸ ປຎ຺ຎາ – ອິທໍ ອາຍໂກສລ຺ລໍ ນາມ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຍາ ປເນສາ ກຸສລຘມ຺ມານໍ ອນຸປ຺ປຊ຺ຊນນິຣຸຊ຺ຌເນສຸ ອກຸສລຘມ຺ມານຎ຺ຈ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຏ຺ຐິຕີສຸ ປຎ຺ຎາ – ອິທໍ ອປາຍໂກສລ຺ລໍ ນາມາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອາຍໂກສລ຺ລໍ ຕາວ ປຎ຺ຎາ ໂຫຕຸ; ອປາຍໂກສລ຺ລໍ ກຖໍ ປຎ຺ຎາ ນາມ ຊາຕາຕິ? ປຎ຺ຎວາເຍວ ຫິ ‘ມຍ຺ຫໍ ເອວໍ ມນສິກໂຣໂຕ ອນຸປ຺ປນ຺ນາ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ນຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ຈ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ; ອນຸປ຺ປນ຺ນາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ອຸປ຺ປນ຺ນາ ປວຑ຺ຒນ຺ຕີ’ຕິ ປຊານາຕິ. ໂສ ເອວໍ ຎຕ຺ວາ ອນຸປ຺ປນ຺ນານໍ ອກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕຸໍ ນ ເທຕິ, ອຸປ຺ປນ຺ເນ ປຊຫຕິ; ອນຸປ຺ປນ຺ເນ ກຸສເລ ອຸປ຺ປາເທຕິ, ອຸປ຺ປນ຺ເນ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ປາເປຕິ. ເອວໍ ອປາຍໂກສລ຺ລມ຺ປິ ປຎ຺ຎາ ເອວາຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ສພ຺ພາປິ ຕຕ຺ຣູປາຍາ ປຎ຺ຎາ ອຸປາຍໂກສລ຺ລນ຺ຕິ ອິທໍ ປນ ອຈ຺ຈາຍິກກິຈ຺ເຈ ວາ ຠເຍ ວາ ອຸປ຺ປນ຺ເນ ຕສ຺ສ ຕິກິຈ຺ຉນຕ຺ຖໍ ຐານຸປ຺ປຕ຺ຕິຍກາຣຓຊານນວເສເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.

ຕິກນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ.