໕. ສພ຺ພມຕ຺ຖີຕິກຖາ

໑. ວາທຍຸຕ຺ຕິວຓ຺ຓນາ

໒໘໒. ອິທານິ ສພ຺ພມຕ຺ຖີຕິວາທກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍສໍ ‘‘ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ຣູປໍ ອຕີຕານາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ…ເປ… ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ຣູປກ຺ຂນ຺ໂຘ’’ຕິອາທິວຈນໂຕ (ວິຠ. ໒) ‘‘ສພ຺ເພປິ ອຕີຕາທິເຠທາ ຘມ຺ມາ ຂນ຺ຘສຠາວໍ ນ ວິຊຫນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ສພ຺ພໍ ອຕ຺ຖິເຍວ ນາມາ’’ຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ເອຕຣຫິ ສພ຺ພມຕ຺ຖິວາທານໍ, ເຕສໍ ລທ຺ຘິວິໂສຘນຕ຺ຖໍ ສພ຺ພມຕ຺ຖີຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣາຍ ລທ຺ຘິຍາ ຐຕ຺ວາ ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ສພ຺ພຖາຕິ ສພ຺ພສ຺ມິໍ ສຣີເຣ ສພ຺ພມຕ຺ຖີຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ສພ຺ພທາຕິ ສພ຺ພສ຺ມິໍ ກາເລ ສພ຺ພມຕ຺ຖີຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ສພ຺ເພນ ສພ຺ພນ຺ຕິ ສພ຺ເພນາກາເຣນ ສພ຺ພມຕ຺ຖີຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ສພ຺ເພສູຕິ ສພ຺ເພສຸ ຘມ຺ເມສຸ ສພ຺ພມຕ຺ຖີຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ອໂຍຄນ຺ຕິ ອຍຸຕ຺ຕໍ. ນານາສຠາວານຎ຺ຫິ ໂຍໂຄ ໂຫຕິ, ນ ເອກສຠາວສ຺ສ. ອິຕິ ອິມສ຺ມິໍ ປຎ຺ເຫ ຣູປໍ ເວທນາຍ, ເວທນໍ ວາ ຣູເປນ ອນານໍ ເອກລກ຺ຂຓເມວ ກຕ຺ວາ ສພ຺ພມຕ຺ຖີຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ຍມ຺ປິ ນຕ຺ຖິ ຕມ຺ປຕ຺ຖີຕິ ຍມ຺ປິ ຉຏ຺ຐຂນ຺ຘາທິກໍ ສສວິສາຓາທິກໍ ວາ ກິຎ຺ຈິ ນຕ຺ຖີຕິ ສິທ຺ຘໍ, ຕມ຺ປິ ເຕ ອຕ຺ຖີຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ສພ຺ພມຕ຺ຖີຕິ ຍາ ທິຏ຺ຐິ ສາ ທິຏ຺ຐິ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐີຕິ, ຍາ ທິຏ຺ຐິ ສາ ທິຏ຺ຐິ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐີຕິ ເຫວມຕ຺ຖີຕິ ອິມິນາ ອິທໍ ປຸຈ຺ຉຕິ – ຍາ ເຕ ເອສາ ສພ຺ພມຕ຺ຖີຕິ ທິຏ຺ຐິ, ສາ ທິຏ຺ຐິ ອຍາຖາວກຕ຺ຕາ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐີຕິ ເອວໍ ຍາ ອມ຺ຫາກໍ ທິຏ຺ຐິ, ສາ ທິຏ຺ຐິ ຍາຖາວກຕ຺ຕາ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐີຕິ ເອວໍ ຕວ ສມເຍ ອຕ຺ຖີຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ອິຕໂຣ ສພ຺ເພສຸປິ ເອເຕສຸ ນເຍສຸ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣາຍ ອຕ຺ຖິຕາຍ ອຠາວໂຕ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ອິເມສຸ ປນ ສພ຺ເພສຸປິ ນເຍສຸ ‘‘ອາຊານາຫິ ນິຄ຺ຄຫ’’ນ຺ຕິ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ສພ຺ໂພ ກຖາມຄ຺ຄເຠໂທ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ອຍໍ ຕາເວຕ຺ຖ ວາທຍຸຕ຺ຕິ.

໒. ກາລສໍສນ຺ທນວຓ຺ຓນາ

໒໘໓-໒໘໔. ອິທານິ ອຕີຕໍ ອຕ຺ຖີຕິ ກາລສໍສນ຺ທນໍ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ອຕີຕໍ ອຕ຺ຖີຕິອາທິກໍ ສຸທ຺ຘິກສໍສນ຺ທນໍ. ອຕີຕໍ ຣູປໍ ອຕ຺ຖີຕິອາທິກໍ ຂນ຺ຘວເສນ ກາລສໍສນ຺ທນໍ.

໒໘໕. ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ຣູປໍ ອປ຺ປິຍໍ ກຣິຕ຺ວາຕິ ອຕີຕານາຄຕໍ ປຫາຍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຣູປເມວ ອປ຺ປິຍໍ ອວິຠຊິຕພ຺ພໍ ກຣິຕ຺ວາ. ຣູປຠາວໍ ຊຫຕີຕິປຎ຺ເຫ ນິຣຸທ຺ຘສ຺ສາປິ ຣູປສ຺ສ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘສງ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ຣູປຠາວໍ ນ ຊຫຕີຕິ ປຏິໂລມປຎ຺ເຫປິ ຣູປກ຺ຂນ຺ເຘນ ສງ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາວ ປຏິຊານາຕິ. ໂອທາຕໍ ວຕ຺ຖໍ ອປ຺ປິຍໍ ກຣິຕ຺ວາຕິ ເອຕ຺ຖ ກິຎ຺ຈາປິ ນ ສພ຺ພໍ ວຕ຺ຖໍ ໂອທາຕໍ, ອິມິນາ ປນ ວຕ຺ຖນ຺ຕິ ອວຕ຺ວາ ‘‘ໂອທາຕໍ ວຕ຺ຖໍ ອປ຺ປິຍໍ ກຣິຕ຺ວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ສກວາທິນາ ເອກຕ຺ຖຕາ ອນຸຎ຺ຎາຕາ. ໂອທາຕຠາວໍ ຊຫຕີຕິ ປຎ຺ເຫ ວຓ຺ຓວິຄມໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຎ຺ຎາ ສກວາທິສ຺ສ. ວຕ຺ຖຠາວໍ ຊຫຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ອວິຄຕຕ຺ຕາ ປຏິກ຺ເຂໂປ ຕສ຺ເສວ. ປຏິໂລເມປິ ເອເສວ ນໂຍ.

໒໘໖. ອຕີຕໍ ອຕີຕຠາວໍ ນ ຊຫຕີຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ‘‘ຍທິ ຊເຫຍ຺ຍ, ອນາຄຕໍ ວາ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ວາ ສິຍາ’’ຕິ ມຎ຺ຎມາໂນ ປຏິຊານາຕິ. ອນາຄຕໍ ອນາຄຕຠາວໍ ນ ຊຫຕີຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ປນ ‘‘ຍທິ ນ ຊເຫຍ຺ຍ, ອນາຄຕເມວສ຺ສ, ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຠາວໍ ນ ປາປຸເຓຍ຺ຍາ’’ຕິ ມຎ຺ຎມາໂນ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນປຎ຺ເຫປິ ອຕີຕຠາວໍ ອນາປຊ຺ຊນໂທໂສ ສິຍາຕິ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ອນຸໂລມປຎ຺ເຫສຸປິ ອິມິນາວ ນເຍນ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ.

໒໘໗. ເອວໍ ສຸທ຺ຘິກນຍໍ ວຕ຺ວາ ປຸນ ຂນ຺ຘວເສນ ທສ຺ເສຕຸໍ ອຕີຕໍ ຣູປນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕໍ ສພ຺ພໍ ປາຬິອນຸສາເຣເນວ ສກ຺ກາ ຊານິຕຸໍ.

ວຈນໂສຘນວຓ຺ຓນາ

໒໘໘. ອິທານິ ‘‘ອຕີຕໍ ນ຺ວຕ຺ຖີ’’ຕິອາທິ ວຈນໂສຘນາ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ຫຎ຺ຈິ ອຕີຕໍ ນ຺ວຕ຺ຖີຕິ ຍທິ ອຕີຕໍ ໂນ ອຕ຺ຖີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຕີຕໍ ອຕ຺ຖີຕິ ມິຈ຺ຉາຕິ ອຕີຕຎ຺ຈ ຕໍ ອຕ຺ຖິ ຈາຕິ ມິຈ຺ຉາ ເອວ. ຕຎ຺ເຎວ ອນາຄຕໍ ຕໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນນ຺ຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ອນາຄຕກ຺ຂເຓເຍວສ຺ສ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຕາຍ ອຠາວໍ ສນ຺ຘາຍ ກາລນານຕ຺ເຕນ ປຏິກ຺ຂິປຕິ.

ທຸຕິຍໍ ປຸຏ຺ໂຐ ຍໍ ອຸປ຺ປາທໂຕ ປຸພ຺ເພ ອນາຄຕໍ ອໂຫສິ, ຕສ຺ສ ອຸປ຺ປນ຺ນກາເລ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຕ຺ຕາ ປຏິຊານາຕິ. ຫຸຕ຺ວາ ໂຫຕິ ຫຸຕ຺ວາ ໂຫຕີຕິ ຍເທຕໍ ຕຍາ ‘‘ອນາຄຕໍ ຫຸຕ຺ວາ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ໂຫຕີ’’ຕິ ວທຕາ ຕຎ຺ເຎວ ອນາຄຕໍ ຕໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນນ຺ຕິ ລທ຺ຘິວເສນ ‘‘ອນາຄຕໍ ວາ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ວາ ຫຸຕ຺ວາ ໂຫຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ກິໍ ເຕ ຕມ຺ປິ ຫຸຕ຺ວາ ໂຫຕີຕິ? ອິຕໂຣ ຫຸຕ຺ວາ ຠູຕສ຺ສ ປຸນ ຫຸຕ຺ວາ ອຠາວໂຕ ນ ເຫວນ຺ຕິ ປຏິກ຺ຂິປຕິ.

ທຸຕິຍໍ ປຸຏ຺ໂຐ ຍສ຺ມາ ຕໍ ອນາຄຕໍ ຫຸຕ຺ວາ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ໂຫນ຺ຕໍ ‘‘ຫຸຕ຺ວາ ໂຫຕີ’’ຕິ ສງ຺ຂໍ ຄຕໍ, ຕສ຺ມາ ປຏິຊານາຕິ. ອຖ ນໍ ສກວາທີ ‘‘ຍທິ ເຕ ຕໍ ອນາຄຕໍ ຫຸຕ຺ວາ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ໂຫນ຺ຕໍ ‘ຫຸຕ຺ວາ ໂຫຕີ’ຕິ ສງ຺ຂໍ ຄຕໍ, ປຸນ ຫຸຕ຺ວາ ໂຫຕິ, ຍໍ ອນາຄຕໍ ນ ຫຸຕ຺ວາ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ນ ໂຫນ຺ຕໍ ‘ນ ຫຸຕ຺ວາ ນ ໂຫຕີ’ຕິ ສງ຺ຂໍ ຄຕໍ ສສວິສາຓໍ, ກິໍ ເຕ ຕມ຺ປິ ປຸນ ນ ຫຸຕ຺ວາ ນ ໂຫຕີ’’ຕິອຘິປ຺ປາເຍນ ນ ຫຸຕ຺ວາ ນ ໂຫຕິ ນ ຫຸຕ຺ວາ ນ ໂຫຕີຕິ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉຕິ. ອິຕໂຣ ‘‘ຍໍ ນຕ຺ຖິ, ຕໍ ນຕ຺ຖິຕາຍ, ເອວ ອນາຄຕໍ ນ ຫຸຕ຺ວາ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ນ ໂຫຕີຕິ ນຫຸຕ຺ວານໂຫຕິ ນາມ ຕາວ ໂຫຕຸ, ປຸນ ນຫຸຕ຺ວານໂຫຕິຠາໂວ ປນສ຺ສ ກຸໂຕ’’ຕິ ມຎ຺ຎມາໂນ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ຕຎ຺ເຎວ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ຕໍ ອຕີຕນ຺ຕິ ປຎ຺ເຫປິ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນກ຺ຂເຓເຍວສ຺ສ ອຕີຕຕາຍ ອຠາວໍ ສນ຺ຘາຍ ກາລນານຕ຺ຕາ ປຏິກ຺ຂິປຕິ.

ທຸຕິຍປຎ຺ເຫ ປຸຏ຺ໂຐ ຍໍ ອຕີຕຠາວໂຕ ປຸພ຺ເພ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ອໂຫສິ, ຕສ຺ເສວ ອຕີຕຕ຺ຕາ ປຏິຊານາຕິ. ຫຸຕ຺ວາ ໂຫຕິ ຫຸຕ຺ວາ ໂຫຕີຕິ ຍເທຕໍ ຕຍາ ‘‘ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ຫຸຕ຺ວາ ອຕີຕໍ ໂຫຕີ’’ຕິ ວທຕາ ‘‘ຕຎ຺ເຎວ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ຕໍ ອຕີຕ’’ນ຺ຕິ ລທ຺ຘິວເສນ ‘‘ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ວາ ອຕີຕໍ ວາ ຫຸຕ຺ວາ ໂຫຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ກິໍ ເຕ ຕມ຺ປິ ຫຸຕ຺ວາ ໂຫຕີຕິ? ອິຕໂຣ ຫຸຕ຺ວາ ຠູຕສ຺ສ ປຸນ ຫຸຕ຺ວາ ອຠາວໂຕ ນ ເຫວນ຺ຕິ ປຏິກ຺ຂິປຕິ.

ທຸຕິຍປຎ຺ເຫ ຍສ຺ມາ ຕໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ຫຸຕ຺ວາ ອຕີຕໍ ໂຫນ຺ຕໍ ‘‘ຫຸຕ຺ວາ ໂຫຕີ’’ຕິ ສງ຺ຂໍ ຄຕໍ, ຕສ຺ມາ ປຏິຊານາຕິ. ອຖ ນໍ ສກວາທີ ‘‘ຍທິ ເຕ ຕຎ຺ເຎວ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ຫຸຕ຺ວາ ອຕີຕໍ ໂຫນ຺ຕໍ ‘ຫຸຕ຺ວາ ໂຫຕີ’ຕິ ສງ຺ຂໍ ຄຕໍ, ປຸນ ຫຸຕ຺ວາ ໂຫຕິ, ຍໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ນ ຫຸຕ຺ວາ ອຕີຕໍ ນ ໂຫນ຺ຕໍ ‘ນ ຫຸຕ຺ວາ ນ ໂຫຕີ’ຕິ ສງ຺ຂໍ ຄຕໍ ສສວິສາຓໍ, ກິໍ ເຕ ຕມ຺ປິ ປຸນ ນ ຫຸຕ຺ວາ ນ ໂຫຕີ’’ຕິ ອຘິປ຺ປາເຍນ ນ ຫຸຕ຺ວາ ນ ໂຫຕິ ນ ຫຸຕ຺ວາ ນ ໂຫຕີຕິ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉຕິ. ອິຕໂຣ ‘‘ຍໍ ນຕ຺ຖິ, ຕໍ ນຕ຺ຖິຕາຍ ເອວ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ນ ຫຸຕ຺ວາ ອຕີຕໍ ນ ໂຫຕີຕິ ນຫຸຕ຺ວານໂຫຕິ ນາມ ຕາວ ໂຫຕຸ. ປຸນ ນຫຸຕ຺ວານໂຫຕິຠາໂວ ປນສ຺ສ ກຸໂຕ’’ຕິ ມຎ຺ຎມາໂນ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ອຸຠຍໍ ເອກໂຕ ກຕ຺ວາ ອາຄເຕ ຕຕິຍປຎ຺ເຫປິ ອິມິນາວຸປາເຍນ ໂຍຊນາ ກາຕພ຺ພາ.

ອປໂຣ ນໂຍ – ຍທິ ຕຎ຺ເຎວ ອນາຄຕໍ ຕໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ, ອນາຄຕສ຺ສ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນ ວຸຕ຺ໂຕ ໂຫຕິຠາໂວ, ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ຈ ອນາຄເຕ ວຸຕ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາຠາໂວ ອາປຊ຺ຊຕິ. ເອວໍ ສນ຺ເຕ ອນາຄຕມ຺ປິ ຫຸຕ຺ວາໂຫຕິ ນາມ. ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນມ຺ປິ ຫຸຕ຺ວາໂຫຕິເຍວ ນາມ. ເຕນ ຕໍ ປຸຈ຺ຉາມ – ‘‘ກິໍ ເຕ ເອເຕສຸ ເອເກກໍ ຫຸຕ຺ວາ ໂຫຕິ ຫຸຕ຺ວາ ໂຫຕີ’’ຕິ? ອິຕໂຣ – ‘‘ຕຎ຺ເຎວ ອນາຄຕໍ ຕໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນ’’ນ຺ຕິ ປຎ຺ເຫ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕນເຍເນວ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປຸນ ປຸຏ຺ໂຐ ທຸຕິເຍ ປຎ຺ເຫ ປຏິຎ຺ຎາຕນເຍເນວ ປຏິຊານາຕິ. ອຖ ນໍ ສກວາທີ ‘‘ຕຎ຺ເຎວ ອນາຄຕໍ ຕໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນ’’ນ຺ຕິ ປຎ຺ຫາວເສນ ເຕສຸ ເອເກກໍ ຫຸຕ຺ວາ ໂຫຕິ ຫຸຕ຺ວາ ໂຫຕີຕິ ປຏິຊານນ຺ຕໍ ປຸຣິມໍ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕປຎ຺ຫໍ ປຣິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ ນ ຫຸຕ຺ວາ ນ ໂຫຕິ ນ ຫຸຕ຺ວາ ນ ໂຫຕີຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ນນຸ ‘‘ຕຍາ ຕຎ຺ເຎວ ອນາຄຕໍ ຕໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ປຐມປຎ຺ຫໍ ປຏິກ຺ຂິປນ຺ເຕນ ອນາຄຕສ຺ສ ໂຫຕິຠາໂວ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ຈ ຫຸຕ຺ວາຠາໂວ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ໂຕຕິ. ເຕນ ອນາຄຕໍ ນ ໂຫຕິ ນາມ, ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ນ ຫຸຕ຺ວາ ນາມ.

ທຸຕິຍປຎ຺ເຫ ຈ ຕຎ຺ເຎວ ອນາຄຕໍ ຕໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນນ຺ຕິ ປຏິຎ຺ຎາຕໍ. ເອວໍ ສນ຺ເຕ ອນາຄຕມ຺ປິ ນ ຫຸຕ຺ວາ ນ ໂຫຕິ ນາມ. ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນມ຺ປິ ນ ຫຸຕ຺ວາ ນ ໂຫຕິເຍວ ນາມ. ເຕນ ຕໍ ປຸຈ຺ຉາມ – ‘‘ກິໍ ເຕ ເອເຕສຸ ເອເກກໍ ນ ຫຸຕ຺ວາ ນ ໂຫຕິ ນ ຫຸຕ຺ວາ ນ ໂຫຕີ’’ຕິ? ປຣວາທີ ສພ຺ພໂຕ ອນ຺ຘກາເຣນ ປຣິໂຍນທ຺ໂຘ ວິຍ ເຕສໍ ນຫຸຕ຺ວານໂຫຕິຠາວໍ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ ນ ເຫວນ຺ຕິ ປຏິກ຺ຂິປຕິ.

ທຸຕິຍວາເຣປິ ຍທິ ຕຎ຺ເຎວ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ຕໍ ອຕີຕໍ, ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ອຕີເຕ ວຸຕ຺ໂຕ ໂຫຕິຠາໂວ, ອຕີຕສ຺ສ ຈ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນ ວຸຕ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາຠາໂວ ອາປຊ຺ຊຕິ, ເອວໍ ສນ຺ເຕ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນມ຺ປິ ຫຸຕ຺ວາໂຫຕິ ນາມ, ອຕີຕມ຺ປິ ຫຸຕ຺ວາໂຫຕິເຍວ ນາມ. ເຕນ ຕໍ ປຸຈ຺ຉາມ – ‘‘ກິໍ ເຕ ເອເຕສຸ ເອເກກໍ ຫຸຕ຺ວາ ໂຫຕິ ຫຸຕ຺ວາ ໂຫຕີ’’ຕິ? ອິຕໂຣ ຕຎ຺ເຎວ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ຕໍ ອຕີຕນ຺ຕິປຎ຺ເຫ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕນເຍເນວ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປຸນ ປຸຏ຺ໂຐ ທຸຕິຍປຎ຺ເຫ ປຏິຎ຺ຎາຕນເຍເນວ ປຏິຊານາຕິ. ອຖ ນໍ ສກວາທີ ‘‘ຕຎ຺ເຎວ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ຕໍ ອຕີຕ’’ນ຺ຕິ ປຎ຺ຫາວເສນ ເຕສຸ ເອເກກໍ ຫຸຕ຺ວາ ໂຫຕິ ຫຸຕ຺ວາ ໂຫຕີຕິ ປຏິຊານນ຺ຕໍ ປຸຣິມໍ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕປຎ຺ຫໍ ປຣິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ ນ ຫຸຕ຺ວາ ນ ໂຫຕິ ນ ຫຸຕ຺ວາ ນ ໂຫຕີຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ນນຸ ຕຍາ ຕຎ຺ເຎວ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ຕໍ ອຕີຕນ຺ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ປຐມປຎ຺ຫໍ ປຏິກ຺ຂິປນ຺ເຕນ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ໂຫຕິຠາໂວ, ອຕີຕສ຺ສ ຈ ຫຸຕ຺ວາຠາໂວ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ໂຕຕິ. ເຕນ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ນໂຫຕິ ນາມ. ອຕີຕໍ ນຫຸຕ຺ວາ ນາມ.

ທຸຕິຍປຎ຺ເຫ ຈ ເຕ ‘‘ຕຎ຺ເຎວ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ຕໍ ອຕີຕ’’ນ຺ຕິ ປຏິຎ຺ຎາຕໍ. ເອວໍ ສນ຺ເຕ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນມ຺ປິ ນ ຫຸຕ຺ວາ ນ ໂຫຕິ ນາມ, ອຕີຕມ຺ປິ ນ ຫຸຕ຺ວາ ນ ໂຫຕິເຍວ ນາມ. ເຕນ ຕໍ ປຸຈ຺ຉາມ – ‘‘ກິໍ ເຕ ເອເຕສຸ ເອເກກໍ ນ ຫຸຕ຺ວາ ນ ໂຫຕິ, ນ ຫຸຕ຺ວາ ນ ໂຫຕີ’’ຕິ. ປຣວາທີ ສພ຺ພໂຕ ອນ຺ຘກາເຣນ ປຣິໂຍນທ຺ໂຘ ວິຍ ເຕສໍ ນຫຸຕ຺ວານໂຫຕິຠາວໍ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ ນ ເຫວນ຺ຕິ ປຏິກ຺ຂິປຕິ.

ຕຕິຍວາເຣປິ ຍທິ ຕຎ຺ເຎວ ອນາຄຕໍ ຕໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ຕໍ ອຕີຕໍ; ອນາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນານໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາຕີເຕສຸ ວຸຕ຺ໂຕ ໂຫຕິຠາໂວ, ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາຕີຕານຎ຺ຈ ອນາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ວຸຕ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາຠາໂວ ອາປຊ຺ຊຕິ. ເອວໍ ສນ຺ເຕ ອນາຄຕມ຺ປິ ຫຸຕ຺ວາໂຫຕິ ນາມ. ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນມ຺ປິ ອຕີຕມ຺ປິ ຫຸຕ຺ວາ ໂຫຕິເຍວ ນາມ. ເຕນ ຕໍ ປຸຈ຺ຉາມ – ‘‘ກິໍ ເຕ ຕີສຸປິ ເອເຕສຸ ເອເກກໍ ຫຸຕ຺ວາ ໂຫຕິ ຫຸຕ຺ວາ ໂຫຕີ’’ຕິ? ອິຕໂຣ ‘‘ຕຎ຺ເຎວ ອນາຄຕໍ, ຕໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ, ຕໍ ອຕີຕ’’ນ຺ຕິປຎ຺ເຫ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕນເຍເນວ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປຸນ ປຸຏ຺ໂຐ ທຸຕິຍປຎ຺ເຫ ປຏິຎ຺ຎາຕນເຍເນວ ປຏິຊານາຕິ. ອຖ ນໍ ສກວາທີ ‘‘ຕຎ຺ເຎວ ອນາຄຕໍ, ຕໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ, ຕໍ ອຕີຕ’’ນ຺ຕິ ປຎ຺ຫາວເສນ ເຕສຸ ເອເກກໍ ຫຸຕ຺ວາ ໂຫຕິ, ຫຸຕ຺ວາ ໂຫຕີຕິ ປຏິຊານນ຺ຕໍ ປຸຣິມໍ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕປຎ຺ຫໍ ປຣິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ ນ ຫຸຕ຺ວາ ນ ໂຫຕິ ນ ຫຸຕ຺ວາ ນ ໂຫຕີຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ນນຸ ຕຍາ ຕຎ຺ເຎວ ອນາຄຕໍ, ຕໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ, ຕໍ ອຕີຕນ຺ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ປຐມປຎ຺ຫໍ ປຏິກ຺ຂິປນ຺ເຕນ ອນາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນານໍ ໂຫຕິຠາໂວ; ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາຕີຕານຎ຺ຈ ຫຸຕ຺ວາຠາໂວ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ໂຕຕິ? ເຕນ ອນາຄຕໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຎ຺ຈ ນ ໂຫຕິ ນາມ. ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຎ຺ຈ ອຕີຕຎ຺ຈ ນ ຫຸຕ຺ວາ ນາມ.

ທຸຕິຍປຎ຺ເຫ ຈ ເຕ ‘‘ຕຎ຺ເຎວ ອນາຄຕໍ, ຕໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ, ຕໍ ອຕີຕ’’ນ຺ຕິ ປຏິຎ຺ຎາຕໍ. ເອວໍ ສນ຺ເຕ ອນາຄຕມ຺ປິ ນ ຫຸຕ຺ວາ ນ ໂຫຕິ ນາມ, ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນມ຺ປິ ອຕີຕມ຺ປິ ນ ຫຸຕ຺ວາ ນ ໂຫຕິເຍວ ນາມ. ເຕນ ຕໍ ປຸຈ຺ຉາມ – ‘‘ກິໍ ເຕ ເອເຕສຸ ເອເກກໍ ນ ຫຸຕ຺ວາ ນ ໂຫຕິ ນ ຫຸຕ຺ວາ ນ ໂຫຕີ’’ຕິ? ປຣວາທີ ສພ຺ພໂຕ ອນ຺ຘກາເຣນ ປຣິໂຍນທ຺ໂຘ ວິຍ ເຕສໍ ນ ຫຸຕ຺ວາ ນ ໂຫຕິຠາວໍ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ ນ ເຫວນ຺ຕິ ປຏິກ຺ຂິປຕີຕິ. ນິຄ຺ຄຫາທີນິ ປເນຕ຺ຖ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ໂຍເຊຕພ຺ພານິ.

ວຈນໂສຘນວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

ອຕີຕຈກ຺ຂຸຣູປາທິກຖາວຓ຺ຓນາ

໒໘໙. ອຕີຕໍ ຈກ຺ຂຸ ອຕ຺ຖີຕິອາທີສຸປິ ຈກ຺ຂາທິຠາວາວິຊຫເນເນວ ອຕ຺ຖິຕໍ ປຏິຊານາຕິ. ປສ຺ສຕີຕິອາທີນິ ປຸຏ຺ໂຐ ປນ ເຕສໍ ວິຎ຺ຎາຓານໍ ກິຈ຺ຈາຠາວວເສນ ປຏິກ຺ຂິປຕິ.

ອຕີຕຎາຓາທິກຖາວຓ຺ຓນາ

໒໙໐. ເຕນ ຎາເຓນ ຎາຓກຣຓີຍໍ ກໂຣຕີຕິ ປຎ຺ເຫ ຕສ຺ສ ຎາຓສ຺ສ ນິຣຸທ຺ຘຕ຺ຕາ ກິຈ຺ຈຠາວມສ຺ສ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ປຸນ ປຸຏ຺ໂຐ ອຕີຕາຣມ຺ມຓໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ຎາຓໍ ອຕີຕານໍ ຘມ຺ມານໍ ຊານນໂຕ ອຕີຕໍ ຎາຓນ຺ຕິ ເລເສນ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນເມວ ‘‘ອຕີຕໍ ຎາຓ’’ນ຺ຕິ ກຕ຺ວາ ເຕນ ຎາເຓນ ຎາຓກຣຓີຍສ຺ສ ອຕ຺ຖິຕາຍ ປຏິຊານາຕິ. ອຖສ຺ສ ສກວາທີ ເລໂສກາສໍ ອທຕ຺ວາ ເຕນ ຎາເຓນ ທຸກ຺ຂໍ ປຣິຊານາຕີຕິອາທິມາຫ. ອິຕໂຣ ອຕີຕາຣມ຺ມເຓເນວ ຎາເຓນ ອິເມສໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ກິຈ຺ຈານໍ ອຠາວາ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ອນາຄຕປຎ຺ເຫປິ ເອເສວ ນໂຍ. ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນປຎ຺ໂຫ ເຈວ ສໍສນ຺ທນປຎ຺ໂຫ ຈ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖາເຍວ.

ອຣຫນ຺ຕາທິກຖາວຓ຺ຓນາ

໒໙໑. ອຣຫໂຕ ອຕີໂຕ ຣາໂຄ ອຕ຺ຖີຕິອາທີສຸປິ ຣາຄາທິຠາວາວິຊຫນ຺ໂຕ ເອວໍ ປຏິຊານາຕິ. ສຣາໂຄຕິອາທີສຸ ສຸຕ຺ຕວິໂຣຘຠເຍນ ເຈວ ຍຸຕ຺ຕິວິໂຣຘຠເຍນ ຈ ປຏິກ຺ຂິປຕິ.

ປທໂສຘນກຖາວຓ຺ຓນາ

໒໙໕. ເອວໍ ສພ຺ພມ຺ປິ ປາຬິອນຸສາເຣເນວ ວິທິຕ຺ວາ ປຣໂຕ ອຕ຺ຖິ ສິຍາ ອຕີຕໍ, ສິຍາ ນ຺ວາຕີຕນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ເອວມຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຍໍ ອຕີຕເມວ ອຕ຺ຖິ, ຕໍ ອຕີຕໍ. ຍໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນານາຄຕໍ ອຕ຺ຖິ, ຕໍ ໂນ ອຕ຺ຖິ, ຕໍ ໂນ ອຕີຕໍ. ເຕນາຕີຕໍ ນ຺ວາຕີຕໍ, ນ຺ວາຕີຕໍ ອຕີຕນ຺ຕິ ເຕນ ກາຣເຓນ ອຕີຕໍ ໂນ ອຕີຕໍ, ໂນ ອຕີຕໍ ອຕີຕນ຺ຕິ. ອນາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນປຸຈ຺ຉາສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ສຸຕ຺ຕສາຘນວຓ຺ຓນາ

໒໙໖. ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ‘‘ອຕີຕໍ ອຕ຺ຖິ ອນາຄຕໍ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ ສຸຕ຺ຕສາຘນາຍ ປຸຈ຺ຉາ ປຣວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ສກວາທິສ຺ສ. ປຸນ ອຕ຺ຕໂນ ລທ຺ຘິໍ ນິສ຺ສາຍ ຍໍກິຎ຺ຈິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຣູປນ຺ຕິ ອນຸໂຍໂຄ ປຣວາທິສ຺ເສວ. ທຸຕິຍນເຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ເອວໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ປຸຈ຺ຉາ ຈ ປຏິຎ຺ຎາ ຈ ເວທິຕພ຺ພາ. ຍໍ ປເນຕໍ ປຣວາທິນາ ອນາຄຕສ຺ສ ອຕ຺ຖິຠາວສາຘນຕ຺ຖໍ ‘‘ນນຸ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ ກພຬີກາເຣ, ເຈ, ຠິກ຺ຂເວ’’ຕິ ສຸຕ຺ຕສ຺ສ ປຣິໂຍສາເນ ອຕ຺ຖິ ຕຕ຺ຖ ອາຍຕິໍ ປຸນພ຺ຠວາຠິນິພ຺ພຕ຺ຕີຕິອາທິ ທສ຺ສິຕໍ ນ ຕໍ ອນາຄຕສ຺ສ ອຕ຺ຖິຠາວສາຘກໍ. ຕຎ຺ຫິ ເຫຕູນໍ ປຣິນິຏ຺ຐິຕຕ຺ຕາ ອວສ຺ສໍ ຠາວິຕໍ ສນ຺ຘາຍ ຕຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຍໍ ສຸຕ຺ຕາຘິປ຺ປາໂຍ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.

ສພ຺ພມຕ຺ຖີຕິກຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.