໒໐. ວີສຕິມວຄ຺ໂຄ

໑. ອສຎ຺ຈິຈ຺ຈກຖາວຓ຺ຓນາ

໘໕໗-໘໖໒. ອິທານິ ອສຎ຺ຈິຈ຺ຈກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ອານນ຺ຕຣິຍວຕ຺ຖູນິ ນາມ ຄຣູນິ ຠາຣິຍານິ, ຕສ຺ມາ ອສຎ຺ຈິຈ຺ຈາປິ ເຕສຸ ວຕ຺ຖູສຸ ວິໂກປິເຕສຸ ອານນ຺ຕຣິໂກ ໂຫຕີ’’ຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ເອກຈ຺ຈານໍ ອຸຕ຺ຕຣາປຖການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ອສຎ຺ຈິຈ຺ຈາຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ລທ຺ຘິວເສນ ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອຖ ນໍ ‘‘ຍສ຺ມາ ອານນ຺ຕຣິຍກມ຺ມໍ ນາມ ກມ຺ມປຖປ຺ປຕ຺ຕໍ. ຍທິ ຈ ອສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ກມ຺ມປຖເຠໂທ ສິຍາ, ອວເສສາ ປາຓາຕິປາຕາທໂຍປິ ອສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ຠເວຍ຺ຍຸ’’ນ຺ຕິ ໂຈທນຕ຺ຖໍ ອສຎ຺ຈິຈ຺ຈປາຓໍ ຫນ຺ຕ຺ວາຕິອາທິມາຫ. ອິຕໂຣ ຕຖາຣູປາຍ ລທ຺ຘິຍາ ອຠາເວນ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ເສສໍ ຍຖາປາຬິເມວ ນິຍ຺ຍາຕິ. ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ມາຕຸຆາຕໂກຕິ ປຸຈ຺ຉາ ປຣວາທິສ຺ສ, ໂຣຄປຏິກາຣາທິກາເລ ອສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ຆາຕໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຎ຺ຎາ ສກວາທິສ຺ສ. ນນຸ ມາຕາ ຊີວິຕາ ໂວໂຣປິຕາຕິ ປຎ຺ເຫປິ ອສຎ຺ຈິຈ຺ຈ ໂວໂຣປິຕໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຎ຺ຎາ ສກວາທິສ຺ເສວ. ເອວໍ ອຘິປ຺ປາຍໍ ປນ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຫຎ຺ຈີຕິ ລທ຺ຘິປຕິຏ຺ຐາປນໍ ອິຕຣສ຺ສ. ຕໍ ອໂຍນິໂສ ປຕິຏ຺ຐາປິຕຕ຺ຕາ ອປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕເມວ. ປິຕຸຆາຕກາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ສງ຺ຆເຠທເກ ປນ ຘມ຺ມສຎ຺ຎິໍ ສນ຺ຘາຍ ສງ຺ຆເຠໂທ ອານນ຺ຕຣິໂກຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ‘‘ສງ຺ຆໍ ສມຄ຺ຄໍ ເຠຕ຺ວານ, ກປ຺ປໍ ນິຣຍມ຺ຫິ ປຈ຺ຈຕີ’’ຕິ ວຈນໍ ອໂຍນິໂສ ຄເຫຕ຺ວາ ປຏິຎ຺ຎາ ປຣວາທິສ຺ສ. ປຸນ ສພ຺ເພຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ສກປກ຺ເຂ ຘມ຺ມສຎ຺ຎິໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ, ປຣປກ຺ເຂ ຘມ຺ມສຎ຺ຎິໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຊານາຕິ. ຘມ຺ມສຎ຺ຎີຕິ ປຎ຺ຫທ຺ວເຍປິ ເອເສວ ນໂຍ. ນນຸ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາຕິ ສຸຕ຺ຕໍ ເອກນ຺ເຕເນວ ຘມ຺ມວາທິສ຺ສ ອານນ຺ຕຣິກຠາວທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອາປາຍິໂກ ເນຣຍິໂກຕິ ຄາຖາຍປິ ອຘມ຺ມວາທີເຍວ ອຘິປ຺ເປໂຕ. ອິຕໂຣ ປນ ອຘິປ຺ປາຍໍ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ລທ຺ຘິໍ ປຕິຏ຺ຐເປຕິ. ສາ ອໂຍນິໂສ ປຕິຏ຺ຐາປິຕຕ຺ຕາ ອປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕາເຍວາຕິ.

ອສຎ຺ຈິຈ຺ຈກຖາວຓ຺ຓນາ.

໒. ຎາຓກຖາວຓ຺ຓນາ

໘໖໓-໘໖໕. ອິທານິ ຎາຓກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ທຸວິຘໍ ຎາຓໍ – ໂລກິຍຎ຺ຈ ໂລກຸຕ຺ຕຣຎ຺ຈ. ໂລກິຍໍ ສມາປຕ຺ຕິຎາຓມ຺ປິ ໂຫຕິ ທານາທິວເສນ ປວຕ຺ຕໍ ກມ຺ມສ຺ສກຕຎາຓມ຺ປິ; ໂລກຸຕ຺ຕຣໍ ສຈ຺ຈປຣິຈ຺ເຉທກໍ ມຄ຺ຄຎາຓມ຺ປິ ຜລຎາຓມ຺ປິ. ອິມໍ ປນ ວິຠາຄໍ ອກຕ຺ວາ ‘‘ສຈ຺ຈປຣິຈ຺ເຉທກເມວ ຎາຓໍ ນ ອິຕຣໍ, ຕສ຺ມາ ນຕ຺ຖິ ປຸຖຸຊ຺ຊນສ຺ສ ຎາຓ’’ນ຺ຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ເຫຕຸວາທານໍ, ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ປຎ຺ຎາຕິອາທິ ຎາຓເວວຈນທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕເນຕໍ ທີເປຕິ – ຍທິ ຕສ຺ສ ຎາຓໍ ນຕ຺ຖິ, ປຎ຺ຎາທໂຍປິ ນຕ຺ຖິ. ອຖ ປຎ຺ຎາທໂຍ ອຕ຺ຖິ, ຎາຓມ຺ປິ ອຕ຺ຖິ. ກສ຺ມາ? ປຎ຺ຎາທີນໍ ຎາຓໂຕ ອນຎ຺ຎຕ຺ຕາຕິ. ປຐມໍ ຌານນ຺ຕິອາທິ ສມາປຕ຺ຕິຎາຓສ຺ສ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ທານໍ ທເທຍ຺ຍາຕິອາທິ ກມ຺ມສ຺ສກຕຎາຓສ຺ສ. ທຸກ຺ຂໍ ປຣິຊານາຕີຕິ ໂລກຸຕ຺ຕຣມຄ຺ຄຎາຓເມວ ທີເປຕິ, ນ ຈ ໂລກຸຕ຺ຕຣເມວ ຎາຓນ຺ຕິ.

ຎາຓກຖາວຓ຺ຓນາ.

໓. ນິຣຍປາລກຖາວຓ຺ຓນາ

໘໖໖. ອິທານິ ນິຣຍປາລກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ນິຣເຍ ເນຣຍິກກມ຺ມາເນວ ນິຣຍປາລຣູປວເສນ ວເຘນ຺ຕິ, ນຕ຺ຖິ ນິຣຍປາລາ ນາມ ສຕ຺ຕາ’’ຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອນ຺ຘການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອຖ ນໍ ‘‘ຍທິ ຕຕ຺ຖ ນິຣຍປາລາ ນ ສິຍຸໍ, ກມ຺ມກາຣຓາປິ ນ ຠເວຍ຺ຍຸໍ. ກາຣຓິເກສຸ ຫິ ສຕິ ກາຣຓາ’’ຕິ ໂຈເທຕຸໍ ນຕ຺ຖິ ນິຣເຍສູຕິອາທິມາຫ.

໘໖໗-໘໖໘. ອຕ຺ຖິ ມນຸສ຺ເສສູຕິ ປຈ຺ຈກ຺ເຂນ ຎາປນຕ຺ຖໍ. ຍຖາ ຫິ ມນຸສ຺ເສສຸ ສຕິ ກາຣຓິເກສຸ ກາຣຓາ, ເອວໍ ຕຕ຺ຖາປີຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອຕ຺ຖິ ນິຣເຍສູຕິ ປຸຈ຺ຉາ ປຣວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ນ ເວສ຺ສຠູ ໂນປິ ຈ ເປຕ຺ຕິຣາຊາຕິ ປຣວາທິນາ ສກສມຍໂຕ ສຸຕ຺ຕໍ ອາຠຕໍ. ຕໍ ປນ ສາສນາວຈຣິກນ຺ຕິ ສກວາທິນາ ອນຸຎ຺ຎາຕໍ. ຕຕ຺ຖ ເວສ຺ສຠູຕິ ເອໂກ ເທໂວ. ເປຕ຺ຕິຣາຊາຕິ ເປຕ຺ຕິວິສເຍ ເປຕມຫິທ຺ຘິໂກ. ໂສມາທໂຍ ປາກຏາ ເອວ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ອຕ຺ຕໂນ ກມ຺ເມຫິ ອິໂຕ ປຓຸນ຺ນໍ ປຣໂລກໍ ປຕ຺ຕໍ ປຸຣິສໍ ນ ເອເຕ ເວສ຺ສຠູອາທໂຍ ຫນນ຺ຕິ. ເຍຫິ ປນ ໂສ ກມ຺ເມຫິ ຕຕ຺ຖ ປຓຸນ຺ໂນ, ຕານິ ສການິ ກມ຺ມານິເຍວ ນໍ ຕຕ຺ຖ ຫນນ຺ຕີຕິ ກມ຺ມສ຺ສກຕໍ ທີເປຕິ, ນ ນິຣຍປາລານໍ ອຠາວໍ. ສກວາທິນາ ປນ ຕເມນໍ, ຠິກ຺ຂເວຕິ ອາຠຕານິ ສຸຕ຺ຕປທານິ ນີຕຕ຺ຖາເນວາຕິ.

ນິຣຍປາລກຖາວຓ຺ຓນາ.

໔. ຕິຣຈ຺ຉານກຖາວຓ຺ຓນາ

໘໖໙-໘໗໑. ອິທານິ ຕິຣຈ຺ຉານກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເທເວສຸ ເອຣາວຓາທໂຍ ເທວປຸຕ຺ຕາ ຫຕ຺ຖິວຓ຺ຓໍ ອສ຺ສວຓ຺ຓໍ ວິກຸພ຺ພນ຺ຕິ, ນຕ຺ຖິ ຕຕ຺ຖ ຕິຣຈ຺ຉານຄຕາ. ເຍສໍ ປນ ຕິຣຈ຺ຉານວຓ຺ຓິໂນ ເທວປຸຕ຺ເຕ ທິສ຺ວາ ‘‘ອຕ຺ຖິ ເທເວສຸ ຕິຣຈ຺ຉານຄຕາ’’ຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອນ຺ຘການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອຖ ນໍ ‘‘ຍທິ ເທວໂຍນິຍໍ ຕິຣຈ຺ຉານຄຕາ ສິຍຸໍ, ຕິຣຈ຺ຉານໂຍນິຍມ຺ປິ ເທວາ ສິຍຸ’’ນ຺ຕິ ໂຈເທຕຸໍ ອຕ຺ຖິ ຕິຣຈ຺ຉານຄເຕສູຕິອາທິມາຫ. ກີຏາຕິອາທິ ເຍສໍ ໂສ ອຠາວໍ ອິຈ຺ຉຕິ, ເຕ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອຣາວໂຓຕິ ປຎ຺ເຫ ຕສ຺ສ ອຕ຺ຖິຕາຍ ປຏິຎ຺ຎາ ສກວາທິສ຺ສ, ນ ຕິຣຈ຺ຉານຄຕສ຺ສ. ຫຕ຺ຖິພນ຺ຘາຕິອາທິ ‘‘ຍທິ ຕຕ຺ຖ ຫຕ຺ຖິອາທໂຍ ສິຍຸໍ, ຫຕ຺ຖິພນ຺ຘາທໂຍປິ ສິຍຸ’’ນ຺ຕິ ໂຈທນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ຍາວສິກາຕິ ຍວສ຺ສ ທາຍກາ. ກາຣຓິກາຕິ ຫຕ຺ຖາຈຣິຍາທໂຍ, ເຍຫິ ເຕ ນານາວິຘໍ ກາຣຓໍ ກເຣຍ຺ຍຸໍ. ຠຕ຺ຕກາຣກາຕິ ຫຕ຺ຖິອາທີນໍ ຠຕ຺ຕຣນ຺ຘກາ. ນ ເຫວນ຺ຕິ ຕຖາ ອນິຈ຺ຉນ຺ໂຕ ປຏິກ຺ຂິປຕີຕິ.

ຕິຣຈ຺ຉານກຖາວຓ຺ຓນາ.

໕. ມຄ຺ຄກຖາວຓ຺ຓນາ

໘໗໒-໘໗໕. ອິທານິ ມຄ຺ຄກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍສໍ ‘‘ປຸພ຺ເພວ ໂຂ ປນສ຺ສ ກາຍກມ຺ມໍ ວຈີກມ຺ມໍ ອາຊີໂວ ສຸປຣິສຸທ຺ໂຘ ໂຫຕີ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໓.໔໓໑) ອິທຎ຺ເຈວ ສຸຕ຺ຕໍ ສມ຺ມາວາຈາກມ຺ມນ຺ຕາຊີວານຎ຺ຈ ຈິຕ຺ຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕຕໍ ນິສ຺ສາຍ ‘‘ນິປ຺ປຣິຍາເຍນ ປຎ຺ຈງ຺ຄິໂກວ ມຄ຺ໂຄ’’ຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ມຫິສາສການໍ, ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຎ຺ຈງ຺ຄິໂກຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ສມ຺ມາວາຈາ ມຄ຺ຄງ຺ຄໍ, ສາ ຈ ນ ມຄ຺ໂຄຕິອາທິ ປຣສມຍວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຣສມຍສ຺ມິຎ຺ຫິ ສມ຺ມາວາຈາທໂຍ ມຄ຺ຄງ຺ຄນ຺ຕິ ອາຄຕາ. ຣູປຕ຺ຕາ ປນ ມຄ຺ໂຄ ນ ໂຫຕີຕິ ວຓ຺ຓິຕາ. ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ ມຄ຺ຄງ຺ຄນ຺ຕິອາທິ ມຄ຺ຄງ຺ຄສ຺ສ ອມຄ຺ຄຕາ ນາມ ນຕ຺ຖີຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຸພ຺ເພວ ໂຂ ປນສ຺ສາຕິ ສຸຕ຺ເຕ ປຣິສຸທ຺ຘສີລສ຺ສ ມຄ຺ຄຠາວນາ ນາມ ໂຫຕິ, ນ ອິຕຣສ຺ສາຕິ ອາຄມນິຍປຏິປທາຍ ວິສຸທ຺ຘິຠາວທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ‘‘ກາຍກມ຺ມໍ ວຈີກມ຺ມໍ ອາຊີໂວ ສຸປຣິສຸທ຺ໂຘ ໂຫຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ອິເມຫິ ວິນາ ປຎ຺ຈງ຺ຄິກຠາວທສ຺ສນຕ຺ຖໍ. ເຕເນວາຫ ‘‘ເອວມສ຺ສາຍໍ ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ ຠາວນາປາຣິປູຣິໍ ຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ. ສກວາທິນາ ອາຠຕສຸຕ຺ຕໍ ນີຕຕ຺ຖເມວາຕິ.

ມຄ຺ຄກຖາວຓ຺ຓນາ.

໖. ຎາຓກຖາວຓ຺ຓນາ

໘໗໖-໘໗໗. ອິທານິ ຎາຓກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ຘມ຺ມຈກ຺ກປ຺ປວຕ຺ຕເນ ທ຺ວາທສາກາຣຎາຓໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ທ຺ວາທສວຕ຺ຖຸກໍ ຎາຓໍ ໂລກຸຕ຺ຕຣ’’ນ຺ຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ປຸພ຺ພເສລິຍານໍ, ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອຖ ນໍ ‘‘ສເຈ ຕໍ ທ຺ວາທສວຕ຺ຖຸກໍ, ທ຺ວາທສຫິ ມຄ຺ຄຎາເຓຫິ ຠວິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ໂຈເທຕຸໍ ທ຺ວາທສາຕິອາທິມາຫ. ອິຕໂຣ ມຄ຺ຄສ຺ສ ເອກຕ຺ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ, ເອເກກສ຺ມິໍ ສຈ຺ເຈ ສຈ຺ຈຎາຓກິຈ຺ຈຎາຓກຕຎາຓານໍ ວເສນ ຎາຓນານຕ຺ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຊານາຕິ. ທ຺ວາທສ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄາຕິອາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ນນຸ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາຕິ ສຸຕ຺ຕໍ ສທ຺ຘິໍ ປຸພ຺ພຠາຄປຣຠາເຄຫິ ຎາຓນານຕ຺ຕໍ ທີເປຕິ, ນ ອຣິຍມຄ຺ຄສ຺ສ ທ຺ວາທສ ຎາຓຕໍ. ຕສ຺ມາ ອສາຘກນ຺ຕິ.

ຎາຓກຖາວຓ຺ຓນາ.

ວີສຕິໂມ ວຄ຺ໂຄ.

ຈຕຸຕ຺ຖປຓ຺ຓາສໂກ ສມຕ຺ໂຕ.