໑. ສຸທ຺ຘສຈ຺ຈິກຏ຺ໂຐ

໑. ອນຸໂລມປຈ຺ຈນີກວຓ຺ຓນາ

໑. ຕຕ຺ຖ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸປລພ຺ຠຕິ ສຈ຺ຈິກຏ຺ຐປຣມຕ຺ເຖນາຕິ ອຍໍ ປຸຈ຺ຉາ. ອາມນ຺ຕາຕິ ອຍໍ ປຏິຊານນາ. ກສ຺ສ ປນາຍໍ ປຸຈ຺ຉາ, ກສ຺ສ ປຏິຊານນາຕິ? ອສຸກສ຺ສາຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພາ. ຠຄວຕາ ຫິ ອິມສ຺ມິໍ ປກຣເຓ ນານປ຺ປກາຣານໍ ລທ຺ຘີນໍ ວິໂສຘນຕ຺ຖໍ ຕນ຺ຕິວເສນ ມາຕິກາ ຐປິຕາ. ສາ ເຖເຣນ ສຕ຺ຖາຣາ ທິນ຺ນນເຍ ຐຕ຺ວາ ຕນ຺ຕິວເສນ ວິຠຕ຺ຕາ. ນ ຫິ ເຖໂຣ ຍຕ຺ຕກາ ເອຕ຺ຖ ວາທມຄ຺ຄາ ທສ຺ສິຕາ, ຕຕ຺ຕເກຫິ ວາທີຫິ ສທ຺ຘິໍ ວາເທນ ວິຄ຺ຄາຫິກກຖໍ ກເຖສິ. ເອວໍ ສນ຺ເຕປິ ປນ ຕາສໍ ຕາສໍ ກຖານໍ ອຕ຺ຖສ຺ສ ສຸຂາວຘາຣຓຕ຺ຖໍ ສກວາທີປຸຈ຺ຉາ, ປຣວາທີປຸຈ຺ຉາ, ສກວາທີປຏິຎ຺ຎາ, ປຣວາທີປຏິຎ຺ຎາຕິ ເອວໍ ວິຠາຄໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາວ ອຕ຺ຖວຓ຺ຓນໍ ກຣິສ຺ສາມ.

ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸປລພ຺ຠຕິ ສຈ຺ຈິກຏ຺ຐປຣມຕ຺ເຖນາຕິ ຫິ ອຍໍ ສກວາທີປຸຈ຺ຉາ. ຕາຍ ‘‘ເຍ ອຕ຺ຖິ ປຸຄ຺ຄໂລຕິ ເອວໍລທ຺ຘິກາ ປຸຄ຺ຄລວາທິໂນ, ເຕ ເອວໍ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພາ’’ຕິ ທີເປຕິ. ເກ ປນ ປຸຄ຺ຄລວາທິໂນຕິ? ສາສເນ ວຊ຺ຊິປຸຕ຺ຕກາ ເຈວ ສມິຕິຍາ ຈ ພຫິທ຺ຘາ ຈ ພຫູ ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍາ. ຕຕ຺ຖ ປຸຄ຺ຄໂລຕິ ອຕ຺ຕາ, ສຕ຺ໂຕ ຊີໂວ. ອຸປລພ຺ຠຕີຕິ ປຎ຺ຎາຍ ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ລພ຺ຠຕິ, ຎາຍຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສຈ຺ຈິກຏ຺ຐປຣມຕ຺ເຖນາຕິ ເອຕ຺ຖ ສຈ຺ຈິກຏ຺ໂຐຕິ ມາຍາມຣີຈິອາທໂຍ ວິຍ ອຠູຕາກາເຣນ ອຄ຺ຄເຫຕພ຺ໂພ ຠູຕຏ຺ໂຐ. ປຣມຕ຺ໂຖຕິ ອນຸສ຺ສວາທິວເສນ ອຄ຺ຄເຫຕພ຺ໂພ ອຸຕ຺ຕມຕ຺ໂຖ. ອຸຠເຍນາປິ ໂຍ ປຣໂຕ ‘‘ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸປລພ຺ຠຕິ ສຈ຺ຈິກຏ຺ຐປຣມຕ຺ເຖນ, ຣູປຎ຺ຈ ອຸປລພ຺ຠຕີ’’ຕິອາທິນາ ຂນ຺ຘາຍຕນຘາຕຸອິນ຺ທ຺ຣິຍວເສນ ສຕ຺ຕປຎ຺ຎາສວິໂຘ ຘມ຺ມປ຺ປເຠໂທ ທສ຺ສິໂຕ. ຍຖາ ໂສ ຠູເຕນ ສຠາວຏ຺ເຐນ ອຸປລພ຺ຠຕິ, ເອວໍ ຕວ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸປລພ຺ຠຕີຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ປຣວາທີ ອາມນ຺ຕາຕິ ປຏິຊານາຕິ. ປຏິຊານນຎ຺ຫິ ກຕ຺ຖຈິ ‘‘ອາມ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ກຕ຺ຖຈິ ‘‘ອາໂມ’’ຕິ ປຏິຊານນໍ ອາຄຈ຺ຉຕິ. ອິຘ ປນ ‘‘ອາມນ຺ຕາ’’ຕິ ອາຄຕໍ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ອຘິປ຺ປາໂຍ – ໂສ ຫິ ຍໍ ຕໍ ປຣໂຕ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ – ‘‘ອຕ຺ຖິ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຕ຺ຕຫິຕາຍ ປຏິປນ຺ໂນ’’ຕິ ສຸຕ຺ຕໍ ອາຄຕໍ, ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຍສ຺ມາ ປນ ຠຄວາ ສຈ຺ຈວາທີ ນ ວິສໍວາທນປຸເຣກ຺ຂາໂຣ ວາຈໍ ຠາສຕິ, ນາປິ ອນຸສ຺ສວາທິວເສນ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ, ສເທວກໍ ປນ ໂລກໍ ສຍໍ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ປເວເທຕິ, ຕສ຺ມາ ໂຍ ເຕນ ວຸຕ຺ໂຕ ‘‘ອຕ຺ຖິ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຕ຺ຕຫິຕາຍ ປຏິປນ຺ໂນ’’ຕິ, ໂສ ສຈ຺ຈິກຏ຺ຐປຣມຕ຺ເຖເນວ ອຕ຺ຖີຕິ ລທ຺ຘິໍ ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ອາມນ຺ຕາ’’ຕິ ປຏິຊານາຕິ.

ອຖສ຺ສ ຕາທິສສ຺ສ ເລສວຈນສ຺ສ ຉລວາທສ຺ສ ໂອກາສໍ ອທທມາໂນ ສກວາທີ ໂຍ ສຈ຺ຈິກຏ຺ໂຐຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ອຘິປ຺ປາໂຍ – ຍ຺ວາຍໍ ປຣໂຕ ‘‘ສປ຺ປຈ຺ຈໂຍ ອປ຺ປຈ຺ຈໂຍ, ສງ຺ຂໂຕ ອສງ຺ຂໂຕ, ສສ຺ສໂຕ, ອສສ຺ສໂຕ ສນິມິຕ຺ໂຕ ອນິມິຕ຺ໂຕ’’ຕິ ເອວໍ ປຣິທີປິໂຕ ຣູປາທິສຕ຺ຕປຎ຺ຎາສວິໂຘ ຘມ຺ມປ຺ປເຠໂທ ອາຄໂຕ; ນ ສມ຺ມຸຕິສຈ຺ຈວເສນ, ນາປິ ອນຸສ຺ສວາທິວເສນ ຄເຫຕພ຺ໂພ. ອຕ຺ຕໂນ ປນ ຠູຕຕາຍ ເອວ ສຈ຺ຈິກຏ຺ໂຐ, ອຕ຺ຕປຈ຺ຈກ຺ຂຕາຍ ຈ ປຣມຕ຺ໂຖ. ຕໍ ສນ຺ຘາຍາຫ – ‘‘ໂຍ ສຈ຺ຈິກຏ຺ໂຐ ປຣມຕ຺ໂຖ, ຕໂຕ ໂສ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸປລພ຺ຠຕິ ສຈ຺ຈິກຏ຺ຐປຣມຕ຺ເຖນາ’’ຕິ.

ຕໂຕຕິ ກຣຓວຈນເມຕໍ, ຕສ຺ມາ ເຕນ ສຈ຺ຈິກຏ຺ຐປຣມຕ຺ເຖນ ໂສ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸປລພ຺ຠຕີຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ຣຸປ຺ປນາທິເຠເທນ ວາ ສປ຺ປຈ຺ຈຍາທິເຠເທນ ວາ ອາກາເຣນ ໂຍ ສຈ຺ຈິກຏ຺ຐປຣມຕ຺ໂຖ ອຸປລພ຺ຠຕິ, ກິໍ ເຕ ປຸຄ຺ຄໂລປິ ເຕນາກາເຣນ ອຸປລພ຺ຠຕີຕິ? ນ ເຫວໍ ວຕ຺ຕພ຺ເພຕິ ອວຊານນາ ປຣວາທິສ຺ສ. ໂສ ຫິ ຕຖາຣູປໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ອນິຈ຺ຉນ຺ໂຕ ອວຊານາຕິ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ປທຈ຺ເຉໂທ – ‘ນ ຫິ ເອວໍ ວຕ຺ຕພ຺ເພ’ຕິ, ນ ຫິ ເອວນ຺ຕິປິ ວຏ຺ຏຕິ. ທ຺ວິນ຺ນມ຺ປິ ເອວໍ ນ ວຕ຺ຕພ຺ໂພຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອາຊານາຫິ ນິຄ຺ຄຫນ຺ຕິ ສກວາທິວຈນໍ. ຍສ຺ມາ ເຕ ປຸຣິມາຍ ວຕ຺ຕພ຺ພປຏິຎ຺ຎາຍ ປຈ຺ຉິມາ ນວຕ຺ຕພ຺ພປຏິຎ຺ຎາ, ປຈ຺ຉິມາຍ ຈ ປຸຣິມາ ນ ສນ຺ຘິຍຕິ, ຕສ຺ມາປິ ນິຄ຺ຄຫໍ ປຕ຺ໂຕ. ຕໍ ນິຄ຺ຄຫໍ ໂທສໍ ອປຣາຘໍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉາຫີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອວໍ ນິຄ຺ຄຫໍ ອາຊານາເປຕ຺ວາ ອິທານິ ຕໍ ຐປນາຍ ເຈວ ອນຸໂລມປຏິໂລມໂຕ ປາປນາໂຣປນານຎ຺ຈ ວເສນ ປາກຏໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ຫຎ຺ຈິ ປຸຄ຺ຄໂລຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຫຎ຺ຈິ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸປລພ຺ຠຕີຕິ ຍທິ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸປລພ຺ຠຕິ, ສເຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸປລພ຺ຠຕິ ສຈ຺ຈິກຏ຺ຐປຣມຕ຺ເຖນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຍໍ ຕາວ ປຣວາທີປກ຺ຂສ຺ສ ຐປນໂຕ ນິຄ຺ຄຫປາປນາໂຣປນານໍ ລກ຺ຂຓຠູຕາ ອນຸໂລມຐປນາ ນາມ. ເຕນ ວຕ ເຣຕິອາທິ ອນຸໂລມປກ຺ເຂ ນິຄ຺ຄຫສ຺ສ ປາປິຕຕ຺ຕາ ອນຸໂລມປາປນາ ນາມ. ຕຕ຺ຖ ເຕນາຕິ ກາຣຓວຈນໍ. ວຕາຕິ ໂອກປ຺ປນວຈນໍ. ເຣຕິ ອາມນ຺ຕນວຈນໍ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ເຕນ, ເຣ ວຕ຺ຕພ຺ເພ ວຕ, ເຣ ຫມ຺ໂຠ, ຠທ຺ຣມຸຂ, ເຕນ ກາຣເຓນ ວຕ຺ຕພ຺ໂພເຍວາຕິ. ຍໍ ຕຕ຺ຖ ວເທສີຕິອາທິ ອນຸໂລມປກ຺ເຂ ນິຄ຺ຄຫສ຺ສ ອາໂຣປິຕຕ຺ຕາ ອນຸໂລມໂຣປນາ ນາມ. ຍໍ ຕສ຺ສ ປຣິໂຍສາເນ ມິຈ຺ຉາຕິປທໍ ຕສ຺ສ ປຸຣໂຕ ອິທໍ ເຕ’ຕິ ອາຫຣິຕພ຺ພໍ. ອິທໍ ເຕ ມິຈ຺ຉາຕິ ອຍຎ຺ເຫຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ. ປຣໂຕ ຈ ປາຬິຍໍ ເອຕໍ ອາຄຕເມວ.

ໂນ ເຈ ປນ ວຕ຺ຕພ຺ເພຕິອາທິ ‘‘ນ ເຫວໍ ວຕ຺ຕພ຺ເພ’’ຕິ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕປກ຺ຂສ຺ສ ຐປິຕຕ຺ຕາ ປຏິໂລມໂຕ ນິຄ຺ຄຫປາປນາໂຣປນານໍ ລກ຺ຂຓຠູຕາ ປຏິໂລມຐປນາ ນາມ. ໂນ ຈ ວຕ ເຣຕິອາທິ ປຏິໂລມປກ຺ເຂ ນິຄ຺ຄຫສ຺ສ ປາປິຕຕ຺ຕາ ປຏິໂລມປາປນາ ນາມ. ປຸນ ຍໍ ຕຕ຺ຖ ວເທສີຕິອາທິ ປຏິໂລມປກ຺ເຂ ນິຄ຺ຄຫສ຺ສ ອາໂຣປິຕຕ຺ຕາ ປຏິໂລມໂຣປນາ ນາມ. ອິຘາປິ ປຣິໂຍສາເນ ມິຈ຺ຉາຕິປທສ຺ສ ປຸຣໂຕ ອິທໍ ເຕຕິ ອາຫຣິຕພ຺ພເມວ. ປຣໂຕປິ ເອວຣູເປສຸ ຐາເນສຸ ເອເສວ ນໂຍ.

ຕຕ຺ຣາຍໍ ອາທິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສງ຺ເຂປຕ຺ໂຖ – ຍທິ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸປລພ຺ຠຕິ ສຈ຺ຈິກຏ຺ຐປຣມຕ຺ເຖນ, ເຕນ ວຕ ໂຠ ໂສ ອຸປລພ຺ຠຕີຕິ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ. ຍໍ ປນ ຕຕ຺ຖ ວເທສິ ‘‘ວຕ຺ຕພ຺ໂພ ໂຂ ປຸຣິມປຎ຺ເຫ ‘ສຈ຺ຈິກຏ຺ຐປຣມຕ຺ເຖນ ອຸປລພ຺ຠຕີ’ຕິ, ໂນ ຈ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ ທຸຕິຍປຎ຺ເຫ ‘ຕໂຕ ໂສ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸປລພ຺ຠຕີ’’’ຕິ, ອິທໍ ເຕ ມິຈ຺ຉາຕິ ເອວໍ ຕາວ ອນຸໂລມໂຕ ຐປນາປາປນາໂຣປນາ ໂຫນ຺ຕິ. ອຖ ນ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ ທຸຕິຍປຎ຺ເຫ ‘‘ຕໂຕ ໂສ ອຸປລພ຺ຠຕີ’’ຕິ, ປຸຣິມປຎ຺ເຫປິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ໂພວ. ຍໍ ປເນຕ຺ຖ ວເທສິ ‘‘ວຕ຺ຕພ຺ໂພ ໂຂ ປຸຣິມປຎ຺ເຫ ‘ສຈ຺ຈິກຏ຺ຐປຣມຕ຺ເຖນ ອຸປລພ຺ຠຕີ’ຕິ, ໂນ ຈ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ ທຸຕິຍປຎ຺ເຫ ‘ຕໂຕ ໂສ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸປລພ຺ຠຕີ’’’ຕິ, ອິທໍ ເຕ ມິຈ຺ຉາຕິ ເອວໍ ປຏິໂລມໂຕ ຐປນາປາປນາໂຣປນາ ໂຫນ຺ຕິ. ເອວເມຕໍ ນິຄ຺ຄຫສ຺ສ ຈ ອນຸໂລມປຏິໂລມໂຕ ຈຕຸນ຺ນໍ ປາປນາໂຣປນານຎ຺ຈ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອຸປລພ຺ຠຕີຕິອາທິກໍ ອນຸໂລມປຎ຺ຈກໍ ນາມ. ເອຕ຺ຖ ຈ ກິຎ຺ຈາປິ ອນຸໂລມໂຕ ປາປນາໂຣປນາຫິ ເອໂກ, ປຏິໂລມໂຕ ປາປນາໂຣປນາຫິ ເອໂກຕິ ທ຺ເວ ນິຄ຺ຄຫາ ກຕາ. ‘ອາຊານາຫິ ນິຄ຺ຄຫ’ນ຺ຕິ ເອຕສ຺ເສວ ປເນຕ຺ຖ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸປລພ຺ຠຕີຕິ ປຐມໍ ວາທໍ ນິສ຺ສາຍ ປຐມສ຺ສ ນິຄ຺ຄຫສ຺ສ ທ຺ວີຫາກາເຣຫິ ອາໂຣປິຕຕ຺ຕາ ເອໂກວາຍໍ ນິຄ຺ຄໂຫຕິ ປຐໂມ ນິຄ຺ຄໂຫ.

໒. ອິທານິ ປຈ຺ຈນີກນໂຍ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ປຸຈ຺ຉາ ປຣວາທິສ຺ສ. ໂສ ຫິ ‘‘ອຕ຺ຖິ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຕ຺ຕຫິຕາຍ ປຏິປນ຺ໂນ’’ຕິ ຄຫິຕຕ຺ຕາ ‘‘ນຸປລພ຺ຠຕີ’’ຕິ ອສມ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ໂຕ ເອວໍ ປຸຈ຺ຉຕິ. ສກວາທີ ຍຖາ ຣູປາທິຘມ຺ມາ ອຸປລພ຺ຠນ຺ຕິ, ເອວໍ ອນຸປລພ຺ຠນີຍໂຕ ອາມນ຺ຕາຕິ ປຏິຊານາຕິ. ປຸນ ອິຕໂຣ ອຕ຺ຕນາ ອຘິປ຺ເປຕໍ ສຈ຺ຈິກຏ຺ຐໍເຍວ ສນ຺ຘາຍ ໂຍ ສຈ຺ຈິກຏ຺ໂຐຕິອາທິມາຫ. ສມ຺ມຸຕິສຈ຺ຈປຣມຕ຺ຖສຈ຺ຈານິ ວາ ເອກໂຕ ກຕ຺ວາປິ ເອວມາຫ. ສກວາທີ ‘ປຸຄ຺ຄໂລ’ຕິ ອຸປາທາປຎ຺ຎຕ຺ຕິສພ຺ຠາວໂຕປິ ທ຺ວິນ຺ນໍ ສຈ຺ຈານໍ ເອກໂຕ ກຕ຺ວາ ປຸຈ຺ຉິຕຕ຺ຕາປິ ນ ເຫວນ຺ຕິ ປຏິກ຺ຂິປຕິ.

ອິທານິ ກິຎ຺ຈາປິ ເຕນ ປຐມໍ ປຣມຕ຺ຖສຈ຺ຈວເສນ ນຸປລພ຺ຠນີຍຕາ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕາ, ປຈ຺ຉາ ສມ຺ມຸຕິສຈ຺ຈວເສນ ໂວມິສ຺ສກວເສນ ວາ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕາ. ປຣວາທີ ປນ ‘ນຸປລພ຺ຠຕີ’ຕິ ວຈນສາມຎ຺ຎມຕ຺ຕໍ ຉລວາທໍ ນິສ຺ສາຍ ຍໍ ຕຍາ ປຐມໍ ປຏິຎ຺ຎາຕໍ, ຕໍ ປຈ຺ຉາ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕນ຺ຕິ ຠຓ຺ຑນສ຺ສ ປຏິຠຓ຺ຑນໍ ວິຍ ອຕ຺ຕໂນ ກຕສ຺ສ ນິຄ຺ຄຫກມ຺ມສ຺ສ ປຏິກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ອາຊານາຫິ ປຏິກມ຺ມນ຺ຕິ ອາຫ. ອິທານິ ຍຖາສ຺ສ ອນຸໂລມປຎ຺ຈເກ ສກວາທິນາ ວາທຏ຺ຐປນໍ ກຕ຺ວາ ອນຸໂລມປຏິໂລມໂຕ ປາປນາໂຣປນາຫິ ນິຄ຺ຄໂຫ ປາກໂຏ ກໂຕ, ເອວໍ ປຏິກມ຺ມໍ ປາກຏໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ຫຎ຺ຈິ ປຸຄ຺ຄໂລຕິອາທິມາຫ. ຕໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ອຕ຺ຖໂຕ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຍສ຺ມາ ປເນຕ຺ຖ ຐປນາ ນາມ ປຣວາທີປກ຺ຂສ຺ສ ຐປນໂຕ ‘‘ອຍໍ ຕວ ໂທໂສ’’ຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ຐປນມຕ຺ຕເມວ ໂຫຕິ, ນ ນິຄ຺ຄຫສ຺ສ ວາ ປຏິກມ຺ມສ຺ສ ວາ ປາກຏຠາວກຣຓໍ, ປາປນາໂຣປນາຫິ ປນສ຺ສ ປາກຏກຣຓໍ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ອິທໍ ອນຸໂລມປຏິໂລມໂຕ ປາປນາໂຣປນານໍ ວເສນ ຈຕູຫາກາເຣຫິ. ປຏິກມ຺ມສ຺ສ ກຕຕ຺ຕາ ປຏິກມ຺ມຈຕຸກ຺ກໍ ນາມາຕິ ເອກໍ ຈຕຸກ຺ກໍ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໓. ເອວໍ ປຏິກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ອິທານິ ຍ຺ວາສ຺ສ ອນຸໂລມປຎ຺ຈເກ ສກວາທິນາ ນິຄ຺ຄໂຫ ກໂຕ, ຕສ຺ສ ຕເມວ ຉລວາທໍ ນິສ຺ສາຍ ທຸກ຺ກຏຠາວໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ຕ຺ວຎ຺ເຈ ປນ ມຎ຺ຎສີຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຕ຺ວໍ ເຈ ປນ ມຎ຺ຎສີຕິ ຍທິ ຕ຺ວໍ ມຎ຺ຎສິ. ວຕ຺ຕພ຺ເພ ໂຂຕິ ອິທໍ ປຈ຺ຈນີເກ ອາມນ຺ຕາຕິ ປຏິຎ຺ຎໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ໂນ ຈ ວຕ຺ຕພ຺ເພຕິ ອິທໍ ປນ ນ ເຫວາຕິ ອວຊານນໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເຕນ ຕວ ຕຕ຺ຖາຕິ ເຕນ ກາຣເຓນ ຕ຺ວໍເຍວ ຕສ຺ມິໍ ນຸປລພ຺ຠຕີຕິ ປກ຺ເຂ – ‘‘ເຫວໍ ປຏິຊານນ຺ຕນ຺ຕິ ອາມນ຺ຕາ’’ຕິ ເອວໍ ປຏິຊານນ຺ໂຕ. ເຫວໍ ນິຄ຺ຄເຫຕພ຺ເພຕິ ປຸນ ນ ເຫວາຕິ ອວຊານນ຺ໂຕ ເອວໍ ນິຄ຺ຄເຫຕພ຺ໂພ. ອຖ ຕໍ ນິຄ຺ຄຓ຺ຫາມາຕິ ອເຖວໍ ນິຄ຺ຄຫາຣຫໍ ຕໍ ນິຄ຺ຄຓ຺ຫາມ. ສຸນິຄ຺ຄຫິໂຕ ຈ ໂຫສີຕິ ສເກນ ມເຕນ ນິຄ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາ ສຸນິຄ຺ຄຫິໂຕ ຈ ຠວສິ.

ເອວມສ຺ສ ນິຄ຺ຄເຫຕພ຺ພຠາວໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ຕໍ ນິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ຫຎ຺ຈີຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຐປນາປາປນາໂຣປນາ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພາ. ປຣິໂຍສາເນ ປນ ອິທໍ ເຕ ມິຈ຺ຉາຕິ ອິທໍ ຕວ ວຈນໍ ມິຈ຺ຉາ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິທໍ ຉລວາເທນ ຈຕູຫິ ອາກາເຣຫິ ນິຄ຺ຄຫສ຺ສ ກຕຕ຺ຕາ ນິຄ຺ຄຫຈຕຸກ຺ກໍ ນາມ.

໔. ເອວໍ ນິຄ຺ຄຫໍ ກຕ຺ວາປິ ອິທານິ ‘‘ຍທິ ອຍໍ ມຍາ ຕວ ມເຕນ ກໂຕ ນິຄ຺ຄໂຫ ທຸນ຺ນິຄ຺ຄໂຫ, ໂຍ ມມ ຕຍາ ເຫຏ຺ຐາ ອນຸໂລມປຎ຺ຈເກ ກໂຕ ນິຄ຺ຄໂຫ, ໂສປິ ທຸນ຺ນິຄ຺ຄໂຫ’’ຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ເອເສ ເຈ ທຸນ຺ນິຄ຺ຄຫິເຕຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ເອເສ ເຈ ທຸນ຺ນິຄ຺ຄຫິເຕຕິ ເອໂສ ເຈ ຕວ ວາໂທ ມຍາ ທຸນ຺ນິຄ຺ຄຫິໂຕ. ອຖ ວາ ເອໂສ ເຈ ຕວ ມຍາ ກໂຕ ນິຄ຺ຄໂຫ ທຸນ຺ນິຄ຺ຄໂຫ. ເຫວເມວໍ ຕຕ຺ຖ ທກ຺ຂາຕິ ຕຕ຺ຖາປິ ຕຍາ ມມ ເຫຏ຺ຐາ ກເຕ ນິຄ຺ຄເຫ ເອວເມວໍ ປສ຺ສ. ອິທານິ ຍ຺ວາສ຺ສ ເຫຏ຺ຐາ ສກວາທິນາ ນິຄ຺ຄໂຫ ກໂຕ, ຕໍ ‘‘ວຕ຺ຕພ຺ເພ ໂຂ’’ຕິອາທິວຈເນນ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ປຸນ ຕໍ ນິຄ຺ຄຫໍ ອນິຄ຺ຄຫຠາວໍ ອຸປເນນ຺ໂຕ ໂນ ຈ ມຍໍ ຕຍາຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ໂນ ຈ ມຍໍ ຕຍາ ຕຕ຺ຖ ເຫຕາຍ ປຏິຎ຺ຎາຍາຕິອາທີສຸ ອຍມຕ຺ໂຖ – ຍສ຺ມາ ໂສ ຕຍາ ມມ ກໂຕ ນິຄ຺ຄໂຫ ທຸນ຺ນິຄ຺ຄໂຫ, ຕສ຺ມາ ມຍໍ ຕຍາ ຕຕ຺ຖ ອນຸໂລມປຎ຺ຈເກ ອາມນ຺ຕາຕິ ເອຕາຍ ປຏິຎ຺ຎາຍ ເອວໍ ປຏິຊານນ຺ຕາ ປຸນ ນ ເຫວາຕິ ປຏິກ຺ເຂເປ ກເຕປິ ‘‘ອາຊານາຫິ ນິຄ຺ຄຫ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ນ ນິຄ຺ຄເຫຕພ຺ໂພເຍວ. ເອວໍ ອນິຄ຺ຄເຫຕພ຺ພມ຺ປິ ມໍ ນິຄ຺ຄຓ຺ຫາສິ, ອີທິເສນ ປນ ນິຄ຺ຄເຫນ ທຸນ຺ນິຄ຺ຄຫິຕາ ມຍໍ ໂຫມ.

ອິທານິ ຍໍ ນິຄ຺ຄຫໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ທຸນ຺ນິຄ຺ຄຫິຕາ ຈ ໂຫມາ’’ຕິ ອໂວຈ, ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ຫຎ຺ຈິ ປຸຄ຺ຄໂລ…ເປ… ອິທໍ ເຕ ມິຈ຺ຉາຕິອາຫ. ເອວມິທໍ ອນຸໂລມປຏິໂລມໂຕ ຈຕູຫິ ປາປນາໂຣປນາຫິ ນິຄ຺ຄຫສ຺ສ ອຸປນີຕຕ຺ຕາ ອຸປນຍນຈຕຸກ຺ກໍ ນາມ ໂຫຕິ.

໕. ອິທານິ ‘‘ນ ເຫວໍ ນິຄ຺ຄເຫຕພ຺ເພ’’ຕິອາທິກໍ ນິຄ຺ຄມນຈຕຸກ຺ກໍ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ນ ເຫວໍ ນິຄ຺ຄເຫຕພ຺ເພຕິ ຍຖາຫໍ ຕຍາ ນິຄ຺ຄຫິໂຕ, ນ ຫິ ເອວໍ ນິຄ຺ຄເຫຕພ຺ໂພ. ເອຕສ຺ສ ຫິ ນິຄ຺ຄຫສ຺ສ ທຸນ຺ນິຄ຺ຄຫຠາໂວ ມຍາ ສາຘິໂຕ. ເຕນ ຫີຕິ ເຕນ ກາຣເຓນ, ຍສ຺ມາ ເອສ ນິຄ຺ຄໂຫ ທຸນ຺ນິຄ຺ຄໂຫ, ຕສ຺ມາ ຍໍ ມໍ ນິຄ຺ຄຓ຺ຫາສິ ຫຎ຺ຈິ ປຸຄ຺ຄໂລ…ເປ… ອິທໍ ເຕ ມິຈ຺ຉາຕິ, ອິທໍ ນິຄ຺ຄຓ຺ຫນໍ ຕວ ມິຈ຺ຉາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕນ ຫິ ເຍ ກເຕ ນິຄ຺ຄເຫຕິ ເຍນ ກາຣເຓນ ອິທໍ ມິຈ຺ຉາ, ເຕນ ກາຣເຓນ ໂຍ ຕຍາ ນິຄ຺ຄໂຫ ກໂຕ, ໂສ ທຸກ຺ກໂຏ. ຍໍ ມຍາ ປຏິກມ຺ມໍ ກຕໍ, ຕເທວ ສຸກຕໍ. ຍາປິ ເຈສາ ປຏິກມ຺ມຈຕຸກ຺ກາທິວເສນ ກຖາມຄ຺ຄສມ຺ປຏິປາທນາ ກຕາ, ສາປິ ສຸກຕາ. ເອວເມຕໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸປລພ຺ຠຕີຕິອາທິກສ຺ສ ອນຸໂລມປຎ຺ຈກສ຺ສ ນຸປລພ຺ຠຕີຕິອາທິການໍ ປຏິກມ຺ມນິຄ຺ຄໂຫປນຍນນິຄ຺ຄມນຈຕຸກ຺ການໍ ວເສນ ອນຸໂລມປຈ຺ຈນີກປຎ຺ຈກໍ ນາມ ນິທ຺ທິຏ຺ຐນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ສກວາທິໂນ ປຸພ຺ພປກ຺ເຂ ສຕິ ປຣວາທິໂນ ວຈນສາມຎ຺ຎມຕ຺ເຕນ ຉລວາເທນ ຊໂຍ ໂຫຕິ.

໒. ປຈ຺ຈນີການຸໂລມວຓ຺ຓນາ

໖. ອິທານິ ຍຖາ ປຣວາທິໂນ ປຸພ຺ພປກ຺ເຂ ສຕິ ສກວາທິໂນ ຘມ຺ເມເນວ ຕເຖນ ສຸຊໂຍ ໂຫຕິ, ຕຖາ ວາທຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ນຸປລພ຺ຠຕີຕິ ປຈ຺ຈນີການຸໂລມປຎ຺ຈກໍ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕຕ຺ຖ ປຈ຺ຈນີເກ ປຸຈ຺ຉາ ປຣວາທິສ຺ສ, ຣູປາທິເຠທໍ ສຈ຺ຈິກຏ຺ຐປຣມຕ຺ຖໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຎ຺ຎາ ສກວາທິສ຺ສ. ສຸທ຺ຘສມ຺ມຸຕິສຈ຺ຈໍ ວາ ປຣມຕ຺ຖມິສ຺ສກໍ ວາ ສມ຺ມຸຕິສຈ຺ຈໍ ສນ຺ຘາຍ ໂຍ ສຈ຺ຈິກຏ຺ໂຐຕິ ປຸນ ອນຸໂຍໂຄ ປຣວາທິສ຺ສ, ສມ຺ມຸຕິວເສນ ນຸປລພ຺ຠຕີຕິ ນວຕ຺ຕພ຺ພຕ຺ຕາ ມິສ຺ສກວເສນ ວາ ອນຸໂຍຄສ຺ສ ສໍກິຓ຺ຓຕ຺ຕາ ນ ເຫວນ຺ຕິ ປຏິກ຺ເຂໂປ ສກວາທິສ຺ສ. ປຏິຎ຺ຎາຕໍ ປຏິກ຺ຂິປຕີຕິ ວຈນສາມຎ຺ຎມຕ຺ເຕນ ອາຊານາຫິ ນິຄ຺ຄຫນ຺ຕິອາທິວຈນໍ ປຣວາທິສ຺ສ. ເອວມຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ນຸປລພ຺ຠຕີຕິ ທຸຕິຍວາທໍ ນິສ຺ສາຍ ທຸຕິໂຍ ນິຄ຺ຄໂຫ ໂຫຕີຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເອວໍ ເຕນ ຉເລນ ນິຄ຺ຄໂຫ ອາໂຣປິໂຕ.

໗-໑໐. ອິທານິ ຘມ຺ເມນ ສເມນ ອຕ຺ຕໂນ ວາເທ ຊຍໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ອນຸໂລມນເຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ອຕ຺ຕໂນ ລທ຺ຘິໍ ນິສ຺ສາຍ ປຏິຎ຺ຎາ ປຣວາທິສ຺ສ. ລທ຺ຘິຍາ ໂອກາສໍ ອທຕ຺ວາ ປຣມຕ຺ຖວເສນ ປຸນ ອນຸໂຍໂຄ ສກວາທິສ຺ສ, ປຣມຕ຺ຖວເສນ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ອຠາວໂຕ ປຏິກ຺ເຂໂປ ປຣວາທິສ຺ສ. ຕໂຕ ປຣໍ ຘມ຺ເມນ ສເມນ ອຕ຺ຕໂນ ຊຍທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ອາຊານາຫິ ປຏິກມ຺ມນ຺ຕິອາທິ ສພ຺ພໍ ສກວາທີວຈນເມວ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ສພ຺ເພສໍ ປຏິກມ຺ມນິຄ຺ຄໂຫປນຍນນິຄ຺ຄມນຈຕຸກ຺ການໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເອວມິທໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ນຸປລພ຺ຠຕີຕິອາທິກສ຺ສ ປຈ຺ຈນີກປຎ຺ຈກສ຺ສ ອຸປລພ຺ຠຕີຕິອາທີນໍ ປຏິກມ຺ມນິຄ຺ຄໂຫປນຍນນິຄ຺ຄມນຈຕຸກ຺ການຎ຺ຈ ວເສນ ປຈ຺ຈນີການຸໂລມປຎ຺ຈກໍ ນາມ ນິທ຺ທິຏ຺ຐໍ ໂຫຕິ. ເອວເມຕານິ ປຐມສຈ຺ຈິກຏ຺ເຐ ທ຺ເວ ປຎ຺ຈການິ ນິທ຺ທິຏ຺ຐານິ. ຕຕ຺ຖ ປຸຣິມປຎ຺ຈເກ ປຣວາທິສ຺ສ ສກວາທິນາ ກໂຕ ນິຄ຺ຄໂຫ ສຸນິຄ຺ຄໂຫ. ສກວາທິສ຺ສ ປນ ປຣວາທິນາ ຉລວາທໍ ນິສ຺ສາຍ ປຏິກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ອຕ຺ຕນາ ສາຘິໂຕ ຊໂຍ ທຸຊ຺ຊໂຍ. ທຸຕິຍປຎ຺ຈເກ ສກວາທິສ຺ສ ປຣວາທິນາ ກໂຕ ນິຄ຺ຄໂຫ ທຸນ຺ນິຄ຺ຄໂຫ. ປຣວາທິສ຺ສ ປນ ສກວາທິນາ ຘມ຺ມວາທໍ ນິສ຺ສາຍ ປຏິກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ອຕ຺ຕນາ ສາຘິໂຕ ຊໂຍ ສຸຊໂຍຕິ ປຐມສຈ຺ຈິກຏ຺ໂຐ. ຕຕ຺ເຖຕໍ ວຸຈ຺ຈຕິ –

‘‘ນິຄ຺ຄໂຫ ປຣວາທິສ຺ສ, ສຸທ຺ໂຘ ປຐມປຎ຺ຈເກ;

ອສຸທ຺ໂຘ ປນ ຕສ຺ເສວ, ປຏິກມ຺ມຊໂຍ ຕຫິໍ.

‘‘ນິຄ຺ຄໂຫ ສກວາທິສ຺ສ, ອສຸທ຺ໂຘ ທຸຕິຍປຎ຺ຈເກ;

ວິສຸທ຺ໂຘ ປນ ຕສ຺ເສວ, ປຏິກມ຺ມຊໂຍ ຕຫິໍ.

‘‘ຕສ຺ມາ ທ຺ວີສຸປິ ຐາເນສຸ, ຊໂຍວ ສກວາທິໂນ;

ຘມ຺ເມນ ຫິ ຊໂຍ ນາມ, ອຘມ຺ເມນ ກຸໂຕ ຊໂຍ.

‘‘ສຈ຺ຈິກຏ຺ເຐ ຍຖາ ເຈຕ຺ຖ, ປຎ຺ຈກທ຺ວຍມຓ຺ຑິເຕ;

ຘມ຺ມາຘມ຺ມວເສເນວ, ວຸຕ຺ໂຕ ຊຍປຣາຊໂຍ.

‘‘ອິໂຕ ປເຣສຸ ສພ຺ເພສຸ, ສຈ຺ຈິກຏ຺ເຐສຸ ປຓ຺ຑິໂຕ;

ເອວເມວ ວິຠາເວຍ຺ຍ, ອຸໂຠ ຊຍປຣາຊເຍ’’ຕິ.

໒. ໂອກາສສຈ຺ຈິກຏ຺ໂຐ

໑. ອນຸໂລມປຈ຺ຈນີກວຓ຺ຓນາ

໑໑. ເອວໍ ສຸທ຺ຘິກສຈ຺ຈິກຏ຺ຐໍ ວິຕ຺ຖາເຣຕ຺ວາ ອິທານິ ຕເມວ ອປເຣຫິ ໂອກາສາທີຫິ ນເຍຫິ ວິຕ຺ຖາເຣຕຸໍ ປຸນ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸປລພ຺ຠຕີຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕຕ຺ຖ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ປຣວາທິສ຺ສ. ປຸນ ສພ຺ພຕ຺ຖາຕິ ສຣີຣໍ ສນ຺ຘາຍ ອນຸໂຍໂຄ ສກວາທິສ຺ສ, ຣູປສ຺ມິໍ ອຕ຺ຕານໍ ສມນຸປສ຺ສນາໂທສຎ຺ຈ ‘ອຎ຺ຎໍ ຊີວໍ ອຎ຺ຎໍ ສຣີຣ’ນ຺ຕິ ອາປຊ຺ຊນໂທສຎ຺ຈ ທິສ຺ວາ ປຏິກ຺ເຂໂປ ປຣວາທິສ຺ສ. ເສສເມຕ຺ຖ ອນຸໂລມປຈ຺ຈນີກປຎ຺ຈເກ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ປາໂຐ ປນ ສງ຺ຂິຕ຺ໂຕ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ສຣີຣໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ສພ຺ພຕ຺ຖ ນ ອຸປລພ຺ຠຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ສຣີຣໂຕ ພຫິ ອຸປລພ຺ຠຕີຕິ ອາປຊ຺ຊຕິ. ຕສ຺ມາ ປຈ຺ຈນີເກ ປຏິກ຺ເຂໂປ ສກວາທິສ຺ສ, ປຐມໍ ອນຸຊານິຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ອວຊານາຕີຕິ ຉລວາທສ຺ສ ວເສນ ປຏິກມ຺ມໍ ປຣວາທິສ຺ສ. ເສສໍ ປາກຏເມວ.

໓. ກາລສຈ຺ຈິກຏ຺ໂຐ

໑. ອນຸໂລມປຈ຺ຈນີກວຓ຺ຓນາ

໑໒. ທຸຕິຍນເຍ ສພ຺ພທາຕິ ປຸຣິມປຈ຺ຉິມຊາຕິກາລຎ຺ຈ ຘຣມານປຣິນິພ຺ພຸຕກາລຎ຺ຈ ສນ຺ຘາຍ ອນຸໂຍໂຄ ສກວາທິສ຺ສ, ສ຺ເວວ ຂຕ຺ຕິໂຍ ໂສ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓຕິອາທີນໍ ອາປຕ຺ຕິໂທສຎ຺ຈ ຘຣມານປຣິນິພ຺ພຸຕານໍ ວິເສສາຠາວໂທສຎ຺ຈ ທິສ຺ວາ ປຏິກ຺ເຂໂປ ປຣວາທິສ຺ສ. ເສສໍ ປຐມນເຍ ວຸຕ຺ຕສທິສເມວ.

໔. ອວຍວສຈ຺ຈິກຏ຺ໂຐ

໑. ອນຸໂລມປຈ຺ຈນີກວຓ຺ຓນາ

໑໓. ຕຕິຍນເຍ ສພ຺ເພສູຕິ ຂນ຺ຘາຍຕນາທີນິ ສນ຺ຘາຍ ອນຸໂຍໂຄ ສກວາທິສ຺ສ, ຣູປສ຺ມິໍ ອຕ຺ຕາ, ຈກ຺ຂຸສ຺ມິໍ ອຕ຺ຕາຕິອາທິໂທສຠເຍນ ປຏິກ຺ເຂໂປ ປຣວາທິສ຺ສ. ເສສໍ ຕາທິສເມວາຕິ.

ໂອກາສທິສຈ຺ຈິກຏ຺ຐາທິ

໒. ປຈ຺ຈນີການຸໂລມວຓ຺ຓນາ

໑໔. ເອວເມຕານິ ຕີຓິ ອນຸໂລມປຈ຺ຈນີກປຎ຺ຈເກ ອນຸໂລມມຕ຺ຕວເສເນວ ຕາວ ປຏິປາຏິຍາ ຠາເຊຕ຺ວາ ປຸນ ປຈ຺ຈນີການຸໂລມປຎ຺ຈເກ ປຈ຺ຈນີກມຕ຺ຕວເສເນວ ຠາເຊຕຸໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ນຸປລພ຺ຠຕີຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕຕ຺ຖ ອນຸໂລມປຎ຺ຈກສ຺ສ ປາຬິຍໍ ສງ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອາຄເຕ ປຈ຺ຈນີເກ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ປຈ຺ຈນີກສ຺ສ ຈ ປາຬິຍໍ ສງ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອາຄເຕ ອນຸໂລເມ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ສຸທ຺ຘິກສ຺ສ ເຈວ ອິເມສຎ຺ຈ ຕິຓ຺ຓນ຺ຕິ ຈຕຸນ຺ນໍ ສຈ຺ຈິກຏ຺ຐານໍ ເອເກກສ຺ມິໍ ສຈ຺ຈິກຏ຺ເຐ ອນຸໂລມປຈ຺ຈນີກສ຺ສ ປຈ຺ຈນີການຸໂລມສ຺ສ ຈາຕິ ທ຺ວິນ຺ນໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ປຈ຺ຈນີການໍ ວເສນ ອຍໍ ອຏ຺ຐມຸຂາ ນາມ ວາທຍຸຕ຺ຕິ ນິທ຺ທິຏ຺ຐາ ໂຫຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ຍາ ເອເກກສ຺ມິໍ ມຸເຂ ເອເກກສ຺ສ ນິຄ຺ຄຫສ຺ສ ວເສນ ອຏ຺ຐກນິຄ຺ຄໂຫຕິ ປາຬິຍໍ ລິຂິຍຕິ. ຕຕ຺ເຖຕໍ ວຸຈ຺ຈຕິ –

‘‘ເອວໍ ຈຕຸພ຺ພິເຘ ປຎ຺ເຫ, ປຎ຺ຈກທ຺ວຍເຠທໂຕ;

ເອສາ ອຏ຺ຐມຸຂາ ນາມ, ວາທຍຸຕ຺ຕິ ປກາສິຕາ.

‘‘ອຏ຺ເຐວ ນິຄ຺ຄຫາ ຕຕ຺ຖ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ເຕສຸ ຘມ຺ມິກາ;

ອຘມ຺ມິກາ ຈ ຈຕ຺ຕາໂຣ, ສພ຺ພຕ຺ຖ ສກວາທິໂນ;

ຊໂຍ ປຣາຊໂຍ ເຈວ, ສພ຺ພຕ຺ຖ ປຣວາທິໂນ’’ຕິ.

ສຈ຺ຈິກຏ຺ຐວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໕. ສຸທ຺ຘິກສໍສນ຺ທນວຓ຺ຓນາ

໑໗-໒໗. ອິທານິ ຣູປາທີຫິ ສທ຺ຘິໍ ສຈ຺ຈິກຏ຺ຐສໍສນ຺ທນໍ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ຣູປຎ຺ຈາຕິ ຍຖາ ຣູປໍ ປຣມຕ຺ຖໂຕ ອຸປລພ຺ຠຕິ, ກິໍ ເຕ ປຸຄ຺ຄໂລປິ ຕເຖວ ອຸປລພ຺ຠຕີຕິ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ອຕ຺ຖິ ປຸຄ຺ຄໂລຕິ ວຈນມຕ຺ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປຏິຎ຺ຎາ ປຣວາທິສ຺ສ. ຍທິ ເຕ ຣູປໍ ວິຍ ປຣມຕ຺ຖໂຕ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຕ຺ຖິ, ຣູປໂຕ ເວທນາທີນໍ ວິຍ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສາປິ ອຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ ອນຸໂຍໂຄ ສກວາທິສ຺ສ, ສມຍສຸຕ຺ຕວິໂຣຘໍ ທິສ຺ວາ ປຏິກ຺ເຂໂປ ປຣວາທິສ຺ສ. ເສສໍ ອຕ຺ຖໂຕ ປາກຏເມວ. ຘມ຺ມໂຕ ປເນຕ຺ຖ ສຕ຺ຕປຎ຺ຎາສເຠທສ຺ສ ສຈ຺ຈິກຏ຺ຐປຣມຕ຺ຖສ຺ສ ວເສນ ສກວາທີປກ຺ຂມູລເກ ອນຸໂລມປຈ຺ຈນີເກ ສຕ຺ຕປຎ຺ຎາສ ອນຸໂລມປຎ຺ຈການິ ທສ຺ສິຕານິ. ປຏິກມ຺ມຈຕຸກ຺ກາທີນິ ສງ຺ຂິຕ຺ຕານິ. ປຣວາທີປກ຺ຂມູລເກປິ ປຈ຺ຈນີການຸໂລເມ ສຕ຺ຕປຎ຺ຎາສ ປຏິໂລມປຎ຺ຈການິ ທສ຺ສິຕານິ. ປຏິກມ຺ມຈຕຸກ຺ກາທີນິ ສງ຺ຂິຕ຺ຕານິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ’’ຕິ ວຈນມຕ຺ເຕນ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ອຕ຺ຖິຕໍ ຣູປສ຺ສ ຈ ສຈ຺ຈິກຏ຺ຐປຣມຕ຺ຖວເສນ ອຸປລພ຺ຠນີຍຕໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອຸຠິນ຺ນໍ ອຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ປຏິຊານາປນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາຕິ ອນຸໂຍໂຄ ປຣວາທິສ຺ສ, ສມ຺ມຸຕິປຣມຕ຺ຖານໍ ເອກຕ຺ຕນານຕ຺ຕປຎ຺ຫສ຺ສ ຐປນີຍຕ຺ຕາ ປຏິກ຺ເຂໂປ ສກວາທິສ຺ສ. ເສສມິຘາປິ ອຕ຺ຖໂຕ ປາກຏເມວາຕິ.

ສຸທ຺ຘິກສໍສນ຺ທນວຓ຺ຓນາ.

໖. ໂອປມ຺ມສໍສນ຺ທນວຓ຺ຓນາ

໒໘-໓໖. ອິທານິ ຣູປາທີເຫວ ສທ຺ຘິໍ ໂອປມ຺ມວເສນ ສຈ຺ຈິກຏ຺ຐສໍສນ຺ທນໍ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ຣູປເວທນານໍ ອຸປລທ຺ຘິສາມຎ຺ເຎນ ອຎ຺ຎຕ຺ຕປຸຈ຺ຉາ ຈ ປຸຄ຺ຄລຣູປານໍ ອຸປລທ຺ຘິສາມຎ຺ຎປຸຈ຺ຉາ ຈາຕິ ປຸຈ຺ຉາທ຺ວຍມ຺ປິ ສກວາທິສ຺ສ, ອຸໂຠປິ ປຏິຎ຺ຎາ ປຣວາທິສ຺ສ. ປຣວາທິນາ ອນຸຎ຺ຎາເຕນ ອຸປລທ຺ຘິສາມຎ຺ເຎນ ຣູປເວທນານໍ ວິຍ ຣູປປຸຄ຺ຄລານໍ ອຎ຺ຎຕ຺ຕານຸໂຍໂຄ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິກ຺ເຂໂປ ອິຕຣສ຺ສ. ເສສມິຘາປິ ອຕ຺ຖໂຕ ປາກຏເມວ. ຘມ຺ມໂຕ ປເນຕ຺ຖ ຣູປມູລກາທີນໍ ຈກ຺ການຎ຺ຈ ວເສນ ສກວາທີປກ຺ເຂ ວີສາຘິການິ ນວ ນິຄ຺ຄຫປຎ຺ຈກສຕານິ ທສ຺ສິຕານິ. ກຖໍ? ຂນ຺ເຘສຸ ຕາວ ຣູປມູລເກ ຈກ຺ເກ ຈຕ຺ຕາຣິ, ຕຖາ ເວທນາທິມູລເກສູຕິ ວີສຕິ. ອາຍຕເນສຸ ຈກ຺ຂາຍຕນມູລເກ ຈກ຺ເກ ເອກາທສ, ຕຖາ ເສເສສູຕິ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສສຕໍ. ຘາຕູສຸ ຈກ຺ຂຸຘາຕຸມູລເກ ຈກ຺ເກ ສຕ຺ຕຣສ, ຕຖາ ເສເສສູຕິ ຉາຘິການິ ຕີຓິ ສຕານິ. ອິນ຺ທ຺ຣິເຍສຸ ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິຍມູລເກ ຈກ຺ເກ ເອກວີສຕິ, ຕຖາ ເສເສສູຕິ ທ຺ວາສຏ຺ຐາຘິການິ ຈຕ຺ຕາຣິ ສຕານິ. ເອວໍ ສພ຺ພານິປິ ວີສາຘິການິ ນວ ນິຄ຺ຄຫປຎ຺ຈກສຕານິ ໂຫນ຺ຕິ.

໓໗-໔໕. ປຣວາທີປກ຺ເຂປິ ຣູປໍ ອຸປລພ຺ຠຕີຕິ ອນຸໂລມວເສເນວ ຣູປເວທນາທີນໍ ອຎ຺ຎຕ຺ຕປຏິຎ຺ຎໍ ກາເຣຕ຺ວາ ປຸນ ອຕ຺ຖິ ປຸຄ຺ຄໂລຕິ ສຸຕ຺ຕໍ ນິສ຺ສາຍ ຉລວເສນ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ຣູປາທີຫິ ອຸປລທ຺ຘິສາມຎ຺ຎໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ອຎ຺ຎຕ຺ຕານຸໂຍໂຄ ກໂຕ. ເສສມິຘາປິ ອຕ຺ຖໂຕ ອຸຕ຺ຕານເມວ. ຘມ຺ມໂຕປິ ສກວາທີປກ຺ເຂ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ວີສາຘິການິ ນວ ປຏິກມ຺ມປຎ຺ຈກສຕານິ ທສ຺ສິຕານິ.

ຣູປາທີຫິ ສທ຺ຘິໍ ໂອປມ຺ມວເສນ ສຈ຺ຈິກຏ຺ຐສໍສນ຺ທນໍ.

໗. ຈຕຸກ຺ກນຍສໍສນ຺ທນວຓ຺ຓນາ

໔໖-໕໒. ອິທານິ ຍໍ ສຈ຺ຈິກຏ຺ຐປຣມຕ຺ເຖນ ອຸປລພ຺ຠຕິ, ເຕນ ຍສ຺ມາ ຣູປາທີສຸ ສຕ຺ຕປຎ຺ຎາສາຍ ສຈ຺ຈິກຏ຺ຐປຣມຕ຺ເຖສຸ ອຎ຺ຎຕເຣນ ຠວິຕພ຺ພໍ; ຣູປາທິນິສ຺ສິເຕນ ວາ, ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ວາ ຣູປາທີຫິ, ຣູປາທີນໍ ວາ ນິສ຺ສເຍນ, ຕສ຺ມາ ອິມິນາ ຈຕຸກ຺ກນເຍນ ສຈ຺ຈິກຏ຺ຐສໍສນ຺ທນໍ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕຕ຺ຖ ຣູປໍ ປຸຄ຺ຄໂລຕິ ອນຸໂຍໂຄ ສກວາທິສ຺ສ, ອຸຈ຺ເຉທທິຏ຺ຐິຠເຍນ ນ ເຫວາຕິ ປຏິກ຺ເຂໂປ ປຣວາທິສ຺ສ, ນິຄ຺ຄຫາໂຣປນໍ ສກວາທິສ຺ສ. ກິໍ ປເນຕໍ ຍຸຕ຺ຕໍ, ນນຸ ຣູປໍ ເວທນາຕິ ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ປຏິກ຺ຂິປິຕພ຺ພເມວາຕິ? ອາມ ປຏິກ຺ຂິປິຕພ຺ພໍ. ຕໍ ປນ ຣູປໂຕ ເວທນາຍ ອຎ຺ຎສຠາວສພ຺ຠາວໂຕ, ນ ອຎ຺ຎຕ຺ຕາຠາວໂຕ. ອຍຎ຺ຈ ຣູປາທີສຸ ເອກຘມ຺ມໂຕປິ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ອຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ນ ອິຈ຺ຉຕິ, ຕສ຺ມາ ຍຸຕ຺ຕໍ. ອຍຎ຺ຈ ອນຸໂຍໂຄ ຣູປໍ ປຸຄ຺ຄໂລ…ເປ… ອຎ຺ຎາຕາວິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລຕິ ສກລໍ ປຣມຕ຺ຖສຈ຺ຈໍ ສນ຺ຘາຍ ອາຣທ຺ໂຘ. ສກລໍ ປນ ປຈ຺ຈຕ຺ຕລກ຺ຂຓວເສນ ເອກໂຕ ວຕ຺ຕຸໍ ນ ສກ຺ກາຕິ ຕນ຺ຕິວເສນ ອນຸໂຍຄລກ຺ຂຓມຕ຺ຕເມຕໍ ຐປິຕໍ. ເຕນ ວິຎ຺ຎູ ອຕ຺ຖໍ ວິຠາເວນ຺ຕິ. ວາທກາເມນ ປນ ອິມໍ ລກ຺ຂຓໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຍຖາ ຍຖາ ປຣວາທິສ຺ສ ໂອກາໂສ ນ ໂຫຕິ, ຕຖາ ຕຖາ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ອິຕິ ຕນ຺ຕິວເສນ ອນຸໂຍຄລກ຺ຂຓສ຺ສ ຐປິຕຕ຺ຕາປິ ຍຸຕ຺ຕເມວ. ອິມິນາ ນເຍນ ສພ຺ພານຸໂຍເຄສຸ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ອຍໍ ປນ ວິເສໂສ – ຣູປສ຺ມິໍ ປຸຄ຺ຄໂລຕິອາທີສຸ ຍຖາ ເອກໍ ມຫາຠູຕໍ ນິສ຺ສາຍ ຕໂຍ ມຫາຠູຕາ, ວຕ຺ຖຸຣູປໍ ນິສ຺ສາຍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ຣູປສ຺ມິນ຺ຕິ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ກິໍ ເຕ ເອວໍ ຣູປສ຺ມິໍ ປຸຄ຺ຄໂລ? ຍຖາ ຈ ສຠາຄວິນິພ຺ໂຠຄໂຕ ເວທນາທໂຍ ສພ຺ພຘມ຺ມາ, ອຣູປາ ວາ ປນ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຂນ຺ຘາ, ນິພ຺ພານເມວ ວາ ‘‘ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ຣູປາ’’ຕິ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ກິໍ ເຕ ເອວໍ ປຸຄ຺ຄໂລ? ຍຖາ ຈ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານານໍ ຣູປານໍ ນິສ຺ສຍວເສນ ‘‘ເວທນາຍ ຣູປໍ…ເປ… ວິຎ຺ຎາຓສ຺ມິໍ ຣູປ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ກິໍ ເຕ ເອວໍ ປຸຄ຺ຄໂລຕິ? ສພ຺ພານຸໂຍເຄສຸ ປນ ອຸຈ຺ເຉທທິຏ຺ຐິຠເຍນ ເຈວ ສມຍວິໂຣເຘນ ຈ ປຏິກ຺ເຂໂປ ປຣວາທິສ຺ສ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຕ຺ຖໂຕ ປາກຏເມວ. ຘມ຺ມໂຕ ປເນຕ຺ຖ ສຕ຺ຕປຎ຺ຎາສາຍ ສຈ຺ຈິກຏ຺ເຐສຸ ເອເກກສ຺ມິໍ ຈຕ຺ຕາຣິ ຈຕ຺ຕາຣິ ກຕ຺ວາ ນິຄ຺ຄຫວເສນ ອຏ຺ຐວີສາຘິການິ ທ຺ເວ ປຎ຺ຈກສຕານິ ທສ຺ສິຕານິ. ປຣວາທີປກ຺ເຂປິ ປຏິກມ຺ມວເສນ ຕຕ຺ຕກາເນວ. ຍາ ປເນຕ຺ຖ ອຕ຺ຖິ ປຸຄ຺ຄໂລຕິ ວຸຕ຺ເຕ ສກວາທິສ຺ສ ປຏິຎ຺ຎາ, ສາ ສຸຕ຺ເຕ ອາຄເຕນ ສມ຺ມຸຕິວເສນ. ໂຍ ຣູປໍ ປຸຄ຺ຄໂລຕິອາທີສຸ ປຏິກ຺ເຂໂປ, ໂສ ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິປຎ຺ຫສ຺ສ ຐປນີຍຕ຺ຕາ. ປຣວາທິສ຺ສ ປຏິກມ຺ມໍ ຉລວເສເນວາຕິ.

ຈຕຸກ຺ກນຍສໍສນ຺ທນໍ.

ນິຏ຺ຐິຕາ ຈ ສໍສນ຺ທນກຖາ.

໘. ລກ຺ຂຓຍຸຕ຺ຕິວຓ຺ຓນາ

໕໓. ອິທານິ ລກ຺ຂຓຍຸຕ຺ຕິ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ຐເປຕ຺ວາ ນິພ຺ພານໍ ເສໂສ ສຈ຺ຈິກຏ຺ຐປຣມຕ຺ໂຖ ປຈ຺ຈຍປຏິພທ຺ຘຕາຍ ສປ຺ປຈ຺ຈໂຍ, ປຈ຺ຈເຍຫິ ສມາຄມ຺ມ ກຕຕ຺ຕາ ສງ຺ຂໂຕ, ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ນິຣຸຊ຺ຌນໂຕ ສທາ ອຠາວໂຕ ອສສ຺ສໂຕ, ອຸປ຺ປຕ຺ຕິກາຣຓສງ຺ຂາຕສ຺ສ ນິມິຕ຺ຕສ຺ສ ອຕ຺ຖິຕາຍ ສນິມິຕ຺ໂຕ, ນິພ຺ພານໍ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣາຠາວໂຕ ອປ຺ປຈ຺ຈຍໍ ອສງ຺ຂຕໍ ສສ຺ສຕໍ ອນິມິຕ຺ຕນ຺ຕິ ອິທໍ ສຈ຺ຈິກຏ຺ຐສ຺ສ ລກ຺ຂຓໍ. ຕສ຺ມາ ຍທິ ປຸຄ຺ຄໂລປິ ສຈ຺ຈິກຏ຺ຐປຣມຕ຺ໂຖວ ຕສ຺ສາປິ ອິມິນາ ລກ຺ຂເຓນ ຠວິຕພ຺ພນ຺ຕິ ສນ຺ຘາຍ ປຸຄ຺ຄໂລ ສປ຺ປຈ຺ຈໂຍຕິອາທໂຍ ອຏ຺ຐປິ ອນຸໂຍຄາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິກ຺ເຂໂປ ປຣວາທິສ຺ສ. ອາຊານາຫິ ນິຄ຺ຄຫນ຺ຕິອາທິ ປເນຕ຺ຖ ສງ຺ຂິຕ຺ຕໍ. ເອວເມຕານິ ສກວາທີປກ຺ເຂ ອນຸໂລມປຈ຺ຈນີເກ ອນຸໂລມມຕ຺ຕວເສນ ອຏ຺ຐ ປຎ຺ຈການິ ເວທິຕພ຺ພານິ.

໕໔. ປຣວາທີປກ຺ເຂປິ ປຈ຺ຈນີການຸໂລເມ ປຈ຺ຈນີກມຕ຺ຕວເສນ ອຏ຺ເຐວ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ປຣວາທິນາ ສຸຕ຺ຕວເສນ ສມ຺ມຸຕິສຈ຺ຈໍ ສາຘິຕໍ, ສມ຺ມຸຕິຍາ ຈ ສປ຺ປຈ຺ຈຍາທິຠາໂວ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ຍາຖາວໂຕ ຈ ປຏິກ຺ເຂໂປ ສກວາທິສ຺ສ. ຉລວເສນ ປນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ‘‘ອາຊານາຫິ ປຏິກມ຺ມ’’ນ຺ຕິອາທິ ສພ຺ພໍ ອິຘາປິ ສງ຺ຂິຕ຺ຕເມວ.

ລກ຺ຂຓຍຸຕ຺ຕິກຖາວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໙. ວຈນໂສຘນວຓ຺ຓນາ

໕໕-໕໙. ອິທານິ ວຈນໂສຘນໍ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ຍເທຕໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸປລພ຺ຠຕີຕິ ວຈນໍ, ຕໍ ໂສເຘຕຸໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸປລພ຺ຠຕິ, ອຸປລພ຺ຠຕິ ປຸຄ຺ຄໂລຕິ. ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ຍເທຕໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸປລພ຺ຠຕີຕິ ປທທ຺ວຍໍ, ຕໍ ເອກຕ຺ຖໍ ວາ ຠເວຍ຺ຍ ນານຕ຺ຖໍ ວາ. ຍທິ ຕາວ ນານຕ຺ຖໍ, ຍຖາ ອຎ຺ຎໍ ຣູປໍ, ອຎ຺ຎາ ເວທນາ, ເອວໍ ອຎ຺ໂຎ ປຸຄ຺ຄໂລ, ອຎ຺ໂຎ ອຸປລພ຺ຠຕີຕິ ອາປຊ຺ຊຕິ. ອເຖກຕ຺ຖໍ, ຍຖາ ຍໍ ຈິຕ຺ຕໍ ຕໍ ມໂນ, ເອວໍ ສ຺ເວວ ປຸຄ຺ຄໂລ, ໂສ ອຸປລພ຺ຠຕີຕິ ອາປຊ຺ຊຕິ. ເຕນ ຕໍ ວທາມິ ‘‘ຍທິ ເຕ ໂຍ ປຸຄ຺ຄໂລ, ໂສ ອຸປລພ຺ຠຕິ, ເອວໍ ສນ຺ເຕ ໂຍ ໂຍ ອຸປລພ຺ຠຕິ, ໂສ ໂສ ປຸຄ຺ຄໂລຕິ ອາປຊ຺ຊຕິ, ກິໍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉສິ ເອຕ’’ນ຺ຕິ? ຕໂຕ ປຸຄ຺ຄລວາທີ ຍສ຺ມາ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ອຸປລພ຺ຠຕໍ ອິຈ຺ຉຕິ, ນ ອຸປລພ຺ຠມານານມ຺ປິ ຣູປາທີນໍ ປຸຄ຺ຄລຠາວໍ, ຕສ຺ມາ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸປລພ຺ຠຕິ, ອຸປລພ຺ຠຕິ ເກ ຫິ ຈິ ປຸຄ຺ຄໂລ ເກ ຫິ ຈິ ນ ປຸຄ຺ຄໂລຕິອາທິມາຫ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ມມ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຕ຺ຖິ ປຸຄ຺ຄໂລຕິ ສຕ຺ຖຸ ວຈນໂຕ ອຸປລພ຺ຠຕິ. ໂຍ ປນ ອຸປລພ຺ຠຕິ, ນ ໂສ ສພ຺ໂພ ປຸຄ຺ຄໂລ, ອຖ ໂຂ ເກ ຫິ ຈິ ປຸຄ຺ຄໂລ ເກ ຫິ ຈິ ນ ປຸຄ຺ຄໂລຕິ. ຕຕ຺ຖ ໂກ-ກາຣຕ຺ເຖ ເກ-ກາໂຣ, ຫິ-ກາໂຣ ຈ ນິປາຕມຕ຺ໂຕ. ໂກຈິ ປຸຄ຺ຄໂລ, ໂກຈິ ນ ປຸຄ຺ຄໂລຕິ ອຍໍ ປເນຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ປຸຄ຺ຄໂລປິ ຫິ ຣູປາທີສຸປິ ໂຍ ໂກຈິ ຘມ຺ໂມ ອຸປລພ຺ຠຕິເຍວ, ຕຕ຺ຖ ປຸຄ຺ຄໂລວ ປຸຄ຺ຄໂລ. ຣູປາທີສຸ ປນ ໂກຈິປິ ນ ປຸຄ຺ຄໂລຕິ. ຕໂຕ ຕໍ ສກວາທີ ອາຫ – ປຸຄ຺ຄໂລ ເກ ຫິ ຈິ ອຸປລພ຺ຠຕິ ເກ ຫິ ຈິ ນ ອຸປລພ຺ຠຕີຕິ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸປລພ຺ຠຕີຕິ ປທທ຺ວຍສ຺ສ ອຕ຺ຖໂຕ ເອກຕ຺ເຕ ຍທິ ອຸປລພ຺ຠຕີຕິ ອນຸຎ຺ຎາໂຕ ຘມ຺ໂມ ປຸຄ຺ຄລໂຕ ອນຎ຺ໂຎປິ ໂກຈິ ປຸຄ຺ຄໂລ ໂກຈິ ນ ປຸຄ຺ຄໂລ, ປຸຄ຺ຄໂລປິ ເຕ ໂກຈິ ອຸປລພ຺ຠຕິ, ໂກຈິ ນ ອຸປລພ຺ຠຕີຕິ ອາປຊ຺ຊຕິ, ກິໍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉສິ ເອຕນ຺ຕິ? ໂສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ອນຸປລທ຺ຘິໍ ອນິຈ຺ຉນ຺ໂຕ ນ ເຫວນ຺ຕິ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ອິໂຕ ປຣໍ ‘‘ອາຊານາຫິ ນິຄ຺ຄຫ’’ນ຺ຕິອາທິ ສພ຺ພໍ ສງ຺ຂິຕ຺ຕໍ. ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ປນ ເວທິຕພ຺ພໍ. ປຸຄ຺ຄໂລ ສຈ຺ຈິກຏ຺ໂຐຕິອາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ສພ຺ພານິ ເຫຕານິ ອຸປລພ຺ຠຕິເວວຈນາເນວ, ອປິຈ ຍສ຺ມາ ‘‘ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸປລພ຺ຠຕິສຈ຺ຈິກຏ຺ຐປຣມຕ຺ເຖນາ’’ຕິ ອຍໍ ປຸຄ຺ຄລວາທິໂນ ປຏິຎ຺ຎາ, ຕສ຺ມາສ຺ສ ຍເຖວ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸປລພ຺ຠຕີຕິ ລທ຺ຘິ, ເອວເມວໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ສຈ຺ຈິກຏ຺ໂຐຕິປິ ອາປຊ຺ຊຕິ. ຍາ ປນສ຺ສ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຕ຺ຖີຕິ ລທ຺ຘິ, ຕສ຺ສາ ວິຊ຺ຊມາໂນຕິເວວຈນເມວ, ຕສ຺ມາ ສພ຺ພານິເປຕານິ ວຈນານິ ໂສຘິຕານິ.

໖໐. ຕຕ຺ຖ ຍໍ ອວສາເນ ‘‘ປຸຄ຺ຄໂລ ອຕ຺ຖິ, ອຕ຺ຖິ ນ ສພ຺ໂພ ປຸຄ຺ຄໂລ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕຕ຺ຣາຍມຘິປ຺ປາໂຍ – ຍຎ຺ເຫຕໍ ປຣວາທິນາ ‘‘ປຸຄ຺ຄໂລ ອຕ຺ຖິ, ອຕ຺ຖິ ເກຫິຈິ ປຸຄ຺ຄໂລ, ເກຫິຈິ ນ ປຸຄ຺ຄໂລ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ຍສ຺ມາ ອຕ຺ຖໂຕ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຕ຺ຖິ, ອຕ຺ຖິ ນ ສພ຺ໂພ ປຸຄ຺ຄໂລຕິ ເອຕ຺ຕກໍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ນໍ ສກວາທີ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉາເປຕ຺ວາ ອິທານິ ນໍ ເອວໍ ອນຸຍຸຎ຺ຊຕິ. ຕຍາ ຫິ ‘‘ອຕ຺ຖິ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຕ຺ຕຫິຕາຍ ປຏິປນ຺ໂນ’’ຕິ ວຈນມຕ຺ຕໍ ນິສ຺ສາຍ ‘‘ປຸຄ຺ຄໂລ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ ລທ຺ຘິ ຄຫິຕາ, ຍຖາ ຈ ຠຄວຕາ ເອຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕຖາ ‘‘ສຸຎ຺ຎໂຕ ໂລກໍ ອເວກ຺ຂສ຺ສຸ, ໂມຆຣາຊາ, ສທາ ສໂຕ’’ຕິອາທິນາ (ສຸ. ນິ. ໑໑໒໕) ນເຍນ ‘‘ນຕ຺ຖີ’’ຕິປິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ມາ ຍເຖວ ເຕ ‘‘ປຸຄ຺ຄໂລ ອຕ຺ຖິ, ອຕ຺ຖິ ນ ສພ຺ໂພ ປຸຄ຺ຄໂລ’’ຕິ ລທ຺ຘິ, ຕຖາ ປຸຄ຺ຄໂລ ນຕ຺ຖິ, ນຕ຺ຖິ ນ ສພ຺ໂພ ປຸຄ຺ຄໂລຕິປິ ອາປຊ຺ຊຕິ, ກິໍ ເອຕໍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉສີຕິ? ອຖ ນໍ ອສມ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ໂຕ ນ ເຫວາຕິ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ເສສເມຕ຺ຖ ນິຄ຺ຄຫາທິວິຘານໍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພນ຺ຕິ.

ວຈນໂສຘນວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໑໐. ປຎ຺ຎຕ຺ຕານຸໂຍຄວຓ຺ຓນາ

໖໑-໖໖. ອິທານິ ປຎ຺ຎຕ຺ຕານຸໂຍໂຄ ນາມ ໂຫຕິ. ຣູປຘາຕຸຍາ ຫິ ປຸຄ຺ຄລວາທີ ຣູປິໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ປຎ຺ຎເປຕິ, ຕຖາ ອຣູປຘາຕຸຍາ ອຣູປິໍ. ຕສ຺ສ ຕໍ ລທ຺ຘິໍ ຠິນ຺ທິຕຸໍ ສພ຺ພາປິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ຈ ປຏິກ຺ເຂໂປ ຈ ອິຕຣສ຺ສ. ໂສ ຫິ ຣູປີຕິ ວຸຕ຺ເຕ ຣູປກາຍສພ຺ຠາວໂຕ ເຈວ ຕຖາຣູປາຍ ຈ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ອຕ຺ຖິຕາຍ ປຏິຊານາຕິ. ກາມີຕິ ວຸຕ຺ເຕ ວີຕຣາຄສພ຺ຠາວໂຕ ເຈວ ຕຖາຣູປາຍ ຈ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ນຕ຺ຖິຕາຍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ອຣູປີຕິ ວຸຕ຺ເຕປິ ອຣູປກ຺ຂນ຺ຘສພ຺ຠາວໂຕ ເຈວ ຕຖາຣູປາຍ ຈ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ອຕ຺ຖິຕາຍ ປຏິຊານາຕິ. ທ຺ວີສຸປິ ນເຍສຸ ສຕ຺ໂຕຕິ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ເວວຈນວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ.

໖໗. ອິທານິ ຍສ຺ມາ ໂສ ‘‘ກາເຍ ກາຍານຸປສ຺ສີ’’ຕິ ອາຄຕຏ຺ຐາເນ ອຎ຺ໂຎ ກາໂຍ ອຎ຺ໂຎ ປຸຄ຺ຄໂລຕິ ອິຈ຺ຉຕິ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ລທ຺ຘິໍ ຠິນ຺ທິຕຸໍ ກາໂຍຕິ ວາ ສຣີຣນ຺ຕິ ວາຕິອາທິ ສກວາທີປຸຈ຺ຉາ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ກາຍໍ ອປ຺ປິຍໍ ກຣິຕ຺ວາຕິ ກາຍໍ ອປ຺ເປຕພ຺ພໍ ອລ຺ລີຍາເປຕພ຺ພໍ ເອກີຠາວໍ ອຸປເນຕພ຺ພໍ ອວິຠຊິຕພ຺ພໍ ກຕ຺ວາ ປຸຈ຺ຉາມີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອເສເສຕິ ເອໂສ ໂສເຍວ. ເອເສ ເອເສຕິປິ ປາໂຐ. ເອໂສ ເອໂສເຍວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອກຏ຺ເຐຕິ ເອກຏ຺ໂຐ. ສເມ ສມຠາເຄ ຕຊ຺ຊາເຕຕິ ສໂມ ສມຠາໂຄ ຕຊ຺ຊາຕິໂກ. ວຈນມຕ຺ເຕເຍເວຕ຺ຖ ເຠໂທ. ອຕ຺ຖໂຕ ປນ ກາໂຍວ ເອໂສຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ປຣວາທີ ນານຕ຺ຕໍ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ ອາມນ຺ຕາຕິ ປຏິຊານາຕິ. ປຸຄ຺ຄໂລຕິ ວາ ຊີໂວຕິ ວາຕິ ປຸຈ຺ຉາຍປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອຎ຺ໂຎ ກາໂຍຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ປນ ກາຍານຸປສ຺ສນາຍ ເອວໍລທ຺ຘິກຕ຺ຕາ ປຏິຊານາຕິ. ອຎ຺ຎໍ ຊີວນ຺ຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ປນ ອາຫຈ຺ຈ ຠາສິຕໍ ສຸຕ຺ຕໍ ປຏິກ຺ຂິປິຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ອວຊານາຕິ. ຕໂຕ ປຣໍ ‘‘ອາຊານາຫິ ນິຄ຺ຄຫ’’ນ຺ຕິອາທິ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວ.

໖໘. ປຣວາທີປກ຺ເຂ ປນ ອຎ຺ໂຎ ກາໂຍ ອຎ຺ໂຎ ປຸຄ຺ຄໂລຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ສກວາທີ ຐປນີຍປຎ຺ຫຕ຺ຕາ ປຏິກ຺ຂິປຕິ, ປຣວາທີ ຉລວເສນ ປຏິກມ຺ມໍ ກໂຣຕິ. ຕມ຺ປິ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.

ປຎ຺ຎຕ຺ຕານຸໂຍຄວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.

໑໑. ຄຕິອນຸໂຍຄວຓ຺ຓນາ

໖໙-໗໒. ອິທານິ ຄຕິປຣິວຕ຺ຕນມຸເຂນ ຈຸຕິປຏິສນ຺ຘິອນຸໂຍໂຄ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ປຸຄ຺ຄລວາທີ ‘‘ສ ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸປຣມໍ ສນ຺ຘາວິຕ຺ວານ ປຸຄ຺ຄໂລ’’ຕິອາທີນິ (ສໍ. ນິ. ໒.໑໓໓; ອິຕິວຸ. ໒໔) ສຸຕ຺ຕານິ ນິສ຺ສາຍ ປຸຄ຺ຄໂລ ສນ຺ຘາວຕີຕິ ລທ຺ຘິໍ ຄເຫຕ຺ວາ ໂວຫຣຕິ, ຕສ຺ມາສ຺ສ ຕໍ ລທ຺ຘິໍ ຠິນ຺ທິຕຸໍ ສນ຺ຘາວຕີຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ. ຕຕ຺ຖ ສນ຺ຘາວຕີຕິ ສໍສຣຕິ ຄມນາຄມນໍ ກໂຣຕິ. ອຕ຺ຕໂນ ລທ຺ຘິວເສນ ປຏິຎ຺ຎາ ປຣວາທິສ຺ສ. ໂສ ປຸຄ຺ຄໂລຕິອາທໂຍ ອນຸໂຍໂຄປິ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິກ຺ເຂໂປ ອິຕຣສ຺ສ. ຕຕ຺ຖ ໂສຕິ ໂສເຍວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອວໍ ປນ ອນຸຍຸຕ຺ໂຕ ສສ຺ສຕທິຏ຺ຐິຠເຍນ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ອຎ຺ໂຎຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ອຸຈ຺ເຉທທິຏ຺ຐິຠເຍນ. ໂສ ຈ ອຎ຺ໂຎ ຈາຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ເອກຈ຺ຈສສ຺ສຕທິຏ຺ຐິຠເຍນ. ເນວ ໂສ ນ ອຎ຺ໂຎຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ອມຣາວິກ຺ເຂປທິຏ຺ຐິຠເຍນ. ປຸນ ຈຕ຺ຕາໂຣປິ ປຎ຺ເຫ ເອກໂຕ ປຸຏ຺ໂຐ ຈຕຸນ຺ນມ຺ປິ ທິຏ຺ຐີນໍ ຠເຍນ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປຸນ ຍານິສ຺ສ ສຸຕ຺ຕານິ ນິສ຺ສາຍ ລທ຺ຘິ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ຕານິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ເຕນ ຫິ ປຸຄ຺ຄໂລສນ຺ຘາວຕີຕິອາທິມາຫ.

໗໖. ປຸນ ສກວາທິນາ ‘‘ຍ຺ວາຍໍ ຕວ ລທ຺ຘິຍາ ສນ຺ຘາວຕິ, ກິໍ ໂສ ອສ຺ມິຎ຺ຈ ປຣສ຺ມິຎ຺ຈ ໂລເກ ເອໂກເຍວາ’’ຕິ ອຘິປ຺ປາເຍນ ສ຺ເວວາຕິ ນິຍເມຕ຺ວາ ປຸຏ຺ໂຐ ສສ຺ສຕຠຍາ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປຸນ ທຬ຺ຫໍ ກຕ຺ວາ ຕເຖວ ປຸຏ຺ໂຐ ຍສ຺ມາ ໂສ ປຸຄ຺ຄໂລວ ນ ອຎ຺ໂຎ ຠາໂວ, ‘‘ໂສ ຕໂຕ ຈຸໂຕ ອິຘູປປນ຺ໂນ’’ຕິອາທິສຸຕ຺ຕມ຺ປິ (ປາຣາ. ໑໒; ທີ. ນິ. ໑.໒໔໕) ອຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ປຏິຊານາຕິ. ສ຺ເວວ ມນຸສ຺ໂສຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ມນຸສ຺ສສ຺ເສວ ເທວຕ຺ຕາຠາວໂຕ ປຏິກ຺ຂິປຕິ.

໗໗. ປຸນ ປຸຏ຺ໂຐ ‘‘ອຫໍ ເຕນ ສມເຍນ ສຸເນຕ຺ໂຕ ນາມ ສຕ຺ຖາ ອໂຫສິ’’ນ຺ຕິອາທິສຸຕ຺ຕວເສນ (ອ. ນິ. ໗.໖໖ ອຕ຺ຖໂຕ ສມານໍ) ປຏິຊານາຕິ. ອຖສ຺ສ ສກວາທີ ເທວມນຸສ຺ສຸປປຕ຺ຕີນໍ ນານຕ຺ຕໂຕ ວຈນໍ ມິຈ຺ຉາຕິ ປກາເສນ຺ໂຕ ມນຸສ຺ໂສ ຫຸຕ຺ວາຕິອາທິມາຫ.

໗໘. ຕຕ຺ຖ ເຫວໍ ມຣຓໍ ນ ເຫຫິຕີຕິ ເອວໍ ສນ຺ເຕ ມຣຓໍ ນ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິໂຕ ປຣໍ ຍກ຺ໂຂ ເປໂຕຕິ ອຕ຺ຕຠາວນານຕ຺ຕວເສນ ອນຸໂຍຄນານຕ຺ຕໍ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໘໒. ຂຕ຺ຕິໂຍຕິອາທີນິ ຊາຕິວເສນ ເຈວ ອງ຺ຄເວກລ຺ລາທິວເສນ ຈ ວຸຕ຺ຕານິ.

໘໗. ປຸນ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ ປຣວາທິນາ ປຸຏ຺ໂຐ ອິຘຏ຺ຐກສ຺ສ ອຸປປຕ຺ຕິວເສນ ປຣໂລກສ຺ສ ຄມນາຠາວໂຕ ປຏິຎ຺ຎາ ສກວາທິສ຺ສ ປຸນ ໂສຕາປນ຺ນສ຺ສ ຠວນ຺ຕເຣປິ ໂສຕາປນ຺ນຠາວາວິຊຫນໂຕ ທຸຕິຍປຏິຎ຺ຎາປິ ຕສ຺ເສວ. ຫຎ຺ຈີຕິອາທິວຈນໍ ປຣວາທິສ຺ສ.

໘໘. ປຸນ ເທວໂລເກ ອຸປປນ຺ນສ຺ສ ມນຸສ຺ສຕ຺ຕາຠາວທສ຺ສເນນ ອນຸໂຍໂຄ ສກວາທິສ຺ສ.

໘໙. ຕໂຕ ປຣໍ ອນຎ຺ໂຎ ອວິຄໂຕຕິ ເອຕ຺ຖ ອນຎ຺ໂຎຕິ ສພ຺ພາກາເຣນ ເອກສທິໂສ. ອວິຄໂຕຕິ ເອເກນາປິ ອາກາເຣນ ອວິຄໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນ ເຫວນ຺ຕິ ເທວໂລເກ ອຸປປນ຺ນສ຺ສ ມນຸສ຺ສຠາວາຠາວໂຕ ເອວມາຫ.

໙໐. ປຸນ ທຬ຺ຫໍ ກຕ຺ວາ ອນຸຍຸຕ຺ໂຕ ‘‘ສ຺ເວວ ປຸຄ຺ຄໂລ ສນ຺ຘາວຕີ’’ຕິ ລທ຺ຘິຍາ ອນຸຊານາຕິ. ຫຕ຺ຖຈ຺ຉິນ຺ໂນຕິອາທິ ອາກາຣວິຄມນທສ຺ສເນນ ອວິຄໂຕ ສນ຺ຘາວຕີຕິ ລທ຺ຘິຠິນ຺ທນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ອຬຈ຺ຉິນ຺ໂນຕິ ຍສ຺ສ ອງ຺ຄຸຏ຺ຐກາ ຉິນ຺ນາ. ກຓ຺ຑຣຈ຺ຉິນ຺ໂນຕິ ຍສ຺ສ ມຫານ຺ຫາຣູ ຉິນ຺ນາ.

໙໑. ສຣູໂປຕິອາທີສຸ ປຐເມ ປຎ຺ເຫ ອິມິນາ ຣູປກາເຍນ ສທ຺ຘິໍ ອຄມນໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ທຸຕິເຍ ອນ຺ຕຣາຠວປຸຄ຺ຄລໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຊານາຕິ. ໂສ ຫິ ຕສ຺ສ ລທ຺ຘິຍາ ສຣູໂປວ ຄນ຺ຕ຺ວາ ມາຕຸກຸຈ຺ຉິໍ ປວິສຕິ. ອຖສ຺ສ ຕໍ ຣູປໍ ຠິຊ຺ຊຕິ. ຕໍ ຊີວນ຺ຕິ ເຍນ ຣູປສງ຺ຂາເຕນ ສຣີເຣນ ສທ຺ຘິໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ກິມສ຺ສ ຕເທວ ຊີວໍ ຕໍ ສຣີຣນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ປຣວາທີ ອິຘ ສຣີຣນິກ຺ເຂປາ ສຸຕ຺ຕວິໂຣຘາ ຈ ປຏິກ຺ຂິປຕິ.

ສເວທໂນຕິອາທີສຸ ອສຎ຺ຎູປປຕ຺ຕິໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ, ຕທຎ຺ຎໍ ອຸປປຕ຺ຕິໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຊານາຕິ. ຕໍ ຊີວນ຺ຕິ ເຍນ ເວທນາທິສງ຺ຂາເຕນ ສຣີເຣນ ສທ຺ຘິໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ກິມສ຺ສ ຕເທວ ຊີວໍ ຕໍ ສຣີຣນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ຕໍ ຊີວໍ ຕໍ ສຣີຣໍ, ອຎ຺ຎໍ ຊີວໍ ອຎ຺ຎໍ ສຣີຣນ຺ຕິ ເອຕິສ຺ສາ ຫິ ລທ຺ຘິຍາ ປຎ຺ຈປິ ຂນ຺ຘາ ສຣີຣນ຺ຕິ ອຘິປ຺ເປຕາ. ປຣວາທີ ສຸຕ຺ຕວິໂຣຘາ ປຏິກ຺ຂິປຕິ.

໙໒. ອຣູໂປຕິອາທີສຸ ປຐເມ ປຎ຺ເຫ ອນ຺ຕຣາຠວໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ທຸຕິເຍ ອຣູປາ ຣູປໍ ອຸປປຊ຺ຊມານໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຊານາຕິ. ອຎ຺ຎໍ, ຊີວນ຺ຕິ ຍໍ ຣູປສງ຺ຂາຕໍ ສຣີຣໍ ປຫາຍ ອຣູໂປ ສນ຺ຘາວຕິ, ກິໍ ເຕ ຕໍ ສຣີຣໍ ອຎ຺ຎໍ, ອຎ຺ຎໍ ຊີວນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ອິຕໂຣ ສຸຕ຺ຕວິໂຣຘາ ປຏິກ຺ຂິປຕິ.

ອເວທໂນຕິອາທີສຸ ສຎ຺ຎີຠວໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ, ຕທຎ຺ຎໍ ອຸປປຕ຺ຕິໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຊານາຕິ. ອຎ຺ຎໍ ຊີວນ຺ຕິ ຍໍ ເວທນາທິສງ຺ຂາຕໍ ສຣີຣໍ ປຫາຍ ອເວທໂນ ອວິຎ຺ຎາໂຓ ສນ຺ຘາວຕິ, ກິໍ ເຕ ຕໍ ອຎ຺ຎໍ ສຣີຣໍ, ອຎ຺ຎໍ ຊີວນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ອິຕໂຣ ສຸຕ຺ຕວິໂຣຘາ ປຏິກ຺ຂິປຕິ.

໙໓. ຣູປໍ ສນ຺ຘາວຕີຕິອາທີສຸ ເຍ ຣູປາທໂຍ ຂນ຺ເຘ ອຸປາທາຍ ປຸຄ຺ຄລໍ ປຎ຺ຎເປຕິ, ກິໍ ເຕ ຕສ຺ມິໍ ປຸຄ຺ຄເລ ສນ຺ຘາວນ຺ເຕ ຕມ຺ປິ ຣູປໍ ສນ຺ຘາວຕີຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ປຣວາທີ ‘‘ອວິຊ຺ຊານີວຣຓານໍ ສຕ຺ຕານໍ ຕຓ຺ຫາສໍໂຍຊນານໍ ສນ຺ຘາວຕໍ ສໍສຣຕ’’ນ຺ຕິ ສຕ຺ຕສ຺ເສວ ສນ຺ຘາວນວຈນໂຕ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ປຸນ ປຸຏ຺ໂຐ ຍສ຺ມາ ຣູປາທິຘມ຺ເມ ວິນາ ປຸຄ຺ຄໂລ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ຕສ຺ມິໍ ສນ຺ຘາວນ຺ເຕ ເຕນປິ ຣູເປນ ສນ຺ຘາວິຕພ຺ພນ຺ຕິ ສຎ຺ຎາຍ ປຏິຊານາຕິ. ເວທນາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

໙໔. ຣູປໍ ນ ສນ຺ຘາວຕີຕິອາທີສຸ ຍສ຺ມາ ເຕ ຣູປໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ນ ໂຫຕິ, ສ຺ເວວ ຈ ສນ຺ຘາວຕີຕິ ວເທສິ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ປຸຈ຺ຉາມິ, ກິໍ ເຕ ຣູປໍ ນ ສນ຺ຘາວຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິຕໂຣ ປຸຄ຺ຄເລ ສນ຺ຘາວນ຺ເຕ ນ ສກ຺ກາ ຕສ຺ສ ອຸປາທານຠູເຕນ ຣູເປນ ສນ຺ຘາວິຕຸນ຺ຕິ ສຎ຺ຎາຍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ປຸນ ປຸຏ຺ໂຐ ສຕ຺ຕານຎ຺ເຎວ ສນ຺ຘາວນວຈນໂຕ ປຏິຊານາຕິ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານເມວ.

ຄາຖານໍ ປນ ອຍມຕ຺ໂຖ – ອາຍສ຺ມໂຕ ມເຕນ ຣຸກ຺ຂໍ ອຸປາທາຍ ຉາຍາ ວິຍ, ອິນ຺ຘນໍ ອຸປາທາຍ ອຄ຺ຄິ ວິຍ ຈ, ຂນ຺ເຘ ອຸປາທາຍ ປຸຄ຺ຄໂລ; ຣູປາທີນໍ ສນ຺ຘາວເນ ອສຕິ ເຕສຸ ຂນ຺ເຘສຸ ຠິຊ຺ຊມາເນສຸ ໂສ ຕວ ປຸຄ຺ຄໂລ ຠິຊ຺ຊຕິ ເຈ, ເອວໍ ສນ຺ເຕ ອຸຈ຺ເຉທາ ຠວຕິ ທິຏ຺ຐິ, ອຸຈ຺ເຉທທິຏ຺ຐິ ເຕ ອາປຊ຺ຊຕິ. ກຕຣາ ຍາ ພຸທ຺ເຘນ ວິວຊ຺ຊິຕາ ອກຸສລທິຏ຺ຐິ. ຍາ ປນ ‘‘ອຸຈ຺ເຉທວາທີ ສມໂຓ ໂຄຕໂມ’’ຕິ ປຣິຍາຍຠາສິຕາ, ນ ຕໍ ວທາມາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ອຖາປິ ເຕສຸ ຂນ຺ເຘສຸ ຠິຊ຺ຊມາເນສຸ ໂສ ປຸຄ຺ຄໂລ ນ ຠິຊ຺ຊຕິ, ເອວໍ ສນ຺ເຕ ສສ຺ສໂຕ ປຸຄ຺ຄໂລ ໂຫຕິ. ຕໂຕ ໂສ ນິພ຺ພາເນນ ສມສໂມ ອາປຊ຺ຊຕິ. ສມສໂມຕິ ອຕິວິຍ ສໂມ, ສເມນ ວາ ສໂມ, ສມຠາເວເນວ ສໂມ. ຍເຖວ ນິພ຺ພານໍ ນຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ນ ຠິຊ຺ຊຕິ, ເອວໍ ເຕ ປຸຄ຺ຄໂລປິ ເຕນ ສມສໂມຕິ.

ຄຕິປຣິວຕ຺ຕນມຸເຂນ ຈຸຕິປຏິສນ຺ຘານຸໂຍໂຄ ນິຏ຺ຐິໂຕ.

ອນຸໂຍຄວຓ຺ຓນາ.

໑໒. ອຸປາທາປຎ຺ຎຕ຺ຕານຸໂຍຄວຓ຺ຓນາ

໙໕. ອິທານິ ອຸປາທາປຎ຺ຎຕ຺ຕານຸໂຍໂຄ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາປຏິກ຺ເຂໂປ ປຣວາທິສ຺ສ. ໂສ ຫິ ຣຸກ຺ຂໍ ອຸປາທາຍ ຉາຍາຍ ວິຍ, ອິນ຺ຘນໍ ອຸປາທາຍ ອຄ຺ຄິສ຺ສ ວິຍ ຈ, ຣູປາທີນິ ອຸປາທາຍ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິໍ ປຎ຺ຎາປນໍ ອວໂພຘນໍ ອິຈ຺ຉຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ຣູປໍ ອຸປາທາຍາ’’ຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ປຏິຊານາຕິ. ປຸນ ຍຖາ ຣຸກ຺ຂຸປາທານາ ຉາຍາ ຣຸກ຺ໂຂ ວິຍ, ອິນ຺ຘນຸປາທາໂນ ຈ ອຄ຺ຄິ ອິນ຺ຘນໍ ວິຍ ອນິຈ຺ຈາທິຘມ຺ໂມ, ເອວໍ ເຕ ຣູປາທິອຸປາທາໂນ ປຸຄ຺ຄໂລ ຣູປາທໂຍ ວິຍ ອນິຈ຺ໂຈຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ປຸຏ຺ໂຐ ອຕ຺ຕໂນ ລທ຺ຘິຍໍ ຐຕ຺ວາ ປຏິກ຺ຂິປຕິ.

໙໗. ນີລໍ ຣູປໍ ອຸປາທາຍ ນີໂລຕິອາທີສຸ ນີລຣູເປນ ສທ຺ຘິໍ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ເອກຕ຺ຕໍ, ເອກສຣີເຣ ນີລາທີນໍ ພຫູນໍ ວເສນ ພຫຸຠາວຎ຺ຈ ອນິຈ຺ຉນ຺ໂຕ ປຏິກ຺ຂິປຕິ.

໙໘. ກຸສລໍ ເວທນນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ເວທນາຍ ສທ຺ຘິໍ ເອກຕ຺ຕໍ ເອກສນ຺ຕາເນ ພຫູນໍ ກຸສລເວທນານໍ ວເສນ ພຫຸຠາວຎ຺ຈ ອນິຈ຺ຉນ຺ໂຕ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ທຸຕິຍນເຍ ມຄ຺ຄກຸສໂລຕິອາທິວຈນສພ຺ຠາວໂຕ ເຉກຏ຺ຐໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຊານາຕິ. ສຜໂລຕິອາທີນິ ປຸຏ຺ໂຐ ຕຖາຣູປສ຺ສ ໂວຫາຣສ຺ສ ອຠາວໂຕ ປຏິກ຺ຂິປຕິ.

໙໙. ອກຸສລປກ຺ເຂ ອເຉກຏ຺ຐໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຊານາຕິ.

໑໐໐. ອພ຺ຍາກຕປກ຺ເຂ ສສ຺ສຕາທິວເສນ ອພ຺ຍາກຕຠາວໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຊານາຕິ. ເສສເມຕ຺ຖ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໑໐໔. ຈກ຺ຂຸໍ ອຸປາທາຍາຕິອາທີສຸ ‘‘ຈກ຺ຂຸມາ ວິສມານີວ…ເປ… ປາປານິ ປຣິວຊ຺ຊເຍ’’ຕິ(ອຸທາ. ໔໓) ອາທິໂວຫາຣສພ຺ຠາວໂຕ ປຏິຊານາຕິ. ຈກ຺ຂຸມຕ຺ຕາທິນິໂຣເຘນ ປຸຄ຺ຄລນິໂຣຘໍ ອນິຈ຺ຉນ຺ໂຕ ປຏິກ຺ຂິປຕິ.

໑໐໗. ຣູປໍ ອຸປາທາຍ ເວທນໍ ອຸປາທາຍາຕິ ເອຕ຺ຖ ອຎ຺ເຎປິ ຣູປມູລກາ ທຸກຕິກຈຕຸກ຺ກາ ເວທິຕພ຺ພາ. ຍສ຺ມາ ປນ ຂນ຺ເຘ ອຸປາທາຍ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ທ຺ເວປິ ຕໂຍປິ ຈຕ຺ຕາໂຣປິ ປຎ຺ຈປິ ອຸປາທາຍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິໍ ປຏິຊານາຕິ. ເອກສນ຺ຕາເນ ປນ ທ຺ວິນ຺ນໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ວາ ອຠາວາ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ອາຍຕນາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

໑໑໒. ອິທານິ ຍໍ ອຸປາທາຍ ຍສ຺ສ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ຍຖາ ຕສ຺ສ ອນິຈ຺ຈຕາຍ ຕສ຺ສາປິ ອນິຈ຺ຈຕາ, ຕໂຕ ຈ ອຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ສິທ຺ຘໍ, ເອວໍ ຕສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສາປິ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ຍຖາ ຣຸກ຺ຂນ຺ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອຸປາທາຍາຕິ ປຏິຈ຺ຈ ອາຄມ຺ມ, ນ ວິນາ ຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຣວາທີ ປນ ຕຖາ ອນິຈ຺ຉນ຺ໂຕ ລທ຺ຘິຍໍ ຐຕ຺ວາ ປຏິກ຺ຂິປຕິ.

໑໑໕. ນິຄໂຬຕິ ສງ຺ຂລິກພນ຺ຘນໍ. ເນຄຬິໂກຕິ ເຕນ ພນ຺ຘໂກ ຍສ຺ສ ຣູປໍ ໂສ ຣູປວາຕິ ຍສ຺ມາ ຍສ຺ສ ຣູປໍ ໂສ ຣູປວາ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ຍຖາ ນ ນິຄໂຬ …ເປ… ອຎ຺ໂຎ ຣູປວາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໑໑໖. ຈິຕ຺ເຕ ຈິຕ຺ເຕຕິອາທີສຸ ສຣາຄາທິຈິຕ຺ຕວເສນ ສຣາຄາທິຕໍ ສນ຺ຘາຍ ຈິຕ຺ຕານຸປສ຺ສນາວເສນ ປຏິຊານາຕິ. ຊາຍຕີຕິອາທິນາ ນເຍນ ປຸຏ຺ໂຐ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ຂຓິກຠາວໍ ອນິຈ຺ຉນ຺ໂຕ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ‘‘ໂສ’’ຕິ ວາ ‘‘ອຎ຺ໂຎ’’ຕິ ວາ ປຸຏ຺ໂຐ ສສ຺ສຕຸຈ຺ເຉທຠເຍນ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ປຸນ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ‘‘ກຸມາຣໂກ’’ຕິ ວາ ‘‘ກຸມາຣິກາ’’ຕິ ວາ ປຸຏ຺ໂຐ ໂລກໂວຫາຣສມຸຈ຺ເຉທຠເຍນ ວຕ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ ປຏິຊານາຕິ. ເສສເມຕ຺ຖ ປາກຏເມວ.

໑໑໘. ອິທານິ ປຣວາທີ ອຎ຺ເຎນາກາເຣນ ລທ຺ຘິໍ ປຕິຏ຺ຐາເປຕຸກາໂມ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸປລພ຺ຠຕີຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ ກິໍ ເຕ ອິມິນາ ເອວໍ ພຫຸນາ ອຸປາທາປຎ຺ຎຕ຺ຕານຸໂຍເຄນ, ອິທໍ ຕາວ ວເທຫິ, ກິໍ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ‘‘ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸປລພ຺ຠຕິ ສຈ຺ຈິກຏ຺ຐປຣມຕ຺ເຖນາ’’ຕິ. ຕໂຕ ສກວາທິນາ ອາມນ຺ຕາຕິ ວຸຕ຺ເຕ ນນຸ ໂຍ ປສ຺ສຕີຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ໂຍຕິ ປຸຄ຺ຄໂລ. ຍນ຺ຕິ ຣູປໍ. ເຍນາຕິ ຈກ຺ຂຸນາ. ໂສຕິ ປຸຄ຺ຄໂລ. ຕນ຺ຕິ ຣູປໍ. ເຕນາຕິ ຈກ຺ຂຸນາ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ນນຸ ໂຍ ຍໍ ຣູປໍ ເຍນ ຈກ຺ຂຸນາ ປສ຺ສຕິ, ໂສ ຕໍ ຣູປໍ ເຕນ ຈກ຺ຂຸນາ ປສ຺ສນ຺ໂຕ ປຸຄ຺ຄໂລຕິ. ສກວາທີ ກິຎ຺ຈາປິ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ນິສ຺ສຍຠາວໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ຈກ຺ຂຸເມວ ຣູປໍ ປສ຺ສຕິ, ຕຖາ ໂສຕເມວ ສທ຺ທໍ ສຸຓາຕິ…ເປ… ວິຎ຺ຎາຓເມວ ຘມ຺ມໍ ວິຊານາຕິ, ‘‘ອຕ຺ຖິ ອຣຫໂຕ ຈກ຺ຂຸ, ປສ຺ສຕິ ອຣຫາ ຈກ຺ຂຸນາ ຣູປ’’ນ຺ຕິອາທິສມ຺ມຸຕິວເສນ ປນ ອາມນ຺ຕາຕິ ປຏິຊານາຕິ.

໑໒໐. ຕໂຕ ຉລວາທໍ ນິສ຺ສາຍ ປຣວາທິນາ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ວຕ຺ຕພ຺ພຕາຍ ສາຘິຕາຍ ຕເມວ ວາທໍ ປຣິວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸປລພ຺ຠຕີຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ໂຍ ນ ປສ຺ສຕີຕິ ອນ຺ໂຘ ອສຎ຺ຎສຕ຺ໂຕ ອຣູປໍ ອຸປປນ຺ໂນ ນິໂຣຘໍ ສມາປນ຺ໂນ, ອນນ຺ໂຘປິ ຈ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ທສ຺ສນສມຍາ ນ ປສ຺ສຕິ ນາມ. ເສສວາເຣສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເສສໍ ປາຬິວເສເນວ ອຕ຺ຖໂຕ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໑໒໒. ສຸຕ຺ຕສໍສນ຺ທນາຍໍ ທິພ຺ພສ຺ສ ຈກ຺ຂຸໂນ ຣູປໂຄຈຣຕ຺ຕາ ຣູປໍ ປສ຺ສຕີຕິ ອາຫ. ທຸຕິຍວາເຣ ‘‘ສຕ຺ເຕ ປສ຺ສາມີ’’ຕິວຈນໂຕ ປຸຄ຺ຄລໍ ປສ຺ສຕີຕິ ອາຫ. ຕຕິຍວາເຣ ‘‘ຣູປໍ ທິສ຺ວາ ປຸຄ຺ຄລໍ ວິຠາເວຕີ’’ຕິ ລທ຺ຘິໂຕ ອຸໂຠ ປສ຺ສຕີຕິ ອາຫ. ຍສ຺ມາ ປນ ປສ຺ສິຕພ຺ພໍ ນາມ ທິຏ຺ຐໍ ສຸຕໍ ມຸຕໍ ວິຎ຺ຎາຕນ຺ຕິ ຈຕຸພ຺ພິເຘ ຣູປສງ຺ຄເຫ ຣູປາຍຕນເມວ ສງ຺ຄຫິຕໍ, ຕສ຺ມາ ສກວາທີ ‘‘ຣູປໍ ປຸຄ຺ຄໂລ, ປຸຄ຺ຄໂລ ຣູປໍ, ອຸໂຠ ຣູປ’’ນ຺ຕິ ອນຸໂຍຄໍ ກໂຣຕິ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ ປາກໂຏເຍວາຕິ.

ອຸປາທາປຎ຺ຎຕ຺ຕານຸໂຍຄວຓ຺ຓນາ.

໑໓. ປຸຣິສກາຣານຸໂຍຄວຓ຺ຓນາ

໑໒໓. ອິທານິ ປຸຣິສກາຣານຸໂຍໂຄ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ກມ຺ເມ ສຕິ ນິຍມໂຕ ຕສ຺ສ ກາຣເກນປິ ຠວິຕພ຺ພນ຺ຕິ ລທ຺ຘິຍາ ປຸຈ຺ຉາ ປຣວາທິສ຺ສ, ຕຖາຣູປານໍ ກມ຺ມານໍ ອຕ຺ຖິຕາຍ ປຏິຎ຺ຎາ ສກວາທິສ຺ສ. ປຸນ ກຕ຺ຕາ ກາເຣຕາຕິ ປຸຈ຺ຉາ ປຣວາທິສ຺ສ. ຕຕ຺ຖ ກຕ຺ຕາຕິ ເຕສໍ ກມ຺ມານໍ ກາຣໂກ. ກາເຣຕາຕິ ອາຓຕ຺ຕິເທສນາທີຫິ ອຸປາເຍຫິ ກາຣາປໂກ. ອິທານິ ຍສ຺ມາ ປຣວາທີ ປຸຄ຺ຄລໍ ສນ຺ຘາຍ ກຕ຺ຕາຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ, ນ ກຣຓມຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ມາ ປຏິກ຺ເຂໂປ ສກວາທິສ຺ສ.

໑໒໔. ຕສ຺ສ ກຕ຺ຕາ ກາເຣຕາຕິ ເອຕ຺ຖ ຍທິ ຍໍ ຍໍ ອຸປລພ຺ຠຕິ, ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ກຕ຺ຕາ ປຸຄ຺ຄໂລ ເຕ ອຸປລພ຺ຠຕິ, ກິໍ ຕສ຺ສາປິ ກາຣໂກ ຈ ກາຣາປໂກ ຈ ອຎ຺ໂຎ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຸປລພ຺ຠຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຣວາທີ ຕຖາ ອນິຈ຺ຉນ຺ໂຕ ອິສ຺ສຣນິມ຺ມານວາທຠເຍນ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ປຸນ ປຸຏ຺ໂຐ ຍສ຺ມາ ປຸຄ຺ຄລໍ ມາຕາປິຕໂຣ ຊເນນ຺ຕິ ນາມໍ ກໂຣນ຺ຕິ ໂປເສນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາສ຺ສ ເຕ ກາຣກາ. ເຍ ຈ ປນ ຕໍ ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕາ ວາ ອາຈຣິຍາ ວາ ຕານິ ຕານິ ວິຊ຺ຊາຏ຺ຐານສິປ຺ປາຍຕນານິ ສິກ຺ຂາເປນ຺ຕິ, ເຕ ກາຣາປກາ ນາມາຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຊານາຕິ. ປຸຣິມກມ຺ມເມວ ຕສ຺ສ ກຕ຺ຕາ ເຈວ ກາຣາເປຕາ ຈາຕິ ອຘິປ຺ເປຕໍ.

໑໒໕. ຕສ຺ສ ຕສ຺ເສວາຕິ ອິມິນາ ອິທໍ ປຸຈ຺ຉຕິ – ຍທິ ກມ຺ມານໍ ກາຣກສ຺ສ ກຕ຺ຕາ ຕສ຺ສາປິ ກຕ຺ຕາ ຕສ຺ສາປິ ກຕ຺ຕາ ອຕ຺ເຖວ, ເອວໍ ສນ຺ເຕ ປຸຣິເມນ ປຸຣິເມນ ອວສ຺ສໍ ປຈ຺ຉາ ປຈ຺ຉາ ປຸຄ຺ຄໂລ ກາຕພ຺ໂພຕິ ອິມິນາປິ ເຕ ກມ຺ມານໍ ກາຣເກນ ປຸຄ຺ຄເລນ ອາຍຕິໍ ອຎ຺ໂຎ ປຸຄ຺ຄໂລ ກາຕພ຺ໂພ, ເຕນາປິ ອຎ຺ໂຎຕິ ນຕ຺ຖິ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ອນ຺ຕກິຣິຍາ, ນຕ຺ຖິ ວຏ຺ຏສ຺ສ ອຸປຈ຺ເຉໂທ, ນຕ຺ຖິ ອປ຺ປຈ຺ຈຍປຣິນິພ຺ພານໍ. ປຈ຺ຈຍາຠາເວນ ປຈ຺ຈຍປຏິພທ຺ຘສ຺ສ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ອຠາວາ ຍໍ ນິພ຺ພານໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ນຕ຺ຖິ ເຕ ຕນ຺ຕິ. ອຖ ວາ ຕສ຺ສ ຕສ຺ເສວາຕິ ຍທິ ກມ຺ມໍ ກມ຺ມມຕ຺ຕໍ ນ ໂຫຕິ, ຕສ຺ສ ປນ ກາຣໂກ ປຸຄ຺ຄໂລ, ຕສ຺ສາປິ ກາຣໂກ, ຕສ຺ສາປິ ກາຣໂກຕິ ເອວໍ ປຸຄ຺ຄລປຣມ຺ປຣາ ອຕ຺ຖິ. ເອວໍ ສນ຺ເຕ ຍາ ເອສາ ກມ຺ມວຏ຺ຏສ຺ສ ອປ຺ປວຕ຺ຕິກຣເຓນ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ອນ຺ຕກິຣິຍາ ວຸຕ຺ຕາ, ສາ ນຕ຺ຖີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຣວາທີ ຕໍ ອນິຈ຺ຉນ຺ໂຕ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ອິໂຕ ອປຣາສຸປິ ອຸປລພ຺ຠຕິ ສາມຎ຺ເຎນ ກາຣກປຸຈ຺ຉາສຸ ປຸຄ຺ຄລໍເຍວ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ກຕ຺ຕາ ກາເຣຕາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ປຈ຺ຈເຍ. ນ ຫິ ມຫາປຖວີອາທີນໍ ປຈ຺ຈຍາ ນຕ຺ຖິ.

໑໓໕. ອຎ຺ໂຎ ກລ຺ຍາຓປາປການໍ ກມ຺ມານໍ ກຕ຺ຕາຕິ ປຎ຺ໂຫ ‘‘ສງ຺ຂາຣວນ຺ຕໍ ວາ ອຕ຺ຕານ’’ນ຺ຕິອາທິທິຏ຺ຐິຠຍາ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ.

໑໓໖. ວິປາໂກ ອຸປລພ຺ຠຕີຕິອາທິ ວິປາກປຏິສໍເວທີວເສນ ປຸຄ຺ຄລໍ ທສ຺ເສນ຺ຕສ຺ສ ລທ຺ຘິຠິນ຺ທນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ວິປາກປຏິສໍເວທີຕິ ອນຸໂຍໂຄ ປຣວາທິສ຺ສ, ວິປາກປວຕ຺ຕິໂຕ ອຎ຺ຎສ຺ສ ເວທກສ຺ສ ອຠາວາ ປຏິກ຺ເຂໂປ ສກວາທິສ຺ສ. ປຸນ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ.

໑໓໘. ຕສ຺ສ ປຏິສໍເວທີຕິ ຕສ຺ສ ວິປາກປຏິສໍເວທກສ຺ສ ປຏິສໍເວທີ ຍສ຺ມາ ປນ ປຏິສໍເວທິຕພ຺ໂພ ນາມ ວິປາໂກ, ນ ຈ ປຸຄ຺ຄໂລ ວິປາໂກ, ຕສ຺ມາ ປຏິກ຺ເຂໂປ ປຣວາທິສ຺ສ. ປຸນ ປຸຏ຺ໂຐ ຍສ຺ມາ ປຸຎ຺ຎວິປາເກ ຐິຕຕ຺ຕາ ວິປາກປຏິສໍເວທີ ປຸຕ຺ຕໍ ວາ ປຕິໍ ວາ ມາຕາ ວາ ຊາຍາ ວາ ປຣິຈຸມ຺ພຕິ ປຣິສຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ມາ ຕຖາຣູປໍ ປຏິສໍເວທິຕໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຊານາຕິ ປຣວາທີ.

ຕສ຺ສ ຕສ຺ເສວາຕິ ຍທິ ວິປາໂກ ວິປາກມຕ຺ຕໍ ນ ໂຫຕິ, ຕສ຺ສ ປນ ປຏິສໍເວທີ ປຸຄ຺ຄໂລ, ຕສ຺ສາປິ ປຏິສໍເວທີ ຕສ຺ສາປິ ປຏິສໍເວທີຕິ ເອວໍ ປຸຄ຺ຄລປຣມ຺ປຣາ ອຕ຺ຖິ. ເອວໍ ສນ຺ເຕ ຍາ ເອສາ ວິປາກວຏ຺ຏສ຺ສ ອປ຺ປວຕ຺ຕິກຣເຓນ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ອນ຺ຕກິຣິຍາ ວຸຕ຺ຕາ, ສາ ນຕ຺ຖີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິໂຕ ປຣໍ ອຸປລພ຺ຠຕິສາມຎ຺ເຎນ ປຏິສໍເວທີປຸຈ຺ຉາສຸ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ.

໑໔໒. ອຎ຺ໂຎ ກລ຺ຍາຓປາປການໍ ກມ຺ມານໍ ວິປາກປຏິສໍເວທີຕິ ປຎ຺ໂຫ ‘‘ເວທນວນ຺ຕໍ ວາ ອຕ຺ຕານ’’ນ຺ຕິອາທິທິຏ຺ຐິຠຍາ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ.

໑໔໓. ທິພ຺ພໍ ສຸຂນ຺ຕິອາທິ ກລ຺ຍາຓປາປການໍ ກມ຺ມານໍ ວິປາກໍ ຠາເຊຕ຺ວາ ທສ຺ສນວເສນ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕໍ ສພ຺ພໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ສກວາທິໂນ ເຈຕ຺ຖ ປຸຄ຺ຄລວເສເນວ ປຏິສໍເວທີປຏິກ຺ເຂໂປ ເວທິຕພ຺ໂພ, ນ ເວທຍິຕວເສນ.

໑໔໘. ມຫາປຖວີອາທີນິ ຫິ ອາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ ເວທຍິຕານໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ ອປ຺ປຏິສິທ຺ຘາ.

໑໗໐. ກຕ຺ຕາ ກາເຣຕາ ວິປາກປຏິສໍເວທີຕິອາທິ ໂວມິສ຺ສກນຍວເສນ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕຕ຺ຖ ໂສ ກໂຣຕີຕິ ຍໍ ຕ຺ວໍ ກຕ຺ຕາຕິ ຈ ປຏິສໍເວທີຕິ ຈ ວເທສິ, ກິໍ ໂສເຍວ ກໂຣຕິ, ໂສ ປຏິສໍເວເທຕິ. ອຍມນຸໂຍໂຄ ສກວາທິສ຺ສ, ສຸຕ຺ຕວິໂຣຘຠເຍນ ປຏິກ຺ເຂໂປ ປຣວາທິສ຺ສ.

໑໗໑. ປຸນ ປຸຏ຺ໂຐ ‘‘ອິຘ ນນ຺ທຕິ ເປຈ຺ຈ ນນ຺ທຕີ’’ຕິອາທິສຸຕ຺ຕວເສນ (ຘ. ປ. ໑໘) ປຏິຎ຺ຎາ ຕສ຺ເສວ. ອຖສ຺ສ ວຈໂນກາສໍ ປຏິພາຫນ຺ໂຕ ສກວາທີ ສຍໍກຕໍ ສຸຂທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ອາຫ.

໑໗໒. ຕຕ຺ຖ ອຎ຺ໂຎ ກໂຣຕີຕິ ກາຣກເວທການໍ ອຎ຺ຎຕ຺ຕປຸຈ຺ຉາວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕໂຕ ປຣວາທີ ສຸຕ຺ຕວິໂຣຘຠເຍນ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປຸນ ປຸຏ຺ໂຐ ‘‘ມນຸສ຺ສຠູໂຕ ກຕ຺ວາ ເທວຠູໂຕ ປຏິສໍເວເທຕີ’’ຕິ ມຎ຺ຎມາໂນ ປຏິຊານາຕິ. ເອວໍວາທິໂນ ປນ ປຣໍກຕໍ ສຸຂທຸກ຺ຂໍ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ ຕສ຺ສ ວເສນ ປຸຏ຺ໂຐ ປຸນ ປຏິກ຺ຂິປຕິ.

໑໗໔. ໂສ ຈ ອຎ຺ໂຎ ຈາຕິ ກາຣກເວທການໍ ເອກຕ຺ຕອຎ຺ຎຕ຺ຕປຸຈ຺ຉາວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕໂຕ ປຣວາທີ ສຸຕ຺ຕວິໂຣຘຠເຍເນວ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປຸນ ປຸຏ຺ໂຐ ປຸຣິເມ ທ຺ເວປິ ນເຍ ເອກໂຕ ກຕ຺ວາ ປຏິຊານາຕິ. ເອວໍວາທິໂນ ປນ ສຍໍກຕຎ຺ຈ ປຣໍກຕຎ຺ຈ ສຸຂທຸກ຺ຂໍ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ ຕສ຺ສ ວເສນ ປຸຏ຺ໂຐ ປຸນ ປຏິກ຺ຂິປຕິ.

໑໗໖. ເນວ ໂສ ກໂຣຕີຕິ ກາຣກເວທການໍ ເອກຕ຺ຕອຎ຺ຎຕ຺ຕປຏິກ຺ເຂປວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕໂຕ ປຣວາທີ ສຸຕ຺ຕວິໂຣຘວເສເນວ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປຸນ ປຸຏ຺ໂຐ ຍສ຺ມາ ມນຸສ຺ໂສ ເທວໂລກູປປຕ຺ຕິຍາ ກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ນ ມນຸສ຺ສຠູໂຕວ ປຏິສໍເວເທຕິ, ນາປິ ເຍນ ກມ຺ມໍ ກຕໍ, ຕໂຕ ອຎ຺ໂຎວ ປຏິສໍເວເທຕິ, ຕສ຺ມາ ກາຣກໂຕ ເວທໂກ ເນວ ໂສ ໂຫຕິ, ນ ອຎ຺ໂຎຕິ ມຎ຺ຎມາໂນ ປຏິຊານາຕິ. ລທ຺ຘິມຕ຺ຕເມເວຕໍ? ເອວໍວາທິໂນ ປນ ອສຍໍກາຣໍ ອປຣໍກາຣໍ ອຘິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນໍ ສຸຂທຸກ຺ຂໍ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ ຕສ຺ສ ວເສນ ປຸຏ຺ໂຐ ປຸນ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ອປິຈ ອິມສ຺ມິໍ ໂວມິສ຺ສກນເຍ ອາທິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອິມິນາປິ ນເຍນ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຍສ຺ມາ ຫິ ອຍໍ ປຸຄ຺ຄລວາທີ ກມ຺ມານໍ ກາຣກຎ຺ເຈວ ເວທກຎ຺ຈ ອິຈ຺ຉຕິ, ຕສ຺ມາສ຺ສ ໂຍ ກາຣໂກ, ເຕເນວ ວາ ເວທເກນ ຠວິຕພ຺ພໍ, ອຎ຺ເຎນ ວາ ອຸໂຠຫິ ວາ ຠວິຕພ຺ພໍ, ອຸໂຠຫິ ວາປິ ນ ຠວິຕພ຺ພນ຺ຕິ ອິທມາປນ຺ນໍ ໂຫຕິ. ເອວມາປນ຺ນເມວ ອນຸໂຍຄໍ ອນຸຍຸຎ຺ຊນ຺ໂຕ ສກວາທີ ‘‘ໂສ ກໂຣຕີ’’ຕິອາທໂຍ ຈຕ຺ຕາໂຣປິ ວິກປ຺ເປ ອາຫ. ເສສໍ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣເມວ.

ປຣິໂຍສາເນ ປນ ຈຕ຺ຕາໂຣປິ ປຎ຺ຫາ ເອກໂຕ ປຸຏ຺ຐາ. ຕຕ຺ຖ ປຏິກ຺ເຂໂປ ຈ ປຏິຊານນາ ຈ ສຍໍກຕາທິໂທສປ຺ປຕ຺ຕິ ຈ ປຸຣິມນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພາ. ອິໂຕ ປຣໍ ‘‘ກລ຺ຍາຓປາປການີ’’ຕິ ອວຕ຺ວາ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນຍາ ເອວ ‘‘ກມ຺ມໍ ອຕ຺ຖີ’’ຕິອາທິນາ ວິກປ຺ເປນ ທສ຺ສິຕາ. ເຕສມ຺ປິ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ປຸຣິສກາຣານຸໂຍຄວຓ຺ຓນາ.

ກລ຺ຍາຓວຄ຺ໂຄຕິປິ ເອຕສ຺ເສວ ນາມໍ.

໑໔. ອຠິຎ຺ຎານຸໂຍຄວຓ຺ຓນາ

໑໙໓. ອິໂຕ ປຣໍ ອຠິຎ຺ຎານຸໂຍຄາທິວເສນ ອຣຫຕ຺ຕສາຘນາ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ອາມນ຺ຕາຕິ ສກວາທິນາ ປຏິຎ຺ຎາເຕ ປຣວາທີ ‘‘ພຫິທ຺ຘາ ອນິນ຺ທ຺ຣິຍພທ຺ຘຣູເປ ອິທ຺ຘິວິຘາທິວິເສສາຘິຄໂມ ນຕ຺ຖິ, ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ອິທ຺ຘາທິນິພ຺ພຕ຺ຕເກນ ປຸຄ຺ຄເລນ ຠວິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ມຎ຺ຎມາໂນ ນນຸ ອຕ຺ຖິ ໂກຈິ ອິທ຺ຘິໍ ວິກຸພ຺ພຕີຕິອາທິມາຫ. ຕໍ ສພ຺ພໍ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວ.

ອຠິຎ຺ຎານຸໂຍຄວຓ຺ຓນາ.

໑໕-໑໘. ຎາຕການຸໂຍຄາທິວຓ຺ຓນາ

໑໙໗. ອິທານິ ມາຕາຕິອາທິໂກ ຎາຕການຸໂຍໂຄ. ຂຕ຺ຕິໂຍຕິອາທິໂກ ຊາຕິອນຸໂຍໂຄ. ຄຫຏ຺ໂຐ ປພ຺ພຊິໂຕຕິ ປຏິປຕ຺ຕິອນຸໂຍໂຄ. ເທໂວ ມນຸສ຺ໂສຕິ ອຸປປຕ຺ຕິອນຸໂຍໂຄ. ໂສຕາປນ຺ໂນຕິອາທິໂກ ປຏິເວຘານຸໂຍໂຄ, ອຣິຍານຸໂຍໂຄຕິປິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເຕ ສພ຺ເພ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖາເຍວ. ‘‘ອຣຫາ ຫຸຕ຺ວາ ນ ອຣຫາ’’ຕິ ປເນຕ຺ຖ ໂມຆປຎ຺ຫຕ຺ຕາ ນ ວຸຕ຺ຕໍ.

໒໐໖. ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຸຣິສຍຸຄາຕິອາທິ ສໍຆານຸໂຍໂຄ, ໂສປິ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ໂຖເຍວ.

໒໐໙. ສງ຺ຂໂຕຕິອາທິ ສຈ຺ຈິກຏ຺ຐສຠາວານຸໂຍໂຄ. ຕຕ຺ຖ ຕຕິຍາ ໂກຏີຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ. ຕຖາຣູປສ຺ສ ສຈ຺ຈິກຏ຺ຐສ຺ສ ອຠາວໂຕ ປຏິກ຺ເຂໂປ ປຣວາທິສ຺ສ. ປຸນ ປຸຏ຺ໂຐ ປຸຄ຺ຄລໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຎ຺ຎາ ຕສ຺ເສວ.

໒໑໑. ອຎ຺ໂຎ ປຸຄ຺ຄໂລຕິປຎ຺ເຫປິ ສງ຺ຂເຕຫິ ຂນ຺ເຘຫິ ອຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ອນິຈ຺ຉນ຺ໂຕ ປຏິກ຺ເຂໂປ ຕສ຺ເສວ.

໒໑໒. ຂນ຺ຘາ ສງ຺ຂຕາຕິອາທິ ສງ຺ຂຕາສງ຺ຂຕານິ ສຣູເປນ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອຎ຺ຎຕ຺ຕປຸຈ຺ຉນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ.

໒໑໓. ຣູປໍ ສງ຺ຂຕນ຺ຕິອາທິ ຂນ຺ເຘ ວິຠາຄໂຕ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອຎ຺ຎຕ຺ຕປຸຈ຺ຉນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ.

໒໑໔. ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ອຸປ຺ປາໂທຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ‘‘ຊາຕິຘມ຺ມາ ຊຣາຘມ຺ມາ, ອໂຖ ມຣຓຘມ຺ມິໂນ’’ຕິອາທິສຸຕ຺ຕວເສນ ປຏິຎ຺ຎາ ປຣວາທິສ຺ສ. ສງ຺ຂຕຠາວໍ ປນສ຺ສ ໂສ ນ ອິຈ຺ຉຕິ, ຕສ຺ມາ ປຏິກ຺ຂິປຕິ.

໒໑໕. ປຸນ ນ ອຸປ຺ປາໂທ ປຎ຺ຎາຍຕີຕິອາທິນາ ນເຍນ ປຸຏ຺ໂຐ ‘‘ທຸກ຺ຂເມວ ຫິ ສມ຺ໂຠຕິ, ທຸກ຺ຂໍ ຕິຏ຺ຐຕິ ເວຕິ ຈາ’’ຕິອາທິວຈນໂຕ (ສໍ. ນິ. ໑.໑໗໑) ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ອຸປ຺ປາທາທໂຍ ນາມ ນ ຍຸຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ປຏິຊານາຕິ.

໒໑໖. ອຕ຺ຖຕ຺ຖມ຺ຫີຕິ ອຕ຺ຖໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ນິພ຺ພານໍ. ຕຕ຺ຖ ອຕ຺ຖີຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ຕສ຺ສ ອຕ຺ຖິຕາຍ ສສ຺ສຕໍ, ນຕ຺ຖິຕາຍ. ອຸຈ຺ເຉໂທ ອາປຊ຺ຊຕິ. ຕທຸຠຍມ຺ປິ ອນິຈ຺ຉນ຺ໂຕ ປຈ຺ຉາ ປຏິກ຺ຂິປຕິ.

ຎາຕການຸໂຍຄາທິວຓ຺ຓນາ.

໑໙. ປຏິເວຘານຸໂຍຄາທິວຓ຺ຓນາ

໒໑໗. ຠວໍ ນິສ຺ສາຍ ປຎ຺ເຫ ຠວນ຺ຕິ ອຸປປຕ຺ຕິຠວໍ.

໒໑໘. ເວທນໍ ເວທິຍມານປຎ຺ເຫ ເວທນໍ ເວທິຍມາໂນ ປຣິຄ຺ຄຫິຕເວທໂນ ໂຍຄາວຈໂຣວ ປຊານາຕິ, ພາລປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ນປ຺ປຊານາຕິ.

໒໒໔. ກາຍານຸປສ຺ສນາທິປຎ຺ຫາ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖາເຍວ.

໒໒໖. ປາຣາຍນຄາຖາຍ ສຸຎ຺ຎໂຕ ໂລກໍ ອເວກ຺ຂສ຺ສູຕິ ສຕ຺ຕສຸຎ຺ຎຕວເສນ ຂນ຺ຘໂລກໍ ໂອໂລເກຫີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໒໒໘. ປຸຄ຺ຄໂລ ອເວກ຺ຂຕີຕິ ສກວາທິປຸຈ຺ຉາ. ປຣວາທິສ຺ສ ຫິ ‘‘ສຸຎ຺ຎໂຕ ໂລກໍ ອເວກ຺ຂສ຺ສູ’’ຕິ ຄາຖາຍ ໂຍ ອເວກ຺ຂຕິ, ໂສ ປຸຄ຺ຄໂລຕິ ລທ຺ຘິ, ຕສ຺ມາ ນໍ ເອວໍ ປຸຈ຺ຉຕິ. ສຫ ຣູເປນາຕິ ຣູປກາເຍນ ສທ຺ຘິໍ. ຕໂຕ ອນິສ຺ສໂຏ ຫຸຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິທໍ ປຎ຺ຈໂວກາຣວເສນ ອນຸຊານິຕ຺ວາ ປຸນ ຕໍ ຊີວນ຺ຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ສຸຕ຺ຕວິໂຣຘຠເຍນ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ວິນາ ຣູເປນາຕິ ອິທໍ ຈຕຸໂວກາຣວເສນ ອນຸຊານິຕ຺ວາ ປຸນ ອຎ຺ຎໍ ຊີວນ຺ຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ສຸຕ຺ຕວິໂຣຘຠເຍເນວ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ‘‘ອພ຺ຠນ຺ຕຣຄໂຕ’’ຕິ ຈ ‘‘ພຫິທ຺ຘາ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ’’ຕິ ຈ ອິທໍ ‘‘ສຫ ຣູເປນ ວິນາ ຣູເປນາ’’ຕິ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕສ຺ສ ລກ຺ຂຓວຈນໍ. ຕຕ຺ຖ ອພ຺ຠນ຺ຕຣຄໂຕຕິ ຣູປສ຺ສ ອນ຺ໂຕຄໂຕ, ອິໂຕ ວາ ເອຕ຺ໂຕ ວາ ອນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ຣູປປຣິຈ຺ເຉທວເສເນວ ຐິໂຕ ຫຸຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາຕິ ຣູປປຣິຈ຺ເຉທໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ. ຣູປໍ ອນິສ຺ສິໂຕ ຫຸຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໒໓໑. ອນຕ຺ຕາຕິ ອຕ຺ຕນາ ຊີເວນ ປຸຄ຺ຄເລນ ຣຫິໂຕ. ເອກຘມ຺ເມປິ ປຸຄ຺ຄໂລ ນຕ຺ຖີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອວໍ ສພ຺ພສຸຕ຺ຕານໍ ອາຄມຏ຺ຐກຖາສຸ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອິຘ ປນ ສນ຺ຘາຍຠາສິຕມຕ຺ຕເມວ ວກ຺ຂາມ.

໒໓໗. ວຸຕ຺ຕໍ ຠຄວຕາ ສປ຺ປິກຸມ຺ໂຠຕິອາທິ ‘‘ສພ຺ພາວ ເທສນາ ຍຖາຣຸຕວເສເນວ ອຕ຺ຖໂຕ ນ ຄເຫຕພ຺ພາ’’ຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ອາຠຕໍ. ຍຖາ ຫິ ສຸວຓ຺ຓໍ ຄເຫຕ຺ວາ ກໂຕ ສຸວຓ຺ຓວິກາໂຣ ກຸມ຺ໂຠ ສຸວຓ຺ຓກຸມ຺ໂຠຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ນ ເອວໍ ສປ຺ປິໍ ຄເຫຕ຺ວາ ກໂຕ ສປ຺ປິສ຺ສ ວິກາໂຣ ສປ຺ປິກຸມ຺ໂຠ ນາມ ອຕ຺ຖິ. ຍສ຺ມິໍ ປນ ກຸມ຺ເຠ ສປ຺ປິ ປກ຺ຂິຕ຺ຕໍ, ໂສ ສປ຺ປິກຸມ຺ໂຠ ນາມາຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ. ເຕລກຸມ຺ຠາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຍຖາ ຈ ນິພ຺ພານໍ ນິຈ຺ຈໍ ຘຸວໍ, ນ ເອວໍ ຠຕ຺ຕໍ ວາ ຍາຄຸ ວາ ອຕ຺ຖິ. ກາລປຣິຈ຺ເຉທໍ ປນ ອກຕ຺ວາ ທິວເສ ທິວເສ ທສ຺ສາມາຕິ ປຎ຺ຎຕ຺ຕວເສນ ‘‘ນິຈ຺ຈຠຕ຺ຕໍ ຘຸວຍາຄູ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ.

‘‘ອຕ຺ຖິ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຕ຺ຕຫິຕາຍ ປຏິປນ຺ໂນ’’ຕິອາທີສຸປິ ຍຖາ ຣູປາທໂຍ ຘມ຺ມາ ປຈ຺ຈຕ຺ຕລກ຺ຂຓສາມຎ຺ຎລກ຺ຂຓວເສນ ອຕ຺ຖິ, ນ ເອວໍ ປຸຄ຺ຄໂລ. ຣູປາທີສຸ ປນ ສຕິ ‘ເອວໍນາໂມ’‘ເອວໍໂຄຕ຺ໂຕ’ຕິ ໂວຫາໂຣ ໂຫຕິ. ອິຕິ ອິມິນາ ໂລກໂວຫາເຣນ ໂລກສມ຺ມຸຕິຍາ ໂລກນິຣຸຕ຺ຕິຍາ ອຕ຺ຖິ ປຸຄ຺ຄໂລຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ. ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ເຈຕໍ ຠຄວຕາ – ‘‘ອິມາ ໂຂ ຈິຕ຺ຕ, ໂລກສມຎ຺ຎາ ໂລກນິຣຸຕ຺ຕິໂຍ ໂລກໂວຫາຣາ ໂລກປຎ຺ຎຕ຺ຕິໂຍ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໑.໔໔໐). ຣູປາທິຘມ຺ມາ ປນ ວິນາປິ ໂລກສມ຺ມຸຕິໍ ປຈ຺ຈຕ຺ຕສາມຎ຺ຎລກ຺ຂຓວເສນ ປຎ຺ຎາປນໂຕ ອຕ຺ຖີຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ.

ພຸທ຺ຘານໍ ປນ ທ຺ເວ ກຖາ ສມ຺ມຸຕິກຖາ ຈ ປຣມຕ຺ຖກຖາ ຈ. ຕຕ຺ຖ ສຕ຺ໂຕ, ປຸຄ຺ຄໂລ, ເທໂວ, ພ຺ຣຫ຺ມາຕິອາທິກາ ສມ຺ມຸຕິກຖາ ນາມ. ອນິຈ຺ຈໍ, ທຸກ຺ຂໍ, ອນຕ຺ຕາ, ຂນ຺ຘາ, ຘາຕຸໂຍ, ອາຍຕນານິ, ສຕິປຏ຺ຐານາ, ສມ຺ມປ຺ປຘານາຕິອາທິກາ ປຣມຕ຺ຖກຖາ ນາມ.

ຕຕ຺ຖ ໂຍ ສມ຺ມຸຕິເທສນາຍ ສຕ຺ໂຕຕິ ວາ…ເປ… ພ຺ຣຫ຺ມາຕິ ວາຕິ ວຸຕ຺ເຕ ຊານິຕຸໍ ປຏິວິຊ຺ຌິຕຸໍ ນິຍ຺ຍາຕຸໍ ອຣຫຕ຺ຕຊຍຄ຺ຄາຫໍ ຄເຫຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ, ຕສ຺ສ ຠຄວາ ອາທິໂຕວ ສຕ຺ໂຕຕິ ວາ ປຸຄ຺ຄໂລຕິ ວາ ໂປໂສຕິ ວາ ເທໂວຕິ ວາ ພ຺ຣຫ຺ມາຕິ ວາ ກເຖຕິ. ໂຍ ປຣມຕ຺ຖເທສນາຍ ອນິຈ຺ຈນ຺ຕິ ວາ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ວາຕິອາທີສຸ ອຎ຺ຎຕຣໍ ສຸຕ຺ວາວ ຊານິຕຸໍ ປຏິວິຊ຺ຌິຕຸໍ ນິຍ຺ຍາຕຸໍ ອຣຫຕ຺ຕຊຍຄ຺ຄາຫໍ ຄເຫຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ. ຕສ຺ສ ອນິຈ຺ຈນ຺ຕິອາທີສຸ ອຎ຺ຎຕຣໍ ກເຖຕິ. ຕຖາ ສມ຺ມຸຕິກຖາຍ ພຸຊ຺ຌນກສຕ຺ຕສ຺ສ ນ ປຐມໍ ປຣມຕ຺ຖກຖໍ ກເຖຕິ. ສມ຺ມຸຕິກຖາຍ ປນ ໂພເຘຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ປຣມຕ຺ຖກຖໍ ກເຖຕິ. ປຣມຕ຺ຖກຖາຍ ພຸຊ຺ຌນກສຕ຺ຕສ຺ສາປິ ນ ປຐມໍ ສມ຺ມຸຕິກຖໍ ກເຖຕິ. ປຣມຕ຺ຖກຖາຍ ປນ ໂພເຘຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ສມ຺ມຸຕິກຖໍ ກເຖຕິ. ປກຕິຍາ ປນ ປຐມເມວ ປຣມຕ຺ຖກຖໍ ກເຖນ຺ຕສ຺ສ ເທສນາ ລູຂາກາຣາ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ພຸທ຺ຘາ ປຐມໍ ສມ຺ມຸຕິກຖໍ ກເຖຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ປຣມຕ຺ຖກຖໍ ກເຖນ຺ຕິ. ເຕ ສມ຺ມຸຕິກຖໍ ກເຖນ຺ຕາປິ ສຈ຺ຈເມວ ສຠາວເມວ ອມຸສາວ ກເຖນ຺ຕິ. ປຣມຕ຺ຖກຖໍ ກເຖນ຺ຕາປິ ສຈ຺ຈເມວ ສຠາວເມວ ອມຸສາວ ກເຖນ຺ຕິ. ອຍຎ຺ຫິ –