໑໖. ໂສຬສມວຄ຺ໂຄ

໑. ນິຄ຺ຄຫກຖາວຓ຺ຓນາ

໗໔໓-໗໔໔. ອິທານິ ນິຄ຺ຄຫກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍ ໂລເກ ພລປ຺ປຕ຺ຕາ ວສີຠູຕາ, ເຕ ຍທິ ປຣສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ນິຄ຺ຄຓ຺ຫິຕຸໍ ນ ສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍຸໍ, ກາ ເຕສໍ ພລປ຺ປຕ຺ຕິ, ໂກ ວສີຠາໂວ. ພລປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ປນ ວສີຠາເວນ ຈ ອທ຺ຘາ ເຕ ປຣສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ນິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕີຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ມຫາສງ຺ຆິການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປໂຣ ປຣສ຺ສາຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ຕຕ຺ຖ ນິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕີຕິ ສໍກິເລສາປຕ຺ຕິໂຕ ນິວາເຣຕິ. ເສສເມຕ຺ຖ ຍຖາປາຬິເມວ ນິຍ຺ຍາຕີຕິ. ປຄ຺ຄຫກຖາຍປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ນິຄ຺ຄຫກຖາວຓ຺ຓນາ.

໓. ສຸຂານຸປ຺ປທານກຖາວຓ຺ຓນາ

໗໔໗-໗໔໘. ອິທານິ ສຸຂານຸປ຺ປທານກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ພຫູນໍ ວຕ ໂນ ຠຄວາ ສຸຂຘມ຺ມານໍ ອຸປຫຕ຺ຕາ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໒.໑໔໘) ສຸຕ຺ຕໍ ນິສ຺ສາຍ ປໂຣ ປຣສ຺ສ ສຸຂໍ ອນຸປ຺ປເທຕີຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ເຫຕຸວາທານໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ທຸກ຺ຂໍ ອນຸປ຺ປເທຕີຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ປນ ຕາທິສໍ ສຸຕ຺ຕປທໍ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ອຕ຺ຕໂນ ສຸຂນ຺ຕິອາທິປຎ຺ເຫ ຍໍ ອຕ຺ຕໂນ ປຣສ຺ສ ວາ, ຕໍ ອນຸປ຺ປທາຕຸໍ ນ ສກ຺ກາ. ຍໍ ຕສ຺ເສວ, ກິໍ ຕຕ຺ຖ ອນຸປ຺ປທານໍ ນາມາຕິ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ເນວຕ຺ຕໂນຕິອາທິປຎ຺ເຫ ປນ ຍໍ ເອວຣູປໍ, ນ ຕໍ ອນຸປ຺ປທິນ຺ນໍ ນາມ ຠວິຕຸມຣຫຕີຕິ ລທ຺ຘິຍາປຏິຊານາຕິ. ໂນ ຈ ວຕ ເຣຕິຕາທິສສ຺ສ ສຸຂສ຺ສ ອຠາວາ ວຸຕ຺ຕໍ. ສຸຂຘມ຺ມານໍ ອຸປຫຕ຺ຕາຕິວຈນໍ ຠຄວໂຕ ປເຣສໍ ສຸຂຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ປຈ຺ຈຍຠາວໍ ທີເປຕິ, ນ ອນ຺ນາທີນໍ ວິຍ ສຸຂສ຺ສ ອນຸປ຺ປທານໍ, ຕສ຺ມາ ອສາຘກນ຺ຕິ.

ສຸຂານຸປ຺ປທານກຖາວຓ຺ຓນາ.

໔. ອຘິຄຍ຺ຫມນສິກາຣກຖາວຓ຺ຓນາ

໗໔໙-໗໕໓. ອິທານິ ອຘິຄຍ຺ຫ ມນສິກາຣກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ທຸວິໂຘ ມນສິກາໂຣ ນຍໂຕ ຈ ອາຣມ຺ມຓໂຕ ຈ. ຕຕ຺ຖ ເອກສງ຺ຂາຣສ຺ສາປິ ອນິຈ຺ຈຕາຍ ທິຏ຺ຐາຍ ສພ຺ເພ ສງ຺ຂາຣາ ອນິຈ຺ຈາຕິ ອວເສເສສຸ ນຍໂຕ ມນສິກາໂຣ ໂຫຕິ. ອຕີເຕ ປນ ສງ຺ຂາເຣ ມນສິກໂຣນ຺ໂຕ ນ ອນາຄເຕ ມນສິກາຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ. ອຕີຕາທີສຸ ອຎ຺ຎຕຣໍ ມນສິກໂຣໂຕ ອາຣມ຺ມຓໂຕ ມນສິກາໂຣ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນ ມນສິກໂຣນ຺ໂຕ ເຍນ ຈິຕ຺ເຕນ ເຕ ມນສິກໂຣຕິ, ຕໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນກ຺ຂເຓ ມນສິກາຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍສໍ ‘‘ສພ຺ເພ ສງ຺ຂາຣາ ອນິຈ຺ຈາ’’ຕິອາທິວຈນໍ ນິສ຺ສາຍ ‘‘ມນສິກໂຣນ຺ໂຕ ນາມ ອຘິຄຍ຺ຫ ອຘິຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ສງ຺ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ສພ຺ເພ ສງ຺ຂາເຣ ເອກໂຕ ມນສິກໂຣຕີ’’ຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ປຸພ຺ພເສລິຍາປຣເສລິຍານໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ.

ອຖ ນໍ ຍສ຺ມາ ສພ຺ເພ ເອກໂຕ ມນສິກໂຣນ຺ເຕນ ເຍນ ຈິຕ຺ເຕນ ເຕ ມນສິກໂຣຕິ, ຕມ຺ປິ ມນສິກາຕພ຺ພໍ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ຕໍຈິຕ຺ຕຕາຍ ໂຈເທຕຸໍ ເຕນ ຈິຕ຺ເຕນາຕິ ອາຫ. ອິຕໂຣ ອາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ ນ ສກ຺ກາ ຊານິຕຸນ຺ຕິ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ເອວໍລກ຺ຂຓໍ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ຎາຕຕ຺ຕາ ປນ ຕມ຺ປິ ຈິຕ຺ຕໍ ຎາຕເມວ ໂຫຕີຕິ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຊານາຕິ. ອຖ ວາ ຕຎ຺ເຎວ ຕສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓໍ ນ ໂຫຕີຕິ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ‘‘ສພ຺ເພ ສງ຺ຂາຣາ ອນິຈ຺ຈາ, ຍທາ ປຎ຺ຎາຍ ປສ຺ສຕີ’’ຕິອາທີນິ ນິສ຺ສາຍ ອຸປ຺ປນ຺ນລທ຺ຘິວເສນ ປຏິຊານາຕິ. ເສສປຎ຺ຫທ຺ວເຍປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເຕນ ຜສ຺ເສນາຕິອາທີສຸ ປນ ຕຖາຣູປໍ ສຸຕ຺ຕໍ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ ປຏິກ຺ຂິປເຕວ. ອຕີຕາທິປຎ຺ເຫສຸ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ປຏິກ຺ເຂປປຏິຎ຺ຎາ ເວທິຕພ຺ພາ. ເສສໍ ຍຖາປາຬິເມວ ນິຍ຺ຍາຕີຕິ. ສພ຺ເພ ສງ຺ຂາຣາຕິອາທິວຈນໍ ນຍໂຕ ທສ຺ສນໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ, ນ ເອກກ຺ຂເຓ ອາຣມ຺ມຓໂຕ, ຕສ຺ມາ ອສາຘກນ຺ຕິ.

ອຘິຄຍ຺ຫມນສິກາຣກຖາວຓ຺ຓນາ.

໕. ຣູປໍ ເຫຕູຕິກຖາວຓ຺ຓນາ

໗໕໔-໗໕໖. ອິທານິ ຣູປໍ ເຫຕູຕິ ກຖານາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຫຕູຕິ ກຸສລມູລາທິໂນ ເຫຕຸເຫຕຸສ຺ສາປິ ນາມໍ, ຍສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ປຈ຺ຈຍສ຺ສາປິ. ອິມໍ ປນ ວິຠາຄໍ ອກຕ຺ວາ ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣ ມຫາຠູຕາ ເຫຕູ’’ຕິ ວຈນມຕ຺ຕໍ ນິສ຺ສາຍ ອວິເສເສເນວ ຣູປໍ ເຫຕູຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອຸຕ຺ຕຣາປຖການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອໂລໂຠ ເຫຕູຕິ ກິໍ ເຕ ຣູປໍ ອໂລຠສງ຺ຂາໂຕ ເຫຕູຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ, ອິຕໂຣ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ເສເສສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ມຫາຠູຕາ ອຸປາທາຍຣູປານໍ ອຸປາທາຍເຫຕູຕິ ເອຕ຺ຖ ປຈ຺ຈຍຏ຺ເຐນ ເຫຕຸຠາໂວ ວຸຕ຺ໂຕ, ນ ມູລຏ຺ເຐນ, ຕສ຺ມາ ອສາຘກນ຺ຕິ.

ຣູປໍ ເຫຕູຕິກຖາວຓ຺ຓນາ.

໗໕໗-໗໕໙. ສເຫຕຸກກຖາຍມ຺ປິ ອິມິນາວ ນເຍນ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ.

ຣູປໍ ສເຫຕຸກນ຺ຕິກຖາວຓ຺ຓນາ.

໗. ຣູປໍ ກຸສລາກຸສລນ຺ຕິກຖາວຓ຺ຓນາ

໗໖໐-໗໖໔. ອິທານິ ຣູປໍ ກຸສລາກຸສລນ຺ຕິກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ກາຍກມ຺ມໍ ວຈີກມ຺ມໍ ກຸສລມ຺ປິ ອກຸສລມ຺ປີ’’ຕິວຈນໍ ນິສ຺ສາຍ ກາຍວຈີກມ຺ມສງ຺ຂາຕໍ ກາຍວິຎ຺ຎຕ຺ຕິວຈີວິຎ຺ຎຕ຺ຕິຣູປໍ ກຸສລມ຺ປິ ອກຸສລມ຺ປີຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ມຫິສາສການຎ຺ເຈວ ສມ຺ມິຕິຍານຎ຺ຈ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ຣູປໍ ກຸສລນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອຖ ນໍ ‘‘ຍທິ ເຕ ຣູປໍ ກຸສລໍ, ເອວໍວິເຘນ ອເນນ ຠວິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ໂຈເທຕຸໍ ສາຣມ຺ມຓນ຺ຕິ ອາທິມາຫ. ປຣໂຕ ອກຸສລປຎ຺ເຫປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.

ຣູປໍ ກຸສລາກຸສລນ຺ຕິກຖາວຓ຺ຓນາ.

໘. ຣູປໍ ວິປາໂກຕິກຖາວຓ຺ຓນາ

໗໖໕-໗໖໗. ອິທານິ ຣູປໍ ວິປາໂກຕິກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ຍໍ ກມ຺ມສ຺ສ ກຕຕ຺ຕາ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິກາ ວິຍ ກມ຺ມສ຺ສ ກຕຕ຺ຕາ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ຕໍ ຣູປມ຺ປິ ວິປາໂກຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອນ຺ຘການຎ຺ເຈວ ສມ຺ມິຕິຍານຎ຺ຈ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອຖ ນໍ ‘‘ຍທິ ເຕ ຣູປໍ ວິປາໂກ, ເອວໍວິເຘນ ອເນນ ຠວິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ໂຈເທຕຸໍ ສຸຂເວທນີຍນ຺ຕິອາທິມາຫ. ເສສໍ ຍຖາປາຬິເມວ ນິຍ຺ຍາຕີຕິ.

ຣູປໍ ວິປາໂກຕິກຖາວຓ຺ຓນາ.

໙. ຣູປໍ ຣູປາວຈຣາຣູປາວຈຣນ຺ຕິກຖາວຓ຺ຓນາ

໗໖໘-໗໗໐. ອິທານິ ຣູປໍ ຣູປາວຈຣາຣູປາວຈຣນ຺ຕິກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ຍໍ ກາມາວຈຣກມ຺ມສ຺ສ ກຕຕ຺ຕາ ຣູປໍ, ຕໍ ຍສ຺ມາ ກາມາວຈຣໍ, ຕສ຺ມາ ຣູປາວຈຣາຣູປາວຈຣກມ຺ມານມ຺ປິ ກຕຕ຺ຕາ ຣູເປນ ຣູປາວຈຣາຣູປາວຈເຣນ ຠວິຕພ຺ພນ຺ຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອນ຺ຘການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ອຕ຺ຖິ ຣູປໍ ຣູປາວຈຣາຣູປາວຈຣນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ເສສເມຕ຺ຖ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນຍເມວາຕິ.

ຣູປໍ ຣູປາວຈຣາຣູປາວຈຣນ຺ຕິກຖາວຓ຺ຓນາ.

໑໐. ຣູປາຣູປຘາຕຸປຣິຍາປນ຺ນກຖາວຓ຺ຓນາ

໗໗໑-໗໗໕. ອິທານິ ຣູປຣາໂຄ ຣູປຘາຕຸປຣິຍາປນ຺ໂນ ອຣູປຣາໂຄ ອຣູປຘາຕຸປຣິຍາປນ຺ໂນຕິ ກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ກາມຣາໂຄ ກາມຘາຕຸປຣິຍາປນ຺ໂນ, ຕສ຺ມາ ຣູປຣາຄາຣູປຣາເຄຫິປິ ຣູປຘາຕຸອຣູປຘາຕຸປຣິຍາປນ຺ເນຫິ ຠວິຕພ຺ພນ຺ຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອນ຺ຘການໍ, ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ເສສໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ເກວລຎ຺ຫິ ຕຕ຺ຖ ‘‘ຣູປຘາຕຸໍ ອນຸເສຕິ, ອຣູປຘາຕຸໍ ອນຸເສຕີ’’ຕິ ປທໍ ວິເສໂສ. ສາ ຈ ລທ຺ຘິ ອນ຺ຘການຎ຺ເຈວ ສມ຺ມິຕິຍານຎ຺ຈ. ອຍໍ ອນ຺ຘການໍເຍວາຕິ.

ຣູປຣາໂຄ ຣູປຘາຕຸປຣິຍາປນ຺ໂນ ອຣູປຣາໂຄ ອຣູປຘາຕຸປຣິຍາປນ຺ໂນຕິກຖາວຓ຺ຓນາ.

ຣູປາຣູປຘາຕຸປຣິຍາປນ຺ນກຖາວຓ຺ຓນາ.

ໂສຬສໂມ ວຄ຺ໂຄ.