໑໔. ຈຸທ຺ທສມວຄ຺ໂຄ

໑. ກຸສລາກຸສລປຏິສນ຺ທຫນກຖາວຓ຺ຓນາ

໖໘໖-໖໙໐. ອິທານິ ກຸສລາກຸສລປຏິສນ຺ທຫນກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ກຸສລໍ ວາ ອກຸສລສ຺ສ, ອກຸສລໍ ວາ ກຸສລສ຺ສ ອນນ຺ຕຣາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກໍ ນາມ ນຕ຺ຖີຕິ ເຕສໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ປຏິສນ຺ຘານໍ ນ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ເຍ ປນ ຍສ຺ມາ ເອກວຕ຺ຖຸສ຺ມິຎ຺ເຎວ ຣຊ຺ຊຕິ ວິຣຊ຺ຊຕິ ຈ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ປຏິສນ຺ທຫຕີຕິ ລທ຺ຘິໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຐິຕາ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ມຫາສງ຺ຆິກາ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ; ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອາວຏ຺ຏນາ ປຓິຘີຕິ ອຸຠຍໍ ອາວຊ຺ຊນສ຺ເສວ ນາມໍ. ຕຎ຺ຫິ ຠວງ຺ຄໍ ອາວຏ຺ເຏຕີຕິ ອາວຏ຺ຏນາ. ຠວງ຺ຄາຣມ຺ມຓໂຕ ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ ອາຣມ຺ມເຓ ຈິຕ຺ຕໍ ປຓິທຫຕິ ຐເປຕີຕິ ປຓິຘິ. ກຸສລໍ ອນາວຏ຺ເຏນ຺ຕສ຺ສາຕິ ຍໍ ຕໍ ອກຸສລານນ຺ຕຣໍ ປຏິສນ຺ທຫນ຺ຕໍ ກຸສລໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕໍ ອນາວຏ຺ເຏນ຺ຕສ຺ສ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ອິຕໂຣ ປນ ວິນາ ອາວຊ຺ຊເນນ ກຸສລສ຺ສ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ກຸສລໍ ອໂຍນິໂສ ມນສິກໂຣໂຕຕິ ອິທໍ ຍທິ ອກຸສລານນ຺ຕຣໍ ກຸສລໍ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ອກຸສລສ຺ເສວ ອາວຊ຺ຊເນນ ອໂຍນິໂສ ມນສິກໂຣໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍາຕິ ໂຈທນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເສສໍ ຍຖາປາຬິເມວ ນິຍ຺ຍາຕິ. ນນຸ ຍສ຺ມິໍເຍວ ວຕ຺ຖຸສ຺ມິນ຺ຕິ ວຈນໍ ເອກາຣມ຺ມເຓ ສຣາຄວິຣາຄຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ ທີເປຕິ, ນ ກຸສລາກຸສລານໍ ອນນ຺ຕຣຕໍ, ຕສ຺ມາ ອສາຘກນ຺ຕິ.

ກຸສລາກຸສລປຏິສນ຺ທຫນກຖາວຓ຺ຓນາ.

໒. ສຬາຍຕນຸປ຺ປຕ຺ຕິກຖາວຓ຺ຓນາ

໖໙໑-໖໙໒. ອິທານິ ສຬາຍຕນຸປ຺ປຕ຺ຕິກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ອຸປປຕ຺ເຕສິເຍນ ປຏິສນ຺ຘິຈິຕ຺ເຕນ ສເຫວ ໂອປປາຕິການໍ ສຬາຍຕນໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ຄພ຺ຠເສຍ຺ຍການໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກາຍຕເນສຸ ມນາຍຕນກາຍາຍຕນາເນວ ປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂເຓ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ເສສານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ສຕ຺ຕສຕ຺ຕຕິຣຕ຺ຕິມ຺ຫິ. ຕານິ ຈ ໂຂ ເຍນ ກມ຺ມຸນາ ປຏິສນ຺ຘິ ຄຫິຕາ, ຕສ຺ເສວ ອຎ຺ຎສ຺ສ ວາ ກຕຕ຺ຕາຕິ ອຍໍ ສກສມເຍ ວາໂທ. ເຍສໍ ປນ ເອກກມ຺ມສມ຺ຠວຕ຺ຕາ ສມ຺ປນ຺ນສາຂາວິຏປານໍ ຣຸກ຺ຂາທີນໍ ອໍກຸໂຣ ວິຍ ພີຊມຕ຺ຕໍ ສຬາຍຕນໍ ມາຕຸກຸຈ຺ຉິສ຺ມິໍ ປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂເຓເຍວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ປຸພ຺ພເສລິຍານໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ສຬາຍຕນນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ສພ຺ພງ຺ຄປຈ຺ຈງ຺ຄີຕິອາທິ ສຬາຍຕເນ ສຕິ ເອວຣູໂປ ຫຸຕ຺ວາ ໂອກ຺ກເມຍ຺ຍາຕິ ໂຈທນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ມາຕຸກຸຈ຺ຉິຄຕສ຺ສາຕິ ປຸຈ຺ຉາ ປຣວາທິສ຺ສ. ປຣໂຕ ມາຕຸກຸຈ຺ຉິຄຕສ຺ສ ປຈ຺ຉາ ເກສາຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.

ສຬາຍຕນຸປ຺ປຕ຺ຕິກຖາວຓ຺ຓນາ.

໓. ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈຍກຖາວຓ຺ຓນາ

໖໙໓-໖໙໗. ອິທານິ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈຍກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ນຈ຺ຈຄີຕາທີສຸ ຣູປທສ຺ສນສທ຺ທສວນາທີນໍ ລຫຸປຣິວຕ຺ຕິຕໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ອິມານິ ວິຎ຺ຎາຓານິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສ຺ສ ອນນ຺ຕຣາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີ’’ຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອຸຕ຺ຕຣາປຖການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓສ຺ສາຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ໂສຕວິຎ຺ຎາຓໍ ຣູປາຣມ຺ມຓໍເຍວາຕິ ຍທິ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ອນນ຺ຕຣາ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ວິປາກມໂນຘາຕຸ ວິຍ ຣູປາຣມ຺ມຓໍ ສິຍາຕິ ໂຈເທຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຈກ຺ຂຸຎ຺ຈ ປຏິຈ຺ຈ ຣູເປ ຈ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ໂສຕວິຎ຺ຎາຓນ຺ຕິ ປຎ຺ເຫສຸ ສຸຕ຺ຕາຠາເວນ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອນນ຺ຕຣຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ ສລ຺ລກ຺ເຂນ຺ໂຕ ລທ຺ຘິວເສນ ປຏິຊານາຕິ. ຕຎ຺ເຎວ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓໍ ຕໍ ໂສຕວິຎ຺ຎາຓນ຺ຕິ ຍຖາ ປຐມຊວນານນ຺ຕຣໍ ທຸຕິຍຊວນໍ ມໂນວິຎ຺ຎາຓຠາເວນ ຕຎ຺ເຎວ ໂຫຕິ, ກິໍ ເຕ ຕຖາ ເອຕມ຺ປິ ທ຺ວຍໍ ເອກເມວາຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ອິມິນາ ນເຍນ ສພ຺ພວາເຣສຸ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ນຈ຺ຈຕິ ຄາຍຕີຕິອາທິວຈນໍ ອາຣມ຺ມຓສໂມຘາເນ ລຫຸປຣິວຕ຺ຕິຕາຍ ໂວກິຓ຺ຓຠາວໍ ທີເປຕິ, ນ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈຍຕໍ, ຕສ຺ມາ ອສາຘກນ຺ຕິ.

ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈຍກຖາວຓ຺ຓນາ.

໔. ອຣິຍຣູປກຖາວຓ຺ຓນາ

໖໙໘-໖໙໙. ອິທານິ ອຣິຍຣູປກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ສມ຺ມາວາຈາກມ຺ມນ຺ຕາ ຣູປໍ, ຕຎ຺ຈ ໂຂ ‘‘ສພ຺ພໍ ຣູປໍ ຈຕ຺ຕາຣິ ຈ ມຫາຠູຕານິ ຈຕຸນ຺ນຎ຺ຈ ມຫາຠູຕານໍ ອຸປາທາຍຣູປ’’ນ຺ຕິ (ມ. ນິ. ໓.໖໗) ວຈນໂຕ ອຸປາທາຍຣູປນ຺ຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອຸຕ຺ຕຣາປຖການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ອຣິຍຣູປໍ ມຫາຠູຕານໍ ອຸປາທາຍາຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ. ຕຕ຺ຖ ອຣິຍານໍ ຣູປໍ, ອຣິຍໍ ວາ ຣູປນ຺ຕິ ອຣິຍຣູປໍ. ອາມນ຺ຕາຕິ ລທ຺ຘິຍໍ ຐຕ຺ວາ ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ກຸສລນ຺ຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ລທ຺ຘິວເສເນວ ປຏິຊານາຕິ. ອນາສວປຸຈ຺ຉາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຍໍ ກິຎ຺ຈິ ຣູປນ຺ຕິ ສຸຕ຺ຕໍ ຐເປຕ຺ວາ ຠູຕານິ ເສສຣູປສ຺ສ ອຸປາທາຠາວໍ ທີເປຕິ, ນ ສມ຺ມາວາຈາກມ຺ມນ຺ຕານໍ. ເຕສຎ຺ຫິ ຣູປມຕ຺ຕຎ຺ເຎວ ອສິທ຺ຘໍ, ກຸໂຕ ອຸປາທາຣູປຕາ; ຕສ຺ມາ ອສາຘກນ຺ຕິ.

ອຣິຍຣູປກຖາວຓ຺ຓນາ.

໕. ອຎ຺ໂຎ ອນຸສໂຍຕິກຖາວຓ຺ຓນາ

໗໐໐-໗໐໑. ອິທານິ ອຎ຺ໂຎ ອນຸສໂຍຕິກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ກຸສລາພ຺ຍາກເຕ ຈິຕ຺ເຕ ວຕ຺ຕມາເນ ສານຸສໂຍຕິ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ, ນ ປຣິຍຸຏ຺ຐິໂຕຕິ ຕສ຺ມາ ອຎ຺ໂຎ ອນຸສໂຍ, ອຎ຺ຎໍ ປຣິຍຸຏ຺ຐານນ຺ຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອນ຺ຘການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ອຎ຺ໂຎ ກາມຣາຄານຸສໂຍຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ເສສໍ ເຫຏ຺ຐາ ອນຸສຍກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ສານຸສໂຍຕິອາທິ ປນ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ອນຸສຍສ຺ສ ອປ຺ປຫີນຕ຺ຕາ ສານຸສໂຍຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕໍ, ອນຸປ຺ປນ຺ນຕ຺ຕາ ຈ ປຣິຍຸຏ຺ຐິໂຕຕິ ອວຕ຺ຕພ຺ພຕໍ ທີເປຕິ, ນ ອນຸສຍປຣິຍຸຏ຺ຐານານໍ ອຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ມາ ອສາຘກນ຺ຕິ.

ອຎ຺ໂຎ ອນຸສໂຍຕິກຖາວຓ຺ຓນາ.

໖. ປຣິຍຸຏ຺ຐານໍ ຈິຕ຺ຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕນ຺ຕິກຖາວຓ຺ຓນາ

໗໐໒. ອິທານິ ປຣິຍຸຏ຺ຐານໍ ຈິຕ຺ຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕນ຺ຕິກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ອນິຈ຺ຈາທິໂຕ ມນສິກໂຣໂຕປິ ຣາຄາທໂຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ເຈຕໍ – ‘‘ອປ຺ເປກທາ, ໂຠ ຠາຣທ຺ວາຊ, ອສຸຠໂຕ ມນສິກຣິສ຺ສາມີຕິ ສຸຠໂຕວ ມນສິກໂຣຕີ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໔.໑໒໗). ຕສ຺ມາ ປຣິຍຸຏ຺ຐານໍ ຈິຕ຺ຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອນ຺ຘການໍເຍວ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.

ປຣິຍຸຏ຺ຐານໍ ຈິຕ຺ຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕນ຺ຕິກຖາວຓ຺ຓນາ.

໗. ປຣິຍາປນ຺ນກຖາວຓ຺ຓນາ

໗໐໓-໗໐໕. ອິທານິ ປຣິຍາປນ຺ນກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ກາມຣາໂຄ ກາມຘາຕຸໍ ອນຸເສຕິ, ກາມຘາຕຸປຣິຍາປນ຺ໂນຕິ ຈ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕສ຺ມາ ຣູປຣາຄາຣູປຣາຄາປິ ຣູປຘາຕຸອຣູປຘາຕຸໂຍ ອນຸເສນ຺ຕິ. ຣູປຘາຕຸອຣູປຘາຕຸປຣິຍາປນ຺ນາເຍວ ຈ ນາມ ໂຫນ຺ຕີຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອນ຺ຘການຎ຺ເຈວ ສມ຺ມິຕິຍານຎ຺ຈ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ຣູປຣາໂຄຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ຕຕ຺ຖ ອນຸເສຕີຕິ ຍຖາ ກາມຣາໂຄ ກາມວິຕກ຺ກສງ຺ຂາຕໍ ກາມຘາຕຸໍ ສຫຊາຕວເສນ ອນຸເສຕິ, ກິໍ ເຕ ເອວໍ ຣູປຣາໂຄ ຣູປຘາຕຸນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ປຣິຍາປນ຺ໂນຕິ ຍຖາ ຈ ໂສ ຕິວິຘາຍ ກາມຘາຕຸຍາ ກິເລສກາມວເສນ ປຣິຍາປນ຺ນຕ຺ຕາ ກາມຘາຕຸປຣິຍາປນ຺ໂນ, ກິໍ ເຕ ເອວໍ ຣູປຣາໂຄປິ ຣູປຘາຕຸປຣິຍາປນ຺ໂນຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ອິຕໂຣ ປນສ຺ສ ອຘິປ຺ປາຍໍ ອສລ຺ລກ຺ເຂນ຺ໂຕ ເກວລໍ ລທ຺ຘິວເສນ ອາມນ຺ຕາຕິ ປຏິຊານາຕິ. ອຖ ນໍ ຕມຕ຺ຖໍ ສລ຺ລກ຺ຂາເປຕຸໍ ກຸສລວິປາກກິຣິຍສງ຺ຂາເຕຫິ ສມາປຕ຺ເຕສິຍາທີຫິ ສໍສນ຺ທິຕ຺ວາ ປຸຈ຺ຉິຕຸໍ ສມາປຕ຺ເຕສິໂຍຕິອາທິມາຫ. ເສສເມຕ຺ຖ ຍຖາປາຬິເມວ ນິຍ຺ຍາຕິ. ນນຸ ກາມຣາໂຄຕິອາທິວຈນມ຺ປິ ກາມຣາຄສ຺ເສວ ກາມຘາຕຸຍໍ ອນຸສຍຠາວໍ ປຣິຍາປນ຺ນຕຎ຺ຈ ທີເປຕິ, ນ ອິຕເຣສໍ ອິຕຣຘາຕູສູຕິ.

ປຣິຍາປນ຺ນກຖາວຓ຺ຓນາ.

໘. ອພ຺ຍາກຕກຖາວຓ຺ຓນາ

໗໐໖-໗໐໘. ອິທານິ ອພ຺ຍາກຕກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ວິປາກກິຣິຍຣູປນິພ຺ພານສງ຺ຂາຕໍ ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ອພ຺ຍາກຕໍ ອວິປາກຕ຺ຕາ ອພ຺ຍາກຕນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ທິຏ຺ຐິຄຕໍ ‘‘ສສ຺ສໂຕ ໂລໂກຕິ ໂຂ, ວຈ຺ຉ, ອພ຺ຍາກຕເມຕ’’ນ຺ຕິ (ສໍ. ນິ. ໔.໔໑໖ ໂຖກໍ ວິສທິສໍ) ສສ຺ສຕາທິຠາເວນ ອກຖິຕຕ຺ຕາ. ເຍສໍ ປນ ອິມໍ ວິຠາຄໍ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ປຸຣິມາພ຺ຍາກຕໍ ວິຍ ທິຏ຺ຐິຄຕມ຺ປິ ອພ຺ຍາກຕນ຺ຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ອນ຺ຘການຎ຺ເຈວ ອຸຕ຺ຕຣາປຖການຎ຺ຈ; ເຕສໍ ຕໍ ວິຠາຄໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ທິຏ຺ຐິຄຕໍ ອພ຺ຍາກຕນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ເສສເມຕ຺ຖ ຍຖາປາຬິເມວ ນິຍ຺ຍາຕີຕິ.

ອພ຺ຍາກຕກຖາວຓ຺ຓນາ.

໙. ອປຣິຍາປນ຺ນກຖາວຓ຺ຓນາ

໗໐໙-໗໑໐. ອິທານິ ອປຣິຍາປນ຺ນກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ຌານລາຠີ ກາເມສຸ ວີຕຣາໂຄຕິ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ ໂຫຕິ, ນ ປນ ວິຄຕທິຏ຺ຐິໂກຕິ, ຕສ຺ມາ ທິຏ຺ຐິຄຕໍ ອປຣິຍາປນ຺ນນ຺ຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ປຸພ຺ພເສລິຍານໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ເສສເມຕ຺ຖ ຍຖາປາຬິເມວ ນິຍ຺ຍາຕີຕິ.

ອປຣິຍາປນ຺ນກຖາວຓ຺ຓນາ.

ຈຸທ຺ທສໂມ ວຄ຺ໂຄ.