໔. ຈຕຸຕ຺ຖວຄ຺ໂຄ

໑. ຄິຫິສ຺ສ ອຣຫາຕິກຖາວຓ຺ຓນາ

໓໘໗. ອິທານິ ຄິຫິສ຺ສ ອຣຫາຕິ ກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍສໍ ຍສກຸລປຸຕ຺ຕາທີນໍ ຄິຫິພ຺ຍຎ຺ຊເນ ຐິຕານໍ ອຣຫຕ຺ຕປ຺ປຕ຺ຕິໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ຄິຫິ ອສ຺ສ ອຣຫາ’’ຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ເອຕຣຫິ ອຸຕ຺ຕຣາປຖການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ. ຕຕ຺ຖ ຄິຫິສ຺ສາຕິ ໂຍ ຄິຫິສໍໂຍຊນສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຕາຍ ຄິຫິ, ໂສ ອຣຫໍ ອສ຺ສາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຣວາທີ ປນ ອຘິປ຺ປາຍໍ ອສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ຄິຫິພ຺ຍຎ຺ຊນມຕ຺ຕເມວ ປສ຺ສນ຺ໂຕ ປຏິຊານາຕິ. ອິທານິສ຺ສ ‘‘ຄິຫິ ນາມ ຄິຫິສໍໂຍຊເນນ ໂຫຕິ, ນ ພ຺ຍຎ຺ຊນມຕ຺ເຕນ. ຍຖາຫ ຠຄວາ –

‘ອລງ຺ກໂຕ ເຈປິ ສມໍ ຈເຣຍ຺ຍ,

ສນ຺ໂຕ ທນ຺ໂຕ ນິຍໂຕ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ;

ສພ຺ເພສຸ ຠູເຕສຸ ນິຘາຍ ທຓ຺ຑໍ,

ໂສ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ໂສ ສມໂຓ ສ ຠິກ຺ຂູ’’’ຕິ. (ຘ. ປ. ໑໔໒);

ອິມໍ ນຍໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ອຕ຺ຖິ ອຣຫໂຕຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕໍ ສພ຺ພໍ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.

ຄິຫິສ຺ສ ອຣຫາຕິກຖາວຓ຺ຓນາ.

໒. ອຸປປຕ຺ຕິກຖາວຓ຺ຓນາ

໓໘໘. ອິທານິ ອຸປປຕ຺ຕິກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍສໍ ‘‘ໂອປປາຕິໂກ ໂຫຕິ ຕຕ຺ຖປຣິນິພ຺ພາຍີ’’ຕິວຈນານິ (ປຸ. ປ. ໓໕-໔໐) ອໂຍນິໂສ ຄເຫຕ຺ວາ ສຸທ຺ຘາວາເສສຸ ອຸປປຕ຺ຕິຍາ ອຣຫາຕິ ລທ຺ຘິ, ‘‘ເຍສໍ ວາ ອຸປຫຈ຺ຈປຣິນິພ຺ພາຍີ’’ຕິ ປທໍ ປຣິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ‘‘ອຸປປຊ຺ຊປຣິນິພ຺ພາຍີ’’ຕິ ປຣິຍາປຸຓນ຺ຕານໍ ສຫ ອຸປປຕ຺ຕິຍາ ອຣຫາ ໂຫຕີຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ເອຕຣຫິ ອຸຕ຺ຕຣາປຖການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ອຸປປຕ຺ຕິຈິຕ຺ຕໍ ນາມ ໂລກິຍໍ, ເຕນ ໂສຕາປນ຺ນາທໂຍປິ ນ ໂຫນ຺ຕິ, ປເຄວ ອຣຫາ. ຕສ຺ມາສ຺ສ ອິມໍ ນຍໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ສຫ ອຸປປຕ຺ຕິຍາ ໂສຕາປນ຺ໂນຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ.

໓໘໙. ສາຣິປຸຕ຺ໂຕຕິອາທິ ອິເມສຸ ມຫາເຖເຣສຸ ໂກ ເອໂກປິ ສຫ ອຸປປຕ຺ຕິຍາ ອຣຫາ ນາມາຕິ ໂຈທນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ.

໓໙໐. ອຸປປຕ຺ເຕສິເຍນາຕິ ປຏິສນ຺ຘິຈິຕ຺ເຕນ. ຕຎ຺ຫິ ອຸປປຕ຺ຕິໍ ເອສຕິ ຄເວສຕິ, ຕສ຺ມາ ອຸປປຕ຺ເຕສິຍນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.

ອຸປປຕ຺ຕິກຖາວຓ຺ຓນາ.

໓. ອນາສວກຖາວຓ຺ຓນາ

໓໙໑. ອິທານິ ອນາສວກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍ ຘມ຺ມາ ອນາສວສ຺ສ ອຣຫໂຕ, ສພ຺ເພ ເຕ ອນາສວາຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ເອຕຣຫິ ອຸຕ຺ຕຣາປຖການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ອຣຫໂຕຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອຖ ນໍ ອນາສວາ ນາມ ມຄ຺ຄາທໂຍ, ກິໍ ຕສ຺ສ ເຕເຍວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ໂຈທນຕ຺ຖໍ ມຄ຺ໂຄ ຜລນ຺ຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຈກ຺ຂຸ ອນາສວນ຺ຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ຕສ຺ສ ສາສວຕ຺ຕາ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ທຸຕິຍໍ ປຸຏ຺ໂຐ ອນາສວສ຺ເສຕນ຺ຕິ ປຏິຊານາຕິ.

໓໙໒. ຈີວຣປຎ຺ເຫ ເອໂກວ ຘມ຺ໂມ ອນາສໂວ ສາສໂວ ຈ ໂຫຕີຕິ ລກ຺ຂຓວິໂຣຘຠຍາ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ທຸຕິຍໍ ປຸຏ຺ໂຐ ອນາສວສ຺ສ ຫຸຕ຺ວາ ສາສວສ຺ສ ໂຫຕີຕິ ປຏິຊານາຕິ. ຕຎ຺ເຎວ ອນາສວນ຺ຕິ ປຎ຺ຫາທ຺ວເຍປິ ເອເສວ ນໂຍ. ສກວາທີ ປນ ຕຎ຺ເຎວາຕິ ອນຸຎ຺ຎາຕຕ຺ຕາ ‘‘ມຄ຺ໂຄ ອນາສໂວ ຫຸຕ຺ວາ’’ຕິອາທີຫິ ໂຈເທຕິ. ອິມິນາ ອຸປາເຍນ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ.

ອນາສວກຖາວຓ຺ຓນາ.

໔. ສມນ຺ນາຄຕກຖາວຓ຺ຓນາ

໓໙໓. ອິທານິ ສມນ຺ນາຄຕກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ທ຺ເວ ສມນ຺ນາຄມາ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນກ຺ຂເຓ ສມງ຺ຄີຠາວສມນ຺ນາຄໂມ ຈ ຣູປາວຈຣາທີສຸ ອຎ຺ຎຕຣຠູມິປ຺ປຕ຺ຕິໂຕ ປຏິລາຠສມນ຺ນາຄໂມ ຈ. ໂສ ຍາວ ອຘິຄຕວິເສສາ ນ ປຣິຫາຍຕິ, ຕາວເທວ ລພ຺ຠຕິ. ເຍສໍ ປນ ຐເປຕ຺ວາ ອິເມ ທ຺ເວ ສມນ຺ນາຄເມ ອຎ຺ໂຎ ອຸປປຕ຺ຕິຘມ຺ມວເສນ ເອໂກ ສມນ຺ນາຄໂມ ນາມ ໂຫຕີຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ເອຕຣຫິ ອຸຕ຺ຕຣາປຖການໍ, ເຕສໍ ປຕ຺ຕິຘມ຺ໂມ ນາມ ໂກຈິ ນຕ຺ຖີຕິ ອນຸໂພຘນຕ຺ຖໍ ອຣຫາ ຈຕູຫິ ຜເລຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຕ຺ຕິໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອຖສ຺ສ ‘‘ຍທິ ເຕ ອຣຫາ ຈຕູຫິ ຂນ຺ເຘຫິ ວິຍ ຈຕູຫິ ຜເລຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ, ເອວໍ ສນ຺ເຕ ເຍ ຈຕູສຸ ຜເລສຸ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຜສ຺ສາທໂຍ, ເຕຫິ ເຕ ອຣຫໂຕ ສມນ຺ນາຄຕຕາ ປາປຸຓາຕີ’’ຕິ ໂຈທນຕ຺ຖໍ ອຣຫາ ຈຕູຫິ ຜສ຺ເສຫີຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ. ຕໍ ສພ຺ພໍ ປຣວາທິນາ ເອກກ຺ຂເຓ ຈຕຸນ຺ນໍ ຜສ຺ສາທີນໍ ອຠາວາ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ. ອນາຄາມິປຎ຺ຫາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

໓໙໕. ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລໍ ວີຕິວຕ຺ໂຕຕິ ນ ປຐມຊ຺ຌານໍ ວິຍ ທຸຕິຍຊ຺ຌານລາຠີ; ປຸນ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ປນ ວີຕິວຕ຺ໂຕຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄນ຺ຕິອາທິ ຍໍ ວີຕິວຕ຺ໂຕ, ເຕນສ຺ສ ປຸນ ອສມນ຺ນາຄມໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ອາຣທ຺ຘໍ.

໓໙໖. ເຕຫິ ຈ ອປຣິຫີໂນຕິ ປຎ຺ເຫ ຍສ຺ມາ ຍຖາ ປຈ຺ຈນີກສມຸທາຈາເຣນ ໂລກິຍຊ຺ຌານຘມ຺ມາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ, ນ ເອວໍ ໂລກຸຕ຺ຕຣາ. ມຄ຺ເຄນ ຫິ ເຍ ກິເລສາ ປຫີຍນ຺ຕິ, ຜເລນ ຈ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ຠນ຺ຕິ, ເຕ ຕຖາ ປຫີນາວ ຕຖາ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘາເຍວ ຈ ໂຫນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ສກວາທິນາ ອາມນ຺ຕາຕິ ປຏິຎ຺ຎາຕໍ. ສ຺ວາຍມຕ຺ໂຖ ປຣໂຕ ‘‘ອຣຫຕາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ມຄ຺ຄາ ປຏິລທ຺ຘາ’’ຕິອາທີສຸ ປກາສິໂຕເຍວ. ເສສໍ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.

ສມນ຺ນາຄຕກຖາວຓ຺ຓນາ.

໕. ອຸເປກ຺ຂາສມນ຺ນາຄຕກຖາວຓ຺ຓນາ

໓໙໗. ອຣຫາ ຉຫິ ອຸເປກ຺ຂາຫີຕິ ກຖາຍປິ ອິມິນາວ ນເຍນ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອຣຫາ ຫິ ຉສຸ ທ຺ວາເຣສຸ ອຸເປກ຺ຂານໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຠພ຺ພຕາຍ ຕາຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ນ ເອກກ຺ຂເຓ ສພ຺ພາສໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຠາເວນາຕິ.

ອຸເປກ຺ຂາສມນ຺ນາຄຕກຖາວຓ຺ຓນາ.

໖. ໂພຘິຍາພຸທ຺ໂຘຕິກຖາວຓ຺ຓນາ

໓໙໘. ອິທານິ ໂພຘິຍາ ພຸທ຺ໂຘຕິກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ໂພຘີຕິ ຈຕຸມຄ຺ຄຎາຓສ຺ສາປິ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓສ຺ສາປິ ອຘິວຈນໍ. ຕສ຺ມາ ເຍສໍ ຍຖາ ໂອທາເຕນ ວຓ຺ເຓນ ໂອທາໂຕ, ສາເມນ ວຓ຺ເຓນ ສາໂມ, ເອວໍ ໂພຘິຍາ ພຸທ຺ໂຘຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ເອຕຣຫິ ອຸຕ຺ຕຣາປຖການໍເຍວ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ຈ ອນຸໂຍໂຄ ຈ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ຈ ປຏິກ຺ເຂໂປ ຈ ອິຕຣສ຺ສ.

ອຕີຕາຍາຕິ ປຎ຺ເຫ ຕສ຺ມິໍ ຂເຓ ອຠາວໂຕ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ທຸຕິຍໍ ປຸຏ຺ໂຐ ປຏິລາຠໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຊານາຕິ. ປຸນ ກິຈ຺ຈວເສນ ປຸຏ຺ໂຐ ກິຈ຺ຈາຠາວໂຕ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ທຸຕິຍໍ ປຸຏ຺ໂຐ ຍໍ ເຕນ ຕາຍ ກຣຓີຍໍ ກຕໍ, ຕຕ຺ຖ ສມ຺ໂມຫາຠາວໍ ປຏິຊານາຕິ. ເລໂສກາສໍ ປນ ອທຕ຺ວາ ທຸກ຺ຂໍ ປຣິຊານາຕີຕິອາທິນາ ນເຍນ ປຸຏ຺ໂຐ ຕສ຺ສ ກິຈ຺ຈສ຺ສ ອຠາວາ ປຏິກ຺ຂິປຕິ.

ອນາຄຕປຎ຺ເຫ ຕສ຺ມິໍ ຂເຓ ມຄ຺ຄຎາຓສ຺ສ ອຠາວາ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ທຸຕິຍໍ ປຸຏ຺ໂຐ ‘‘ອຄມາ ຣາຊຄຫໍ ພຸທ຺ໂຘ’’ຕິ (ສຸ. ນິ. ໔໑໐) ອນາຄຕາຍ ໂພຘິຍາ ພຸທ຺ຘຠາວໍ ມຎ຺ຎມາໂນ ປຏິຊານາຕິ. ໂພຘິກຣຓີຍໍ ກໂຣຕີຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ຕສ຺ມິໍ ຂເຓ ກິຈ຺ຈາຠາເວນ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ທຸຕິຍໍ ປຸຏ຺ໂຐ ຍທິ ນ ກເຣຍ຺ຍ, ພຸທ຺ໂຘຕິ ນ ວຸຈ຺ເຈຍ຺ຍ. ຍສ຺ມາ ອວສ຺ສໍ ກຣິສ຺ສຕິ, ຕສ຺ມາ ກໂຣຕິເຍວ ນາມາຕິ ປຏິຊານາຕິ. ປຸນ ເລໂສກາສໍ ອທຕ຺ວາ ປຸຏ຺ໂຐ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນປຎ຺ໂຫ ສທ຺ຘິໍ ສໍສນ຺ທນາຍ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ໂຖວ.

໓໙໙. ຕິສ຺ໂສ ໂພຘິໂຍ ເອກໂຕ ກຕ຺ວາ ປຸຏ຺ໂຐ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓໍ ສນ຺ຘາຍ ຕີຫິປິ ພຸທ຺ໂຘຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພຠາວໂຕ ປຏິຊານາຕິ. ປຸນ ຕີຫິຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ສພ຺ພາສໍ ເອກກ຺ຂເຓ ອຠາວາ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ທຸຕິຍໍ ປຸຏ຺ໂຐ ອຕີຕານາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓສ຺ສ ວເສນ ປຏິຊານາຕິ. ປຸນ ເລໂສກາສໍ ອທຕ຺ວາ ສຕຕໍ ສມິຕນ຺ຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ປຏິກ຺ຂິປຕິ.

ນ ພຕ຺ຕພ຺ພໍ ໂພຘິຍາຕິ ປຸຈ຺ຉາ ປຣວາທິສ຺ສ, ໂພຘິຍາ ອຠາວກ຺ຂເຓ ອພຸທ຺ຘຠາວາປຕ຺ຕິໂຕ ປຏິຎ຺ຎາ ສກວາທິສ຺ສ. ນນຸ ໂພຘິປຏິລາຠາຕິ ປຎ຺ເຫ ປນ ຍສ຺ມິໍ ສນ຺ຕາເນ ໂພຘິສງ຺ຂາຕໍ ມຄ຺ຄຎາຓໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ, ຕຕ຺ຖ ພຸທ຺ໂຘຕິ ສມ຺ມຸຕິສພ຺ຠາວໂຕ ປຏິຎ຺ຎາ ຕສ຺ເສວ. ຕສ຺ສ ອຘິປ຺ປາຍໍ ອຊານິຕ຺ວາ ຫຎ຺ຈີຕິ ລທ຺ຘິຏ຺ຐປນາ ປຣວາທິສ຺ສ. ອິທານິສ຺ສ ອສລ຺ລກ຺ຂຓໍ ປາກຏໍ ກາຕຸໍ ໂພຘິປຏິລາຠາ ພຸທ຺ໂຘຕິ ໂພຘິຍາ ພຸທ຺ໂຘຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ‘‘ກິໍ ເຕ ຍສ຺ມາ ໂພຘິປຏິລາຠາ ພຸທ຺ໂຘ, ຕສ຺ມາ ໂພຘິຍາ ພຸທ຺ໂຘ’’ຕິ. ອິຕໂຣ ‘‘ໂພຘິປຏິລາໂຠ ນາມ ໂພຘິຍາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ນິຣຸທ຺ຘາຍປິ ສນ຺ຕາເນ ອຸປ຺ປນ຺ນຠາໂວເຍວ. ໂພຘິ ນາມ ມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ຎາຓ’’ນ຺ຕິ ອິມໍ ວິຠາຄໍ ອສລ຺ລກ຺ເຂນ຺ໂຕວ ປຸນ ປຏິຊານາຕິ. ຕໂຕ ສກວາທິນາ ໂພຘິປຏິລາຠາ ໂພຘີຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ວຈໂນກາສໍ ອລຠນ຺ໂຕ ປຏິກ຺ຂິປຕີຕິ.

ໂພຘິຍາພຸທ຺ໂຘຕິກຖາວຓ຺ຓນາ.

ອິຕິ ອິມາ ຕິສ຺ໂສປິ ກຖາ ອຸຕ຺ຕຣາປຖການໍເຍວ.

໗. ລກ຺ຂຓກຖາວຓ຺ຓນາ

໔໐໐. ອິທານິ ລກ຺ຂຓກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ເຍຫິ ສມນ຺ນາຄຕສ຺ສ ມຫາປຸຣິສສ຺ສ ທ຺ເວວ ຄຕິໂຍ ຠວນ຺ຕີ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໑.໒໕໘) ອິມໍ ສຸຕ຺ຕໍ ອໂຍນິໂສ ຄເຫຕ຺ວາ ລກ຺ຂຓສມນ຺ນາຄໂຕ ໂພຘິສຕ຺ໂຕວ ໂຫຕີຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ເອຕຣຫິ ອຸຕ຺ຕຣາປຖການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ.

ຈກ຺ກວຕ຺ຕິສຕ຺ໂຕຕິ ປຎ຺ເຫສຸ ຍສ຺ມາ ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ ສຕ຺ໂຕປິ ຈ ໂພຘິສຕ຺ໂຕປິ, ຕສ຺ມາ ອໂພຘິສຕ຺ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ໂພຘິສຕ຺ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຊານາຕິ.

໔໐໒. ທ຺ວຕ຺ຕິໍສິມານີຕິສຸຕ຺ຕໍ ໂພຘິສຕ຺ຕເມວ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ໂສ ຫິ ປຈ຺ຉິເມ ຠເວ ພຸທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ອິຕເຣສຸ ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ, ຕສ຺ມາ ອາຠຕມ຺ປິ ອນາຠຕສທິສເມວາຕິ.

ລກ຺ຂຓກຖາວຓ຺ຓນາ.

໘. ນິຍາໂມກ຺ກນ຺ຕິກຖາວຓ຺ຓນາ

໔໐໓. ອິທານິ ນິຍາໂມກ຺ກນ຺ຕິກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍສໍ ຆຏິກາຣສຸຕ຺ເຕ ໂຊຕິປາລສ຺ສ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ກສ຺ສປຠຄວໂຕ ປາວຈເນ ໂອກ຺ກນ຺ຕນິຍາໂມ ຈຣິຕພ຺ຣຫ຺ມຈຣິໂຍ’’ຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ເອຕຣຫິ ອນ຺ຘການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ໂພຘິສຕ຺ໂຕຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ລທ຺ຘິຍໍ ຐຕ຺ວາ ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ຕໂຕ ຍສ຺ມາ ນິຍາໂມຕິ ວາ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍນ຺ຕິ ວາ ອຣິຍມຄ຺ຄສ຺ສ ນາມໍ, ໂພຘິສຕ຺ຕານຎ຺ຈ ຐເປຕ຺ວາ ປາຣມີປູຣຓໍ ອຎ຺ຎາ ນິຍາໂມກ຺ກນ຺ຕິ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ຍທິ ຠເວຍ຺ຍ, ໂພຘິສຕ຺ໂຕ ໂສຕາປນ຺ໂນ ສາວໂກ ຠເວຍ຺ຍ. ນ ເຈຕເມວໍ. ເກວລຎ຺ຫິ ນໍ ພຸທ຺ຘາ ອຕ຺ຕໂນ ຎາຓພເລ ຐຕ຺ວາ – ‘‘ອຍໍ ພຸທ຺ໂຘ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ພ຺ຍາກໂຣນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ປຸນ ໂພຘິສຕ຺ໂຕຕິ ອນຸໂຍໂຄ ສກວາທິສ຺ສ. ປຈ຺ຉິມຠວໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ເຂໂປ ອິຕຣສ຺ສ. ທຸຕິຍປຎ຺ເຫ ໂຊຕິປາລກາລໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຎ຺ຎາ ຕສ຺ເສວ. ສາວໂກ ຫຸຕ຺ວາຕິອາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອນຸສ຺ສວິໂຍຕິ ອນຸສ຺ສເວນ ປຏິວິທ຺ຘຘມ຺ໂມ. ປຈ຺ຉິມຠວໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ໂຊຕິປາລກາເລ ອນຸສ຺ສວໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຊານາຕິ.

໔໐໔. ອຎ຺ຎໍ ສຕ຺ຖາຣນ຺ຕິອາຬາຣຎ຺ຈ ຣາມປຸຕ຺ຕຎ຺ຈ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອາຍສ຺ມາ ອານນ຺ໂທຕິອາທິ ‘‘ໂອກ຺ກນ຺ຕນິຍາມາວ ສາວກາ ໂຫນ຺ຕິ, ນ ອິຕເຣ ໂອກ຺ກນ຺ຕນິຍາມາ ເອວຣູປາ ໂຫນ຺ຕີ’’ຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ.

ສາວໂກ ຊາຕິໍ ວີຕິວຕ຺ໂຕຕິ ຍາຍ ຊາຕິຍາ ສາວໂກ, ຕໍ ວີຕິວຕ຺ໂຕ ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ ຠເວ ອສາວໂກ ໂຫຕີຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ອິຕໂຣ ໂສຕາປນ຺ນາທີນໍ ໂສຕາປນ຺ນາທິສາວກຠາວໂຕ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.

ນິຍາໂມກ຺ກນ຺ຕິກຖາວຓ຺ຓນາ.

໙. ອປຣາປິ ສມນ຺ນາຄຕກຖາວຓ຺ຓນາ

໔໐໖. ອິທານິ ອປຣາປິ ສມນ຺ນາຄຕກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍສໍ ‘‘ຈຕຸຕ຺ຖມຄ຺ຄຏ຺ໂຐ ປຸຄ຺ຄໂລ ປຕ຺ຕິຘມ຺ມວເສນ ຕີຫິ ຜເລຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ’’ຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ເອຕຣຫິ ອນ຺ຘການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ເສສເມຕ຺ຖ ເຫຏ຺ຐາ ຈຕູຫິ ຜເລຫິ ສມນ຺ນາຄຕກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພນ຺ຕິ.

ອປຣາປິ ສມນ຺ນາຄຕກຖາວຓ຺ຓນາ.

໑໐. ສພ຺ພສໍໂຍຊນປ຺ປຫານກຖາວຓ຺ຓນາ

໔໑໓. ອິທານິ ສໍໂຍຊນປ຺ປຫານກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍສໍ ‘‘ນິປ຺ປຣິຍາເຍເນວ ສພ຺ພສໍໂຍຊນປ຺ປຫານໍ ອຣຫຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ເອຕຣຫິ ອນ຺ຘການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ປຸນ ສພ຺ເພ ສໍໂຍຊນາຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕມຄ຺ຄຕ຺ຕເຍນ ປຫີເນ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ທຸຕິຍໍ ປຸຏ຺ໂຐ ເຕນ ມຄ຺ເຄນ ອປ຺ປຫີນສ຺ສ ອຠາວາ ປຏິຊານາຕິ. ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິອາທີສຸປິ ປຐມມຄ຺ເຄນ ປຫີນຠາວໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ, ຈຕຸຕ຺ຖມຄ຺ເຄນ ອນວເສສປ຺ປຫານໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຊານາຕິ. ເອເສວ ນໂຍ ສພ຺ພຕ຺ຖາຕິ.

ສພ຺ພສໍໂຍຊນປ຺ປຫານກຖາວຓ຺ຓນາ.

ຈຕຸຕ຺ໂຖ ວຄ຺ໂຄ.