໒. ທຸຕິຍວຄ຺ໂຄ

໑. ປຣູປຫາຣວຓ຺ຓນາ

໓໐໗. ອິທານິ ປຣູປຫາຣກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຏິຊານນ຺ຕານໍ ອປ຺ປຕ຺ເຕ ປຕ຺ຕສຎ຺ຎີນໍ ອຘິມານິການໍ ກຸຫການໍ ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຏິຊານນ຺ຕານໍ ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ມາຣກາຍິກາ ເທວຕາ ອຣຫໂຕ ອສຸຈິໍ ອຸປສໍຫຣນ຺ຕີ’’ຕິ ມຎ຺ຎນ຺ຕິ; ເສຍ຺ຍຖາປິ ເອຕຣຫິ ປຸພ຺ພເສລິຍາ ຈ ອປຣເສລິຍາ ຈ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ອຕ຺ຖິ ອຣຫໂຕຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອິທານິ ຍສ຺ມາ ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິ ນາມ ຣາຄສມຸຏ຺ຐານາ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ອຕ຺ຖິ ອຣຫໂຕ ຣາໂຄຕິ ອນຸໂຍໂຄ ອາຣທ຺ໂຘ. ໂສ ສພ຺ໂພປິ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ໂຖເຍວ.

ມາຣກາຍິກາ ເທວຕາ ອຕ຺ຕໂນຕິອາທິປຎ຺ເຫ ຍສ຺ມາ ຕາສໍ ເທວຕານໍ ສຸກ຺ກວິສ຺ສຏ຺ຐິ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ອຎ຺ເຎສມ຺ປິ ສຸກ຺ກໍ ຄເຫຕ຺ວາ ນ ອຸປສໍຫຣນ຺ຕິ, ອຣຫໂຕ ປນ ສຸກ຺ກເມວ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ນ ເຫວນ຺ຕິ ປຏິກ຺ຂິປຕິ.

ເນວ ອຕ຺ຕໂນຕິປຎ຺ເຫ ປນ ນິມ຺ມິນິຕ຺ວາ ອຸປສໍຫຣນ຺ຕີຕິ ລທ຺ຘິຍາ ປຏິຊານາຕິ. ໂລມກູເປຫີຕິປຎ຺ເຫ ສປ຺ປິເຕລານໍ ວິຍ ໂລມກູເປຫິ ອຸປສໍຫຣຓາຠາວໍ ທິສ຺ວາ ປຏິກ຺ຂິປຕິ.

໓໐໘. ຫນ຺ທ ຫີຕິ ວຈສາຍຕ຺ເຖ ນິປາໂຕ. ‘‘ອຣຫາ ນຸ ໂຂ ອຫໍ, ໂນ’’ຕິ ເອວໍ ວິມຕິໍ ຄາຫຍິສ຺ສາມາຕິ ເອວໍ ວຈສາຍໍ ກຕ຺ວາ ອຸປສໍຫຣນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຕ຺ຖິ ອຣຫໂຕ ວິມຕີຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ອຏ຺ຐວຕ຺ຖຸກໍ ວິຈິກິຈ຺ຉໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ, ທຸຕິຍໍ ປຸຏ຺ໂຐ ອິຕ຺ຖິປຸຣິສານໍ ນາມໂຄຕ຺ຕາທີສຸ ສນ຺ນິຏ຺ຐານາຠາວໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຊານາຕິ.

໓໐໙. ອຕ຺ຖິ ຕສ຺ສ ອາສໂຍຕິ ຕສ຺ສ ສຸກ຺ກສ຺ສ ອຸຈ຺ຈາຣປສ຺ສາວານໍ ວິຍ ປຕິຏ຺ຐາໂນກາໂສ ອຕ຺ຖີຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ.

໓໑໒. ສຘມ຺ມກຸສລສ຺ສາຕິ ອຕ຺ຕໂນ ອຣຫຕ຺ຕຘມ຺ມມຕ຺ເຕເຍວ ກຸສລສ຺ສ. ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ຕໍ ສນ຺ຘາເຍວໍ ວທຕິ. ປຣຘມ຺ມກຸສລສ຺ສາຕິ ສຘມ຺ມໂຕ ປຣສ຺ມິໍ ອຏ຺ຐສມາປຕ຺ຕິຘມ຺ເມປິ ກຸສລສ຺ສ. ອຸຠໂຕຠາຄວິມຸຕ຺ຕໍ ສນ຺ຘາເຍວໍ ວທຕິ. ເສສເມຕ຺ຖ ປາຬິອນຸສາເຣເນວ ເວທິຕພ຺ພນ຺ຕິ.

ປຣູປຫາຣກຖາວຓ຺ຓນາ.

໒-໓-໔. ອຎ຺ຎາຓາທິກຖາວຓ຺ຓນາ

໓໑໔. ອິທານິ ອຎ຺ຎາຓໍ, ກງ຺ຂາ, ປຣວິຕຣຓາຕິ ຕິສ຺ໂສ ກຖາ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍສໍ ‘‘ອຣຫໂຕ ອິຕ຺ຖິປຸຣິສາທີນໍ ນາມໂຄຕ຺ຕາທີສຸ ຎາຓປ຺ປວຕ຺ຕິຍາ ອຠາເວນ ອຕ຺ຖິ ອຎ຺ຎາຓໍ, ຕຕ຺ເຖວ ສນ຺ນິຏ຺ຐານາຠາເວນ ອຕ຺ຖິ ກງ຺ຂາ. ຍສ຺ມາ ຈ ເນສໍ ຕານິ ວຕ຺ຖູນິ ປເຣ ວິຕຣນ຺ຕິ ປກາເສນ຺ຕິ ອາຈິກ຺ຂນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ເນສໍ ອຕ຺ຖິ ປຣວິຕຣຓາ’’ຕິ ອິມາ ລທ຺ຘິໂຍ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ເອຕຣຫິ ປຸພ຺ພເສລິຍາທີນໍ; ເຕສໍ ຕາ ລທ຺ຘິໂຍ ຠິນ຺ທິຕຸໍ ຕີສຸປິ ກຖາສຸ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ຈ ປຏິກ຺ເຂໂປ ຈ ອິຕຣສ຺ສ. ຕຕ຺ຖ ສພ຺ເພສຸປິ ປຎ຺ເຫສຸ ເຈວ ວິສ຺ສຊ຺ຊເນສຸ ຈ ປາຬິໍ ອນຸຄນ຺ຕ຺ວາວ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ.

ອຎ຺ຎາຓາທິກຖາວຓ຺ຓນາ.

໕. ວຈີເຠທກຖາວຓ຺ຓນາ

໓໒໖. ອິທານິ ວຈີເຠທກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍສໍ ‘‘ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ປຐມໍ ຌານໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ວາຈາ ຠິຊ຺ຊຕີ’’ຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ເອຕຣຫິ ປຸພ຺ພເສລິຍາທີນໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ອຕ຺ຖິ ວຈີເຠໂທຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ລທ຺ຘິຍໍ ຐຕ຺ວາ ປຏິຎ຺ຎາ ປຣວາທິສ຺ສ. ປຸນ ສພ຺ພຕ຺ຖາຕິ ຕໂຍ ຠເວ ສນ຺ຘາຍ ປຸຏ຺ໂຐ ອຣູປໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ສພ຺ພທາຕິ ກາລວເສນ ປຸຏ຺ໂຐ ປຐມມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ປຐມຊ຺ຌານິກສມາປຕ຺ຕິໂຕ ອຎ຺ຎໍ ສພ຺ພໍ ສມາປຕ຺ຕິກາລໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ສພ຺ເພສໍ ສມາປນ຺ນານນ຺ຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ໂລກິຍສມາປຕ຺ຕິໂຍ ສມາປນ຺ເນ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ສພ຺ພສມາປຕ຺ຕີສູຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ທຸຕິຍຊ຺ຌານາທິກໍ ໂລກຸຕ຺ຕຣໍ ສພ຺ພຎ຺ຈ ໂລກິຍສມາປຕ຺ຕິໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ.

ກາຍເຠໂທຕິ ອຠິກ຺ກມາທິວເສນ ປວຕ຺ຕກາຍວິຎ຺ຎຕ຺ຕິ. ອິທໍ ‘‘ຍານິ ຈິຕ຺ຕານິ ວຈີວິຎ຺ຎຕ຺ຕິໍ ສມຸຏ຺ຐາເປນ຺ຕິ, ຕາເນວ ກາຍວິຎ຺ຎຕ຺ຕິໍ. ເອວໍ ສນ຺ເຕ ກສ຺ມາ ກາຍເຠໂທປິ ນ ໂຫຕີ’’ຕິ ໂຈທນຕ຺ຖໍ ປຸຈ຺ຉຕິ. ອິຕໂຣ ລທ຺ຘິວເສນ ປຏິກ຺ຂິປຕິ ເຈວ ປຏິຊານາຕິ ຈ. ອິທານິ ຍທິ ໂສ ມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ‘‘ທຸກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ ວາຈໍ ຠາສຕິ, ‘‘ສມຸທໂຍ’’ຕິອາທິກມ຺ປິ ຠາເສຍ຺ຍ. ຍທິ ວາ ຕໍ ນ ຠາສຕິ, ອິຕຣມ຺ປິ ນ ຠາເສຍ຺ຍາຕິ ໂຈທນຕ຺ຖໍ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ຊານນ຺ໂຕຕິອາທໂຍ ປຎ຺ຫາ ວຸຕ຺ຕາ. ອິຕໂຣ ປນ ອຕ຺ຕໂນ ລທ຺ຘິວເສເນວ ປຏິຊານາຕິ ເຈວ ປຏິກ຺ຂິປຕິ ຈ. ໂລກຸຕ຺ຕຣໍ ປຐມຊ຺ຌານໍ ສມາປນ຺ໂນ ທຸກ຺ຂທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ວິປສ຺ສຕີຕິ ຫິສ຺ສ ລທ຺ຘິ.

໓໒໘. ຎາຓນ຺ຕິ ໂລກຸຕ຺ຕຣໍ ຈຕຸສຈ຺ຈຎາຓໍ. ໂສຕນ຺ຕິ ໂສຕວິຎ຺ຎາຓໍ ອຘິປ຺ເປຕໍ, ເຍນ ຕໍ ສທ຺ທໍ ສຸຓາຕິ. ທ຺ວິນ຺ນໍ ຜສ຺ສານນ຺ຕິ ໂສຕສມ຺ຜສ຺ສມໂນສມ຺ຜສ຺ສານໍ.

໓໒໙. ໂນ ວຕ ເຣ ວຕ຺ຕພ຺ເພຕິ ຍທິ ອວິເສເສນ ຍໍກິຎ຺ຈິ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ນຕ຺ຖິ ວຈີເຠໂທ, ນ ອວິເສເສນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ‘‘ສມາປນ຺ນສ຺ສ ອຕ຺ຖິ ວຈີເຠໂທ’’ຕິ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວ ສທ຺ຘິໍ ສຸຕ຺ຕສາຘນາຍ. ຍໍ ປເນເຕນ ‘‘ສິຂິສ຺ສ ອານນ຺ທ, ຠຄວໂຕ’’ຕິ ປຣິໂຍສາເນ ສຸຕ຺ຕໍ ອາຠຕໍ, ຕຕ຺ຖ ເຍນ ສມາປຕ຺ຕິຈິຕ຺ເຕນ ໂສ ວຈີເຠໂທ ສມຸຏ຺ຐິໂຕ, ກາຍເຠໂທປິ ເຕນ ສມຸຏ຺ຐາຕິເຍວ, ນ ຈ ຕໍ ໂລກຸຕ຺ຕຣໍ ປຐມຊ຺ຌານຈິຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ມາ ອສາຘກນ຺ຕິ.

ວຈີເຠທກຖາວຓ຺ຓນາ.

໖. ທຸກ຺ຂາຫາຣກຖາວຓ຺ຓນາ

໓໓໔. ອິທານິ ທຸກ຺ຂາຫາຣກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ທຸກ຺ຂໍ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ວາຈໍ ຠາສນ຺ໂຕ ທຸກ຺ເຂ ຎາຓໍ ອາຫຣຕິ, ຕໍ ທຸກ຺ຂາຫາໂຣ ນາມ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕຎ຺ຈ ປເນຕໍ ມຄ຺ຄງ຺ຄໍ ມຄ຺ຄປຣິຍາປນ຺ນ’’ນ຺ຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ເອຕຣຫິ ປຸພ຺ພເສລິຍານໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ທຸກ຺ຂາຫາໂຣຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ປຣວາທິສ຺ສ. ເຍ ເກຈີຕິ ປຐມປຎ຺ເຫ ອວິປສ຺ສເກ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ, ທຸຕິຍປຎ຺ເຫ ວິປສ຺ສເກ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຊານາຕິ, ຕໍ ປນສ຺ສ ລທ຺ຘິມຕ຺ຕເມວ. ຕສ຺ມາ ‘‘ສພ຺ເພ ເຕ’’ຕິ ວາທສ຺ສ ຠິນ຺ທນຕ຺ຖໍ ພາລປຸຖຸຊ຺ຊນາຕິອາທິມາຫ. ຕໍ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.

ທຸກ຺ຂາຫາຣກຖາວຓ຺ຓນາ.

໗. ຈິຕ຺ຕຏ຺ຐິຕິກຖາວຓ຺ຓນາ

໓໓໕. ອິທານິ ຈິຕ຺ຕຏ຺ຐິຕິກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍສໍ ສມາປຕ຺ຕິຈິຕ຺ຕຎ຺ເຈວ ຠວງ຺ຄຈິຕ຺ຕຎ຺ຈ ອນຸປ຺ປພນ຺ເຘນ ປວຕ຺ຕມານໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ເອກເມວ ຈິຕ຺ຕໍ ຈິຣໍ ຕິຏ຺ຐຕີ’’ຕິ ລທ຺ຘິ ເສຍ຺ຍຖາປິ ເອຕຣຫິ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕປ຺ປເຠທານໍ ອນ຺ຘການໍ, ຕໍລທ຺ຘິວິໂສຘນຕ຺ຖໍ ເອກໍ, ຈິຕ຺ຕໍ ທິວສໍ ຕິຏ຺ຐຕີຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ປຣວາທິສ຺ສ. ອຸປຑ຺ຒທິວໂສ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂໂຓຕິ ເອຕ຺ຖ ຐິຕິກ຺ຂຓໍ ອນາມສິຕ຺ວາ ‘‘ອນິຈ຺ຈາ ວຕ ສງ຺ຂາຣາ, ອຸປ຺ປາທວຍຘມ຺ມິໂນ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໑.໑໘໖; ໒.໑໔໓) ເທສນານເຍນ ອຸປ຺ປາທວຍວເສເນວ ປຸຈ຺ຉາ ກຕາ.

ເຕ ຘມ຺ມາ ຈິຕ຺ເຕນ ລຫຸປຣິວຕ຺ຕາຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ຈິຕ຺ຕໂຕ ລຫຸຕຣປຣິວຕ຺ຕິໂນ ຘມ຺ເມ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ທຸຕິຍໍ ປຸຏ຺ໂຐ ຍສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ທີຆຏ຺ຐິຕິໍ ອິຈ຺ຉຕິ, ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຊານາຕິ. ຍາວຕາຍຸກໍ ຕິຏ຺ຐຕີຕິ ປຎ຺ເຫ ‘‘ຈຸລ຺ລາສີຕິສຫສ຺ສານິ, ກປ຺ປາ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ ເຍ ມຣູ’’ຕິອາທິວຈນວເສນ (ມຫານິ. ໑໐) ອາຣຸປ຺ປໂຕ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ປຏິກ຺ຂິປຕິ, ອາຣຸປ຺ເປ ປຏິຊານາຕິ. ມຸຫຸຕ຺ຕໍ ມຸຫຸຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ປຎ຺ເຫ ປຣວາທິສ຺ສ ‘‘ອຸປ຺ປາທວຍຘມ຺ມິໂນ’’ຕິອາທິສຸຕ຺ຕວິໂຣຘຠເຍນ ປຏິຊານາຕິ. ຐິຕິໍ ປນສ຺ສ ລທ຺ຘິວເສນ ອິຈ຺ຉຕິ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.

ຈິຕ຺ຕຏ຺ຐິຕິກຖາວຓ຺ຓນາ.

໘. ກຸກ຺ກຸຬກຖາວຓ຺ຓນາ

໓໓໘. ອິທານິ ກຸກ຺ກຸຬກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍສໍ ‘‘ສພ຺ພໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາທິຕ຺ຕໍ (ສໍ. ນິ. ໔.໒໘; ມຫາວ. ໕໔) ສພ຺ເພ ສງ຺ຂາຣາ ທຸກ຺ຂາ’’ຕິອາທີນິ (ຘ. ປ. ໒໗໘) ສຸຕ຺ຕານິ ອໂຍນິໂສ ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ນິປ຺ປຣິຍາເຍເນວ ສພ຺ເພ ສງ຺ຂາຣາ ກຸກ຺ກຸຬາ ວີຕຈ຺ຈິຕງ຺ຄາຣສມ຺ມິສ຺ສາ ຉາຣິກນິຣຍສທິສາ’’ຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ເອຕຣຫິ ໂຄກຸລິການໍ; ເຕສໍ ນານປ຺ປກາຣສຸຂສນ຺ທສ຺ສເນນ ຕໍ ລທ຺ຘິໍ ວິເວເຈຕຸໍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ປຣວາທິສ຺ສ. ຕຕ຺ຖ ອໂນຘິໍ ກຕ຺ວາຕິ ໂອຘິໍ ມຣິຍາທໍ ໂກຏ຺ຐາສໍ ອກຣິຕ຺ວາ, ອວິເສເສນ ສພ຺ເພເຍວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເສສໍ ສພ຺ພໍ ປາຬິນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ ສທ຺ຘິໍ ສຸຕ຺ຕສາຘນາຍາຕິ.

ກຸກ຺ກຸຬກຖາວຓ຺ຓນາ.

໙. ອນຸປຸພ຺ພາຠິສມຍກຖາວຓ຺ຓນາ

໓໓໙. ອິທານິ ອນຸປຸພ຺ພາຠິສມຍກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍສໍ –

‘‘ອນຸປຸພ຺ເພນ ເມຘາວີ, ໂຖກໍ ໂຖກໍ ຂເຓ ຂເຓ;

ກມ຺ມາໂຣ ຣຊຕສ຺ເສວ, ນິທ຺ຘເມ ມລມຕ຺ຕໂນ’’ຕິ. (ຘ. ປ. ໒໓໙) –

ອາທີນິ ສຸຕ຺ຕານິ ອໂຍນິໂສ ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ ປຏິປນ຺ໂນ ເອກຈ຺ເຈ ກິເລເສ ທຸກ຺ຂທສ຺ສເນນ ປຊຫຕິ, ເອກຈ຺ເຈ ສມຸທຍນິໂຣຘມຄ຺ຄທສ຺ສເນນ, ຕຖາ ເສສາປີຕິ ເອວໍ ໂສຬສຫິ ໂກຏ຺ຐາເສຫິ ອນຸປຸພ຺ເພນ ກິເລສປ຺ປຫານໍ ກຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕປຏິລາໂຠ ໂຫຕີ’’ຕິ ເອວຣູປາ ນານາຠິສມຍລທ຺ຘິ ອຸປ຺ປນ຺ນາ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ເອຕຣຫິ ອນ຺ຘກສພ຺ພຕ຺ຖິກສມ຺ມິຕິຍຠທ຺ຣຍານິການໍ; ເຕສໍ ລທ຺ຘິວິເວຈນຕ຺ຖໍ ອນຸປຸພ຺ພາຠິສມໂຍຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ອິຕຣສ຺ສ. ອນຸປຸພ຺ເພນ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄນ຺ຕິ ປຸຏ຺ໂຐ ປນ ເອກສ຺ສ ມຄ຺ຄສ຺ສ ພຫຸຠາວາປຕ຺ຕິຠເຍນ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ທຸຕິຍໍ ປຸຏ຺ໂຐ ທຸກ຺ຂທສ຺ສນາທິວເສນ ປຏິຊານາຕິ. ຕານິ ວາ ຈຕ຺ຕາຣິປິ ຎາຓານິ ເອໂກ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ໂຄເຍວາຕິ ປຏິຊານາຕິ, ຜລໍ ປນ ເອກເມວ ອິຈ຺ຉຕິ, ຕສ຺ມາ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ສກທາຄາມິມຄ຺ຄາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

໓໔໔. ມຄ຺ເຄ ທິຏ຺ເຐ ຜເລ ຐິໂຕຕິ ປຎ຺ເຫ ຍສ຺ມາ ທຸກ຺ຂທສ຺ສນາທີຫິ ທສ຺ສນໍ ອປຣິນິຏ຺ຐິຕໍ, ມຄ຺ຄທສ຺ສເນນ ປຣິນິຏ຺ຐິຕໍ ນາມ ໂຫຕິ, ຕທາ ໂສ ຜເລ ຐິໂຕຕິ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ຕສ຺ມາ ປຏິຊານາຕິ.

໓໔໕. ທຸກ຺ເຂ ທິຏ຺ເຐ ຈຕ຺ຕາຣິ ສຈ຺ຈານີຕິ ປຸຈ຺ຉາ ປຣວາທິສ຺ສ, ເອກາຠິສມຍວເສນ ປຏິຎ຺ຎາ ສກວາທິສ຺ສ. ປຸນ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈໍ ຈຕ຺ຕາຣິ ສຈ຺ຈານີຕິ ອນຸໂຍເຄ ຈຕຸນ຺ນມ຺ປິ ນານາສຠາວຕ຺ຕາ ປຏິກ຺ເຂໂປ ຕສ຺ເສວ.

ຣູປກ຺ຂນ຺ເຘ ອນິຈ຺ຈໂຕ ທິຏ຺ເຐຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ສມຸທ຺ທໂຕ ເອກພິນ຺ທຸສ຺ສ ຣເສ ປຏິວິທ຺ເຘ ເສສອຸທກສ຺ສ ປຏິເວໂຘ ວິຍ ເອກຘມ຺ເມ ອນິຈ຺ຈາທິໂຕ ປຏິວິທ຺ເຘ ສພ຺ເພປິ ປຏິວິທ຺ຘາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ລທ຺ຘິຍາ ປຏິຎ຺ຎາ ປຣວາທິສ຺ສ.

ຈຕູຫິ ຎາເຓຫີຕິ ທຸກ຺ເຂ ຎາຓາທີຫິ. ອຏ຺ຐຫິ ຎາເຓຫີຕິ ສາວການໍ ສາຘາຣເຓຫິ ສຈ຺ຈຎາເຓຫິ ເຈວ ປຏິສມ຺ຠິທາຎາເຓຫິ ຈ. ທ຺ວາທສຫິ ຎາເຓຫີຕິ ທ຺ວາທສງ຺ຄປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທຎາເຓຫິ. ຈຕຸຈຕ຺ຕາຣີສາຍ ຎາເຓຫີຕິ ‘‘ຊຣາມຣເຓ ຎາຓໍ, ຊຣາມຣຓສມຸທເຍ ຎາຓ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ນິທານວຄ຺ເຄ ວຸຕ຺ຕຎາເຓຫິ. ສຕ຺ຕສຕ຺ຕຕິຍາ ຎາເຓຫີຕິ ‘‘ຊຣາມຣຓໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອນິຈ຺ຈໍ ສງ຺ຂຕໍ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນໍ ຂຍຘມ຺ມໍ ວຍຘມ຺ມໍ ວິຣາຄຘມ຺ມໍ ນິໂຣຘຘມ຺ມ’’ນ຺ຕິ (ສໍ. ນິ. ໒.໒໐) ເອວໍ ຕຕ຺ເຖວ ວຸຕ຺ຕຎາເຓຫິ. ເສສເມຕ຺ຖ ປາຬິນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ ສທ຺ຘິໍ ສຸຕ຺ຕສາຘເນນາຕິ.

ອນຸປຸພ຺ພາຠິສມຍກຖາວຓ຺ຓນາ.

໑໐. ໂວຫາຣກຖາວຓ຺ຓນາ

໓໔໗. ອິທານິ ໂວຫາຣກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ພຸທ຺ໂຘ ຠຄວາ ໂລກຸຕ຺ຕເຣນ ໂວຫາເຣນ ໂວຫຣຕີຕິ ເຍສໍ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ເອຕຣຫິ ອນ຺ຘການໍ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ລທ຺ຘິວເສນ ປຏິຎ຺ຎາ ປຣວາທິສ຺ສ. ໂລກຸຕ຺ຕເຣ ໂສເຕຕິອາທີນິ ຕສ຺ສ ອຍຸຕ຺ຕວາທີຠາວທີປນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕານິ. ອຍຎ຺ເຫຕ຺ຖ ອຘິປ຺ປາໂຍ – ‘‘ສທ຺ທາຍຕນເມວ ເຕ ໂລກຸຕ຺ຕຣໍ, ອຸທາຫຸ ໂສຕາທີນິປີ’’ຕິ.

ຫຎ຺ຈິ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ຠຄວໂຕ ໂວຫາໂຣ ໂລກິເຍ ໂສເຕ ປຏິຫຎ຺ຎຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ຍທິ ໂສ ໂລກຸຕ຺ຕເຣ ປຏິຫຎ຺ເຎຍ຺ຍ. ໂລກຸຕ຺ຕໂຣ ສິຍາຕິ ເອວມຕ຺ໂຖ ນ ຄເຫຕພ຺ໂພ. ໂລກິເຍ ປຏິຫຎ຺ຎມານສ຺ສ ປນ ໂລກຸຕ຺ຕຣຕາ ນາມ ນຕ຺ຖີຕິ ອຍເມຕ຺ຖາຘິປ຺ປາໂຍ. ໂລກິເຍນ ວິຎ຺ຎາເຓນາຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ໂລກິເຍເນວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິຕຣຖາ ອເນກນ຺ຕຕາ ສິຍາ. ໂລກຸຕ຺ຕຣຎ຺ຫິ ໂລກິເຍນປິ ຎາເຓນ ຎາຍຕີ. ເອວໍ ສພ຺ພໍ ຍຖານຸຣູປໂຕ ເວທິຕພ຺ພໍ. ສພ຺ເພ ເຕ ມຄ຺ຄໍ ຠາເວນ຺ຕີຕິ ປຎ຺ເຫສຸ ເຍ ມຄ຺ຄໍ ນປ຺ປຏິລຠນ຺ຕິ, ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ເຍ ປຏິລຠນ຺ຕິ, ເຕ ສນ຺ຘາຍ ປຏິຊານາຕິ.

໓໕໑. ໂສວຓ຺ຓມຍາຍາຕິ ສຸວຓ຺ຓມຍາຍ. ອິທໍ ປຣວາທິສ຺ສ ອຸທາຫຣຓໍ.

ເອຬຓ຺ຑິຍາຍາຕິ ເອຬຓ຺ຑມຍາຍ. ອິທໍ ສກວາທິສ຺ສ ອຸທາຫຣຓໍ. ໂລກິຍໍ ໂວຫຣນ຺ຕສ຺ສ ໂລກິໂຍຕິ ອຍມ຺ປິ ເອກາ ລທ຺ຘິ. ສາ ເອຕຣຫິ ເອກຈ຺ຈານໍ ອນ຺ຘການໍ ລທ຺ຘິ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.

ໂວຫາຣກຖາວຓ຺ຓນາ.

໑໑. ນິໂຣຘກຖາວຓ຺ຓນາ

໓໕໓. ອິທານິ ນິໂຣຘກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ເຍສໍ ອປ຺ປຏິສງ຺ຂານິໂຣຘຎ຺ຈ ປຏິສງ຺ຂານິໂຣຘຎ຺ຈ ທ຺ເວປິ ເອກໂຕ ກຕ຺ວາ ນິໂຣຘສຈ຺ຈນ຺ຕິ ລທ຺ຘິ, ເສຍ຺ຍຖາປິ ເອຕຣຫິ ມຫິສາສການຎ຺ເຈວ ອນ຺ຘການຎ຺ຈ; ເຕ ສນ຺ຘາຍ ທ຺ເວ ນິໂຣຘາຕິ ປຸຈ຺ຉາ ສກວາທິສ຺ສ, ປຏິຎ຺ຎາ ປຣວາທິສ຺ສ. ທ຺ເວ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘາຕິ ປຎ຺ເຫສຸ ຍສ຺ມາ ທ຺ເວ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈານິ ນ ອິຈ຺ຉຕິ, ຕສ຺ມາ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ຍສ຺ມາ ທ຺ວີຫາກາເຣຫິ ທຸກ຺ຂໍ ນິຣຸຊ຺ຌຕີຕິ ອິຈ຺ຉຕິ, ຕສ຺ມາ ປຏິຊານາຕິ. ທ຺ເວ ນິໂຣຘສຈ຺ຈານີຕິປຎ຺ເຫສຸ ທ຺ວິນ຺ນໍ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈານໍ ນິໂຣຘວເສນອນິຈ຺ຉນ຺ໂຕ ປຏິກ຺ຂິປຕິ. ທ຺ວີຫາກາເຣຫິ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ນິຣຸຊ຺ຌນໂຕ ປຏິຊານາຕິ. ທ຺ເວ ຕາຓານີຕິອາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ອຕ຺ຖິ ທ຺ວິນ຺ນໍ ນິພ຺ພານານນ຺ຕິອາທີສຸ ປຸຈ຺ຉາສຸ ອຸຈ຺ຈນີຈຕາທີນິ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ ປຏິກ຺ຂິປຕິ.

ອປ຺ປຏິສງ຺ຂານິຣຸທ຺ເຘຕິ ເຍ ປຏິສງ຺ຂາຍ ໂລກຸຕ຺ຕເຣນ ຎາເຓນ ອນິຣຸທ຺ຘາ ສຸທ຺ຘປກຕິກຕ຺ຕາ ວາ ອຸທ຺ເທສປຣິປຸຈ຺ຉາທີນໍ ວາ ວເສນ ນ ສມຸທາຈຣຓໂຕ ນິຣຸທ຺ຘາຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ເຕ ສງ຺ຂາເຣ. ປຏິສງ຺ຂາ ນິໂຣເຘນ຺ຕີຕິ. ໂລກຸຕ຺ຕຣຎາເຓນ ນິໂຣເຘນ຺ຕິ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິຠາວໍ ຄເມນ຺ຕິ. ນນຸ ອປ຺ປຏິສງ຺ຂານິຣຸທ຺ຘາ ສງ຺ຂາຣາຕິ ປຸຈ຺ຉາ ປຣວາທິສ຺ສ. ຕຕ຺ຖ ຠຄ຺ຄານໍ ປຸນ ອຠຎ຺ຊນໂຕ ອປ຺ປຏິສງ຺ຂານິຣຸທ຺ຘານໍ ວາ ອຣິຍມຄ຺ເຄ ອຸປ຺ປນ຺ເນ ຕຖາ ນິຣຸຊ຺ຌນໂຕວ ສກວາທີ ອຈ຺ຈນ຺ຕຠຄ຺ຄຕໍ ປຏິຊານາຕິ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.

ນິໂຣຘກຖາວຓ຺ຓນາ.

ທຸຕິໂຍ ວຄ຺ໂຄ.