ສຸຕ຺ຕນ຺ຕິກທຸກນິກ຺ເຂປກຖາ

໑໓໐໓. ສຸຕ຺ຕນ຺ຕິກທຸເກສຸ ມາຕິກາກຖາຍໍ ອຕ຺ຖໂຕ ວິເວຈິຕຕ຺ຕາ ຍານິ ຈ ເນສໍ ນິທ຺ເທສປທານິ ເຕສມ຺ປິ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍຕ຺ຕາ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖານິ ເອວ. ອິທໍ ປເນຕ຺ຖ ວິເສສມຕ຺ຕໍ – ວິຊ຺ຊູປມທຸເກ ຕາວ ຈກ຺ຂຸມາ ກິຣ ປຸຣິໂສ ເມຆນ຺ຘກາເຣ ຣຕ຺ຕິໍ ມຄ຺ຄໍ ປຏິປຊ຺ຊິ. ຕສ຺ສ ອນ຺ຘກາຣຕາຍ ມຄ຺ໂຄ ນ ປຎ຺ຎາຍິ. ວິຊ຺ຊຸ ນິຈ຺ຉຣິຕ຺ວາ ອນ຺ຘກາຣໍ ວິທ຺ຘໍເສສິ. ອຖສ຺ສ ອນ຺ຘກາຣວິຄມາ ມຄ຺ໂຄ ປາກໂຏ ອໂຫສິ. ໂສ ທຸຕິຍມ຺ປິ ຄມນໍ ອຠິນີຫຣິ. ທຸຕິຍມ຺ປິ ອນ຺ຘກາໂຣ ໂອຕ຺ຖຣິ. ມຄ຺ໂຄ ນ ປຎ຺ຎາຍິ. ວິຊ຺ຊຸ ນິຈ຺ຉຣິຕ຺ວາ ຕໍ ວິທ຺ຘໍເສສິ. ວິຄເຕ ອນ຺ຘກາເຣ ມຄ຺ໂຄ ປາກໂຏ ອໂຫສິ. ຕຕິຍມ຺ປິ ຄມນໍ ອຠິນີຫຣິ. ອນ຺ຘກາໂຣ ໂອຕ຺ຖຣິ. ມຄ຺ໂຄ ນ ປຎ຺ຎາຍິ. ວິຊ຺ຊຸ ນິຈ຺ຉຣິຕ຺ວາ ອນ຺ຘກາຣໍ ວິທ຺ຘໍເສສິ.

ຕຕ຺ຖ ຈກ຺ຂຸມໂຕ ປຸຣິສສ຺ສ ອນ຺ຘກາເຣ ມຄ຺ຄປຏິປຊ຺ຊນໍ ວິຍ ອຣິຍສາວກສ຺ສ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄຕ຺ຖາຍ ວິປສ຺ສນາຣມ຺ໂຠ. ອນ຺ຘກາເຣ ມຄ຺ຄສ຺ສ ອປຎ຺ຎາຍນກາໂລ ວິຍ ສຈ຺ຈຈ຺ຉາທກຕມໍ. ວິຊ຺ຊຸຍາ ນິຈ຺ຉຣິຕ຺ວາ ອນ຺ຘກາຣສ຺ສ ວິທ຺ຘໍສິຕກາໂລ ວິຍ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ໂຄຠາເສນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ສຈ຺ຈຈ຺ຉາທກຕມສ຺ສ ວິໂນທິຕກາໂລ. ວິຄເຕ ອນ຺ຘກາເຣ ມຄ຺ຄສ຺ສ ປາກຏກາໂລ ວິຍ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄສ຺ສ ຈຕຸນ຺ນໍ ສຈ຺ຈານໍ ປາກຏກາໂລ. ມຄ຺ຄສ຺ສ ປາກຏໍ ປນ ມຄ຺ຄສມງ຺ຄິປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ປາກຏເມວ. ທຸຕິຍຄມນາຠິນີຫາໂຣ ວິຍ ສກທາຄາມິມຄ຺ຄຕ຺ຖາຍ ວິປສ຺ສນາຣມ຺ໂຠ. ອນ຺ຘກາເຣ ມຄ຺ຄສ຺ສ ອປຎ຺ຎາຍນກາໂລ ວິຍ ສຈ຺ຈຈ຺ຉາທກຕມໍ. ທຸຕິຍໍ ວິຊ຺ຊຸຍາ ນິຈ຺ຉຣິຕ຺ວາ ອນ຺ຘກາຣສ຺ສ ວິທ຺ຘໍສິຕກາໂລ ວິຍ ສກທາຄາມິມຄ຺ໂຄຠາເສນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ສຈ຺ຈຈ຺ຉາທກຕມສ຺ສ ວິໂນທິຕກາໂລ. ວິຄເຕ ອນ຺ຘກາເຣ ມຄ຺ຄສ຺ສ ປາກຏກາໂລ ວິຍ ສກທາຄາມິມຄ຺ຄສ຺ສ ຈຕຸນ຺ນໍ ສຈ຺ຈານໍ ປາກຏກາໂລ. ມຄ຺ຄສ຺ສ ປາກຏໍ ປນ ມຄ຺ຄສມງ຺ຄິປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ປາກຏເມວ. ຕຕິຍຄມນາຠິນີຫາໂຣ ວິຍ ອນາຄາມິມຄ຺ຄຕ຺ຖາຍ ວິປສ຺ສນາຣມ຺ໂຠ. ອນ຺ຘກາເຣ ມຄ຺ຄສ຺ສ ອປຎ຺ຎາຍນກາໂລ ວິຍ ສຈ຺ຈຈ຺ຉາທກຕມໍ. ຕຕິຍໍ ວິຊ຺ຊຸຍາ ນິຈ຺ຉຣິຕ຺ວາ ອນ຺ຘກາຣສ຺ສ ວິທ຺ຘໍສິຕກາໂລ ວິຍ ອນາຄາມິມຄ຺ໂຄຠາເສນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ສຈ຺ຈຈ຺ຉາທກຕມສ຺ສ ວິໂນທິຕກາໂລ. ວິຄເຕ ອນ຺ຘກາເຣ ມຄ຺ຄສ຺ສ ປາກຏກາໂລ ວິຍ ອນາຄາມິມຄ຺ຄສ຺ສ ຈຕຸນ຺ນໍ ສຈ຺ຈານໍ ປາກຏກາໂລ. ມຄ຺ຄສ຺ສ ປາກຏໍ ປນ ມຄ຺ຄສມງ຺ຄິປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ປາກຏເມວ.

ວຊິຣສ຺ສ ປນ ປາສາໂຓ ວາ ມຓິ ວາ ອເຠຊ຺ໂຊ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ຍຕ຺ຖ ປຕຕິ ຕໍ ວິນິວິທ຺ຘເມວ ໂຫຕິ. ວຊິຣໍ ເຂເປນ຺ຕໍ ອເສເສຕ຺ວາ ເຂເປຕິ. ວຊິເຣນ ຄຕມຄ຺ໂຄ ນາມ ປຸນ ປາກຕິໂກ ນ ໂຫຕິ. ເອວເມວ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄສ຺ສ ອວຊ຺ຌກິເລໂສ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ສພ຺ພກິເລເສ ວິນິວິຊ຺ຌຕິ ວຊິຣໍ ວິຍ. ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ໂຄປິ ກິເລເສ ເຂເປນ຺ໂຕ ອເສເສຕ຺ວາ ເຂເປຕິ. ວຊິເຣນ ຄຕມຄ຺ຄສ຺ສ ປຸນ ປາກຕິກຕ຺ຕາຠາໂວ ວິຍ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ເຄນ ປຫີນກິເລສານໍ ປຸນ ປຈ຺ຈຸທາວຕ຺ຕນໍ ນາມ ນຕ຺ຖີຕິ.

໑໓໐໗. ພາລທຸກນິທ຺ເທເສ ພາເລສຸ ອຫິຣິກາໂນຕ຺ຕປ຺ປານິ ປາກຏານິ, ມູລານິ ຈ ເສສານໍ ພາລຘມ຺ມານໍ. ອຫິຣິໂກ ຫິ ອໂນຕ຺ຕປ຺ປີ ຈ ນ ກິຎ຺ຈິ ອກຸສລໍ ນ ກໂຣຕິ ນາມາຕິ. ເອຕານິ ທ຺ເວ ປຐມໍເຍວ ວິສຸໍ ວຸຕ຺ຕານິ. ສຸກ຺ກປກ຺ເຂປິ ອຍເມວ ນໂຍ. ຕຖາ ກຓ຺ຫທຸເກ.

໑໓໑໑. ຕປນີຍທຸກນິທ຺ເທເສ ກຕຕ຺ຕາ ຈ ອກຕຕ຺ຕາ ຈ ຕປນໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕາທີນິ ຫິ ກຕຕ຺ຕາ ຕປນ຺ຕິ, ກາຍສຸຈຣິຕາທີນິ ອກຕຕ຺ຕາ. ຕຖາ ຫິ ປຸຄ຺ຄໂລ ‘ກຕໍ ເມ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕ’ນ຺ຕິ ຕປ຺ປຕິ, ‘ອກຕໍ ເມ ກາຍສຸຈຣິຕ’ນ຺ຕິ ຕປ຺ປຕິ. ‘ກຕໍ ເມ ວຈີທຸຈ຺ຈຣິຕ’ນ຺ຕິ ຕປ຺ປຕິ…ເປ… ‘ອກຕໍ ເມ ມໂນສຸຈຣິຕ’ນ຺ຕິ ຕປ຺ປຕິ. ອຕປນີເຍປິ ເອເສວ ນໂຍ. ກລ຺ຍາຓກາຣີ ຫິ ປຸຄ຺ຄໂລ ‘ກຕໍ ເມ ກາຍສຸຈຣິຕ’ນ຺ຕິ ນ ຕປ຺ປຕິ, ‘ອກຕໍ ເມ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕ’ນ຺ຕິ ນ ຕປ຺ປຕິ…ເປ… ‘ອກຕໍ ເມ ມໂນທຸຈ຺ຈຣິຕ’ນ຺ຕິ ນ ຕປ຺ປຕີຕິ (ອ. ນິ. ໒.໓).

໑໓໑໓. ອຘິວຈນທຸກນິທ຺ເທເສ ຍາ ເຕສໍ ເຕສໍ ຘມ຺ມານນ຺ຕິ ສພ຺ພຘມ຺ມຄ຺ຄຫຓໍ. ສງ຺ຂາຍຕີຕິ ສງ຺ຂາ, ສໍກຖິຍຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກິນ຺ຕິ ສໍກຖິຍຕິ? ອຫນ຺ຕິ ມມນ຺ຕິ ປໂຣຕິ ປຣສ຺ສາຕິ ສຕ຺ໂຕຕິ ຠາໂວຕິ ໂປໂສຕິ ປຸຄ຺ຄໂລຕິ ນໂຣຕິ ມາຓໂວຕິ ຕິສ຺ໂສຕິ ທຕ຺ໂຕຕິ, ‘ມຎ຺ໂຈ ປີຐໍ ຠິສິ ພິມ຺ໂພຫນໍ’ ‘ວິຫາໂຣ ປຣິເວຓໍ ທ຺ວາຣໍ ວາຕປານ’ນ຺ຕິ ເອວໍ ອເນເກຫິ ອາກາເຣຫິ ສໍກຖິຍຕີຕິ ‘ສງ຺ຂາ’. ສມຎ຺ຎາຍຕີຕິ ສມຎ຺ຎາ. ກິນ຺ຕິ ສມຎ຺ຎາຍຕິ? ‘ອຫນ຺ຕິ…ເປ… ວາຕປານ’ນ຺ຕິ ສມຎ຺ຎາຍຕີຕິ ‘ສມຎ຺ຎາ’. ປຎ຺ຎາປິຍຕີຕິ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ. ໂວຫຣິຍຕີຕິ ໂວຫາໂຣ. ກິນ຺ຕິ ໂວຫຣິຍຕິ? ‘ອຫ’ນ຺ຕິ…ເປ… ‘ວາຕປານ’ນ຺ຕິ ໂວຫຣິຍຕີຕິ ໂວຫາໂຣ.

ນາມນ຺ຕິ ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ນາມໍ – ສາມຎ຺ຎນາມໍ ຄຸຓນາມໍ ກິຕ຺ຕິມນາມໍ ໂອປປາຕິກນາມນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ປຐມກປ຺ປິເກສຸ ມຫາຊເນນ ສມ຺ມນ຺ນິຕ຺ວາ ຐປິຕຕ຺ຕາ ມຫາສມ຺ມໂຕຕິ ຣຎ຺ໂຎ ນາມໍ ‘ສາມຎ຺ຎນາມໍ’ ນາມ. ຍໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ມຫາຊນສມ຺ມໂຕຕິ ໂຂ, ວາເສຏ຺ຐ, ມຫາສມ຺ມໂຕ ຕ຺ເວວ ປຐມໍ ອກ຺ຂຣໍ ອຸປນິພ຺ພຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ (ທີ. ນິ. ໓.໑໓໑). ຘມ຺ມກຖິໂກ ປໍສຸກູລິໂກ ວິນຍຘໂຣ ເຕປິຏໂກ ສທ຺ໂຘ ປສນ຺ໂນຕິ ເອວຣູປໍ ຄຸຓໂຕ ອາຄຕນາມໍ ‘ຄຸຓນາມໍ’ ນາມ. ຠຄວາ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘຕິອາທີນິປິ ຕຖາຄຕສ຺ສ ອເນການິ ນາມສຕານິ ຄຸຓນາມາເນວ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ –

‘‘ອສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍານິ ນາມານິ, ສຄຸເຓນ ມເຫສິໂນ;

ຄຸເຓນ ນາມມຸທ຺ເຘຍ຺ຍໍ, ອປິ ນາມສຫສ຺ສໂຕ’’ຕິ.

ຍໍ ປນ ຊາຕສ຺ສ ກຸມາຣກສ຺ສ ນາມຄ຺ຄຫຓທິວເສ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍານໍ ສກ຺ກາຣໍ ກຕ຺ວາ ສມີເປ ຐິຕາ ຎາຕກາ ກປ຺ເປຕ຺ວາ ປກປ຺ເປຕ຺ວາ ‘ອຍໍ ອສຸໂກນາມາ’ຕິ ນາມໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ອິທໍ ‘ກິຕ຺ຕິມນາມ’ ນາມ. ຍາ ປນ ປຸຣິມປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ປຈ຺ຉິມປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍໍ ປຕຕິ, ປຸຣິມໂວຫາໂຣ ປຈ຺ຉິມໂວຫາເຣ ປຕຕິ, ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ປຸຣິມກປ຺ເປປິ ຈນ຺ໂທ ຈນ຺ໂທເຍວ ນາມ, ເອຕຣຫິປິ ຈນ຺ໂທວ. ອຕີເຕ ສູຣິໂຍ… ສມຸທ຺ໂທ… ປຖວີ… ປພ຺ພໂຕ ປພ຺ພໂຕເຍວ, ນາມ, ເອຕຣຫິປິ ປພ຺ພໂຕເຍວາຕິ ອິທໍ ‘ໂອປປາຕິກນາມໍ’ ນາມ. ອິທໍ ຈຕຸພ຺ພິຘມ຺ປິ ນາມໍ ເອຕ຺ຖ ນາມເມວ ໂຫຕິ.

ນາມກມ຺ມນ຺ຕິ ນາມກຣຓໍ. ນາມເຘຍ຺ຍນ຺ຕິ ນາມຏ຺ຐປນໍ. ນິຣຸຕ຺ຕີຕິ ນາມນິຣຸຕ຺ຕິ. ພ຺ຍຎ຺ຊນນ຺ຕິ ນາມພ຺ຍຎ຺ຊນໍ. ຍສ຺ມາ ປເນຕໍ ອຕ຺ຖໍ ພ຺ຍຎ຺ເຊຕິ ຕສ຺ມາ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຠິລາໂປຕິ ນາມາຠິລາໂປວ. ສພ຺ເພວ ຘມ຺ມາ ອຘິວຈນປຖາຕິ ອຘິວຈນສ຺ສ ໂນປຖຘມ຺ໂມ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ເອກຘມ຺ໂມ ສພ຺ພຘມ຺ເມສຸ ນິປຕຕິ, ສພ຺ພຘມ຺ມາ ເອກຘມ຺ມສ຺ມິໍ ນິປຕນ຺ຕິ. ກຖໍ? ອຍຎ຺ຫິ ນາມປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ເອກຘມ຺ໂມ, ໂສ ສພ຺ເພສຸ ຈຕຸຠູມກຘມ຺ເມສຸ ນິປຕຕິ. ສຕ຺ໂຕປິ ສງ຺ຂາໂຣປິ ນາມໂຕ ມຸຕ຺ຕໂກ ນາມ ນຕ຺ຖິ.

ອຏວີປພ຺ພຕາທີສຸ ຣຸກ຺ໂຂປິ ຊານປທານໍ ຠາໂຣ. ເຕ ຫິ ‘ອຍໍ ກິໍ ຣຸກ຺ໂຂ ນາມາ’ຕິ ປຸຏ຺ຐາ ‘ຂທິໂຣ’ ‘ປລາໂສ’ຕິ ອຕ຺ຕນາ ຊານນກນາມໍ ກເຖນ຺ຕິ. ຍສ຺ສ ນາມໍ ນ ຊານນ຺ຕິ ຕມ຺ປິ ‘ອນາມໂກ’ ນາມາຕິ ວທນ຺ຕິ. ຕມ຺ປິ ຕສ຺ສ ນາມເຘຍ຺ຍເມວ ຫຸຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐຕິ. ສມຸທ຺ເທ ມຈ຺ຉກຈ຺ຉປາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອິຕເຣ ທ຺ເວ ທຸກາ ອິມິນາ ສມານຕ຺ຖາ ເອວ.

໑໓໑໖. ນາມຣູປທຸເກ ນາມກຣຓຏ຺ເຐນ ຈ ນມນຏ຺ເຐນ ຈ ນາມນຏ຺ເຐນ ຈ ນາມໍ. ຕຕ຺ຖ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຂນ຺ຘາ ຕາວ ນາມກຣຓຏ຺ເຐນ ‘ນາມໍ’. ຍຖາ ຫິ ມຫາຊນສມ຺ມຕຕ຺ຕາ ມຫາສມ຺ມຕສ຺ສ ມຫາສມ຺ມໂຕຕິ ນາມໍ ອໂຫສິ, ຍຖາ ວາ ມາຕາປິຕໂຣ ‘ອຍໍ ຕິສ຺ໂສ ນາມ ໂຫຕຸ, ຜຸສ຺ໂສ ນາມ ໂຫຕູ’ຕິ ເອວໍ ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ກິຕ຺ຕິມນາມໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ຍຖາ ວາ ‘ຘມ຺ມກຖິໂກ’ ‘ວິນຍຘໂຣ’ຕິ ຄຸຓໂຕ ນາມໍ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ນ ເອວໍ ເວທນາທີນໍ. ເວທນາທໂຍ ຫິ ມຫາປຖວີອາທໂຍ ວິຍ ອຕ຺ຕໂນ ນາມໍ ກໂຣນ຺ຕາວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ເຕສຸ ອຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ເຕສໍ ນາມໍ ອຸປ຺ປນ຺ນເມວ ໂຫຕິ. ນ ຫິ ເວທນໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ‘ຕ຺ວໍ ເວທນາ ນາມ ໂຫຫີ’ຕິ ໂກຈິ ຠຓຕິ. ນ ຈ ຕສ຺ສາ ນາມຄ຺ຄຫຓກິຈ຺ຈໍ ອຕ຺ຖິ. ຍຖາ ປຖວິຍາ ອຸປ຺ປນ຺ນາຍ ‘ຕ຺ວໍ ປຖວີ ນາມ ໂຫຫີ’ຕິ ນາມຄ຺ຄຫຓກິຈ຺ຈໍ ນຕ຺ຖິ, ຈກ຺ກວາຬສິເນຣຸຈນ຺ທິມສູຣິຍນກ຺ຂຕ຺ເຕສຸ ອຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ‘ຕ຺ວໍ ຈກ຺ກວາຬໍ ນາມ ໂຫຫິ ຕ຺ວໍ ນກ຺ຂຕ຺ຕໍ ນາມ ໂຫຫີ’ຕິ ນາມຄ຺ຄຫຓກິຈ຺ຈໍ ນຕ຺ຖິ, ນາມໍ ອຸປ຺ປນ຺ນເມວ ໂຫຕິ, ໂອປປາຕິກປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍໍ ນິປຕຕິ, ເອວໍ ເວທນາຍ ອຸປ຺ປນ຺ນາຍ ‘ຕ຺ວໍ ເວທນາ ນາມ ໂຫຫີ’ຕິ ນາມຄ຺ຄຫຓກິຈ຺ຈໍ ນຕ຺ຖິ. ຕາຍ ອຸປ຺ປນ຺ນາຍ ເວທນາຕິ ນາມໍ ອຸປ຺ປນ຺ນເມວ ໂຫຕິ. ໂອປປາຕິກປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍໍ ນິປຕຕິ. ສຎ຺ຎາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອຕີເຕປິ ຫິ ເວທນາ ເວທນາເຍວ, ສຎ຺ຎາ… ສງ຺ຂາຣາ… ວິຎ຺ຎາຓໍ ວິຎ຺ຎາຓເມວ. ອນາຄເຕປິ, ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນປິ. ນິພ຺ພານໍ ປນ ສທາປິ ນິພ຺ພານເມວາຕິ. ‘ນາມກຣຓຏ຺ເຐນ’ ນາມໍ.

‘ນມນຏ຺ເຐນາ’ປິ ເຈຕ຺ຖ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຂນ຺ຘາ ນາມໍ. ເຕ ຫິ ອາຣມ຺ມຓາຠິມຸຂາ ນມນ຺ຕິ. ‘ນາມນຏ຺ເຐນ’ ສພ຺ພມ຺ປິ ນາມໍ. ຈຕ຺ຕາໂຣ ຫິ ຂນ຺ຘາ ອາຣມ຺ມເຓ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ນາເມນ຺ຕິ. ນິພ຺ພານໍ ອາຣມ຺ມຓາຘິປຕິປຈ຺ຈຍຕາຍ ອຕ຺ຕນິ ອນວຊ຺ຊຘມ຺ເມ ນາເມຕິ.

໑໓໑໘. ອວິຊ຺ຊາຠວຕຓ຺ຫາ ວຏ຺ຏມູລສມຸທາຈາຣທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ຄຫິຕາ.

໑໓໒໐. ຠວິສ຺ສຕິ ອຕ຺ຕາ ຈ ໂລໂກ ຈາຕິ ຂນ຺ຘປຎ຺ຈກໍ ອຕ຺ຕາ ຈ ໂລໂກ ຈາຕິ ຄເຫຕ຺ວາ ‘ຕໍ ຠວິສ຺ສຕີ’ຕິ ຄຫຓາກາເຣນ ນິວິຏ຺ຐາ ສສ຺ສຕທິຏ຺ຐິ. ທຸຕິຍາ ‘ນ ຠວິສ຺ສຕີ’ຕິ ອາກາເຣນ ນິວິຏ຺ຐາ ອຸຈ຺ເຉທທິຏ຺ຐິ.

໑໓໒໖. ປຸພ຺ພນ຺ຕໍ ອາຣພ຺ຠາຕິ ອຕີຕໂກຏ຺ຐາສໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ກຣິຕ຺ວາ. ອິມິນາ ພ຺ຣຫ຺ມຊາເລ ອາຄຕາ ອຏ຺ຐາຣສ ປຸພ຺ພນ຺ຕານຸທິຏ຺ຐິໂຍ ຄຫິຕາ. ອປຣນ຺ຕໍ ອາຣພ຺ຠາຕິ ອນາຄຕໂກຏ຺ຐາສໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ກຣິຕ຺ວາ. ອິມິນາ ຕຕ຺ເຖວ ອາຄຕາ ຈຕຸຈຕ຺ຕາລີສ ອປຣນ຺ຕານຸທິຏ຺ຐິໂຍ ຄຫິຕາ.

໑໓໓໒. ໂທວຈສ຺ສຕານິທ຺ເທເສ ສຫຘມ຺ມິເກ ວຸຈ຺ຈມາເນຕິ ສຫຘມ຺ມິກໍ ນາມ ຍໍ ຠຄວຕາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ສິກ຺ຂາປທໍ, ຕສ຺ມິໍ ວຕ຺ຖຸໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ‘ອິທໍ ນາມ ຕ຺ວໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ອາປນ຺ໂນ, ອິງ຺ຆ ເທເສຫິ ວຸຏ຺ຐາຫິ ປຏິກໂຣຫີ’ຕິ ວຸຈ຺ຈມາເນ. ໂທວຈສ຺ສາຍນ຺ຕິອາທີສຸ ເອວໍ ໂຈທິຍມານສ຺ສ ປຏິໂຈທນາຍ ວາ ອປ຺ປທກ຺ຂິຓຄາຫິຕາຍ ວາ ທຸພ຺ພຈສ຺ສ ກມ຺ມໍ ໂທວຈສ຺ສາຍໍ. ຕເທວ ໂທວຈສ຺ສນ຺ຕິປິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕສ຺ສ ຠາໂວ ໂທວຈສ຺ສິຍໍ. ອິຕຣໍ ຕສ຺ເສວ ເວວຈນໍ. ວິປ຺ປຏິກູລຄາຫິຕາຕິ ວິໂລມຄາຫິຕາ. ວິໂລມຄຫຓສງ຺ຂາເຕນ ວິປຈ຺ຈນີເກນ ສາຕໍ ອສ຺ສາຕິ ວິປຈ຺ຈນີກສາໂຕ. ‘ປຏາຓິກຄຫຓໍ ຄເຫຕ຺ວາ ເອກປເທເນວ ຕໍ ນິສ຺ສທ຺ທມກາສິ’ນ຺ຕິ ສຸຂໍ ປຏິລຠນ຺ຕສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ. ຕສ຺ສ ຠາໂວ ວິປຈ຺ຈນີກສາຕຕາ. ໂອວາທໍ ອນາທິຍນວເສນ ອນາທຣສ຺ສ ຠາໂວ ອນາທຣິຍໍ. ອິຕຣໍ ຕສ຺ເສວ ເວວຈນໍ. ອນາທິຍນາກາໂຣ ວາ ອນາທຣຕາ. ຄຣຸວາສໍ ອວສນວເສນ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ອຄາຣວຠາໂວ ອຄາຣວຕາ. ສເຊຏ຺ຐກວາສໍ ອວສນວເສນ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ ອປ຺ປຏິສ຺ສວຠາໂວ ອປ຺ປຏິສ຺ສວຕາ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຍໍ ເອວຣູປາ ໂທວຈສ຺ສຕາ ນາມ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອຕ຺ຖໂຕ ປເນສາ ເຕນາກາເຣນ ປວຕ຺ຕາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຂນ຺ຘາ, ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ໂຘເຍວ ວາຕິ. ປາປມິຕ຺ຕຕາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ໂທວຈສ຺ສຕາ ປາປມິຕ຺ຕຕາທໂຍ ຫິ ວິສຸໍ ເຈຕສິກຘມ຺ມາ ນາມ ນຕ຺ຖິ.

໑໓໓໓. ນຕ຺ຖິ ເອເຕສໍ ສທ຺ຘາຕິ ອສ຺ສທ຺ຘາ; ພຸທ຺ຘາທີນິ ວຕ຺ຖູນິ ນ ສທ຺ທຫນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ທຸສ຺ສີລາຕິ ສີລສ຺ສ ທຸນ຺ນາມໍ ນຕ຺ຖິ, ນິສ຺ສີລາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອປ຺ປສ຺ສຸຕາຕິ ສຸຕຣຫິຕາ. ປຎ຺ຈ ມຈ຺ຉຣິຍານິ ເອເຕສໍ ອຕ຺ຖີຕິ ມຈ຺ຉຣິໂນ. ທຸປ຺ປຎ຺ຎາຕິ ນິປ຺ປຎ຺ຎາ. ເສວນກວເສນ ເສວນາ. ພລວເສວນາ ນິເສວນາ. ສພ຺ພໂຕຠາເຄນ ເສວນາ ສໍເສວນາ. ອຸປສຄ຺ຄວເສນ ວາ ປທໍ ວຑ຺ຒິຕໍ. ຕີຫິປິ ເສວນາວ ກຖິຕາ. ຠຊນາຕິ ອຸປສງ຺ກມນາ. ສມ຺ຠຊນາຕິ ສພ຺ພໂຕຠາເຄນ ຠຊນາ. ອຸປສຄ຺ຄວເສນ ວາ ປທໍ ວຑ຺ຒິຕໍ. ຠຕ຺ຕີຕິ ທຬ຺ຫຠຕ຺ຕິ. ສມ຺ຠຕ຺ຕີຕິ ສພ຺ພໂຕຠາເຄນ ຠຕ຺ຕິ. ອຸປສຄ຺ຄວເສນ ວາ ປທໍ ວຑ຺ຒິຕໍ. ທ຺ວີຫິປິ ທຬ຺ຫຠຕ຺ຕິ ເອວ ກຖິຕາ. ຕໍສມ຺ປວງ຺ກຕາຕິ ເຕສຸ ປຸຄ຺ຄເລສຸ ກາເຍນ ເຈວ ຈິຕ຺ເຕນ ຈ ສມ຺ປວງ຺ກຠາໂວ; ຕນ຺ນິນ຺ນຕາ ຕປ຺ໂປຓຕາ ຕປ຺ປພ຺ຠາຣຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໑໓໓໔. ໂສວຈສ຺ສຕາທຸກນິທ຺ເທໂສປິ ວຸຕ຺ຕປຏິປກ຺ຂນເຍນ ເວທິຕພ຺ໂພ.

໑໓໓໖. ປຎ຺ຈປິ ອາປຕ຺ຕິກ຺ຂນ຺ຘາຕິ ມາຕິການິທ຺ເທເສນ ‘ປາຣາຊິກໍ ສງ຺ຆາທິເສສໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ ປາຏິເທສນີຍໍ ທຸກ຺ກຏ’ນ຺ຕິ ອິມາ ປຎ຺ຈ ອາປຕ຺ຕິໂຍ. ສຕ຺ຕປິ ອາປຕ຺ຕິກ຺ຂນ຺ຘາຕິ ວິນຍນິທ຺ເທເສນ ‘ປາຣາຊິກໍ ສງ຺ຆາທິເສສໍ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ ປາຈິຕ຺ຕິຍໍ ປາຏິເທສນີຍໍ ທຸກ຺ກຏໍ ທຸພ຺ຠາສິຕ’ນ຺ຕິ ອິມາ ສຕ຺ຕ ອາປຕ຺ຕິໂຍ. ຕຕ຺ຖ ສຫ ວຕ຺ຖຸນາ ຕາສໍ ອາປຕ຺ຕີນໍ ປຣິຈ຺ເຉທຊານນກປຎ຺ຎາ ອາປຕ຺ຕິກຸສລຕາ ນາມ. ສຫ ກມ຺ມວາຈາຍ ອາປຕ຺ຕິວຸຏ຺ຐານປຣິຈ຺ເຉທຊານນກປຎ຺ຎາ ປນ ອາປຕ຺ຕິວຸຏ຺ຐານກຸສລຕາ ນາມ.

໑໓໓໘. ສມາປຊ຺ຊິຕພ຺ພໂຕ ສມາປຕ຺ຕິ. ສຫ ປຣິກມ຺ເມນ ອປ຺ປນາປຣິຈ຺ເຉທຊານນກປຎ຺ຎາ ປນ ສມາປຕ຺ຕິກຸສລຕາ ນາມ. ‘ຈນ຺ເທ ວາ ສູຣິເຍ ວາ ນກ຺ຂຕ຺ເຕ ວາ ເອຕ຺ຕກໍ ຐານໍ ຄເຕ ວຸຏ຺ຐຫິສ຺ສາມີ’ຕິ ອວິຣຊ຺ຌິຕ຺ວາ ຕສ຺ມິໍເຍວ ສມເຍ ວຸຏ຺ຐານກປຎ຺ຎາຍ ອຕ຺ຖິຕາຍ ສມາປຕ຺ຕິວຸຏ຺ຐານກຸສລຕາ ນາມ.

໑໓໔໐. ອຏ຺ຐາຣສນ຺ນໍ ຘາຕູນໍ ອຸຄ຺ຄຫມນສິກາຣສວນຘາຣຓປຣິຈ຺ເຉທຊານນກປຎ຺ຎາ ຘາຕຸກຸສລຕາ ນາມ. ຕາສໍເຍວ ອຸຄ຺ຄຫມນສິກາຣຊານນກປຎ຺ຎາ ມນສິກາຣກຸສລຕາ ນາມ.

໑໓໔໒. ທ຺ວາທສນ຺ນໍ ອາຍຕນານໍ ອຸຄ຺ຄຫມນສິກາຣສວນຘາຣຓປຣິຈ຺ເຉທຊານນກປຎ຺ຎາ ລຕາ ນາມ. ຕີສຸປິ ວາ ເອຕາສຸ ກຸສລຕາສຸ ອຸຄ຺ຄໂຫ ມນສິກາໂຣ ສວນໍ ສມ຺ມສນໍ ປຏິເວໂຘ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓາຕິ ສພ຺ພໍ ວຏ຺ຏຕິ. ຕຕ຺ຖ ສວນອຸຄ຺ຄຫປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓາ ໂລກິຍາ, ປຏິເວໂຘ ໂລກຸຕ຺ຕໂຣ. ສມ຺ມສນມນສິກາຣາ ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕຣມິສ຺ສກາ. ‘ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ຂາຣາ’ຕິອາທີນິ (ວິຠ. ອຏ຺ຐ. ໒໒໕) ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທວິຠງ຺ເຄ ອາວິຠວິສ຺ສນ຺ຕິ. ‘ອິມິນາ ປນ ປຈ຺ຈເຍນ ອິທໍ ໂຫຕີ’ຕິ ຊານນກປຎ຺ຎາ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທກຸສລຕາ ນາມ.

໑໓໔໔. ຐານາຏ຺ຐານກຸສລຕາທຸກນິທ຺ເທເສ ເຫຕູ ປຈ຺ຈຍາຕິ ອຸຠຍມ຺ເປຕໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎເວວຈນໍ. ຈກ຺ຂຸປສາໂທ ຫິ ຣູປໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກສ຺ສ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ເຫຕຸ ເຈວ ປຈ຺ຈໂຍ ຈ. ຕຖາ ໂສຕປສາທາທໂຍ ໂສຕວິຎ຺ຎາຓາທີນໍ, ອມ຺ພພີຊາທີນິ ຈ ອມ຺ພຜລາທີນໍ. ທຸຕິຍນເຍ ເຍ ເຍ ຘມ຺ມາຕິ ວິສຠາຄປຈ຺ຈຍຘມ຺ມານໍ ນິທສ຺ສນໍ. ເຍສໍ ເຍສນ຺ຕິ ວິສຠາຄປຈ຺ຈຍສມຸປ຺ປນ຺ນຘມ຺ມນິທສ຺ສນໍ. ນ ເຫຕູ ນ ປຈ຺ຈຍາຕິ ຈກ຺ຂຸປສາໂທ ສທ຺ທໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກສ຺ສ ໂສຕວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ນ ເຫຕຸ ນ ປຈ຺ຈໂຍ. ຕຖາ ໂສຕປສາທາທໂຍ ອວເສສວິຎ຺ຎາຓາທີນໍ. ອມ຺ພາທໂຍ ຈ ຕາລາທີນໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາຕິ ເອວມຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ.

໑໓໔໖. ອຊ຺ຊວມທ຺ທວນິທ຺ເທເສ ນີຈຈິຕ຺ຕຕາຕິ ປທມຕ຺ຕເມວ ວິເສໂສ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ມານາຠາເວນ ນີຈໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອສ຺ສາຕິ ນີຈຈິຕ຺ໂຕ. ນີຈຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຠາໂວ ນີຈຈິຕ຺ຕຕາ. ເສສໍ ຈິຕ຺ຕຸຊຸກຕາຈິຕ຺ຕມຸທຸຕານໍ ປທຠາຊນີເຍ ອາຄຕເມວ.

໑໓໔໘. ຂນ຺ຕິນິທ຺ເທເສ ຂມນກວເສນ ຂນ຺ຕິ. ຂມນາກາໂຣ ຂມນຕາ. ອຘິວາເສນ຺ຕິ ເອຕາຍ, ອຕ຺ຕໂນ ອຸປຣິ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ວາເສນ຺ຕິ, ນ ປຏິພາຫນ຺ຕິ, ນ ປຈ຺ຈນີກຕາຍ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕີຕິ ອຘິວາສນຕາ. ອຈຓ຺ຑິກສ຺ສ ຠາໂວ ອຈຓ຺ຑິກ຺ກໍ. ອນສຸໂຣໂປຕິ ອສຸໂຣໂປ ວຸຈ຺ຈຕິ ນ ສມ຺ມາໂຣປິຕຕ຺ຕາ ທຸຣຸຕ຺ຕວຈນໍ. ຕປ຺ປຏິປກ຺ຂໂຕ ອນສຸໂຣໂປ ສຸຣຸຕ຺ຕວາຈາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອວເມຕ຺ຖ ຜລູປຈາເຣນ ກາຣຓໍ ນິທ຺ທິຏ຺ຐໍ. ອຕ຺ຕມນຕາ ຈິຕ຺ຕສ຺ສາຕິ ໂສມນສ຺ສວເສນ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ສກມນຕາ, ອຕ຺ຕໂນ ຈິຕ຺ຕສຠາໂວເຍວ, ນ ພ຺ຍາປນ຺ນຈິຕ຺ຕຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໑໓໔໙. ໂສຣຈ຺ຈນິທ຺ເທເສ ກາຍິໂກ ອວີຕິກ຺ກໂມຕິ ຕິວິຘໍ ກາຍສຸຈຣິຕໍ. ວາຈສິໂກ ອວີຕິກ຺ກໂມຕິ ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ວຈີສຸຈຣິຕໍ. ກາຍິກວາຈສິໂກຕິ ອິມິນາ ກາຍວຈີທ຺ວາຣສມຸຏ຺ຐິຕໍ ອາຊີວຏ຺ຐມກສີລໍ ປຣິຍາທິຍຕິ. ອິທໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ໂສຣຈ຺ຈນ຺ຕິ ອິທໍ ປາປໂຕ ສຸຏ຺ຐຸ ໂອຣຕຕ຺ຕາ ໂສຣຈ຺ຈໍ ນາມ ວຸຈ຺ຈຕິ. ສພ຺ໂພປິ ສີລສໍວໂຣຕິ ອິທໍ ຍສ຺ມາ ນ ເກວລໍ ກາຍວາຈາເຫວ ອນາຈາຣໍ ອາຈຣຕິ ມນສາປິ ອາຈຣຕິ ເອວ, ຕສ຺ມາ ມານສິກສີລໍ ປຣິຍາທາຍ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ.

໑໓໕໐. ສາຂລ຺ຍນິທ຺ເທເສ ອຓ຺ຑກາຕິ ຍຖາ ສໂທເສ ຣຸກ຺ເຂ ອຓ຺ຑການິ ອຸຏ຺ຐຫນ຺ຕິ, ເອວໍ ສໂທສຕາຍ ຂຸໍສນວມ຺ຠນາທິວຈເນຫິ ອຓ຺ຑກາ ຊາຕາ. ກກ຺ກສາຕິ ປູຕິກາ ສາ ຍຖາ ນາມ ປູຕິຣຸກ຺ໂຂ ກກ຺ກໂສ ໂຫຕິ ປຄ຺ຆຣິຕຈຸຓ຺ໂຓ ເອວໍ ກກ຺ກສາ ໂຫຕິ. ໂສຕໍ ຆໍສຍມານາ ວິຍ ປວິສຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘ກກ຺ກສາ’ຕິ. ປຣກຏຸກາຕິ ປເຣສໍ ກຏຸກາ ອມນາປາ ໂທສຊນນີ. ປຣາຠິສຊ຺ຊນີຕິ ກຸຏິລກຓ຺ຏກສາຂາ ວິຍ ຈມ຺ເມສຸ ວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ປເຣສໍ ອຠິສຊ຺ຊນີ, ຄນ຺ຕຸກາມານມ຺ປິ ຄນ຺ຕຸໍ ອທຕ຺ວາ ລຄ຺ຄນກາຣີ. ໂກຘສາມນ຺ຕາຕິ ໂກຘສ຺ສ ອາສນ຺ນາ. ອສມາຘິສໍວຕ຺ຕນິກາຕິ ອປ຺ປນາສມາຘິສ຺ສ ວາ ອຸປຈາຣສມາຘິສ຺ສ ວາ ອສໍວຕ຺ຕນິກາ. ອິຕິ ສພ຺ພາເນເວຕານິ ສໂທສວາຈາຍ ເວວຈນານິ. ຕຖາຣູປິໍ ວາຈໍ ປຫາຍາຕິ ອິທໍ ຜຣຸສວາຈໍ ອປ຺ປຊຫິຕ຺ວາ ຐິຕສ຺ສ ອນ຺ຕຣນ຺ຕເຣ ປວຕ຺ຕາປິ ສຓ຺ຫວາຈາ ອສຓ຺ຫວາຈາ ເອວ ນາມາຕິ ທີປນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ.

ເນຬາຕິ ເອຬໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ໂທໂສ. ນາສ຺ສາ ເອຬນ຺ຕິ ເນຬາ; ນິທ຺ໂທສາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ເນຬງ຺ໂຄ ເສຕປຈ຺ຉາໂທ’’ຕິ (ອຸທາ. ໖໕; ສໍ. ນິ. ໔.໓໔໗; ເປຏໂກ. ໒໕) ເອຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕເນຬໍ ວິຍ. ກຓ຺ຓສຸຂາຕິ ພ຺ຍຎ຺ຊນມຘຸຣຕາຍ ກຓ຺ຓານໍ ສຸຂາ, ສູຈິວິຊ຺ຌນໍ ວິຍ ກຓ຺ຓສູລໍ ນ ຊເນຕິ. ອຕ຺ຖມຘຸຣຕາຍ ສຣີເຣ ໂກປໍ ອຊເນຕ຺ວາ ເປມໍ ຊເນຕີຕິ ເປມນີຍາ. ຫທຍໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ອປ຺ປຏິຫຎ຺ຎມານາ ສຸເຂນ ຈິຕ຺ຕໍ ປວິສຕີຕິ ຫທຍງ຺ຄມາ. ຄຸຓປຣິປຸຓ຺ຓຕາຍ ປຸເຣ ຠວາຕິ ໂປຣີ. ປຸເຣ ສໍວຑ຺ຒນາຣີ ວິຍ ສຸກຸມາຣາຕິປິ ໂປຣີ. ປຸຣສ຺ສ ເອສາຕິປິ ໂປຣີ; ນຄຣວາສີນໍ ກຖາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນຄຣວາສິໂນ ຫິ ຍຸຕ຺ຕກຖາ ໂຫນ຺ຕິ. ປິຕິມຕ຺ຕໍ ປິຕາຕິ ຠາຕິມຕ຺ຕໍ ຠາຕາຕິ ວທນ຺ຕິ. ເອວຣູປີ ກຖາ ພຫຸໂນ ຊນສ຺ສ ກນ຺ຕາ ໂຫຕີຕິ ພຫຸຊນກນ຺ຕາ. ກນ຺ຕຠາເວເນວ ພຫຸໂນ ຊນສ຺ສ ມນາປາ ຈິຕ຺ຕວຸຑ຺ຒິກຣາຕິ ພຫຸຊນມນາປາ. ຍາ ຕຕ຺ຖາຕິ ຍາ ຕສ຺ມິໍ ປຸຄ຺ຄເລ. ສຓ຺ຫວາຈຕາຕິ ມຏ຺ຐວາຈຕາ. ສຂິລວາຈຕາຕິ ມຸທຸວາຈຕາ. ອຜຣຸສວາຈຕາຕິ ອກກ຺ຂຬວາຈຕາ.

໑໓໕໑. ປຏິສນ຺ຖາຣນິທ຺ເທເສ ອາມິສປຏິສນ຺ຖາໂຣຕິ ອາມິສອລາເຠນ ອຕ຺ຕນາ ສຫ ປເຣສໍ ຉິທ຺ທໍ ຍຖາ ປິຫິຕໍ ໂຫຕິ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ ເອວໍ ອາມິເສນ ປຏິສນ຺ຖຣຓໍ. ຘມ຺ມປຏິສນ຺ຖາໂຣຕິ ຘມ຺ມສ຺ສ ອປ຺ປຏິລາເຠນ ອຕ຺ຕນາ ສຫ ປເຣສໍ ຉິທ຺ທໍ ຍຖາ ປິຫິຕໍ ໂຫຕິ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນໍ, ເອວໍ ຘມ຺ເມນ ປຏິສນ຺ຖຣຓໍ. ປຏິສນ຺ຖາຣໂກ ໂຫຕີຕິ ທ຺ເວເຍວ ຫິ ໂລກສນ຺ນິວາສສ຺ສ ຉິທ຺ທານິ, ເຕສໍ ປຏິສນ຺ຖາຣໂກ ໂຫຕິ. ອາມິສປຏິສນ຺ຖາເຣນ ວາ ຘມ຺ມປຏິສນ຺ຖາເຣນ ວາຕິ ອິມິນາ ທຸວິເຘນ ປຏິສນ຺ຖາເຣນ ປຏິສນ຺ຖາຣໂກ ໂຫຕິ, ປຏິສນ຺ຖຣຕິ, ນິຣນ຺ຕຣໍ ກໂຣຕິ.

ຕຕ຺ຣາຍໍ ອາທິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ກຖາ – ປຏິສນ຺ຖາຣເກນ ຫິ ຠິກ຺ຂຸນາ ອາຄນ຺ຕຸກໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາວ ປຈ຺ຈຸຄ຺ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣໍ ຄເຫຕພ຺ພໍ, ອາສນໍ ທາຕພ຺ພໍ, ຕາລວຓ຺ເຏນ ພີຊິຕພ຺ພໍ, ປາທາ ໂຘວິຕ຺ວາ ມກ຺ເຂຕພ຺ພາ, ສປ຺ປິຜາຓິເຕ ສຕິ ເຠສຊ຺ຊໍ ທາຕພ຺ພໍ, ປານີເຍນ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ໂພ, ອາວາໂສ ປຏິຊຄ຺ຄິຕພ຺ໂພ. ເອວໍ ເອກເທເສນ ອາມິສປຏິສນ຺ຖາໂຣ ກໂຕ ນາມ ໂຫຕິ.

ສາຍໍ ປນ ນວກຕເຣປິ ອຕ຺ຕໂນ ອຸປຏ຺ຐານໍ ອນາຄເຕເຍວ, ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ນິສີທິຕ຺ວາ ອວິສເຍ ອປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ວິສເຍ ປຎ຺ໂຫ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ໂພ. ‘ຕຸມ຺ເຫ ກຕຣຠາຓກາ’ຕິ ອປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ຕຸມ຺ຫາກໍ ‘ອາຈຣິຍຸປຊ຺ຌາຍາ ກຕຣໍ ຄນ຺ຖໍ ວຬຎ຺ເຊນ຺ຕີ’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ປໂຫນກຏ຺ຐາເນ ປຎ຺ໂຫ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ໂພ. ສເຈ ກເຖຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ ອິຈ຺ເຈຕໍ ກຸສລໍ. ໂນ ເຈ ສກ຺ໂກຕິ ສຍໍ ກເຖຕ຺ວາ ທາຕພ຺ພໍ. ເອວໍ ເອກເທເສນ ຘມ຺ມປຏິສນ຺ຖາໂຣ ກໂຕ ນາມ ໂຫຕິ.

ສເຈ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕິເກ ວສຕິ ຕໍ ອາທາຍ ນິພທ຺ຘໍ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕພ຺ພໍ. ສເຈ ຄນ຺ຕຸກາໂມ ໂຫຕິ ປຸນທິວເສ ຄມນສຠາເຄນ ຕໍ ອາທາຍ ເອກສ຺ມິໍ ຄາເມ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ອຸຍ຺ໂຍເຊຕພ຺ໂພ. ສເຈ ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ ທິສາຠາເຄ ຠິກ຺ຂູ ນິມນ຺ຕິຕາ ໂຫນ຺ຕິ ຕໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ອິຈ຺ຉມານໍ ອາທາຍ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ. ‘ນ ມຍ຺ຫໍ ເອສາ ທິສາ ສຠາຄາ’ຕິ ຄນ຺ຕຸໍ ອນິຈ຺ຉນ຺ເຕ ເສສຠິກ຺ຂູ ເປເສຕ຺ວາ ຕໍ ອາທາຍ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕພ຺ພໍ. ອຕ຺ຕນາ ລທ຺ຘາມິສໍ ຕສ຺ສ ທາຕພ຺ພໍ. ເອວໍ ‘ອາມິສປຏິສນ຺ຖາໂຣ’ ກໂຕ ນາມ ໂຫຕິ.

ອາມິສປຏິສນ຺ຖາຣເກນ ປນ ອຕ຺ຕນາ ລທ຺ຘໍ ກສ຺ສ ທາຕພ຺ພນ຺ຕິ? ອາຄນ຺ຕຸກສ຺ສ ຕາວ ທາຕພ຺ພໍ. ສເຈ ຄິລາໂນ ວາ ອວສ຺ສິໂກ ວາ ອຕ຺ຖິ, ເຕສມ຺ປິ ທາຕພ຺ພໍ. ອາຈຣິຍຸປຊ຺ຌາຍານໍ ທາຕພ຺ພໍ. ຠຓ຺ຑຄາຫກສ຺ສ ທາຕພ຺ພໍ. ສາຣາຓີຍຘມ຺ມປູຣເກນ ປນ ສຕວາຣມ຺ປິ ສຫສ຺ສວາຣມ຺ປິ ອາຄຕາຄຕານໍ ເຖຣາສນໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ທາຕພ຺ພໍ. ປຏິສນ຺ຖາຣເກນ ປນ ເຍນ ເຍນ ນ ລທ຺ຘໍ, ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ທາຕພ຺ພໍ. ພຫິຄາມໍ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ຊິຓ຺ຓກໍ ວາ ອນາຖໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ວາ ຠິກ຺ຂຸນິໍ ວາ ທິສ຺ວາ ເຕສມ຺ປິ ທາຕພ຺ພໍ.

ຕຕ຺ຣິທໍ ວຕ຺ຖຸ – ໂຈເຣຫິ ກິຣ ຄຸຕ຺ຕສາລຄາເມ ປຫເຕ ຕງ຺ຂຓຎ຺ເຎວ ເອກາ ນິໂຣຘໂຕ ວຸຏ຺ຐິຕາ ຂີຓາສວຕ຺ເຖຣີ ທຫຣຠິກ຺ຂຸນິຍາ ຠຓ຺ຑກໍ ຄາຫາເປຕ຺ວາ ມຫາຊເນນ ສທ຺ຘິໍ ມຄ຺ຄໍ ປຏິປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຐິຕມຊ຺ຌນ຺ຫິເກ ນກຸລນຄຣຄາມທ຺ວາຣໍ ປຕ຺ວາ ຣຸກ຺ຂມູເລ ນິສີທິ. ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ກາຬວລ຺ລິມຓ຺ຑປວາສີ ມຫານາຄຕ຺ເຖໂຣ ນກຸລນຄຣຄາເມ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ນິກ຺ຂນ຺ໂຕ ເຖຣິໍ ທິສ຺ວາ ຠຕ຺ເຕນ ອາປຸຈ຺ຉິ. ສາ ‘ປຕ຺ໂຕ ເມ ນຕ຺ຖີ’ຕິ ອາຫ. ເຖໂຣ ‘ອິມິນາວ ຠຸຎ຺ຊຖາ’ຕິ ສຫ ປຕ຺ເຕນ ອທາສິ. ເຖຣີ ຠຕ຺ຕກິຈ຺ຈໍ ກຕ຺ວາ ປຕ຺ຕໍ ໂຘວິຕ຺ວາ ເຖຣສ຺ສ ທຕ຺ວາ ອາຫ – ‘ອຊ຺ຊ ຕາວ ຠິກ຺ຂາຈາເຣນ ກິລມິສ຺ສຖ, ອິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ປນ ໂວ ຠິກ຺ຂາຈາຣປຣິຕ຺ຕາໂສ ນາມ ນ ຠວິສ຺ສຕິ, ຕາຕາ’ຕິ. ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ເຖຣສ຺ສ ອູນກຫາປຓຄ຺ຆນໂກ ປິຓ຺ຑປາໂຕ ນາມ ນ ອຸປ຺ປນ຺ນປຸພ຺ໂພ. ອຍໍ ‘ອາມິສປຏິສນ຺ຖາໂຣ’ ນາມ.

ອິມໍ ປຏິສນ຺ຖາຣໍ ກຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂຸນາ ສງ຺ຄຫປກ຺ເຂ ຐຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ກເຖຕພ຺ພໍ, ຘມ຺ໂມ ວາເຈຕພ຺ໂພ, ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ ວິໂນເທຕພ຺ພໍ, ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ກິຈ຺ຈໍ ກຣຓີຍໍ ກາຕພ຺ພໍ, ອພ຺ຠານວຸຏ຺ຐານມານຕ຺ຕປຣິວາສາ ທາຕພ຺ພາ. ປພ຺ພຊ຺ຊາຣໂຫ ປພ຺ພາເຊຕພ຺ໂພ ອຸປສມ຺ປທາຣໂຫ ອຸປສມ຺ປາເທຕພ຺ໂພ. ຠິກ຺ຂຸນິຍາປິ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕິເກ ອຸປສມ຺ປທໍ ອາກງ຺ຂມານາຍ ກມ຺ມວາຈໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ອຍໍ ‘ຘມ຺ມປຏິສນ຺ຖາໂຣ’ ນາມ.

ອິເມຫິ ທ຺ວີຫິ ປຏິສນ຺ຖາເຣຫິ ປຏິສນ຺ຖາຣໂກ ຠິກ຺ຂຸ ອນຸປ຺ປນ຺ນໍ ລາຠໍ ອຸປ຺ປາເທຕິ, ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ຖາວຣໍ ກໂຣຕິ, ສຠຍຏ຺ຐາເນ ອຕ຺ຕໂນ ຊີວິຕໍ ຣກ຺ຂຕິ ໂຈຣນາຄຣຎ຺ໂຎ ປຕ຺ຕຄ຺ຄຫຓຫຕ຺ເຖເນວ ອຄ຺ຄໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປຕ຺ເຕເນວ ຠຕ຺ຕໍ ອາກິຣນ຺ໂຕ ເຖໂຣ ວິຍ. ອລທ຺ຘລາຠຸປ຺ປາທເນ ປນ ອິໂຕ ປລາຍິຕ຺ວາ ປຣຕີຣໍ ຄເຕນ ມຫານາຄຣຎ຺ຎາ ເອກສ຺ສ ເຖຣສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ສງ຺ຄຫໍ ລຠິຕ຺ວາ ປຸນ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຣຊ຺ເຊ ປຕິຏ຺ຐິເຕນ ເສຕມ຺ພງ຺ຄເຓ ຍາວຊີວໍ ປວຕ຺ຕິຕໍ ມຫາເຠສຊ຺ຊທານວຕ຺ຖຸ ກເຖຕພ຺ພໍ. ອຸປ຺ປນ຺ນລາຠຖາວຣກຣເຓ ທີຆຠາຓກອຠຍຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຫຕ຺ຖໂຕ ປຏິສນ຺ຖາຣໍ ລຠິຕ຺ວາ ເຈຕິຍປພ຺ພເຕ ໂຈເຣຫິ ຠຓ຺ຑກສ຺ສ ອວິລຸຕ຺ຕຠາເວ ວຕ຺ຖຸ ກເຖຕພ຺ພໍ.

໑໓໕໒. ອິນ຺ທ຺ຣິເຍສຸ ອຄຸຕ຺ຕທ຺ວາຣຕານິທ຺ເທເສ ຈກ຺ຂຸນາ ຣູປໍ ທິສ຺ວາຕິ ກາຣຓວເສນ ຈກ຺ຂູຕິ ລທ຺ຘໂວຫາເຣນ ຣູປທສ຺ສນສມຕ຺ເຖນ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາເຓນ ຣູປໍ ທິສ຺ວາ. ໂປຣາຓາ ປນາຫຸ – ‘‘ຈກ຺ຂຸ ຣູປໍ ນ ປສ຺ສຕິ, ອຈິຕ຺ຕກຕ຺ຕາ; ຈິຕ຺ຕໍ ນ ປສ຺ສຕິ, ອຈກ຺ຂຸກຕ຺ຕາ; ທ຺ວາຣາຣມ຺ມຓສງ຺ຆຏ຺ຏເນນ ປນ ປສາທວຕ຺ຖຸເກນ ຈິຕ຺ເຕນ ປສ຺ສຕິ. ອີທິສີ ປເນສາ ‘ຘນຸນາ ວິຊ຺ຊຕີ’ຕິອາທີສຸ ວິຍ ສສມ຺ຠາຣກຖາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາເຓນ ຣູປໍ ທິສ຺ວາ’’ຕິ ອຍເມເວຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖຕິ. ນິມິຕ຺ຕຄ຺ຄາຫີຕິ ອິຕ຺ຖິປຸຣິສນິມິຕ຺ຕໍ ວາ ສຸຠນິມິຕ຺ຕາທິກໍ ວາ ກິເລສວຕ຺ຖຸຠູຕໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ຉນ຺ທຣາຄວເສນ ຄຓ຺ຫາຕິ, ທິຏ຺ຐມຕ຺ເຕເຍວ ນ ສຓ຺ຐາຕິ. ອນຸພ຺ຍຎ຺ຊນຄ຺ຄາຫີຕິ ກິເລສານໍ ອນຸພ຺ຍຎ຺ຊນໂຕ ປາກຏຠາວກຣຓໂຕ ອນຸພ຺ຍຎ຺ຊນນ຺ຕິ ລທ຺ຘໂວຫາຣໍ ຫຕ຺ຖປາທສິຕຫສິຕກຖິຕອາໂລກິຕວິໂລກິຕາທິເຠທໍ ອາກາຣໍ ຄຓ຺ຫາຕິ. ຍຕ຺ວາຘິກຣຓເມນນ຺ຕິອາທິມ຺ຫິ ຍໍກາຣຓາ ຍສ຺ສ ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິຍາສໍວຣສ຺ສ ເຫຕຸ, ເອຕໍ ປຸຄ຺ຄລໍ ສຕິກວາເຏນ ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິຍໍ ອສໍວຸຕໍ ອປິຫິຕຈກ຺ຂຸທ຺ວາຣໍ ຫຸຕ຺ວາ ວິຫຣນ຺ຕໍ ເອເຕ ອຠິຊ຺ຌາທໂຍ ຘມ຺ມາ ອນ຺ວາສ຺ສເວຍ຺ຍຸໍ ອນຸພນ຺ເຘຍ຺ຍຸໍ ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖເຣຍ຺ຍຸໍ. ຕສ຺ສ ສໍວຣາຍ ນ ປຏິປຊ຺ຊຕີຕິ ຕສ຺ສ ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ສຕິກວາເຏນ ປິທຫນຕ຺ຖາຍ ນ ປຏິປຊ຺ຊຕິ. ເອວໍຠູໂຕເຍວ ຈ ນ ຣກ຺ຂຕິ ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ນ ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິເຍ ສໍວຣໍ ອາປຊ຺ຊຕີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

ຕຕ຺ຖ ກິຎ຺ຈາປິ ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິເຍ ສໍວໂຣ ວາ ອສໍວໂຣ ວາ ນຕ຺ຖິ, ນ ຫິ ຈກ຺ຂຸປສາທໍ ນິສ຺ສາຍ ສຕິ ວາ ມຸຏ຺ຐສ຺ສຈ຺ຈໍ ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ອປິຈ ຍທາ ຣູປາຣມ຺ມຓໍ ຈກ຺ຂຸສ຺ສ ອາປາຖມາຄຈ຺ຉຕິ ຕທາ ຠວງ຺ເຄ ທ຺ວິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ນິຣຸທ຺ເຘ ກິຣິຍມໂນຘາຕຸ ອາວຊ຺ຊນກິຈ຺ຈໍ ສາຘຍມານາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ. ຕໂຕ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓໍ ທສ຺ສນກິຈ຺ຈໍ, ຕໂຕ ວິປາກມໂນຘາຕຸ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉນກິຈ຺ຈໍ, ຕໂຕ ວິປາກາເຫຕຸກມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ ສນ຺ຕີຣຓກິຈ຺ຈໍ, ຕໂຕ ກິຣິຍາເຫຕຸກມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ ໂວຏ຺ຐພ຺ພນກິຈ຺ຈໍ ສາຘຍມານາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ. ຕທນນ຺ຕຣໍ ຊວນໍ ຊວຕິ. ຕຕ຺ຣາປິ ເນວ ຠວງ຺ຄສມເຍ ນ ອາວຊ຺ຊນາທີນໍ ອຎ຺ຎຕຣສມເຍ ສໍວໂຣ ວາ ອສໍວໂຣ ວາ ອຕ຺ຖິ. ຊວນກ຺ຂເຓ ປນ ທຸສ຺ສີລ຺ຍໍ ວາ ມຸຏ຺ຐສ຺ສຈ຺ຈໍ ວາ ອຎ຺ຎາຓໍ ວາ ອກ຺ຂນ຺ຕິ ວາ ໂກສຊ຺ຊໍ ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອສໍວໂຣ ໂຫຕິ.

ເອວໍ ໂຫນ຺ໂຕ ປນ ໂສ ‘ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິເຍ ອສໍວໂຣ’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ກສ຺ມາ? ຍສ຺ມາ ຕສ຺ມິໍ ອສໍວເຣ ສຕິ ທ຺ວາຣມ຺ປິ ອຄຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ຠວງ຺ຄມ຺ປິ, ອາວຊ຺ຊນາທີນິປິ ວີຖິຈິຕ຺ຕານິ. ຍຖາ ກິໍ? ຍຖາ ນຄເຣ ຈຕູສຸ ທ຺ວາເຣສຸ ອສໍວຸເຕສຸ ກິຎ຺ຈາປິ ອນ຺ໂຕຆຣທ຺ວາຣໂກຏ຺ຐກຄພ຺ຠາທໂຍ ສຸສໍວຸຕາ, ຕຖາປິ ອນ຺ໂຕນຄເຣ ສພ຺ພໍ ຠຓ຺ຑໍ ອຣກ຺ຂິຕໍ ອໂຄປິຕເມວ ໂຫຕິ. ນຄຣທ຺ວາເຣນ ຫິ ປວິສິຕ຺ວາ ໂຈຣາ ຍທິຈ຺ຉກໍ ກເຣຍ຺ຍຸໍ. ເອວເມວ ຊວເນ ທຸສ຺ສີລ຺ຍາທີສຸ ອຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ຕສ຺ມິໍ ອສໍວເຣ ສຕິ ທ຺ວາຣມ຺ປິ ອຄຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ຠວງ຺ຄມ຺ປິ, ອາວຊ຺ຊນາທີນິປິ ວີຖິຈິຕ຺ຕານີຕິ.

ໂສເຕນ ສທ຺ທໍ ສຸຕ຺ວາຕິອາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຍາ ອິເມສນ຺ຕິ ເອວໍ ສໍວຣໍ ອນາປຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ອິເມສໍ ຉນ຺ນໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ຍາ ອຄຸຕ຺ຕິ ຍາ ອໂຄປນາ ໂຍ ອນາຣກ຺ໂຂ ໂຍ ອສໍວໂຣ, ອຖກນໍ, ອປິທຫນນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໑໓໕໓. ໂຠຊເນ ອມຕ຺ຕຎ຺ຎຸຕານິທ຺ເທເສ ອິເຘກຈ຺ໂຈຕິ ອິມສ຺ມິໍ ສຕ຺ຕໂລເກ ເອກຈ຺ໂຈ. ອປ຺ປຏິສງ຺ຂາຕິ ປຏິສງ຺ຂານປຎ຺ຎາຍ ອຊານິຕ຺ວາ ອນຸປຘາເຣຕ຺ວາ. ອໂຍນິໂສຕິ ອນຸປາເຍນ. ອາຫາຣນ຺ຕິ ອສິຕປີຕາທິອຊ຺ໂຌຫຣຓີຍໍ. ອາຫາເຣຕີຕິ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ ອຊ຺ໂຌຫຣຕິ. ທວາຍາຕິອາທິ ອນຸປາຍທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອນຸປາເຍນ ຫິ ອາຫາເຣນ຺ໂຕ ທວຕ຺ຖາຍ ມທຕ຺ຖາຍ ມຓ຺ຑນຕ຺ຖາຍ ວິຠູສນຕ຺ຖາຍ ວາ ອາຫາເຣຕິ, ໂນ ອິທມຕ຺ຖິຕໍ ປຏິຈ຺ຈ. ຍາ ຕຕ຺ຖ ອສນ຺ຕຸຏ຺ຐິຕາຕິ ຍາ ຕສ຺ມິໍ ອໂຍນິໂສ ອາຫາຣປຣິໂຠເຄ ອສນ຺ຕຸສ຺ສນາ ອສນ຺ຕຸຏ຺ຐິຠາໂວ. ອມຕ຺ຕຎ຺ຎຸຕາຕິ ອມຕ຺ຕຎ຺ຎຸຠາໂວ, ປມາຓສງ຺ຂາຕາຍ ມຕ຺ຕາຍ ອຊານນໍ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຍໍ ອປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕປຣິໂຠຄວເສນ ປວຕ຺ຕາ ໂຠຊເນ ອມຕ຺ຕຎ຺ຎຸຕາ ນາມ ວຸຈ຺ຈຕິ.

໑໓໕໔. ອິນ຺ທ຺ຣິເຍສຸ ຄຸຕ຺ຕທ຺ວາຣຕານິທ຺ເທເສ ຈກ຺ຂຸນາຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ນ ນິມິຕ຺ຕຄ຺ຄາຫີ ໂຫຕີຕິ ຉນ຺ທຣາຄວເສນ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ນ ຄຓ຺ຫາຕິ. ເອວໍ ເສສປທານິປິ ວຸຕ຺ຕປຏິປກ຺ຂນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພານິ. ຍຖາ ຈ ເຫຏ຺ຐາ ‘ຊວເນ ທຸສ຺ສີລ຺ຍາທີສຸ ອຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ຕສ຺ມິໍ ອສໍວເຣ ສຕິ, ທ຺ວາຣມ຺ປິ ອຄຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ຠວງ຺ຄມ຺ປິ, ອາວຊ຺ຊນາທີນິປິ ວີຖິຈິຕ຺ຕານີ’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ເອວມິຘ ຕສ຺ມິໍ ສີລາທີສຸ ອຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ທ຺ວາຣມ຺ປິ ຄຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ຠວງ຺ຄມ຺ປິ, ອາວຊ຺ຊນາທີນິປິ ວີຖິຈິຕ຺ຕານິ. ຍຖາ ກິໍ? ຍຖາ ນຄຣທ຺ວາເຣສຸ ສຸສໍວຸເຕສຸ, ກິຎ຺ຈາປິ ອນ຺ໂຕຆຣາທໂຍ ອສໍວຸຕາ ໂຫນ຺ຕິ, ຕຖາປິ ອນ຺ໂຕນຄເຣ ສພ຺ພໍ ຠຓ຺ຑໍ ສຸຣກ຺ຂິຕໍ ສຸໂຄປິຕເມວ ໂຫຕິ – ນຄຣທ຺ວາເຣສຸ ປິຫິເຕສຸ ໂຈຣານໍ ປເວໂສ ນຕ຺ຖິ – ເອວເມວ ຊວເນ ສີລາທີສຸ ອຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ທ຺ວາຣມ຺ປິ ຄຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ຠວງ຺ຄມ຺ປິ, ອາວຊ຺ຊນາທີນິປິ ວີຖິຈິຕ຺ຕານິ. ຕສ຺ມາ ຊວນກ຺ຂເຓ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມາໂນປິ ‘ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິເຍ ສໍວໂຣ’ຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ໂສເຕນ ສທ຺ທໍ ສຸຕ຺ວາຕິອາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

໑໓໕໕. ໂຠຊເນ ມຕ຺ຕຎ຺ຎຸຕານິທ຺ເທເສ ປຏິສງ຺ຂາ ໂຍນິໂສ ອາຫາຣໍ ອາຫາເຣຕີຕິ ປຏິສງ຺ຂານປຎ຺ຎາຍ ຊານິຕ຺ວາ ອຸປາເຍນ ອາຫາຣໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ. ອິທານິ ຕໍ ອຸປາຍໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ເນວ ທວາຍາຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ຕຕ຺ຖ ‘ເນວ ທວາຍາ’ຕິ ທວຕ຺ຖາຍ ນ ອາຫາເຣຕິ. ຕຕ຺ຖ ນຏລງ຺ຆກາທໂຍ ທວຕ຺ຖາຍ ອາຫາເຣນ຺ຕິ ນາມ. ຍຎ຺ຫິ ໂຠຊນໍ ຠຸຕ຺ຕສ຺ສ ນຈ຺ຈຄີຕກພ຺ຍສິໂລກສງ຺ຂາໂຕ ທໂວ ອຕິເຣກຕເຣນ ປຏິຠາຕິ, ຕໍ ໂຠຊນໍ ອຘມ຺ເມນ ວິສເມນ ປຣິເຍສິຕ຺ວາ ເຕ ອາຫາເຣນ຺ຕິ. ອຍໍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍ ນ ອາຫາເຣຕິ.

ນ ມທາຍາຕິ ມານມທປຸຣິສມທານໍ ວຑ຺ຒນຕ຺ຖາຍ ນ ອາຫາເຣຕິ. ຕຕ຺ຖ ຣາຊຣາຊມຫາມຕ຺ຕາ ມທຕ຺ຖາຍ ອາຫາເຣນ຺ຕິ ນາມ. ເຕ ຫິ ອຕ຺ຕໂນ ມານມທປຸຣິສມທານໍ ວຑ຺ຒນຕ຺ຖາຍ ປິຓ຺ຑຣສໂຠຊນາທີນິ ປຓີຕໂຠຊນານິ ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕິ. ອຍໍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍ ນ ອາຫາເຣຕິ.

ນ ມຓ຺ຑນາຍາຕິ ສຣີຣມຓ຺ຑນຕ຺ຖາຍ ນ ອາຫາເຣຕິ. ຕຕ຺ຖ ຣູປູປຊີວິນິໂຍ ມາຕຸຄາມາ ອນ຺ເຕປຸຣິກາທໂຍ ຈ ສປ຺ປິຜາຓິຕໍ ນາມ ປິວນ຺ຕິ, ເຕ ຫິ ສິນິທ຺ຘໍ ມຸທຸໍ ມນ຺ທໍ ໂຠຊນໍ ອາຫາເຣນ຺ຕິ ‘ເອວໍ ໂນ ອງ຺ຄລຏ຺ຐິ ສຸສຓ຺ຐິຕາ ຠວິສ຺ສຕິ, ສຣີເຣ ຉວິວຓ຺ໂຓ ປສນ຺ໂນ ຠວິສ຺ສຕີ’ຕິ. ອຍໍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍ ນ ອາຫາເຣຕິ.

ນ ວິຠູສນາຍາຕິ ສຣີເຣ ມໍສວິຠູສນຕ຺ຖາຍ ນ ອາຫາເຣຕິ. ຕຕ຺ຖ ນິພ຺ພຸທ຺ຘມລ຺ລມຸຏ຺ຐິກມລ຺ລາທໂຍ ສຸສິນິທ຺ເຘຫິ ມຈ຺ຉມໍສາທີຫິ ສຣີຣມໍສໍ ປີເຓນ຺ຕິ ‘ເອວໍ ໂນ ມໍສໍ ອຸສ຺ສທໍ ຠວິສ຺ສຕິ ປຫາຣສຫນຕ຺ຖາຍາ’ຕິ. ອຍໍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍ ສຣີເຣ ມໍສວິຠູສນຕ຺ຖາຍ ນ ອາຫາເຣຕິ.

ຍາວເທວາຕິ ອາຫາຣາຫຣເຓ ປໂຍຊນສ຺ສ ປຣິຈ຺ເຉທນິຍມທສ຺ສນໍ. ອິມສ຺ສ ກາຍສ຺ສ ຐິຕິຍາຕິ ອິມສ຺ສ ຈຕຸມຫາຠູຕິກກຣຊກາຍສ຺ສ ຐປນຕ຺ຖາຍ ອາຫາເຣຕິ. ອິທມສ຺ສ ອາຫາຣາຫຣເຓ ປໂຍຊນນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍາປນາຍາຕິ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍຍາປນຕ຺ຖາຍ ອາຫາເຣຕິ. ວິຫິໍສູປຣຕິຍາຕິ ວິຫິໍສາ ນາມ ອຠຸຕ຺ຕປຈ຺ຈຍາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກາ ຂຸທ຺ທາ. ຕສ຺ສາ ອຸປຣຕິຍາ ວູປສມນຕ຺ຖາຍ ອາຫາເຣຕິ. ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍານຸຄ຺ຄຫາຍາຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ນາມ ຕິສ຺ໂສ ສິກ຺ຂາ, ສກລໍ ສາສນໍ, ຕສ຺ສ ອນຸຄ຺ຄຓ຺ຫນຕ຺ຖາຍ ອາຫາເຣຕິ.

ອິຕີຕິ ອຸປາຍນິທສ຺ສນໍ; ອິມິນາ ອຸປາເຍນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຸຣາຓຎ຺ຈ ເວທນໍ ປຏິຫງ຺ຂາມີຕິ ປຸຣາຓເວທນາ ນາມ ອຠຸຕ຺ຕປ຺ປຈ຺ຈຍາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກເວທນາ. ຕໍ ປຏິຫນິສ຺ສາມີຕິ ອາຫາເຣຕິ. ນວຎ຺ຈ ເວທນໍ ນ ອຸປ຺ປາເທສ຺ສາມີຕິ ນວເວທນາ ນາມ ອຕິຠຸຕ຺ຕປ຺ປຈ຺ຈເຍນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກເວທນາ. ຕໍ ນ ອຸປ຺ປາເທສ຺ສາມີຕິ ອາຫາເຣຕິ. ອຖ ວາ, ‘ນວເວທນາ’ ນາມ ຠຸຕ຺ຕປ຺ປຈ຺ຈຍາ ນອຸປ຺ປຊ຺ຊນກເວທນາ. ຕສ຺ສາ ອນຸປ຺ປນ຺ນາຍ ອນຸປ຺ປຊ຺ຊນຕ຺ຖເມວ ອາຫາເຣຕິ. ຍາຕ຺ຣາ ຈ ເມ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ຍາປນາ ຈ ເມ ຠວິສ຺ສຕິ. ອນວຊ຺ຊຕາ ຈາຕິ ເອຕ຺ຖ ອຕ຺ຖິ ສາວຊ຺ຊໍ ອຕ຺ຖິ ອນວຊ຺ຊໍ. ຕຕ຺ຖ ອຘມ຺ມິກປຣິເຍສນາ ອຘມ຺ມິກປຏິຄ຺ຄຫຓໍ ອຘມ຺ເມນ ປຣິໂຠໂຄຕິ ອິທໍ ‘ສາວຊ຺ຊໍ’ ນາມ. ຘມ຺ເມນ ປຣິເຍສິຕ຺ວາ ຘມ຺ເມນ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊນໍ ‘ອນວຊ຺ຊໍ’ ນາມ. ເອກຈ຺ໂຈ ອນວຊ຺ເຊເຍວ ສາວຊ຺ຊໍ ກໂຣຕິ, ‘ລທ຺ຘໍ ເມ’ຕິ ກຕ຺ວາ ປມາຓາຕິກ຺ກນ຺ຕໍ ຠຸຎ຺ຊຕິ. ຕໍ ຊີຣາເປຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ອຸທ຺ຘໍວິເຣຈນອໂຘວິເຣຈນາທີຫິ ກິລມຕິ. ສກລວິຫາເຣ ຠິກ຺ຂູ ຕສ຺ສ ສຣີຣປຏິຊຄ຺ຄນເຠສຊ຺ຊປຣິເຍສນາທີສຸ ອຸສ຺ສຸກ຺ກໍ ອາປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ‘ກິໍ ອິທ’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘ອສຸກສ຺ສ ນາມ ອຸທຣໍ ອຸທ຺ຘຸມາຕ’ນ຺ຕິອາທີນິ ວທນ຺ຕິ. ‘ເອສ ນິຈ຺ຈກາລມ຺ປິ ເອວໍປກຕິໂກເຍວ, ອຕ຺ຕໂນ ກຸຈ຺ຉິປມາຓໍ ນາມ ນ ຊານາຕີ’ຕິ ນິນ຺ທນ຺ຕິ ຄຣຫນ຺ຕິ. ອຍໍ ອນວຊ຺ເຊເຍວ ສາວຊ຺ຊໍ ກໂຣຕິ ນາມ. ເອວໍ ອກຕ຺ວາ ‘ອນວຊ຺ຊຕາ ຈ ຠວິສ຺ສຕີ’ຕິ ອາຫາເຣຕິ.

ຜາສຸວິຫາໂຣ ຈາຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ອຕ຺ຖິ ຜາສຸວິຫາໂຣ ອຕ຺ຖິ ນ ຜາສຸວິຫາໂຣ. ຕຕ຺ຖ ‘ອາຫຣຫຕ຺ຖໂກ ອລໍສາຏໂກ ຕຕ຺ຖວຏ຺ຏໂກ ກາກມາສໂກ ຠຸຕ຺ຕວມິຕໂກ’ຕິ ອິເມສໍ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ໂຠຊນໍ ນ ຜາສຸວິຫາໂຣ ນາມ. ເອເຕສຸ ຫິ ‘ອາຫຣຫຕ຺ຖໂກ’ ນາມ ພຫຸໍ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ຘມ຺ມຕາຍ ອຸຏ຺ຐາຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ‘ອາຫຣ ຫຕ຺ຖ’ນ຺ຕິ ວທຕິ. ‘ອລໍສາຏໂກ’ ນາມ ອຈ຺ຈຸທ຺ຘຸມາຕກຸຈ຺ຉິຕາຍ ອຸຏ຺ຐິໂຕປິ ສາຏກໍ ນິວາເສຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ. ‘ຕຕ຺ຖວຏ຺ຏໂກ’ ນາມ ອຸຏ຺ຐາຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ຕຕ຺ເຖວ ປຣິວຏ຺ຏຕິ. ‘ກາກມາສໂກ’ ນາມ ຍຖາ ກາເກຫິ ອາມສິຕຸໍ ສກ຺ກາ ໂຫຕິ, ເອວໍ ຍາວ ມຸຂທ຺ວາຣາ ອາຫາເຣຕິ. ‘ຠຸຕ຺ຕວມິຕໂກ’ ນາມ ມຸເຂນ ສນ຺ຘາເຣຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ຕຕ຺ເຖວ ວມຕິ. ເອວໍ ອກຕ຺ວາ ‘ຜາສຸວິຫາໂຣ ຈ ເມ ຠວິສ຺ສຕີ’ຕິ ອາຫາເຣຕິ. ຜາສຸວິຫາໂຣ ນາມ ຈຕູຫິ ປຎ຺ຈຫິ ອາໂລເປຫິ ອູນູທຣຕາ. ເອຕ຺ຕກຎ຺ຫິ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ປານີຍໍ ປິວໂຕ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອິຣິຍາປຖາ ສຸເຂນ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ຘມ຺ມເສນາປຕິ ເອວມາຫ –

‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຎ຺ຈ ອາໂລເປ, ອຠຸຕ຺ວາ ອຸທກໍ ປິເວ;

ອລໍ ຜາສຸວິຫາຣາຍ, ປຫິຕຕ຺ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ’’ຕິ. (ເຖຣຄາ. ໙໘໓);

ອິມສ຺ມິໍ ປນ ຐາເນ ອງ຺ຄານິ ສໂມຘາເນຕພ຺ພານິ. ‘ເນວ ທວາຍາ’ຕິຫິ ເອກໍ ອງ຺ຄໍ, ‘ນ ມທາຍາ’ຕິ ເອກໍ, ‘ນ ມຓ຺ຑນາຍາ’ຕິ ເອກໍ, ‘ນ ວິຠູສນາຍາ’ຕິ ເອກໍ, ‘ຍາວເທວ ອິມສ຺ສ ກາຍສ຺ສ ຐິຕິຍາ ຍາປນາຍາ’ຕິ ເອກໍ, ‘ວິຫິໍສູປຣຕິຍາ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍານຸຄ຺ຄຫາຍາ’ຕິ ເອກໍ, ‘ອິຕິ ປຸຣາຓຎ຺ຈ ເວທນໍ ປຏິຫງ຺ຂາມິ ນວຎ຺ຈ ເວທນໍ ນ ອຸປ຺ປາເທສ຺ສາມີ’ຕິ ເອກໍ, ‘ຍາຕ຺ຣາ ຈ ເມ ຠວິສ຺ສຕີ’ຕິ ເອກໍ ອງ຺ຄໍ. ອນວຊ຺ຊຕາ ຈ ຜາສຸວິຫາໂຣ ຈາຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ໂຠຊນານິສໍໂສ. ມຫາສີວຕ຺ເຖໂຣ ປນາຫ – ເຫຏ຺ຐາ ຈຕ຺ຕາຣິ ອງ຺ຄານິ ປຏິກ຺ເຂໂປ ນາມ. ອຸປຣິ ປນ ອຏ຺ຐງ຺ຄານິ ສໂມຘາເນຕພ຺ພານີຕິ – ຕຕ຺ຖ ‘ຍາວເທວ ອິມສ຺ສ ກາຍສ຺ສ ຐິຕິຍາ’ຕິ ເອກໍ ອງ຺ຄໍ, ‘ຍາປນາຍາ’ຕິ ເອກໍ, ‘ວິຫິໍສູປຣຕິຍາຕິ’ ເອກໍ, ‘ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍານຸຄ຺ຄຫາຍາ’ຕິ ເອກໍ, ‘ອິຕິ ປຸຣາຓຎ຺ຈ ເວທນໍ ປຏິຫງ຺ຂາມີ’ຕິ ເອກໍ, ‘ນວຎ຺ຈ ເວທນໍ ນ ອຸປ຺ປາເທສ຺ສາມີ’ຕິ ເອກໍ, ‘ຍາຕ຺ຣາ ຈ ເມ ຠວິສ຺ສຕີ’ຕິ ເອກໍ, ‘ອນວຊ຺ຊຕາ’ ຈາຕິ ເອກໍ. ຜາສຸວິຫາໂຣ ປນ ໂຠຊນານິສໍໂສຕິ. ເອວໍ ອຏ຺ຐງ຺ຄສມນ຺ນາຄຕໍ ອາຫາຣໍ ອາຫາເຣນ຺ໂຕ ໂຠຊເນ ມຕ຺ຕຎ຺ຎູ ນາມ ໂຫຕິ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ອຍໍ ປຣິເຍສນປຏິຄ຺ຄຫຓປຣິໂຠເຄສຸ ຍຸຕ຺ຕປ຺ປມາຓຊານນວເສນ ປວຕ຺ໂຕ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕປຣິໂຠໂຄ ໂຠຊເນ ມຕ຺ຕຎ຺ຎຸຕາ ນາມ ວຸຈ຺ຈຕິ.

໑໓໕໖. ມຸຏ຺ຐສ຺ສຈ຺ຈນິທ຺ເທເສ ອສຕີຕິ ສຕິວິຣຫິຕາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຂນ຺ຘາ. ອນນຸສ຺ສຕິ ອປ຺ປຏິສ຺ສຕີຕິ ອຸປສຄ຺ຄວເສນ ປທໍ ວຑ຺ຒິຕໍ. ອສຣຓຕາຕິ ອສຣຓາກາໂຣ. ອຘາຣຓຕາຕິ ຘາເຣຕຸໍ ອສມຕ຺ຖຕາ. ຕາຍ ຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ປຸຄ຺ຄໂລ ອາຘານປ຺ປຕ຺ໂຕ ນິຘານກ຺ຂໂມ ນ ໂຫຕິ. ອຸທເກ ອລາພຸກຏາຫໍ ວິຍ ອາຣມ຺ມເຓ ປິລວຕີຕິ ປິລາປນຕາ. ສໍມຸສນຕາຕິ ນຏ຺ຐມຸຏ຺ຐສ຺ສຕິຕາ. ຕາຍ ຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ປຸຄ຺ຄໂລ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕຠຕ຺ໂຕ ວິຍ ກາໂກ, ນິກ຺ຂິຕ຺ຕມໍໂສ ວິຍ ຈ ສິງ຺ຄາໂລ ໂຫຕິ.

໑໓໖໑. ຠາວນາພລນິທ຺ເທເສ ກຸສລານໍ ຘມ຺ມານນ຺ຕິ ໂພຘິປກ຺ຂິຍຘມ຺ມານໍ ອາເສວນາຕິ ອາທິເສວນາ. ຠາວນາຕິ ວຑ຺ຒນາ. ພຫຸລີກມ຺ມນ຺ຕິ ປຸນປ຺ປຸນໍ ກຣຓໍ.

໑໓໖໘. ສີລວິປຕ຺ຕິນິທ຺ເທໂສ ສີລສມ຺ປທານິທ຺ເທສປຏິປກ຺ຂໂຕ ເວທິຕພ຺ໂພ. ທິຏ຺ຐິວິປຕ຺ຕິນິທ຺ເທໂສ ຈ ທິຏ຺ຐິສມ຺ປທານິທ຺ເທສປຏິປກ຺ຂໂຕ ທິຏ຺ຐິສມ຺ປທານິທ຺ເທໂສ ຈ ທິຏ຺ຐຸປາທານນິທ຺ເທສປຏິປກ຺ຂໂຕ. ສີລວິສຸທ຺ຘິນິທ຺ເທໂສ ກິຎ຺ຈາປິ ສີລສມ຺ປທານິທ຺ເທເສນ ສມາໂນ, ຕຕ຺ຖ ປນ ວິສຸທ຺ຘິສມ຺ປາປກໍ ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວຣສີລໍ ກຖິຕໍ, ອິຘ ວິສຸທ຺ຘິປ຺ປຕ຺ຕໍ ສີລໍ. ສຕິ ຈ ສມ຺ປຊຎ຺ຎຎ຺ຈ, ປຏິສງ຺ຂານພລຎ຺ຈ ຠາວນາພລຎ຺ຈ, ສມໂຖ ຈ ວິປສ຺ສນາ ຈ, ສມຖນິມິຕ຺ຕຎ຺ຈ ປຄ຺ຄຫນິມິຕ຺ຕຎ຺ຈ, ປຄ຺ຄາໂຫ ຈ ອວິກ຺ເຂໂປ ຈ, ສີລສມ຺ປທາ ຈ ທິຏ຺ຐິສມ຺ປທາ ຈາຕິ ອິເມຫິ ປນ ຉຫິ ທຸເກຫິ ຈຕຸຠູມກາປິ ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ມາວ ກຖິຕາ.

໑໓໗໓. ທິຏ຺ຐິວິສຸທ຺ຘິນິທ຺ເທເສ ກມ຺ມສ຺ສກຕຎ຺ຎາຓນ຺ຕິ ‘ອິທໍ ກມ຺ມໍ ສກໍ, ອິທໍ ໂນ ສກ’ນ຺ຕິ ຊານນປຎ຺ຎາ. ຕຕ຺ຖ ອຕ຺ຕນາ ວາ ກຕໍ ໂຫຕຸ ປເຣນ ວາ ສພ຺ພມ຺ປິ ອກຸສລກມ຺ມໍ ໂນ ສກໍ. ກສ຺ມາ? ອຕ຺ຖຠຎ຺ຊນໂຕ ອນຕ຺ຖຊນນໂຕ ຈ. ກຸສລກມ຺ມໍ ປນ ອນຕ຺ຖຠຎ຺ຊນໂຕ ອຕ຺ຖຊນນໂຕ ຈ ‘ສກໍ’ ນາມ. ຕຕ຺ຖ ຍຖາ ນາມ ສຘໂນ ສໂຠໂຄ ປຸຣິໂສ ອທ຺ຘານມຄ຺ຄໍ ປຏິປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄ ຄາມນິຄມາທີສຸ ນກ຺ຂຕ຺ເຕ ສງ຺ຆຸຏ຺ເຐ ‘ອຫໍ ອາຄນ຺ຕຸໂກ, ກໍ ນຸ ໂຂ ນິສ຺ສາຍ ນກ຺ຂຕ຺ຕໍ ກີເຬຍ຺ຍ’ນ຺ຕິ ອຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ຍຖາ ຍຖາ ອິຈ຺ຉຕິ ເຕນ ເຕນ ນີຫາເຣນ ນກ຺ຂຕ຺ຕໍ ກີຬນ຺ໂຕ ສຸເຂນ ກນ຺ຕາຣໍ ອຕິກ຺ກມຕິ, ເອວເມວ ອິມສ຺ມິໍ ກມ຺ມສ຺ສກຕຎ຺ຎາເຓ ຐຕ຺ວາ ອິເມ ສຕ຺ຕາ ພຫຸໍ ວຏ຺ຏຄາມິກມ຺ມໍ ອາຍູຫິຕ຺ວາ ສຸເຂນ ສຸຂໍ ອນຸຠວນ຺ຕາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ຕາ ຄຓນປຖໍ ວີຕິວຕ຺ຕາ. ສຈ຺ຈານຸໂລມິກຎາຓນ຺ຕິ ຈຕຸນ຺ນໍ ສຈ຺ຈານໍ ອນຸໂລມໍ ວິປສ຺ສນາຎາຓໍ. ມຄ຺ຄສມງ຺ຄິສ຺ສ ຎາຓໍ ຜລສມງ຺ຄິສ຺ສ ຎາຓນ຺ຕິ ມຄ຺ຄຎາຓຜລຎາຓານິເຍວ.

໑໓໗໔. ‘ທິຏ຺ຐິວິສຸທ຺ຘິ ໂຂ ປນາ’ຕິປທສ຺ສ ນິທ຺ເທເສ ຍາ ປຎ຺ຎາ ປຊານນາຕິອາທີຫິ ປເທຫິ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕານິ ກມ຺ມສ຺ສກຕຎ຺ຎາຓາທີເນວ ຈຕ຺ຕາຣິ ຎາຓານິ ວິຠຕ຺ຕານິ.

໑໓໗໕. ‘ຍຖາທິຏ຺ຐິສ຺ສ ຈ ປຘານ’ນ຺ຕິ ປທສ຺ສ ນິທ຺ເທເສ ໂຍ ເຈຕສິໂກ ວີຣິຍາຣມ຺ໂຠຕິອາທີຫິ ປເທຫິ ນິທ຺ທິຏ຺ຐໍ ວີຣິຍໍ ປຎ຺ຎາຄຕິກເມວ; ປຎ຺ຎາຍ ຫິ ໂລກິຍຏ຺ຐາເນ ໂລກິຍໍ ໂລກຸຕ຺ຕຣຏ຺ຐາເນ ໂລກຸຕ຺ຕຣນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໑໓໗໖. ສໍເວຄທຸກນິທ຺ເທເສ ຊາຕິຠຍນ຺ຕິ ຊາຕິໍ ຠຍໂຕ ທິສ຺ວາ ຐິຕຎາຓໍ. ຊຣາມຣຓຠຍາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

໑໓໗໗. ອນຸປ຺ປນ຺ນານໍ ປາປການນ຺ຕິອາທີຫິ ຊາຕິອາທີນິ ຠຍໂຕ ທິສ຺ວາ ຊາຕິຊຣາພ຺ຍາຘິມຣເຓຫິ ມຸຈ຺ຈິຕຸກາມສ຺ສ ອຸປາຍປຘານໍ ກຖິຕໍ. ປທຠາຊນີຍສ຺ສ ປນຕ຺ໂຖ ວິຠງ຺ຄຏ຺ຐກຖາຍໍ (ວິຠ. ອຏ຺ຐ. ໓໖໗ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄປພ຺ພວຓ຺ຓນາ) ອາວິ ຠວິສ຺ສຕິ.

໑໓໗໘. ‘ອສນ຺ຕຸຏ຺ຐິຕາ ຈ ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສູ’ຕິ ປທນິທ຺ເທເສ ຠິຍ຺ໂຍກມ຺ຍຕາຕິ ວິເສສກາມຕາ. ອິເຘກຈ຺ໂຈ ຫິ ອາທິໂຕວ ປກ຺ຂິກຠຕ຺ຕໍ ວາ ສລາກຠຕ຺ຕໍ ວາ ອຸໂປສຖິກໍ ວາ ປາຏິປທິກໍ ວາ ເທຕິ, ໂສ ເຕນ ອສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐ ຫຸຕ຺ວາ ປຸນ ຘຸຣຠຕ຺ຕໍ ສງ຺ຆຠຕ຺ຕໍ ວສ຺ສາວາສິກໍ ເທຕິ, ອາວາສໍ ກາເຣຕິ, ຈຕ຺ຕາໂຣປິ ປຈ຺ຈເຍ ເທຕິ. ຕຕ຺ຣາປິ ອສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐ ຫຸຕ຺ວາ ສຣຓານິ ຄຓ຺ຫາຕິ, ປຎ຺ຈ ສີລານິ ສມາທິຍຕິ. ຕຕ຺ຣາປິ ອສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐ ຫຸຕ຺ວາ ປພ຺ພຊຕິ. ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ເອກໍ ນິກາຍໍ ທ຺ເວ ນິກາເຍຕິ ເຕປິຏກໍ ພຸທ຺ຘວຈນໍ ຄຓ຺ຫາຕິ, ອຏ຺ຐ ສມາປຕ຺ຕິໂຍ ຠາເວຕິ, ວິປສ຺ສນໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ຫາຕິ. ອຣຫຕ຺ຕປ຺ປຕ຺ຕິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ມຫາສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐ ນາມ ໂຫຕິ. ເອວໍ ຍາວ ອຣຫຕ຺ຕາ ວິເສສກາມຕາ ‘ຠິຍ຺ໂຍກມ຺ຍຕາ’ ນາມ.

໑໓໗໙. ‘ອປ຺ປຏິວານິຕາ ຈ ປຘານສ຺ມິ’ນ຺ຕິ ປທສ຺ສ ນິທ຺ເທເສ ຍສ຺ມາ ປນ຺ຕເສນາສເນສຸ ອຘິກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ຠາວນາຍ ອຸກ຺ກຓ຺ຐມາໂນ ປຘານໍ ປຏິວາເສຕິ ນາມ, ອນຸກ຺ກຓ຺ຐມາໂນ ໂນ ປຏິວາເສຕິ ນາມ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ນຍໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ຍາ ກຸສລານໍ ຘມ຺ມານນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ສກ຺ກຈ຺ຈກິຣິຍຕາຕິ ກຸສລານໍ ກຣເຓ ສກ຺ກຈ຺ຈກາຣິຕາ. ສາຕຈ຺ຈກິຣິຍຕາຕິ ສຕຕເມວ ກຣຓໍ. ອຏ຺ຐິຕກິຣິຍຕາຕິ ຂຓ຺ຑໍ ອກຕ຺ວາ ອຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ກຣຓໍ. ອໂນລີນວຸຕ຺ຕິຕາຕິ ອລີນຊີວິຕາ, ອລີນປວຕ຺ຕິຕາ ວາ. ອນິກ຺ຂິຕ຺ຕຉນ຺ທຕາຕິ ກຸສລຈ຺ຉນ຺ທສ຺ສ ອນິກ຺ຂິປນໍ. ອນິກ຺ຂິຕ຺ຕຘຸຣຕາຕິ ກຸສລກຣເຓ ວີຣິຍຘຸຣສ຺ສ ອນິກ຺ຂິປນໍ.

໑໓໘໐. ‘ປຸພ຺ເພນິວາສານຸສ຺ສຕິຎາຓໍ ວິຊ຺ຊາ’ຕິ ເອຕ຺ຖ ປຸພ຺ເພນິວາໂສຕິ ປຸພ຺ເພ ນິວຸຕ຺ຖກ຺ຂນ຺ຘາ ຈ ຂນ຺ຘປຏິພທ຺ຘຎ຺ຈ. ປຸພ຺ເພນິວາສສ຺ສ ອນຸສ຺ສຕິ ປຸພ຺ເພນິວາສານຸສ຺ສຕິ. ຕາຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ຎາຓໍ ປຸພ຺ເພນິວາສານຸສ຺ສຕິຎາຓໍ. ຕຍິທໍ ປຸພ຺ເພ ນິວຸຕ຺ຖກ຺ຂນ຺ຘປຏິຈ຺ຉາທກໍ ຕມໍ ວິຊ຺ຌຕີຕິ ວິຊ຺ຊາ. ຕໍ ຕມໍ ວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ເຕ ຂນ຺ເຘ ວິທິເຕ ປາກເຏ ກໂຣຕີຕິ ວິທິຕກຣຓຏ຺ເຐນາປິ ວິຊ຺ຊາ.

ຈຸຕູປປາເຕ ຎາຓນ຺ຕິ ຈຸຕິຍຎ຺ຈ ອຸປປາເຕ ຈ ຎາຓໍ. ອິທມ຺ປິ ສຕ຺ຕານໍ ຈຸຕິປຏິສນ຺ຘິຈ຺ຉາທກໍ ຕມໍ ວິຊ຺ຌຕີຕິ ວິຊ຺ຊາ. ຕໍ ຕມໍ ວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ສຕ຺ຕານໍ ຈຸຕິປຏິສນ຺ຘິໂຍ ວິທິຕາ ປາກຏາ ກໂຣຕີຕິ ວິທິຕກຣຓຏ຺ເຐນາປິ ວິຊ຺ຊາ. ອາສວານໍ ຂເຍ ຎາຓນ຺ຕິ ສພ຺ພກິເລສານໍ ຂຍສມເຍ ຎາຓໍ. ຕຍິທໍ ຈຕຸສຈ຺ຈຈ຺ຉາທກຕມໍ ວິຊ຺ຌຕີຕິ ວິຊ຺ຊາ. ຕໍ ຕມໍ ວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ຈຕ຺ຕາຣິ ສຈ຺ຈານິ ວິທິຕານິ ປາກຏານິ ກໂຣຕີຕິ ວິທິຕກຣຓຏ຺ເຐນາປິ ວິຊ຺ຊາ.

໑໓໘໑. ‘ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຈ ອຘິມຸຕ຺ຕິ ນິພ຺ພານຎ຺ຈາ’ຕິ ເອຕ຺ຖ ອາຣມ຺ມເຓ ອຘິມຸຈ຺ຈນຏ຺ເຐນ, ປຈ຺ຈນີກຘມ຺ເມຫິ ຈ ສຸຏ຺ຐຸມຸຕ຺ຕຏ຺ເຐນ ອຏ຺ຐ ສມາປຕ຺ຕິໂຍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຘິມຸຕ຺ຕິ ນາມ. ອິຕຣໍ ປນ ‘ນຕ຺ຖິ ເອຕ຺ຖ ຕຓ຺ຫາສງ຺ຂາຕໍ ວານໍ’, ‘ນິຄ຺ຄຕໍ ວາ ຕສ຺ມາ ວານາ’ຕິ ນິພ຺ພານໍ. ຕຕ຺ຖ ອຏ຺ຐ ສມາປຕ຺ຕິໂຍ ສຍໍ ວິກ຺ຂມ຺ຠິຕກິເລເສຫິ ວິມຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ວິມຸຕ຺ຕີຕິ ວຸຕ຺ຕາ, ນິພ຺ພານໍ ປນ ສພ຺ພກິເລເສຫິ ອຈ຺ຈນ຺ຕໍ ວິມຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ວິມຸຕ຺ຕີຕິ.

໑໓໘໒. ມຄ຺ຄສມງ຺ຄິສ຺ສ ຎາຓນ຺ຕິ ຈຕ຺ຕາຣິ ມຄ຺ຄຎາຓານິ. ຜລສມງ຺ຄິສ຺ສ ຎາຓນ຺ຕິ ຈຕ຺ຕາຣິ ຜລຎາຓານິ. ຕຕ຺ຖ ປຐມມຄ຺ຄຎາຓໍ ປຎ຺ຈ ກິເລເສ ເຂເປນ຺ຕໍ ນິໂຣເຘນ຺ຕໍ ວູປສເມນ຺ຕໍ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ເຠນ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ຂເຍ ຎາຓໍ ນາມ ຊາຕໍ. ທຸຕິຍມຄ຺ຄຎາຓໍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ກິເລເສ. ຕຖາ ຕຕິຍມຄ຺ຄຎາຓໍ. ຈຕຸຕ຺ຖມຄ຺ຄຎາຓໍ ປນ ອຏ຺ຐ ກິເລເສ ເຂເປນ຺ຕໍ ນິໂຣເຘນ຺ຕໍ ວູປສເມນ຺ຕໍ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ເຠນ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ‘ຂເຍ ຎາຓໍ’ ນາມ ຊາຕໍ. ຕໍ ຕໍ ມຄ຺ຄຜລຎາຓໍ ປນ ເຕສໍ ເຕສໍ ກິເລສານໍ ຂີຓນ຺ເຕ ນິຣຸທ຺ຘນ຺ເຕ ວູປສມນ຺ເຕ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ຠນ຺ເຕ ອນຸປ຺ປາທນ຺ເຕ ອປ຺ປວຕ຺ຕນ຺ເຕ ອຸປ຺ປນ຺ນນ຺ຕິ ອນຸປ຺ປາເທ ຎາຓໍ ນາມ ຊາຕນ຺ຕິ.

ອຏ຺ຐສາລິນິຍາ ຘມ຺ມສງ຺ຄຫອຏ຺ຐກຖາຍ

ນິກ຺ເຂປກຓ຺ຑວຓ຺ຓນາ ນິຏ຺ຐິຕາ.