໕. ມຫາຍຎ຺ຎວຄ຺ໂຄ
໑-໒. ສຕ຺ຕວິຎ຺ຎາຓຏ຺ຐິຕິສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ
໔໔-໔໕. ປຎ຺ຈມສ຺ສ ປຐເມ ວິຎ຺ຎາຓຏ຺ຐິຕິໂຍຕິ ປຏິສນ຺ຘິວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ຐານານິ. ເສຍ຺ຍຖາປີຕິ ນິທສ຺ສນຕ຺ເຖ ນິປາໂຕ, ຍຖາ ມນຸສ຺ສາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອປຣິມາເຓສຸ ຫິ ຈກ຺ກວາເຬສຸ ອປຣິມາຓານໍ ມນຸສ຺ສານໍ ວຓ຺ຓສຓ຺ຐານາທິວເສນ ທ຺ເວປິ ເອກສທິສາ ນຕ຺ຖິ. ເຍປິ ຫິ ກຕ຺ຖຈິ ຍມກຠາຕໂຣ ວຓ຺ເຓນ ວາ ສຓ຺ຐາເນນ ວາ ສທິສາ ໂຫນ຺ຕິ, ເຕສມ຺ປິ ອາໂລກິຕວິໂລກິຕກຖິຕຫສິຕຄມນຏ຺ຐານາທີຫິ ວິເສໂສ ໂຫຕິເຍວ. ຕສ຺ມາ ນານຕ຺ຕກາຍາຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ປຏິສນ຺ຘິສຎ຺ຎາ ປນ ເນສໍ ຕິເຫຕຸກາປິ ທ຺ວິເຫຕຸກາປິ ອເຫຕຸກາປິ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ນານຕ຺ຕສຎ຺ຎິໂນຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ເອກຈ຺ເຈ ຈ ເທວາຕິ ຉ ກາມາວຈຣເທວາ. ເຕສຸ ຫິ ເກສຎ຺ຈິ ກາໂຍ ນີໂລ ໂຫຕິ, ເກສຎ຺ຈິ ປີຕກາທິວຓ຺ໂຓ. ສຎ຺ຎາ ປນ ເຕສໍ ທ຺ວິເຫຕຸກາປິ ຕິເຫຕຸກາປິ ໂຫຕິ, ອເຫຕຸກາ ນຕ຺ຖິ. ເອກຈ຺ເຈ ຈ ວິນິປາຕິກາຕິ ຈຕຸອປາຍວິນິມຸຕ຺ຕາ ອຸຕ຺ຕຣມາຕາ ຍກ຺ຂິນີ, ປິຍງ຺ກຣມາຕາ, ຜຸສ຺ສມິຕ຺ຕາ, ຘມ຺ມຄຸຕ຺ຕາຕິ ເອວມາທິກາ ອຎ຺ເຎ ຈ ເວມານິກາ ເປຕາ. ເອເຕສຎ຺ຫິ ປີຕໂອທາຕກາຬມງ຺ຄຸຣຈ຺ຉວິສາມວຓ຺ຓາທິວເສນ ເຈວ ກິສ ຖູລຣສ຺ສທີຆວເສນ ຈ ກາໂຍ ນານາ ໂຫຕິ, ມນຸສ຺ສານໍ ວິຍ ທ຺ວິເຫຕຸກຕິເຫຕຸກອເຫຕຸກວເສນ ສຎ຺ຎາປິ. ເຕ ປນ ເທວາ ວິຍ ນ ມເຫສກ຺ຂາ, ກປຓມນຸສ຺ສາ ວິຍ ອປ຺ເປສກ຺ຂາ ທຸລ຺ລຠຆາສຈ຺ຉາທນາ ທຸກ຺ຂປີຬິຕາ ວິຫຣນ຺ຕິ. ເອກຈ຺ເຈ ກາຬປກ຺ເຂ ທຸກ຺ຂິຕາ ຊຸຓ຺ຫປກ຺ເຂ ສຸຂິຕາ ໂຫນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ສຸຂສມຸສ຺ສຍໂຕ ວິນິປຕິຕຕ຺ຕາ ວິນິປາຕິກາຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ເຍ ປເນຕ຺ຖ ຕິເຫຕຸກາ, ເຕສໍ ຘມ຺ມາຠິສມໂຍປິ ໂຫຕິ ປິຍງ຺ກຣມາຕາທີນໍ ວິຍ.
ພ຺ຣຫ຺ມກາຍິກາຕິ ພ຺ຣຫ຺ມປາຣິສຊ຺ຊພ຺ຣຫ຺ມປຸໂຣຫິຕມຫາພ຺ຣຫ຺ມາໂນ. ປຐມາຠິນິພ຺ພຕ຺ຕາຕິ ເຕ ສພ຺ເພປິ ປຐມຊ຺ຌາເນນ ອຠິນິພ຺ພຕ຺ຕາ. ພ຺ຣຫ຺ມປາຣິສຊ຺ຊາ ປນ ປຣິຕ຺ເຕນ ອຠິນິພ຺ພຕ຺ຕາ, ເຕສໍ ກປ຺ປສ຺ສ ຕຕິໂຍ ຠາໂຄ ອາຍຸປ຺ປມາຓໍ. ພ຺ຣຫ຺ມປຸໂຣຫິຕາ ມຊ຺ຌິເມນ, ເຕສໍ ອຸປຑ຺ຒກປ຺ໂປ ອາຍຸປ຺ປມາຓໍ, ກາໂຍ ຈ ເຕສໍ ວິປ຺ຜາຣິກຕໂຣ ໂຫຕິ. ມຫາພ຺ຣຫ຺ມາໂນ ປຓີເຕນ, ເຕສໍ ກປ຺ໂປ ອາຍຸປ຺ປມາຓໍ, ກາໂຍ ຈ ປນ ເຕສໍ ອຕິວິປ຺ຜາຣິໂກວ ໂຫຕິ. ອິຕິ ເຕ ກາຍສ຺ສ ນານຕ຺ຕາ ປຐມຊ຺ຌານວເສນ ສຎ຺ຎາຍ ເອກຕ຺ຕາ ນານຕ຺ຕກາຍາ ເອກຕ຺ຕສຎ຺ຎິໂນຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.
ຍຖາ ຈ ເຕ, ເອວໍ ຈຕູສຸ ອປາເຍສຸ ສຕ຺ຕາ. ນິຣເຍສຸ ຫິ ເກສຎ຺ຈິ ຄາວຸຕໍ, ເກສຎ຺ຈິ ອຑ຺ຒໂຍຊນໍ, ເກສຎ຺ຈິ ໂຍຊນໍ ອຕ຺ຕຠາໂວ ໂຫຕິ, ເທວທຕ຺ຕສ຺ສ ປນ ໂຍຊນສຕິໂກ ຊາໂຕ. ຕິຣຈ຺ຉາເນສຸປິ ເກຈິ ຂຸທ຺ທກາ, ເກຈິ ມຫນ຺ຕາ. ເປຕ຺ຕິວິສເຍສຸປິ ເກຈິ ສຏ຺ຐິຫຕ຺ຖາ, ເກຈິ ອສີຕິຫຕ຺ຖາ ໂຫນ຺ຕິ, ເກຈິ ສຸວຓ຺ຓາ, ເກຈິ ທຸພ຺ພຓ຺ຓາ. ຕຖາ ກາລກຎ຺ຈິກາ ອສຸຣາ. ອປິເຈຕ຺ຖ ທີຆປິຏ຺ຐິກເປຕາ ນາມ ສຏ຺ຐິໂຍຊນິກາປິ ໂຫນ຺ຕິ. ສຎ຺ຎາ ປນ ສພ຺ເພສມ຺ປິ ອກຸສລວິປາກາເຫຕຸກາວ ໂຫຕິ. ອິຕິ ອາປາຍິກາປິ ນານຕ຺ຕກາຍາ ເອກຕ຺ຕສຎ຺ຎິໂນຕ຺ເວວ ສງ຺ຂ຺ຍໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ.
ອາຠສ຺ສຣາຕິ ທຓ຺ຑອຸກ຺ກາຍ ອຈ຺ຈິ ວິຍ ເອເຕສໍ ສຣີຣໂຕ ອາຠາ ຉິຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຉິຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປຕນ຺ຕີ ວິຍ ສຣຕິ ວິສ຺ສຣຕີຕິ ອາຠສ຺ສຣາ. ເຕສຸ ປຎ຺ຈກນເຍ ທຸຕິຍຕຕິຍຊ຺ຌານທ຺ວຍໍ ປຣິຕ຺ຕໍ ຠາເວຕ຺ວາ ອຸປປນ຺ນາ ປຣິຕ຺ຕາຠາ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ, ເຕສໍ ທ຺ເວ ກປ຺ປາ ອາຍຸປ຺ປມາຓໍ. ມຊ຺ຌິມໍ ຠາເວຕ຺ວາ ອຸປປນ຺ນາ ອປ຺ປມາຓາຠາ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ, ເຕສໍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ກປ຺ປາ ອາຍຸປ຺ປມາຓໍ. ປຓີຕໍ ຠາເວຕ຺ວາ ອຸປປນ຺ນາ ອາຠສ຺ສຣາ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ, ເຕສໍ ອຏ຺ຐ ກປ຺ປາ ອາຍຸປ຺ປມາຓໍ. ອິຘ ປນ ອຸກ຺ກຏ຺ຐປຣິຈ຺ເຉທວເສນ ສພ຺ເພວ ເຕ ຄຫິຕາ. ສພ຺ເພສຎ຺ຫິ ເຕສໍ ກາໂຍ ເອກວິປ຺ຜາໂຣວ ໂຫຕິ, ສຎ຺ຎາ ປນ ອວິຕກ຺ກວິຈາຣມຕ຺ຕາ ວາ ອວິຕກ຺ກອວິຈາຣາ ວາຕິ ນານາ.
ສຸຠກິຓ຺ຫາຕິ ສຸເຠນ ໂວກິຓ຺ຓາ ວິກິຓ຺ຓາ, ສຸເຠນ ສຣີຣປ຺ປຠາວຓ຺ເຓນ ເອກຄ຺ຆນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອເຕສຎ຺ຫິ ນ ອາຠສ຺ສຣານໍ ວິຍ ຉິຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຉິຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປຠາ ຄຈ຺ຉຕິ. ປຎ຺ຈກນເຍ ປນ ປຣິຕ຺ຕມຊ຺ຌິມປຓີຕສ຺ສ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານສ຺ສ ວເສນ ໂສຬສພາຕ຺ຕິໍສຈຕຸສ຺ສຏ຺ຐິກປ຺ປາຍຸກາ ປຣິຕ຺ຕອປ຺ປມາຓສຸຠກິຓ຺ຫາ ນາມ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕນ຺ຕິ. ອິຕິ ສພ຺ເພປິ ເຕ ເອກຕ຺ຕກາຍາ ເຈວ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານສຎ຺ຎາຍ ເອກຕ຺ຕສຎ຺ຎິໂນ ຈາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ເວຫປ຺ຜລາປິ ຈຕຸຕ຺ຖວິຎ຺ຎາຓຏ຺ຐິຕິເມວ ຠຊນ຺ຕິ. ອສຎ຺ຎສຕ຺ຕາ ວິຎ຺ຎາຓາຠາວາ ເອຕ຺ຖ ສງ຺ຄຫໍ ນ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ສຕ຺ຕາວາເສສຸ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ.
ສຸທ຺ຘາວາສາ ວິວຏ຺ຏປກ຺ເຂ ຐິຕາ ນ ສພ຺ພກາລິກາ, ກປ຺ປສຕສຫສ຺ສມ຺ປິ ອສງ຺ເຂຍ຺ຍມ຺ປິ ພຸທ຺ຘສຸຎ຺ເຎ ໂລເກ ນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ໂສຬສກປ຺ປສຫສ຺ສອພ຺ຠນ຺ຕເຣ ພຸທ຺ເຘສຸ ອຸປ຺ປນ຺ເນສຸເຍວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ຘມ຺ມຈກ຺ກປ຺ປວຕ຺ຕິສ຺ສ ຠຄວໂຕ ຂນ຺ຘາວາຣຏ຺ຐານສທິສາ ໂຫນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ເນວ ວິຎ຺ຎາຓຏ຺ຐິຕິໍ ນ ສຕ຺ຕາວາສໍ ຠຊນ຺ຕິ. ມຫາສີວຕ຺ເຖໂຣ ປນ ‘‘ນ ໂຂ ປນ ໂສ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ອາວາໂສ ສຸລຠຣູໂປ, ໂຍ ມຍາ ອນາວຸຕ຺ຖປຸພ຺ໂພ ອິມິນາ ທີເຆນ ອທ຺ຘຸນາ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ສຸທ຺ຘາວາເສຫິ ເທເວຫີ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໑໖໐) ອິມິນາ ສຸຕ຺ເຕນ ສຸທ຺ຘາວາສາປິ ຈຕຸຕ຺ຖວິຎ຺ຎາຓຏ຺ຐິຕິໍ ຈຕຸຕ຺ຖສຕ຺ຕາວາສຎ຺ຈ ຠຊນ຺ຕີຕິ ວທຕິ, ຕໍ ອປ຺ປຕິພາຫິຍຕ຺ຕາ ສຸຕ຺ຕສ຺ສ ອນຸຎ຺ຎາຕໍ.
ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ຍເຖວ ສຎ຺ຎາຍ, ເອວໍ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສາປິ ສຸຂຸມຕ຺ຕາ ເນວ ວິຎ຺ຎາຓໍ ນາວິຎ຺ຎາຓໍ. ຕສ຺ມາ ວິຎ຺ຎາຓຏ຺ຐິຕີສຸ ນ ວຸຕ຺ຕໍ. ທຸຕິເຍ ສມາຘິປຣິກ຺ຂາຣາຕິ ມຄ຺ຄສມາຘິສ຺ສ ສມ຺ຠາຣາ.
໓. ປຐມອຄ຺ຄິສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໔໖. ຕຕິເຍ ສພ຺ເພປິ ຣາຄາທໂຍ ອນຸຑຫນຏ຺ເຐນ ອຄ຺ຄີ. ອາຫຸເນຍ຺ຍຄ຺ຄີຕິອາທີສຸ ປເນຕ຺ຖ ອາຫຸນໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ສກ຺ກາໂຣ, ອາຫຸນໍ ອຣຫນ຺ຕີຕິ ອາຫຸເນຍ຺ຍາ. ມາຕາປິຕໂຣ ຫິ ປຸຕ຺ຕານໍ ພຫຸປກາຣຕ຺ຕາ ອາຫຸນໍ ອຣຫນ຺ຕິ, ເຕສຸ ວິປ຺ປຏິປຊ຺ຊມານາ ປຸຕ຺ຕາ ນິຣຍາທີສຸ ນິພ຺ພຕ຺ຕນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ກິຎ຺ຈາປິ ມາຕາປິຕໂຣ ນ ອນຸຑຫນ຺ຕິ, ອນຸຑຫນສ຺ສ ປນ ປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕິ. ອິຕິ ອນຸຑຫນຏ຺ເຐເນວ ອາຫຸເນຍ຺ຍຄ຺ຄີຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ຄຫປຕີຕິ ປນ ເຄຫສາມິໂກ ວຸຈ຺ຈຕິ, ໂສ ມາຕຸຄາມສ຺ສ ສຍນວຕ຺ຖາລງ຺ກາຣາທິອນຸປ຺ປທາເນນ ພຫຸປກາໂຣ. ຕໍ ອຕິຈຣນ຺ໂຕ ມາຕຸຄາໂມ ນິຣຍາທີສຸ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕິ. ຕສ຺ມາ ໂສປິ ປຸຣິມນເຍເນວ ອນຸຑຫນຏ຺ເຐນ ຄຫປຕຄ຺ຄີຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍຄ຺ຄີຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ທກ຺ຂິຓາຕິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຈ຺ຈຍາ, ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ໂຍ. ໂສ ຫິ ຄິຫີນໍ ຕີສຸ ສຣເຓສຸ ປຎ຺ຈສຸ ສີເລສຸ ທສສຸ ສີເລສຸ ມາຕາປິຕຸປຏ຺ຐາເນ ຘມ຺ມິກສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓຸປຏ຺ຐາເນຕິ ເອວມາທີສຸ ກລ຺ຍາຓຘມ຺ເມສຸ ນິໂຍຊເນນ ພຫຸປກາໂຣ. ຕສ຺ມິໍ ມິຈ຺ຉາປຏິປນ຺ນາ ຄິຫີ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆໍ ອກ຺ໂກສິຕ຺ວາ ປຣິຠາສິຕ຺ວາ ນິຣຍາທີສຸ ນິພ຺ພຕ຺ຕນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ໂສປິ ປຸຣິມນເຍເນວ ອນຸຑຫນຏ຺ເຐນ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍຄ຺ຄີຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ກຏ຺ຐໂຕ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ ປາກຕິໂກວ ອຄ຺ຄິ ກຏ຺ຐຄ຺ຄິ ນາມ.
໔. ທຸຕິຍອຄ຺ຄິສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໔໗. ຈຕຸຕ຺ເຖ ອຸຄ຺ຄຕສຣີຣສ຺ສາຕິ ໂສ ກິຣ ພ຺ຣາຫ຺ມຓມຫາສາໂລ ອຕ຺ຕຠາເວນປິ ໂຠເຄຫິປິ ອຸຄ຺ຄໂຕ ສາຣປ຺ປຕ຺ໂຕ ອໂຫສິ, ຕສ຺ມາ ອຸຄ຺ຄຕສຣີໂຣຕ຺ເວວ ປຎ຺ຎາຍິຕ຺ຖ. ອຸປກ຺ຂໂຏຕິ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິໂຕ. ຖູຓູປນີຕານີຕິ ຍູປສງ຺ຂາຕໍ ຖູຓໍ ອຸປນີຕານິ. ຍຎ຺ຎຕ຺ຖາຍາຕິ ວຘິຕ຺ວາ ຍຊນຕ຺ຖາຍ. ອຸປສງ຺ກມີຕິ ໂສ ກິຣ ສພ຺ພໍ ຕໍ ຍຎ຺ຎສມ຺ຠາຣໍ ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ສມໂຓ ກິຣ ໂຄຕໂມ ມຫາປຎ຺ໂຎ, ກິໍ ນຸ ໂຂ ເມ ຍຎ຺ຎສ຺ສ ວຓ຺ຓໍ ກເຖສ຺ສຕິ ອຸທາຫຸ ອວຓ຺ຓໍ, ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ຊານິສ຺ສາມີ’’ຕິ ອິມິນາ ກາຣເຓນ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ. ອຄ຺ຄິສ຺ສ ອາທານນ຺ຕິ ຍຎ຺ຎຍຊນຕ຺ຖາຍ ນວສ຺ສ ມງ຺ຄລຄ຺ຄິໂນ ອາທິຍນໍ. ສພ຺ເພນ ສພ຺ພນ຺ຕິ ສພ຺ເພນ ສຸເຕນ ສພ຺ພໍ ສຸຕໍ ສເມຕິ ສໍສນ຺ທຕິ, ເອກສທິສໍ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ສຕ຺ຖານີຕິ ວິຫິໍສນຏ຺ເຐນ ສຕ຺ຖານິ ວິຍາຕິ ສຕ຺ຖານິ. ສຍໍ ປຐມໍ ສມາຣມ຺ຠຕີຕິ ອຕ຺ຕນາວ ປຐມຕຣໍ ອາຣຠຕິ. ຫນ຺ຕຸນ຺ຕິ ຫນິຕຸໍ.
ປຫາຕພ຺ພາຕິ ປຣິຫຣິຕພ຺ພາ. ອໂຕຫຍນ຺ຕິ ອໂຕ ຫິ ມາຕາປິຕິໂຕ ອຍໍ. ອາຫຸໂຕຕິ ອາຄໂຕ. ສມ຺ຠູໂຕຕິ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ຄຫປຕຄ຺ຄີຕິ ອຍໍ ປຸຕ຺ຕທາຣາທິຄໂຓ ຍສ຺ມາ, ຄຫປຕິ, ວິຍ ເຄຫສາມິໂກ ວິຍ ຫຸຕ຺ວາ ອຄ຺ຄຕິ ວິຈຣຕິ, ຕສ຺ມາ ຄຫປຕຄ຺ຄີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອຕ຺ຕານນ຺ຕິ ຈິຕ຺ຕໍ. ທເມນ຺ຕີຕິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍທມເນນ ທເມນ຺ຕິ. ສເມນ຺ຕີຕິ ຣາຄາທິສມເນນ ສເມນ຺ຕິ. ເຕສຎ຺ເຎວ ປຣິນິພ຺ພາປເນນ ປຣິນິພ຺ພາເປນ຺ຕິ. ນິກ຺ຂິປິຕພ຺ໂພຕິ ຍຖາ ນ ວິນສ຺ສຕິ, ເອວໍ ຐເປຕພ຺ໂພ. ອຸປວາຍຕນ຺ຕິ ອຸປວາຍຕຸ. ເອວຎ຺ຈ ປນ ວຕ຺ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ສພ຺ເພສມ຺ປິ ເຕສໍ ປາຓານໍ ຊີວິຕໍ ທຕ຺ວາ ຍຎ຺ຎສາລໍ ວິທ຺ຘໍເສຕ຺ວາ ສຕ຺ຖຸ ສາສເນ ໂອປານຠູໂຕ ອໂຫສີຕິ.
໕-໖. ສຎ຺ຎາສຸຕ຺ຕທ຺ວຍວຓ຺ຓນາ
໔໘-໔໙. ປຎ຺ຈເມ ອມໂຕຄຘາຕິ ນິພ຺ພານປຕິຏ຺ຐາ. ອມຕປຣິໂຍສານາຕິ ນິພ຺ພານາວສານາ. ຉຏ຺ເຐ ເມຖຸນຘມ຺ມສມາປຕ຺ຕິຍາຕິ ເມຖຸນຘມ຺ເມນ ສມງ຺ຄິຠາວໂຕ. ນ຺ຫາຣຸທທ຺ທຸລນ຺ຕິ ນ຺ຫາຣຸຂຓ຺ຑໍ ນ຺ຫາຣຸວິເລຂນໍ ວາ. ອນຸສນ຺ທຕີຕິ ປວຕ຺ຕຕິ. ນຕ຺ຖິ ເມ ປຸພ຺ເພນາປຣໍ ວິເສໂສຕິ ນຕ຺ຖິ ມຍ຺ຫໍ ປຸພ຺ເພນ ອຠາວິຕກາເລນ ສທ຺ຘິໍ ອປຣໍ ຠາວິຕກາເລ ວິເສໂສ. ໂລກຈິຕ຺ເຣສູຕິ ຕິຘາຕຸກໂລກສນ຺ນິວາສສງ຺ຂາເຕສຸ ໂລກຈິຕ຺ເຣສຸ. ອາລສ຺ເຍຕິ ອາລສິຍຠາເວ. ວິສ຺ສຏ຺ຐິເຍຕິ ວິສ຺ສຏ຺ຐຠາເວ. ອນນຸໂຍເຄຕິ ໂຍຄສ຺ສ ອນນຸຍຸຎ຺ຊເນ. ອຫງ຺ກາຣມມງ຺ກາຣມານາປຄຕນ຺ຕິ ອຫງ຺ກາຣທິຏ຺ຐິໂຕ ຈ ມມງ຺ກາຣຕຓ຺ຫາໂຕ ຈ ນວວິຘມານໂຕ ຈ ອປຄຕໍ. ວິຘາສມຕິກ຺ກນ຺ຕນ຺ຕິ ຕິສ຺ໂສ ວິຘາ ອຕິກ຺ກນ຺ຕໍ. ສນ຺ຕນ຺ຕິ ຕປ຺ປຈ຺ຈນີກກິເລເສຫິ ສນ຺ຕໍ. ສຸວິມຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຎ຺ຈຫິ ວິມຸຕ຺ຕີຫິ ສຸຏ຺ຐຸ ວິມຸຕ຺ຕໍ.
໗. ເມຖຸນສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໕໐. ສຕ຺ຕເມ ອຸປສງ຺ກມີຕິ ຠຸຕ຺ຕປາຕຣາໂສ ທາສກມ຺ມກຣປຣິວຸໂຕ ອຸປສງ຺ກມິ. ຠວມ຺ປິໂນຕິ ຠວມ຺ປິ ນຸ. ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ ປຏິຊານາຕີຕິ ‘‘ອຫໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ’’ຕິ ເອວໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍວາສໍ ປຏິຊານາຕີຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ເອວໍ ກິຣສ຺ສ ອໂຫສິ – ‘‘ພ຺ຣາຫ຺ມຓສມເຍ ເວທໍ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕາ ອຏ຺ຐຈຕ຺ຕາລີສ ວສ຺ສານິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣນ຺ຕິ. ສມໂຓ ປນ ໂຄຕໂມ ອຄາຣໍ ອຊ຺ຌາວສນ຺ໂຕ ຕີສຸ ປາສາເທສຸ ຕິວິຘນາຏກຣຕິຍາ ອຠິຣມິ, ອິທານິ ກິໍ ນຸ ໂຂ ວກ຺ຂຕີ’’ຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ສນ຺ຘາເຍວໍ ປຸຈ຺ຉຕິ. ຕໂຕ ຠຄວາ ມນ຺ເຕນ ກຓ຺ຫສປ຺ປໍ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ວິຍ ອມິຕ຺ຕໍ ຄີວາຍ ປາເທນ ອກ຺ກມນ຺ໂຕ ວິຍ ອຕ຺ຕໂນ ສໍກິເລສກາເລ ຉພ຺ພສ຺ສານິ ປຘານຈຣິຍາຍ ຣຊ຺ຊສຸຂໍ ວາ ປາສາເທສຸ ນາຏກສມ຺ປຕ຺ຕິໍ ວາ ອາຣພ຺ຠ ວິຕກ຺ກມຕ຺ຕສ຺ສາປິ ອນຸປ຺ປນ຺ນຠາວໍ ສນ຺ຘາຍ ສີຫນາທໍ ນທນ຺ໂຕ ຍຎ຺ຫິ ຕໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ທ຺ວຍໍທ຺ວຍສມາປຕ຺ຕິນ຺ຕິ ທ຺ວີຫິ ທ຺ວີຫິ ສມາປຊ຺ຊິຕພ຺ພຠາວໍ. ທຸກ຺ຂສ຺ມາຕິ ສກລວຏ຺ຏທຸກ຺ຂໂຕ. ສຎ຺ຊຄ຺ຆຕີຕິ ຫສິຕກຖໍ ກເຖຕິ. ສໍກີຬຕີຕິ ເກຬິໍ ກໂຣຕິ. ສໍເກຬາຍຕີຕິ ມຫາຫສິຕໍ ຫສຕິ. ຈກ຺ຂຸນາ ຈກ຺ຂຸນ຺ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ຈກ຺ຂຸນາ ຕສ຺ສາ ຈກ຺ຂຸໍ ປຏິວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ອຸປນິຊ຺ຌາຍຕິ. ຕິໂຣກຸຏ຺ຏໍ ວາ ຕິໂຣປາກາຣໍ ວາຕິ ປຣກຸຏ຺ເຏ ວາ ປຣປາກາເຣ ວາ. ເທໂວຕິ ເອໂກ ເທວຣາຊາ. ເທວຎ຺ຎຕໂຣຕິ ອຎ຺ຎຕໂຣ ເທວປຸຕ຺ໂຕ. ອນຸຕ຺ຕຣໍ ສມ຺ມາສມ຺ໂພຘິນ຺ຕິ ອຣຫຕ຺ຕຎ຺ເຈວ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓຎ຺ຈ.
໘. ສໍໂຍຄສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໕໑. ອຏ຺ຐເມ ສໍໂຍຄວິສໍໂຍຄນ຺ຕິ ສໍໂຍຄວິສໍໂຍຄສາຘກໍ. ຘມ຺ມປຣິຍາຍນ຺ຕິ ຘມ຺ມກາຣຓໍ. ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອິຕ຺ຖິນ຺ທ຺ຣິຍນ຺ຕິ ນິຍກຊ຺ຌຕ຺ເຕ ອິຕ຺ຖິຠາວໍ. ອິຕ຺ຖິກຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອິຕ຺ຖິກິຣິຍໍ. ອິຕ຺ຖາກປ຺ປນ຺ຕິ ນິວາສນປາຣຸປນາທິອິຕ຺ຖິອາກປ຺ປໍ. ອິຕ຺ຖິວິຘນ຺ຕິ ອິຕ຺ຖິຍາ ມານວິຘໍ. ອິຕ຺ຖິຉນ຺ທນ຺ຕິ ອິຕ຺ຖິຍາ ອຊ຺ຌາສຍຈ຺ຉນ຺ທໍ. ອິຕ຺ຖິສ຺ສຣນ຺ຕິ ອິຕ຺ຖິສທ຺ທໍ. ອິຕ຺ຖາລງ຺ກາຣນ຺ຕິ ອິຕ຺ຖິຍາ ປສາຘນຠຓ຺ຑໍ. ປຸຣິສິນ຺ທ຺ຣິຍາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ພຫິທ຺ຘາ ສໍໂຍຄນ຺ຕິ ປຸຣິເສນ ສທ຺ຘິໍ ສມາຄມໍ. ອຕິວຕ຺ຕຕີຕິ ອນຠິຣຕາຕິ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕາຍ ພລວວິປສ຺ສນາຍ ອຣິຍມຄ຺ຄໍ ປຕ຺ວາ ອຕິວຕ຺ຕຕິ. ອິມສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ເຕ ວຏ຺ຏວິວຏ຺ຏໍ ກຖິຕໍ.
໙. ທານມຫປ຺ຜລສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໕໒. ນວເມ ສາເປໂຂຕິ ສຕຓ຺ໂຫ. ປຏິພທ຺ຘຈິຕ຺ໂຕຕິ ວິປາເກ ພທ຺ຘຈິຕ຺ໂຕ. ສນ຺ນິຘິເປໂຂຕິ ນິຘານເປໂຂ ຫຸຕ຺ວາ. ເປຈ຺ຈາຕິ ປຣໂລກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ. ຕໍ ກມ຺ມໍ ເຂເປຕ຺ວາຕິ ຕໍ ກມ຺ມວິປາກໍ ເຂເປຕ຺ວາ. ອິທ຺ຘິນ຺ຕິ ວິປາກິທ຺ຘິໍ. ຍສນ຺ຕິ ປຣິວາຣສມ຺ປທໍ. ອາຘິປຈ຺ຈນ຺ຕິ ເຊຏ຺ຐຠາວກາຣຓໍ. ອາຄນ຺ຕາ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕນ຺ຕິ ອິຕ຺ຖຠາວໍ ອິເມ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ເຘ ປຸນ ອາຄນ຺ຕາ, ນ ຕຕ຺ຣູປປຕ຺ຕິໂກ ນ ອຸປຣູປປຕ຺ຕິໂກ, ເຫຏ຺ຐາຄາມີເຍວ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສາຫຸ ທານນ຺ຕິ ທານໍ ນາເມຕໍ ສາຘຸ ຠທ຺ທກໍ ສຸນ຺ທຣໍ. ຕານິ ມຫາຍຎ຺ຎານີຕິ ຕານິ ສປ຺ປິນວນີຕທຘິມຘຸຜາຓິຕາທີຫິ ນິຏ຺ຐານໍ ຄຕານິ ມຫາທານານິ. ຈິຕ຺ຕາລງ຺ກາຣຈິຕ຺ຕປຣິກ຺ຂາຣນ຺ຕິ ສມຖວິປສ຺ສນາຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອລງ຺ກາຣຠູຕຎ຺ເຈວ ປຣິວາຣຠູຕຎ຺ຈ. ພ຺ຣຫ຺ມກາຍິການໍ ເທວານໍ ສຫພ຺ຍຕນ຺ຕິ ນ ສກ຺ກາ ຕຕ຺ຖ ທາເນນ ອຸປປຊ຺ຊິຕຸໍ. ຍສ຺ມາ ປນ ຕໍ ສມຖວິປສ຺ສນາຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອລງ຺ກາຣຠູຕໍ, ຕສ຺ມາ ເຕນ ທານາລງ຺ກເຕນ ຈິຕ຺ເຕນ ຌານຎ຺ເຈວ ອຣິຍມຄ຺ຄຎ຺ຈ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕ຺ວາ ຌາເນນ ຕຕ຺ຖ ອຸປປຊ຺ຊຕິ. ອນາຄາມີ ໂຫຕີຕິ ຌານານາຄາມີ ນາມ ໂຫຕິ. ອນາຄນ຺ຕາ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຸນ ອິຕ຺ຖຠາວໍ ນ ອາຄນ຺ຕາ, ອຸປຣູປປຕ຺ຕິໂກ ວາ ຕຕ຺ຣູປປຕ຺ຕິໂກ ວາ ຫຸຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວ ປຣິນິພ຺ພາຍຕິ. ອິຕິ ອິເມສຸ ທາເນສຸ ປຐມໍ ຕຓ຺ຫຸຕ຺ຕຣິຍທານໍ, ທຸຕິຍໍ ຈິຕ຺ຕີກາຣທານໍ, ຕຕິຍໍ ຫິໂຣຕ຺ຕປ຺ປທານໍ, ຈຕຸຕ຺ຖໍ ນິຣວເສສທານໍ, ປຎ຺ຈມໍ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍທານໍ, ຉຏ຺ຐໍ ໂສມນສ຺ສຸປວິຈາຣທານໍ, ສຕ຺ຕມໍ ອລງ຺ກາຣປຣິວາຣທານໍ ນາມາຕິ.
໑໐. ນນ຺ທມາຕາສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໕໓. ທສມໍ ອຕ຺ຖຸປ຺ປຕ຺ຕິວເສນ ເທສິຕໍ. ສຕ຺ຖາ ກິຣ ວຸຕ຺ຖວສ຺ໂສ ປວາເຣຕ຺ວາ ທ຺ເວ ອຄ຺ຄສາວເກ ໂອຫາຍ ‘‘ທກ຺ຂິຓາຄິຣິໍ ຈາຣິກໍ ຄມິສ຺ສາມີ’’ຕິ ນິກ຺ຂມິ, ຣາຊາ ປເສນທິ ໂກສໂລ, ອນາຖປິຓ຺ຑິໂກ ຄຫປຕິ, ວິສາຂາ ມຫາອຸປາສິກາ, ອຎ຺ເຎ ຈ ພຫຸຊນາ ທສພລໍ ນິວຕ຺ເຕຕຸໍ ນາສກ຺ຂິໍສຸ. ອນາຖປິຓ຺ຑິໂກ ຄຫປຕິ ‘‘ສຕ຺ຖາຣໍ ນິວຕ຺ເຕຕຸໍ ນາສກ຺ຂິ’’ນ຺ຕິ ຣໂຫ ຈິນ຺ຕຍມາໂນ ນິສີທິ. ອຖ ນໍ ປຸຓ຺ຓາ ນາມ ທາສີ ທິສ຺ວາ ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ເຕ, ສາມິ, ນ ປຸພ຺ເພ ວິຍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ວິປ຺ປສນ຺ນານີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ອາມ, ປຸຓ຺ເຓ, ສຕ຺ຖາ ຈາຣິກໍ ປກ຺ກນ຺ໂຕ, ຕມຫໍ ນິວຕ຺ເຕຕຸໍ ນາສກ຺ຂິໍ. ນ ໂຂ ປນ ສກ຺ກາ ຊານິຕຸໍ ປຸນ ສີຆໍ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ ວາ ນ ວາ, ເຕນາຫໍ ຈິນ຺ຕຍມາໂນ ນິສິນ຺ໂນຕິ. ສຈາຫໍ ທສພລໍ ນິວຕ຺ເຕຍ຺ຍໍ, ກິໍ ເມ ກເຣຍ຺ຍາສີຕິ? ຠຸຊິສ຺ສໍ ຕໍ ກຣິສ຺ສາມີຕິ. ສາ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ‘‘ນິວຕ຺ຕຖ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ອາຫ. ມມ ນິວຕ຺ຕນປຈ຺ຈຍາ ຕ຺ວໍ ກິໍ ກຣິສ຺ສສີຕິ? ຕຸມ຺ເຫ, ຠນ຺ເຕ, ມມ ປຣາຘີນຠາວໍ ຊານາຖ, ອຎ຺ຎໍ ກິຎ຺ຈິ ກາຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກມິ, ສຣເຓສຸ ປນ ປຕິຏ຺ຐາຍ ປຎ຺ຈ ສີລານິ ຣກ຺ຂິສ຺ສາມີຕິ. ສາຘຸ ສາຘຸ ປຸຓ຺ເຓຕິ, ສຕ຺ຖາ ຘມ຺ມຄາຣເວນ ເອກປທສ຺ມິຎ຺ເຎວ ນິວຕ຺ຕິ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ – ‘‘ຘມ຺ມຄຣຸ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄໂຕ ຘມ຺ມຄາຣໂວ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໕.໙໙).
ສຕ຺ຖາ ນິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ເຊຕວນມຫາວິຫາຣໍ ປາວິສິ. ມຫາຊໂນ ປຸຓ຺ຓາຍ ສາຘຸກາຣສຫສ຺ສານິ ອທາສິ. ສຕ຺ຖາ ຕສ຺ມິໍ ສມາຄເມ ຘມ຺ມໍ ເທເສສິ, ຈຕຸຣາສີຕິປາຓສຫສ຺ສານິ ອມຕປານໍ ປິວິໍສຸ. ປຸຓ຺ຓາປິ ເສຏ຺ຐິນາ ອນຸຎ຺ຎາຕາ ຠິກ຺ຂຸນິອຸປສ຺ສຍໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປພ຺ພຊິ. ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ສາຣິປຸຕ຺ຕໂມຄ຺ຄລ຺ລາເນ ອາມນ຺ເຕຕ຺ວາ ‘‘ອຫໍ ຍໍ ທິສໍ ຈາຣິກາຍ ນິກ຺ຂນ຺ໂຕ, ຕຕ຺ຖ ນ ຄຈ຺ຉາມິ. ຕຸມ຺ເຫ ຕຸມ຺ຫາກໍ ປຣິສາຍ ສທ຺ຘິໍ ຕໍ ທິສໍ ຈາຣິກໍ ຄຈ຺ຉຖາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອຸຍ຺ໂຍເຊສິ. ອິມິສ຺ສໍ ອຕ຺ຖຸປ຺ປຕ຺ຕິຍໍ ເອກໍ ສມຍໍ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ.
ຕຕ຺ຖ ເວຬຸກຓ຺ຑກີຕິ ເວຬຸກຓ຺ຏກນຄຣວາສິນີ. ຕສ຺ສ ກິຣ ນຄຣສ຺ສ ປາກາຣຄຸຕ຺ຕຕ຺ຖາຍ ປາກາຣປຣິຍນ຺ເຕນ ເວຬູ ໂຣປິຕາ, ເຕນສ຺ສ ເວຬຸກຓ຺ຏກນ຺ເຕວ ນາມໍ ຊາຕໍ. ປາຣາຍນນ຺ຕິ ນິພ຺ພານສງ຺ຂາຕປາຣໍ ອຍນໂຕ ປາຣາຍນນ຺ຕິ ລທ຺ຘໂວຫາຣໍ ຘມ຺ມໍ. ສເຣນ ຠາສຕີຕິ ສຕ຺ຕຠູມິກສ຺ສ ປາສາທສ຺ສ ອຸປຣິມຕເລ ສຸສໍວິຫິຕາຣກ຺ຂຏ຺ຐາເນ ນິສິນ຺ນາ ສມາປຕ຺ຕິພເລນ ຣຕ຺ຕິຠາຄໍ ວີຕິນາເມຕ຺ວາ ສມາປຕ຺ຕິໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ‘‘ອິມໍ ຣຕ຺ຕາວເສສໍ ກຕຣາຍ ຣຕິຍາ ວີຕິນາເມສ຺ສາມີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ‘‘ຘມ຺ມຣຕິຍາ’’ຕິ ກຕສນ຺ນິຏ຺ຐານາ ຕີຓິ ຜລານິ ປຕ຺ຕາ ອຣິຍສາວິກາ ອຑ຺ຒເຕຍ຺ຍຄາຖາສຕປຣິມາຓໍ ປາຣາຍນສຸຕ຺ຕໍ ມຘຸເຣນ ສຣຠຎ຺ເຎນ ຠາສຕິ. ອສ຺ໂສສິ ໂຂຕິ ອາກາສຏ຺ຐກວິມານານິ ປຣິຫຣິຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ປາສາທສ຺ສ ອຸປຣິຠາຄໍ ຄເຕນ ມຄ຺ເຄນ ນຣວາຫນຍານໍ ອາຣຸຍ຺ຫ ຄຈ຺ຉມາໂນ ອສ຺ໂສສິ. ກຖາປຣິໂຍສານໍ ອາຄມຍມາໂນ ອຏ຺ຐາສີຕິ ‘‘ກິໍ ສທ຺ໂທ ເອສ ຠເຓ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ‘‘ນນ຺ທມາຕາຍ ອຸປາສິກາຍ ສຣຠຎ຺ຎສທ຺ໂທ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ‘‘ອິທມໂວຈາ’’ຕິ ອິທໍ ເທສນາປຣິໂຍສານໍ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ອວິທູຣຏ຺ຐາເນ ອາກາເສ ອຏ຺ຐາສິ.
ສາຘຸ ຠຄິນິ, ສາຘຸ ຠຄິນີຕິ ‘‘ສຸຄ຺ຄຫິຕາ ເຕ ຠຄິນິ ຘມ຺ມເທສນາ ສຸກຖິຕາ, ປາສາຓກເຈຕິເຍ ນິສີທິຕ຺ວາ ໂສຬສນ຺ນໍ ປາຣາຍນິກພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ເຘນ ກຖິຕທິວເສ ຈ ອຊ຺ຊ ຈ ນ ກິຎ຺ຈິ ອນ຺ຕຣໍ ປສ຺ສາມິ, ມຊ຺ເຌ ຠິນ຺ນສຸວຓ຺ຓໍ ວິຍ ເຕ ສຕ຺ຖຸ ກຖິເຕນ ສທ຺ຘິໍ ສທິສເມວ ກຖິຕ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ສາຘຸກາຣໍ ທທນ຺ໂຕ ເອວມາຫ. ໂກ ປເນໂສ ຠທ຺ຣມຸຂາຕິ ອິມສ຺ມິໍ ສຸສໍວິຫິຕາຣກ຺ຂຏ຺ຐາເນ ເອວໍ ມຫນ຺ເຕນ ສທ຺ເທນ ໂກ ນາເມສ, ຠທ຺ຣມຸຂ, ລທ຺ຘມຸຂ, ກິໍ ນາໂຄ ສຸປຓ຺ໂຓ ເທໂວ ມາໂຣ ພ຺ຣຫ຺ມາຕິ ສຸວຓ຺ຓປຏ຺ຏວຓ຺ຓໍ ວາຕປານໍ ວິວຣິຕ຺ວາ ວິຄຕສາຣຊ຺ຊາ ຕີຓິ ຜລານິ ປຕ຺ຕາ ອຣິຍສາວິກາ ເວສ຺ສວເຓນ ສທ຺ຘິໍ ກຖຍມານາ ເອວມາຫ. ອຫໍ ເຕ ຠຄິນິ ຠາຕາຕິ ສຍໍ ໂສຕາປນ຺ນຕ຺ຕາ ອນາຄາມິອຣິຍສາວິກໍ ເຊຏ຺ຐິກໍ ມຎ຺ຎມາໂນ ‘‘ຠຄິນີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ປຸນ ຕໍ ປຐມວເຍ ຐິຕຕ຺ຕາ ອຕ຺ຕໂນ ກນິຏ຺ຐໍ, ອຕ຺ຕານໍ ປນ ນວຸຕິວສ຺ສສຕສຫສ຺ສາຍຸກຕ຺ຕາ ມຫລ຺ລກຕຣໍ ມຎ຺ຎມາໂນ ‘‘ຠາຕາ’’ຕິ ອາຫ. ສາຘຸ ຠທ຺ຣມຸຂາຕິ, ຠທ຺ຣມຸຂ, ສາຘຸ ສຸນ຺ທຣໍ, ສ຺ວາຄມນໍ ເຕ ອາຄມນໍ, ອາຄນ຺ຕຸໍ ຍຸຕ຺ຕຏ຺ຐານເມວສິ ອາຄໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິທໍ ເຕ ໂຫຕຸ ອາຕິເຖຍ຺ຍນ຺ຕິ ອິທເມວ ຘມ຺ມຠຓນໍ ຕວ ອຕິຖິປຓ຺ຓາກາໂຣ ໂຫຕຸ, ນ ຫິ ເຕ ອຎ຺ຎໍ ອິໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິຕຣໍ ທາຕພ຺ພໍ ປສ຺ສາມີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ເອວຎ຺ເຈວ ເມ ຠວິສ຺ສຕິ ອາຕິເຖຍ຺ຍນ຺ຕິ ເອວໍ ອຕ຺ຕໂນ ປຕ຺ຕິທານໍ ຍາຈິຕ຺ວາ ‘‘ອຍໍ ເຕ ຘມ຺ມກຖິກສກ຺ກາໂຣ’’ຕິ ອຑ຺ຒເຕຬສານິ ໂກຏ຺ຐສຕານິ ຣຕ຺ຕສາລີນໍ ປູເຣຕ຺ວາ ‘‘ຍາວາຍໍ ອຸປາສິກາ ຈຣຕິ, ຕາວ ມາ ຂຍໍ ຄມິໍສູ’’ຕິ ອຘິຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ປກ຺ກາມິ. ຍາວ ອຸປາສິກາ ອຏ຺ຐາສິ, ຕາວ ໂກຏ຺ຐານໍ ເຫຏ຺ຐິມຕລໍ ນາມ ທຏ຺ຐຸໍ ນາສກ຺ຂິໍສຸ. ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ‘‘ນນ຺ທມາຕາຍ ໂກຏ຺ຐາຄາຣໍ ວິຍາ’’ຕິ ໂວຫາໂຣ ອຸທປາທິ.
ອກຕປາຕຣາໂສຕິ ອຠຸຕ຺ຕປາຕຣາໂສ. ປຸຎ຺ຎນ຺ຕິ ປຸພ຺ພເຈຕນາ ຈ ມຸຎ຺ຈນເຈຕນາ ຈ. ປຸຎ຺ຎມຫີຕິ ອປຣເຈຕນາ. ສຸຂາຍ ໂຫຕູຕິ ສຸຂຕ຺ຖາຍ ຫິຕຕ຺ຖາຍ ໂຫຕຸ. ເອວໍ ອຕ຺ຕໂນ ທາເນ ເວສ຺ສວຓສ຺ສ ປຕ຺ຕິໍ ອທາສິ.
ປກຣເຓຕິ ກາຣເຓ. ໂອກ຺ກສ຺ສ ປສຍ຺ຫາຕິ ອາກຑ຺ຒິຕ຺ວາ ອຠິຠວິຕ຺ວາ. ຍກ຺ຂໂຍນິນ຺ຕິ ຠຸມ຺ມເທວຕາຠາວໍ. ເຕເນວ ປຸຣິເມນ ອຕ຺ຕຠາເວນ ອຸທ຺ທສ຺ເສຕີຕິ ປຸຣິມສຣີຣສທິສເມວ ສຣີຣໍ ມາເປຕ຺ວາ ອລງ຺ກຕປຏິຍຕ຺ໂຕ ສິຣິຄພ຺ຠສຍນຕເລ ອຕ຺ຕານໍ ທສ຺ເສຕິ. ອຸປາສິກາ ປຏິເທສິຕາຕິ ອຸປາສິກາ ອຫນ຺ຕິ ເອວໍ ອຸປາສິກາຠາວໍ ເທເສສິໍ. ຍາວເທຕິ ຍາວເທວ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານເມວາຕິ.
ມຫາຍຎ຺ຎວຄ຺ໂຄ ປຎ຺ຈໂມ.