໑. ໂສຓສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໕໕. ຉຏ຺ຐສ຺ສ ປຐເມ ໂສໂຓຕິ ສຸຂຸມາລໂສຓຕ຺ເຖໂຣ. ສີຕວເນຕິ ເອວໍນາມເກ ສຸສາເນ. ຕສ຺ມິໍ ກິຣ ປຏິປາຏິຍາ ປຎ຺ຈ ຈງ຺ກມນປຓ຺ຓສາລາສຕານິ ມາປິຕານິ, ເຕສຸ ເຖໂຣ ອຕ຺ຕໂນ ສປ຺ປາຍຈງ຺ກມນໍ ຄເຫຕ຺ວາ ສມຓຘມ຺ມໍ ກໂຣຕິ. ຕສ຺ສ ອາຣທ຺ຘວີຣິຍສ຺ສ ຫຸຕ຺ວາ ຈງ຺ກມໂຕ ປາທຕລານິ ຠິຊ຺ຊິໍສຸ, ຊາຓູຫິ ຈງ຺ກມໂຕ ຊາຓຸການິປິ ຫຕ຺ຖຕລານິປິ ຠິຊ຺ຊິໍສຸ, ຉິທ຺ທານິ ອເຫສຸໍ. ເອວໍ ອາຣທ຺ຘວີຣິໂຍ ວິຫຣນ຺ໂຕ ໂອຠາສນິມິຕ຺ຕມຕ຺ຕກມ຺ປິ ທສ຺ເສຕຸໍ ນາສກ຺ຂິ. ຕສ຺ສ ວີຣິເຍນ ກິລມິຕກາຍສ຺ສ ໂກຏິຍໍ ປາສາຓຜລເກ ນິສິນ຺ນສ຺ສ ໂຍ ວິຕກ຺ໂກ ອຸທປາທິ, ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມໂຕຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ອາຣທ຺ຘວີຣິຍາຕິ ປຣິປຸຓ຺ຓປຄ຺ຄຫິຕວີຣິຍາ. ນ ອນຸປາທາຍ ອາສເວຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈຕີຕິ ສເຈ ຫິ ອຫໍ ອຸຄ຺ຆຏິຕຎ຺ຎູ ວາ ອສ຺ສໍ ວິປຎ຺ຈິຕຎ຺ຎູ ວາ ເນຍ຺ໂຍ ວາ, ນູນ ເມ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ເຈຍ຺ຍ. ອທ຺ຘາ ປນສ຺ມິ ປທປຣໂມ, ເຍນ ເມ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ວິມຸຈ຺ຈຕີຕິ ສນ຺ນິຏ຺ຐານໍ ກຕ຺ວາ ສໍວິຊ຺ຊນ຺ຕິ ໂຂ ປນາຕິອາທີນິ ຈິນ຺ເຕສິ. ຕຕ຺ຖ ໂຠຄາຕິ ອຸປໂຍຄຕ຺ເຖ ປຈ຺ຈຕ຺ຕໍ.

ປາຕຸຣໂຫສີຕິ ເຖຣສ຺ສ ຈິຕ຺ຕາຈາຣໍ ຎຕ຺ວາ ‘‘ອຍໍ ໂສໂຓ ອຊ຺ຊ ສີຕວເນ ປຘານຠູມິຍໍ ນິສິນ຺ໂນ ອິມໍ ວິຕກ຺ກໍ ວິຕກ຺ເກຕິ, ຄນ຺ຕ຺ວາສ຺ສ ວິຕກ຺ກໍ ສໂຫຕ຺ຖໍ ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ວີໂຓປມໍ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ກເຖສ຺ສາມີ’’ຕິ ປມຸເຂ ປາກໂຏ ອໂຫສິ. ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ອາສເນຕິ ປຘານິກຠິກ຺ຂູ ອຕ຺ຕໂນ ວສນຏ຺ຐາເນ ໂອວທິຕຸໍ ອາຄຕສ຺ສ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ຠຄວໂຕ ນິສີທນຕ຺ຖໍ ຍຖາລາເຠນ ອາສນໍ ປຎ຺ຎາເປຕ຺ວາວ ປຘານໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ອຎ຺ຎໍ ອລຠມານາ ປຸຣາຓປຓ຺ຓານິປິ ສນ຺ຖຣິຕ຺ວາ ອຸປຣິ ສງ຺ຆາຏິໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕິ. ເຖໂຣປິ ອາສນໍ ປຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ປຘານໍ ອກາສິ. ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ອາສເນ’’ຕິ.

ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສີຕິ ສຕ຺ຖາ ‘‘ອິມສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອວເສສກມ຺ມຏ຺ຐາເນຫິ ອຕ຺ໂຖ ນຕ຺ຖິ, ອຍໍ ຄນ຺ຘພ຺ພສິປ຺ເປ ເຉໂກ ຈິຓ຺ຓວສີ, ອຕ຺ຕໂນ ວິສເຍ ກຖິຍມານໍ ຂິປ຺ປເມວ ສລ຺ລກ຺ເຂສ຺ສຕີ’’ຕິ ວີໂຓປມໍ ກເຖຕຸໍ ‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສີ’’ຕິອາທິມາຫ. ວີຓາຍ ຕນ຺ຕິສ຺ສເຣ ກຸສລຕາ ນາມ ວີຓາຍ ວາທນກຸສລຕາ, ໂສ ຈ ຕຕ຺ຖ ກຸສໂລ. ມາຕາປິຕໂຣ ຫິສ຺ສ ‘‘ອມ຺ຫາກໍ ປຸຕ຺ໂຕ ອຎ຺ຎໍ ສິປ຺ປໍ ສິກ຺ຂນ຺ໂຕ ກາເຍນ ກິລມິສ຺ສຕິ, ອິທໍ ປນ ສຍເນ ນິສິນ຺ເນເນວ ສກ຺ກາ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫິຕຸ’’ນ຺ຕິ ຄນ຺ຘພ຺ພສິປ຺ປເມວ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫາເປສຸໍ. ຕສ຺ສ –

‘‘ສຕ຺ຕ ສຣາ ຕໂຍ ຄາມາ, ມຸຈ຺ຉນາ ເອກວີສຕິ;

ຐານາ ເອກູນປຎ຺ຎາສ, ອິຈ຺ເຈເຕ ສຣມຓ຺ຑລາ’’ຕິ. –

ອາທິກໍ ຄນ຺ຘພ຺ພສິປ຺ປໍ ສພ຺ພເມວ ປຄຸຓໍ ອໂຫສິ. ອຈ຺ຈາຍຕາຕິ ອຕິອາຍຕາ ຂຣມຸຈ຺ຉນາ. ສຣວຕີຕິ ສຣສມ຺ປນ຺ນາ. ກມ຺ມຎ຺ຎາຕິ ກມ຺ມກ຺ຂມາ ກມ຺ມໂຍຄ຺ຄາ. ອຕິສິຖິລາຕິ ມນ຺ທມຸຈ຺ຉນາ. ສເມ ຄຸເຓ ປຕິຏ຺ຐິຕາຕິ ມຊ຺ຌິເມ ສເຣ ຐເປຕ຺ວາ ມຸຈ຺ຉິຕາ.

ອຈ຺ຈາຣທ຺ຘນ຺ຕິ ອຕິຄາຬ຺ຫໍ. ອຸທ຺ຘຈ຺ຈາຍ ສໍວຕ຺ຕຕີຕິ ອຸທ຺ຘຕຠາວາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ. ອຕິລີນນ຺ຕິ ອຕິສິຖິລໍ. ໂກສຊ຺ຊາຍາຕິ ກຸສີຕຠາວຕ຺ຖາຍ. ວີຣິຍສມຖໍ ອຘິຏ຺ຐຫາຕິ ວີຣິຍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ສມຖໍ ອຘິຏ຺ຐຫ, ວີຣິຍໍ ສມເຖນ ໂຍເຊຫີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິນ຺ທ຺ຣິຍານຎ຺ຈ ສມຕໍ ປຏິວິຊ຺ຌາຕິ ສທ຺ຘາທີນໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ສມຕໍ ສມຠາວໍ ອຘິຏ຺ຐາຫິ. ຕຕ຺ຖ ສທ຺ຘໍ ປຎ຺ຎາຍ, ປຎ຺ຎຎ຺ຈ ສທ຺ຘາຍ, ວີຣິຍໍ ສມາຘິນາ, ສມາຘິຎ຺ຈ ວີຣິເຍນ ໂຍຊຍຕາ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ສມຕາ ອຘິຏ຺ຐິຕາ ນາມ ໂຫຕິ. ສຕິ ປນ ສພ຺ພຕ຺ຖິກາ, ສາ ສທາ ພລວຕີເຍວ ວຏ຺ຏຕິ. ຕຎ຺ຈ ປນ ເຕສໍ ໂຍຊນາວິຘານໍ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ (ວິສຸທ຺ຘິ. ໑.໖໐-໖໒) ປກາສິຕເມວ. ຕຕ຺ຖ ຈ ນິມິຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ຫາຫີຕິ ຕສ຺ມິຎ຺ຈ ສມຠາເວ ສຕິ ເຍນ ອາທາເສ ມຸຂພິມ຺ເພເນວ ນິມິຕ຺ເຕນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ, ຕໍ ສມຖນິມິຕ຺ຕໍ ວິປສ຺ສນານິມິຕ຺ຕໍ ມຄ຺ຄນິມິຕ຺ຕໍ ຜລນິມິຕ຺ຕຎ຺ຈ ຄຓ຺ຫາຫິ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຫີຕິ ເອວມສ຺ສ ສຕ຺ຖາ ອຣຫຕ຺ເຕ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ກເຖສິ.

ຕຕ຺ຖ ຈ ນິມິຕ຺ຕໍ ອຄ຺ຄເຫສີຕິ ສມຖນິມິຕ຺ຕຎ຺ຈ ວິປສ຺ສນານິມິຕ຺ຕຎ຺ຈ ອຄ຺ຄເຫສິ. ຉ ຐານານີຕິ ຉ ກາຣຓານິ. ອຘິມຸຕ຺ໂຕ ໂຫຕີຕິ ປຏິວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ປຈ຺ຈກ຺ຂໍ ກຕ຺ວາ ຐິໂຕ ໂຫຕິ. ເນກ຺ຂມ຺ມາຘິມຸຕ຺ໂຕຕິອາທິ ສພ຺ພໍ ອຣຫຕ຺ຕວເສເນວ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຣຫຕ຺ຕຎ຺ຫິ ສພ຺ພກິເລເສຫິ ນິກ຺ຂນ຺ຕຕ຺ຕາ ເນກ຺ຂມ຺ມໍ, ເຕເຫວ ປວິວິຕ຺ຕຕ຺ຕາ ປວິເວໂກ, ພ຺ຍາປຊ຺ຌາຠາວໂຕ ອພ຺ຍາປຊ຺ຌໍ, ຕຓ຺ຫາກ຺ຂຍນ຺ເຕ ອຸປ຺ປນ຺ນຕ຺ຕາ ຕຓ຺ຫາກ຺ຂໂຍ, ອຸປາທານກ຺ຂຍນ຺ເຕ ອຸປ຺ປນ຺ນຕ຺ຕາ ອຸປາທານກ຺ຂໂຍ, ສມ຺ໂມຫາຠາວໂຕ ອສມ຺ໂມໂຫຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

ເກວລໍ ສທ຺ຘາມຕ຺ຕກນ຺ຕິ ປຏິເວຘຣຫິຕໍ ເກວລໍ ປຏິເວຘປຎ຺ຎາຍ ອສມ຺ມິສ຺ສກໍ ສທ຺ຘາມຕ຺ຕກໍ. ປຏິຈຍນ຺ຕິ ປຸນປ຺ປຸນໍ ກຣເຓນ ວຑ຺ຒິໍ. ວີຕຣາຄຕ຺ຕາຕິ ມຄ຺ຄປຏິເວເຘນ ຣາຄສ຺ສ ວິຄຕຕ຺ຕາເຍວ ເນກ຺ຂມ຺ມສງ຺ຂາຕໍ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຏິວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ຐິໂຕ ໂຫຕິ, ຜລສມາປຕ຺ຕິວິຫາເຣນ ວິຫຣຕິ, ຕນ຺ນິນ຺ນມານໂສເຍວ ຈ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເສສປເທສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ລາຠສກ຺ກາຣສິໂລກນ຺ຕິ ຈຕຸປຈ຺ຈຍລາຠຎ຺ຈ ເຕສຎ຺ເຎວ ສຸກຕຠາວຎ຺ຈ ວຓ຺ຓຠຓນຎ຺ຈ. ນິກາມຍມາໂນຕິ ອິຈ຺ຉມາໂນ ປຕ຺ຖຍມາໂນ. ປວິເວກາຘິມຸຕ຺ໂຕຕິ ປວິເວເກ ອຘິມຸຕ຺ໂຕ ອຣຫນ຺ຕິ ເອວໍ ອຣຫຕ຺ຕໍ ພ຺ຍາກໂຣຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ສີລພ຺ພຕປຣາມາສນ຺ຕິ ສີລຎ຺ຈ ວຕຎ຺ຈ ປຣາມສິຕ຺ວາ ຄຫິຕໍ ຄຫຓມຕ຺ຕໍ. ສາຣໂຕ ປຈ຺ຈາຄຈ຺ຉນ຺ໂຕຕິ ສາຣຠາເວນ ຊານນ຺ໂຕ. ອພ຺ຍາປຊ຺ຌາຘິມຸຕ຺ໂຕຕິ ອພ຺ຍາປຊ຺ຌໍ ອຣຫຕ຺ຕໍ ພ຺ຍາກໂຣຕິ. ອິມິນາວ ນເຍນ ສພ຺ພຏ຺ຐາເນສຸ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ອປິເຈຕ຺ຖ ‘‘ເນກ຺ຂມ຺ມາຘິມຸຕ຺ໂຕຕິ ອິມສ຺ມິໍເຍວ ອຣຫຕ຺ຕໍ ກຖິຕໍ, ເສເສສຸ ປຎ຺ຈສຸ ນິພ຺ພານ’’ນ຺ຕິ ເອເກ ວທນ຺ຕິ. ອປເຣ ‘‘ອສມ຺ໂມຫາຘິມຸຕ຺ໂຕຕິ ເອຕ຺ເຖວ ນິພ຺ພານໍ ກຖິຕໍ, ເສເສສຸ ອຣຫຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ. ອຍໍ ປເນຕ຺ຖ ສາໂຣ – ສພ຺ເພສ຺ເວວ ເຕສຸ ອຣຫຕ຺ຕມ຺ປິ ນິພ຺ພານມ຺ປິ ກຖິຕເມວາຕິ.

ຠຸສາຕິ ພລວນ຺ໂຕ ທິພ຺ພຣູປສທິສາ. ເນວສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ປຣິຍາທິຍນ຺ຕີຕິ ເອຕສ຺ສ ຂີຓາສວສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຐາຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ. ກິເລສາ ຫິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານາ ຈິຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ ນາມ. ອມິສ຺ສີກຕນ຺ຕິ ກິເລສາ ຫິ ອາຣມ຺ມເຓນ ສທ຺ຘິໍ ຈິຕ຺ຕໍ ມິສ຺ສໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ເຕສໍ ອຠາວາ ອມິສ຺ສີກຕໍ. ຐິຕນ຺ຕິ ປຕິຏ຺ຐິຕໍ. ອາເນຎ຺ຊປ຺ປຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຈລປ຺ປຕ຺ຕໍ. ວຍຎ຺ຈສ຺ສານຸປສ຺ສຕີຕິ ຕສ຺ສ ເຈສ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປ຺ປາທມ຺ປິ ວຍມ຺ປິ ປສ຺ສຕິ. ຠຸສາ ວາຕວຸຏ຺ຐີຕິ ພລວາ ວາຕກ຺ຂນ຺ໂຘ. ເນວ ສມ຺ປກມ຺ເປຍ຺ຍາຕິ ເອກຠາເຄນ ຈາເລຕຸໍ ນ ສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍ. ນ ສມ຺ປກມ຺ເປຍ຺ຍາຕິ ຖູຓໍ ວິຍ ສພ຺ພຠາຄໂຕ ກມ຺ເປຕຸໍ ນ ສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍ. ນ ສມ຺ປເວເຘຍ຺ຍາຕິ ເວເຘຕ຺ວາ ປເວເຘຕ຺ວາ ປາເຕຕຸໍ ນ ສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍ.

ເນກ຺ຂມ຺ມໍ ອຘິມຸຕ຺ຕສ຺ສາຕິ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຏິວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ຐິຕສ຺ສ ຂີຓາສວສ຺ສ. ເສສປເທສຸປິ ອຣຫຕ຺ຕເມວ ກຖິຕໍ. ອຸປາທານກ຺ຂຍສ຺ສ ຈາຕິ ອຸປໂຍຄຕ຺ເຖ ສາມິວຈນໍ. ອສມ຺ໂມຫຎ຺ຈ ເຈຕໂສຕິ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຈ ອສມ຺ໂມຫໍ ອຘິມຸຕ຺ຕສ຺ສ. ທິສ຺ວາ ອາຍຕນຸປ຺ປາທນ຺ຕິ ອາຍຕນານໍ ອຸປ຺ປາທຎ຺ຈ ວຍຎ຺ຈ ທິສ຺ວາ. ສມ຺ມາ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈຕີຕິ ສມ຺ມາ ເຫຕຸນາ ນເຍນ ອິມາຍ ວິປສ຺ສນາປຏິປຕ຺ຕິຍາ ຜລສມາປຕ຺ຕິວເສນ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈຕິ, ນິພ຺ພານາຣມ຺ມເຓ ອຘິມຸຈ຺ຈຕິ. ອຖ ວາ ອິມິນາ ຂີຓາສວສ຺ສ ປຏິປທາ ກຖິຕາ. ຕສ຺ສ ຫິ ອາຍຕນຸປ຺ປາທໍ ທິສ຺ວາ ອິມາຍ ວິປສ຺ສນາຍ ອຘິຄຕສ຺ສ ອຣິຍມຄ຺ຄສ຺ສານຸຠາເວນ ສພ຺ພກິເລເສຫິ ສມ຺ມາ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈຕິ. ເອວໍ ຕສ຺ສ ສມ຺ມາ ວິມຸຕ຺ຕສ຺ສ…ເປ… ນ ວິຊ຺ຊຕິ. ຕຕ຺ຖ ສນ຺ຕຈິຕ຺ຕສ຺ສາຕິ ນິພ຺ພຸຕຈິຕ຺ຕສ຺ສ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.