໒. ທຸຕິຍປຓ຺ຓາສກໍ

໖. ມຫາວຄ຺ໂຄ

໑. ໂສຓສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໕໕. ຉຏ຺ຐສ຺ສ ປຐເມ ໂສໂຓຕິ ສຸຂຸມາລໂສຓຕ຺ເຖໂຣ. ສີຕວເນຕິ ເອວໍນາມເກ ສຸສາເນ. ຕສ຺ມິໍ ກິຣ ປຏິປາຏິຍາ ປຎ຺ຈ ຈງ຺ກມນປຓ຺ຓສາລາສຕານິ ມາປິຕານິ, ເຕສຸ ເຖໂຣ ອຕ຺ຕໂນ ສປ຺ປາຍຈງ຺ກມນໍ ຄເຫຕ຺ວາ ສມຓຘມ຺ມໍ ກໂຣຕິ. ຕສ຺ສ ອາຣທ຺ຘວີຣິຍສ຺ສ ຫຸຕ຺ວາ ຈງ຺ກມໂຕ ປາທຕລານິ ຠິຊ຺ຊິໍສຸ, ຊາຓູຫິ ຈງ຺ກມໂຕ ຊາຓຸການິປິ ຫຕ຺ຖຕລານິປິ ຠິຊ຺ຊິໍສຸ, ຉິທ຺ທານິ ອເຫສຸໍ. ເອວໍ ອາຣທ຺ຘວີຣິໂຍ ວິຫຣນ຺ໂຕ ໂອຠາສນິມິຕ຺ຕມຕ຺ຕກມ຺ປິ ທສ຺ເສຕຸໍ ນາສກ຺ຂິ. ຕສ຺ສ ວີຣິເຍນ ກິລມິຕກາຍສ຺ສ ໂກຏິຍໍ ປາສາຓຜລເກ ນິສິນ຺ນສ຺ສ ໂຍ ວິຕກ຺ໂກ ອຸທປາທິ, ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ອຖ ໂຂ ອາຍສ຺ມໂຕຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ອາຣທ຺ຘວີຣິຍາຕິ ປຣິປຸຓ຺ຓປຄ຺ຄຫິຕວີຣິຍາ. ນ ອນຸປາທາຍ ອາສເວຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈຕີຕິ ສເຈ ຫິ ອຫໍ ອຸຄ຺ຆຏິຕຎ຺ຎູ ວາ ອສ຺ສໍ ວິປຎ຺ຈິຕຎ຺ຎູ ວາ ເນຍ຺ໂຍ ວາ, ນູນ ເມ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ເຈຍ຺ຍ. ອທ຺ຘາ ປນສ຺ມິ ປທປຣໂມ, ເຍນ ເມ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ວິມຸຈ຺ຈຕີຕິ ສນ຺ນິຏ຺ຐານໍ ກຕ຺ວາ ສໍວິຊ຺ຊນ຺ຕິ ໂຂ ປນາຕິອາທີນິ ຈິນ຺ເຕສິ. ຕຕ຺ຖ ໂຠຄາຕິ ອຸປໂຍຄຕ຺ເຖ ປຈ຺ຈຕ຺ຕໍ.

ປາຕຸຣໂຫສີຕິ ເຖຣສ຺ສ ຈິຕ຺ຕາຈາຣໍ ຎຕ຺ວາ ‘‘ອຍໍ ໂສໂຓ ອຊ຺ຊ ສີຕວເນ ປຘານຠູມິຍໍ ນິສິນ຺ໂນ ອິມໍ ວິຕກ຺ກໍ ວິຕກ຺ເກຕິ, ຄນ຺ຕ຺ວາສ຺ສ ວິຕກ຺ກໍ ສໂຫຕ຺ຖໍ ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ວີໂຓປມໍ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ກເຖສ຺ສາມີ’’ຕິ ປມຸເຂ ປາກໂຏ ອໂຫສິ. ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ອາສເນຕິ ປຘານິກຠິກ຺ຂູ ອຕ຺ຕໂນ ວສນຏ຺ຐາເນ ໂອວທິຕຸໍ ອາຄຕສ຺ສ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ຠຄວໂຕ ນິສີທນຕ຺ຖໍ ຍຖາລາເຠນ ອາສນໍ ປຎ຺ຎາເປຕ຺ວາວ ປຘານໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ອຎ຺ຎໍ ອລຠມານາ ປຸຣາຓປຓ຺ຓານິປິ ສນ຺ຖຣິຕ຺ວາ ອຸປຣິ ສງ຺ຆາຏິໍ ປຎ຺ຎເປນ຺ຕິ. ເຖໂຣປິ ອາສນໍ ປຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ປຘານໍ ອກາສິ. ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ປຎ຺ຎຕ຺ເຕ ອາສເນ’’ຕິ.

ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສີຕິ ສຕ຺ຖາ ‘‘ອິມສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອວເສສກມ຺ມຏ຺ຐາເນຫິ ອຕ຺ໂຖ ນຕ຺ຖິ, ອຍໍ ຄນ຺ຘພ຺ພສິປ຺ເປ ເຉໂກ ຈິຓ຺ຓວສີ, ອຕ຺ຕໂນ ວິສເຍ ກຖິຍມານໍ ຂິປ຺ປເມວ ສລ຺ລກ຺ເຂສ຺ສຕີ’’ຕິ ວີໂຓປມໍ ກເຖຕຸໍ ‘‘ຕໍ ກິໍ ມຎ຺ຎສີ’’ຕິອາທິມາຫ. ວີຓາຍ ຕນ຺ຕິສ຺ສເຣ ກຸສລຕາ ນາມ ວີຓາຍ ວາທນກຸສລຕາ, ໂສ ຈ ຕຕ຺ຖ ກຸສໂລ. ມາຕາປິຕໂຣ ຫິສ຺ສ ‘‘ອມ຺ຫາກໍ ປຸຕ຺ໂຕ ອຎ຺ຎໍ ສິປ຺ປໍ ສິກ຺ຂນ຺ໂຕ ກາເຍນ ກິລມິສ຺ສຕິ, ອິທໍ ປນ ສຍເນ ນິສິນ຺ເນເນວ ສກ຺ກາ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫິຕຸ’’ນ຺ຕິ ຄນ຺ຘພ຺ພສິປ຺ປເມວ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫາເປສຸໍ. ຕສ຺ສ –

‘‘ສຕ຺ຕ ສຣາ ຕໂຍ ຄາມາ, ມຸຈ຺ຉນາ ເອກວີສຕິ;

ຐານາ ເອກູນປຎ຺ຎາສ, ອິຈ຺ເຈເຕ ສຣມຓ຺ຑລາ’’ຕິ. –

ອາທິກໍ ຄນ຺ຘພ຺ພສິປ຺ປໍ ສພ຺ພເມວ ປຄຸຓໍ ອໂຫສິ. ອຈ຺ຈາຍຕາຕິ ອຕິອາຍຕາ ຂຣມຸຈ຺ຉນາ. ສຣວຕີຕິ ສຣສມ຺ປນ຺ນາ. ກມ຺ມຎ຺ຎາຕິ ກມ຺ມກ຺ຂມາ ກມ຺ມໂຍຄ຺ຄາ. ອຕິສິຖິລາຕິ ມນ຺ທມຸຈ຺ຉນາ. ສເມ ຄຸເຓ ປຕິຏ຺ຐິຕາຕິ ມຊ຺ຌິເມ ສເຣ ຐເປຕ຺ວາ ມຸຈ຺ຉິຕາ.

ອຈ຺ຈາຣທ຺ຘນ຺ຕິ ອຕິຄາຬ຺ຫໍ. ອຸທ຺ຘຈ຺ຈາຍ ສໍວຕ຺ຕຕີຕິ ອຸທ຺ຘຕຠາວາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ. ອຕິລີນນ຺ຕິ ອຕິສິຖິລໍ. ໂກສຊ຺ຊາຍາຕິ ກຸສີຕຠາວຕ຺ຖາຍ. ວີຣິຍສມຖໍ ອຘິຏ຺ຐຫາຕິ ວີຣິຍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ສມຖໍ ອຘິຏ຺ຐຫ, ວີຣິຍໍ ສມເຖນ ໂຍເຊຫີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິນ຺ທ຺ຣິຍານຎ຺ຈ ສມຕໍ ປຏິວິຊ຺ຌາຕິ ສທ຺ຘາທີນໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ສມຕໍ ສມຠາວໍ ອຘິຏ຺ຐາຫິ. ຕຕ຺ຖ ສທ຺ຘໍ ປຎ຺ຎາຍ, ປຎ຺ຎຎ຺ຈ ສທ຺ຘາຍ, ວີຣິຍໍ ສມາຘິນາ, ສມາຘິຎ຺ຈ ວີຣິເຍນ ໂຍຊຍຕາ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ສມຕາ ອຘິຏ຺ຐິຕາ ນາມ ໂຫຕິ. ສຕິ ປນ ສພ຺ພຕ຺ຖິກາ, ສາ ສທາ ພລວຕີເຍວ ວຏ຺ຏຕິ. ຕຎ຺ຈ ປນ ເຕສໍ ໂຍຊນາວິຘານໍ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ (ວິສຸທ຺ຘິ. ໑.໖໐-໖໒) ປກາສິຕເມວ. ຕຕ຺ຖ ຈ ນິມິຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ຫາຫີຕິ ຕສ຺ມິຎ຺ຈ ສມຠາເວ ສຕິ ເຍນ ອາທາເສ ມຸຂພິມ຺ເພເນວ ນິມິຕ຺ເຕນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ, ຕໍ ສມຖນິມິຕ຺ຕໍ ວິປສ຺ສນານິມິຕ຺ຕໍ ມຄ຺ຄນິມິຕ຺ຕໍ ຜລນິມິຕ຺ຕຎ຺ຈ ຄຓ຺ຫາຫິ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຫີຕິ ເອວມສ຺ສ ສຕ຺ຖາ ອຣຫຕ຺ເຕ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ກເຖສິ.

ຕຕ຺ຖ ຈ ນິມິຕ຺ຕໍ ອຄ຺ຄເຫສີຕິ ສມຖນິມິຕ຺ຕຎ຺ຈ ວິປສ຺ສນານິມິຕ຺ຕຎ຺ຈ ອຄ຺ຄເຫສິ. ຉ ຐານານີຕິ ຉ ກາຣຓານິ. ອຘິມຸຕ຺ໂຕ ໂຫຕີຕິ ປຏິວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ປຈ຺ຈກ຺ຂໍ ກຕ຺ວາ ຐິໂຕ ໂຫຕິ. ເນກ຺ຂມ຺ມາຘິມຸຕ຺ໂຕຕິອາທິ ສພ຺ພໍ ອຣຫຕ຺ຕວເສເນວ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຣຫຕ຺ຕຎ຺ຫິ ສພ຺ພກິເລເສຫິ ນິກ຺ຂນ຺ຕຕ຺ຕາ ເນກ຺ຂມ຺ມໍ, ເຕເຫວ ປວິວິຕ຺ຕຕ຺ຕາ ປວິເວໂກ, ພ຺ຍາປຊ຺ຌາຠາວໂຕ ອພ຺ຍາປຊ຺ຌໍ, ຕຓ຺ຫາກ຺ຂຍນ຺ເຕ ອຸປ຺ປນ຺ນຕ຺ຕາ ຕຓ຺ຫາກ຺ຂໂຍ, ອຸປາທານກ຺ຂຍນ຺ເຕ ອຸປ຺ປນ຺ນຕ຺ຕາ ອຸປາທານກ຺ຂໂຍ, ສມ຺ໂມຫາຠາວໂຕ ອສມ຺ໂມໂຫຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

ເກວລໍ ສທ຺ຘາມຕ຺ຕກນ຺ຕິ ປຏິເວຘຣຫິຕໍ ເກວລໍ ປຏິເວຘປຎ຺ຎາຍ ອສມ຺ມິສ຺ສກໍ ສທ຺ຘາມຕ຺ຕກໍ. ປຏິຈຍນ຺ຕິ ປຸນປ຺ປຸນໍ ກຣເຓນ ວຑ຺ຒິໍ. ວີຕຣາຄຕ຺ຕາຕິ ມຄ຺ຄປຏິເວເຘນ ຣາຄສ຺ສ ວິຄຕຕ຺ຕາເຍວ ເນກ຺ຂມ຺ມສງ຺ຂາຕໍ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຏິວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ສຈ຺ຉິກຕ຺ວາ ຐິໂຕ ໂຫຕິ, ຜລສມາປຕ຺ຕິວິຫາເຣນ ວິຫຣຕິ, ຕນ຺ນິນ຺ນມານໂສເຍວ ຈ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເສສປເທສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ລາຠສກ຺ກາຣສິໂລກນ຺ຕິ ຈຕຸປຈ຺ຈຍລາຠຎ຺ຈ ເຕສຎ຺ເຎວ ສຸກຕຠາວຎ຺ຈ ວຓ຺ຓຠຓນຎ຺ຈ. ນິກາມຍມາໂນຕິ ອິຈ຺ຉມາໂນ ປຕ຺ຖຍມາໂນ. ປວິເວກາຘິມຸຕ຺ໂຕຕິ ປວິເວເກ ອຘິມຸຕ຺ໂຕ ອຣຫນ຺ຕິ ເອວໍ ອຣຫຕ຺ຕໍ ພ຺ຍາກໂຣຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ສີລພ຺ພຕປຣາມາສນ຺ຕິ ສີລຎ຺ຈ ວຕຎ຺ຈ ປຣາມສິຕ຺ວາ ຄຫິຕໍ ຄຫຓມຕ຺ຕໍ. ສາຣໂຕ ປຈ຺ຈາຄຈ຺ຉນ຺ໂຕຕິ ສາຣຠາເວນ ຊານນ຺ໂຕ. ອພ຺ຍາປຊ຺ຌາຘິມຸຕ຺ໂຕຕິ ອພ຺ຍາປຊ຺ຌໍ ອຣຫຕ຺ຕໍ ພ຺ຍາກໂຣຕິ. ອິມິນາວ ນເຍນ ສພ຺ພຏ຺ຐາເນສຸ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ອປິເຈຕ຺ຖ ‘‘ເນກ຺ຂມ຺ມາຘິມຸຕ຺ໂຕຕິ ອິມສ຺ມິໍເຍວ ອຣຫຕ຺ຕໍ ກຖິຕໍ, ເສເສສຸ ປຎ຺ຈສຸ ນິພ຺ພານ’’ນ຺ຕິ ເອເກ ວທນ຺ຕິ. ອປເຣ ‘‘ອສມ຺ໂມຫາຘິມຸຕ຺ໂຕຕິ ເອຕ຺ເຖວ ນິພ຺ພານໍ ກຖິຕໍ, ເສເສສຸ ອຣຫຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ. ອຍໍ ປເນຕ຺ຖ ສາໂຣ – ສພ຺ເພສ຺ເວວ ເຕສຸ ອຣຫຕ຺ຕມ຺ປິ ນິພ຺ພານມ຺ປິ ກຖິຕເມວາຕິ.

ຠຸສາຕິ ພລວນ຺ໂຕ ທິພ຺ພຣູປສທິສາ. ເນວສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ປຣິຍາທິຍນ຺ຕີຕິ ເອຕສ຺ສ ຂີຓາສວສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຐາຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ. ກິເລສາ ຫິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານາ ຈິຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ ນາມ. ອມິສ຺ສີກຕນ຺ຕິ ກິເລສາ ຫິ ອາຣມ຺ມເຓນ ສທ຺ຘິໍ ຈິຕ຺ຕໍ ມິສ຺ສໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ເຕສໍ ອຠາວາ ອມິສ຺ສີກຕໍ. ຐິຕນ຺ຕິ ປຕິຏ຺ຐິຕໍ. ອາເນຎ຺ຊປ຺ປຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຈລປ຺ປຕ຺ຕໍ. ວຍຎ຺ຈສ຺ສານຸປສ຺ສຕີຕິ ຕສ຺ສ ເຈສ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປ຺ປາທມ຺ປິ ວຍມ຺ປິ ປສ຺ສຕິ. ຠຸສາ ວາຕວຸຏ຺ຐີຕິ ພລວາ ວາຕກ຺ຂນ຺ໂຘ. ເນວ ສມ຺ປກມ຺ເປຍ຺ຍາຕິ ເອກຠາເຄນ ຈາເລຕຸໍ ນ ສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍ. ນ ສມ຺ປກມ຺ເປຍ຺ຍາຕິ ຖູຓໍ ວິຍ ສພ຺ພຠາຄໂຕ ກມ຺ເປຕຸໍ ນ ສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍ. ນ ສມ຺ປເວເຘຍ຺ຍາຕິ ເວເຘຕ຺ວາ ປເວເຘຕ຺ວາ ປາເຕຕຸໍ ນ ສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍ.

ເນກ຺ຂມ຺ມໍ ອຘິມຸຕ຺ຕສ຺ສາຕິ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຏິວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ຐິຕສ຺ສ ຂີຓາສວສ຺ສ. ເສສປເທສຸປິ ອຣຫຕ຺ຕເມວ ກຖິຕໍ. ອຸປາທານກ຺ຂຍສ຺ສ ຈາຕິ ອຸປໂຍຄຕ຺ເຖ ສາມິວຈນໍ. ອສມ຺ໂມຫຎ຺ຈ ເຈຕໂສຕິ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຈ ອສມ຺ໂມຫໍ ອຘິມຸຕ຺ຕສ຺ສ. ທິສ຺ວາ ອາຍຕນຸປ຺ປາທນ຺ຕິ ອາຍຕນານໍ ອຸປ຺ປາທຎ຺ຈ ວຍຎ຺ຈ ທິສ຺ວາ. ສມ຺ມາ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈຕີຕິ ສມ຺ມາ ເຫຕຸນາ ນເຍນ ອິມາຍ ວິປສ຺ສນາປຏິປຕ຺ຕິຍາ ຜລສມາປຕ຺ຕິວເສນ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈຕິ, ນິພ຺ພານາຣມ຺ມເຓ ອຘິມຸຈ຺ຈຕິ. ອຖ ວາ ອິມິນາ ຂີຓາສວສ຺ສ ປຏິປທາ ກຖິຕາ. ຕສ຺ສ ຫິ ອາຍຕນຸປ຺ປາທໍ ທິສ຺ວາ ອິມາຍ ວິປສ຺ສນາຍ ອຘິຄຕສ຺ສ ອຣິຍມຄ຺ຄສ຺ສານຸຠາເວນ ສພ຺ພກິເລເສຫິ ສມ຺ມາ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈຕິ. ເອວໍ ຕສ຺ສ ສມ຺ມາ ວິມຸຕ຺ຕສ຺ສ…ເປ… ນ ວິຊ຺ຊຕິ. ຕຕ຺ຖ ສນ຺ຕຈິຕ຺ຕສ຺ສາຕິ ນິພ຺ພຸຕຈິຕ຺ຕສ຺ສ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.

໒. ຜຄ຺ຄຸນສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໕໖. ທຸຕິເຍ ສມໂຘສີຕິ ອຸຏ຺ຐານາກາຣໍ ທສ຺ເສສິ. ປຏິກ຺ກມນ຺ຕີຕິ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ. ໂນ ອຠິກ຺ກມນ຺ຕີຕິ ນ ວຑ຺ຒນ຺ຕິ. ສີສເວຐນໍ ທເທຍ຺ຍາຕິ ສີສໍ ເວເຐຕ຺ວາ ທຓ຺ຑເກນ ສມ຺ປຣິວຕ຺ຕກໍ ພນ຺ເຘຍ຺ຍ. ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ວິປ຺ປສີທິໍສູຕິ ຕສ຺ມິໍ ມຣຓສມເຍ ຉ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ວິປ຺ປສນ຺ນານິ ອເຫສຸໍ. ອຕ຺ຖຸປປຣິກ຺ຂາຍາຕິ ອຕ຺ຖານຕ຺ຖໍ ກາຣຓາກາຣຓໍ ອຸປປຣິກ຺ຂເນ. ອນຸຕ຺ຕເຣ ອຸປຘິສງ຺ຂເຍຕິ ນິພ຺ພາເນ. ອວິມຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕີຕິ ອຣຫຕ຺ຕຜເລນ ອຘິມຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

໓. ຉຬຠິຊາຕິສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໕໗. ຕຕິເຍ ຉຬຠິຊາຕິໂຍຕິ ຉ ຊາຕິໂຍ. ຕຕ຺ຣິທນ຺ຕິ ຕຕ຺ຣາຍໍ. ລຸທ຺ທາຕິ ທາຣຸຓາ. ຠິກ຺ຂູ ກຓ຺ຏກວຸຕ຺ຕິກາຕິ ສມຓາ ນາເມເຕ. ເອກສາຏກາຕິ ເອເກເນວ ປິໂລຕິກຂຓ຺ເຑນ ປຸຣໂຕ ປຏິຈ຺ຉາທນກາ. ອກາມກສ຺ສ ພິລໍ ໂອລຄ຺ເຄຍ຺ຍຸນ຺ຕິ ສຕ຺ເຖ ຄຈ຺ຉມາເນ ໂຄຓມ຺ຫິ ມເຕ ໂຄມໍສມູລໍ ອຸປ຺ປາທນຕ຺ຖາຍ ວິຠຊິຕ຺ວາ ຂາທມານາ ເອກສ຺ສ ໂຄມໍສໍ ອນິຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ເສວ ໂກຏ຺ຐາສໍ ກຕ຺ວາ ‘‘ອຍຎ຺ຈ ເຕ ຂາທິຕພ຺ໂພ, ມູລຎ຺ຈ ທາຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ຕໍ ໂກຏ຺ຐາສສງ຺ຂາຕໍ ພິລໍ ໂອລຄ຺ເຄຍ຺ຍຸໍ, ພລກ຺ກາເຣນ ຫຕ຺ເຖ ຐເປຍ຺ຍຸນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອເຂຕ຺ຕຎ຺ຎຸນາຕິ ອຠິຊາຕິປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ເຂຕ຺ຕໍ ອຊານນ຺ເຕນ. ຕໍ ສຸຓາຫີຕິ ຕໍ ມມ ປຎ຺ຎຕ຺ຕິໍ ສຸຓາຫິ. ກຓ຺ຫາຠິຊາຕິໂກຕິ ກາຬກຊາຕິໂກ. ກຓ຺ຫໍ ຘມ຺ມໍ ອຠິຊາຍຕີຕິ ກຓ຺ຫສຠາໂວ ຫຸຕ຺ວາ ຊາຍຕິ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕິ, ກຓ຺ຫາຠິຊາຕິຍໍ ວາ ຊາຍຕິ. ນິພ຺ພານໍ ອຠິຊາຍຕີຕິ ນິພ຺ພານໍ ປາປຸຓາຕິ, ອຣິຍຠູມິສງ຺ຂາຕາຍ ວາ ນິພ຺ພານຊາຕິຍາ ຊາຍຕິ.

໔. ອາສວສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໕໘. ຈຕຸຕ຺ເຖ ສໍວຣາ ປຫາຕພ຺ພາຕິ ສໍວເຣນ ປຫາຕພ຺ພາ. ເສເສສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອິຘາຕິ ອິມສ຺ມິໍ ສາສເນ. ປຏິສງ຺ຂາຕິ ປຏິສຎ຺ຊານິຕ຺ວາ, ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ໂຍນິໂສຕິ ອຸປາເຍນ ປເຖນ. ເອຕ຺ຖ ຈ ອສໍວເຣ ອາທີນວປຏິສງ຺ຂາ ໂຍນິໂສ ປຏິສງ຺ຂາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ສາ ຈາຍໍ ‘‘ວຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຕ຺ຕາຍ ອໂຍສລາກາຍ ອາທິຕ຺ຕາຍ ສມ຺ປຊ຺ຊລິຕາຍ ສໂຊຕິຠູຕາຍ ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິຍໍ ສມ຺ປລິມຏ຺ຐໍ, ນ ຕ຺ເວວ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ເຎຍ຺ເຍສຸ ຣູເປສຸ ອນຸພ຺ຍຎ຺ຊນໂສ ນິມິຕ຺ຕຄ຺ຄາໂຫ’’ຕິອາທິນາ ອາທິຕ຺ຕປຣິຍາເຍນ (ສໍ. ນິ. ໔.໒໓໕) ເວທິຕພ຺ພາ. ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິຍສໍວຣສໍວຸໂຕ ວິຫຣຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ຈກ຺ຂຸເມວ ອິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ສໍວຣຓໂຕ ສໍວໂຣ, ປິທຫນໂຕ ຖກນໂຕຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ສຕິຍາ ເອຕໍ ອຘິວຈນໍ. ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິເຍ ສໍວໂຣ ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິຍສໍວໂຣ. ຊວເນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມາໂນປິ ເຫສ ຕສ຺ມິໍ ທ຺ວາເຣ ກິເລສານໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິວາຣຓໂຕ ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິຍສໍວໂຣຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ສໍວຸໂຕຕິ ເຕນ ສໍວເຣນ ອຸເປໂຕ. ຕຖາ ຫິ ‘‘ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວຣສໍວຸໂຕ’’ຕິ ອິມສ຺ສ ວິຠງ຺ເຄ ‘‘ອິມິນາ ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວເຣນ ອຸເປໂຕ ໂຫຕິ…ເປ… ສມນ຺ນາຄໂຕ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຖ ວາ ສໍວຣີຕິ ສໍວຸໂຕ, ຖເກສິ ປິທຫີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິຍສໍວຣສໍວຸໂຕຕິ ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິຍສໍວຣສງ຺ຂາຕໍ ສຕິກວາຏໍ ຈກ຺ຂຸທ຺ວາເຣ ຆຣທ຺ວາເຣ ກວາຏໍ ວິຍ ສໍວຣິ ຖເກສິ ປິທຫີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອຍເມເວຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ສຸນ຺ທຣຕໂຣ. ຕຖາ ຫິ ‘‘ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິຍສໍວຣໍ ອສໍວຸຕສ຺ສ ວິຫຣໂຕ, ສໍວຸຕສ຺ສ ວິຫຣໂຕ’’ຕິ ເອເຕສຸ ປເທສຸ ອຍເມວຕ຺ໂຖ ທິສ຺ສຕີຕິ.

ຍໍ ຫິສ຺ສາຕິອາທິມ຺ຫິ ຍໍ ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິຍສໍວຣໍ ອສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອສໍວຸຕສ຺ສ ອຖເກຕ຺ວາ ອປິທຫິຕ຺ວາ ວິຫຣນ຺ຕສ຺ສາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຍກາຣສ຺ສ ວາ ເອສ ຍນ຺ຕິ ອາເທໂສ, ເຍ ອສ຺ສາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອາສວາ ວິຆາຕປຣິຬາຫາຕິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອາສວາ ຈ ອຎ຺ເຎ ຈ ວິຆາຕກຣາ ກິເລສປຣິຬາຫາ ວິປາກປຣິຬາຫາ ວາ. ຈກ຺ຂຸທ຺ວາຣສ຺ມິຎ຺ຫິ ອິຏ຺ຐາຣມ຺ມຓໍ ອາປາຖຄຕໍ ກາມສ຺ສາທວເສນ ອສ຺ສາທຍໂຕ ອຠິນນ຺ທໂຕ ກາມາສໂວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ‘‘ອີທິສໍ ອຎ຺ຎສ຺ມິມ຺ປິ ສຸຄຕິຠເວ ລຠິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຠວປຕ຺ຖນາຍ ອສ຺ສາທຍໂຕ ຠວາສໂວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ສຕ຺ໂຕຕິ ວາ ສຕ຺ຕສ຺ສາຕິ ວາ ຄຓ຺ຫໂຕ ທິຏ຺ຐາສໂວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ສພ຺ເພເຫວ ສຫຊາຕໍ ອຎ຺ຎາຓໍ ອວິຊ຺ຊາສໂວຕິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອາສວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ເອເຕຫິ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ອປເຣ ກິເລສາ ວິຆາຕປຣິຬາຫາ ອາຍຕິໍ ວາ ເຕສໍ ວິປາກາ ເຕຫິປິ ອສໍວຸຕສ຺ເສວ ວິຫຣໂຕ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ເອວໍສ ເຕຕິ ເອວໍ ອສ຺ສ ເຕ, ເອເຕນຸປາເຍນ ນ ໂຫນ຺ຕິ, ໂນ ອຎ຺ຎຖາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ປຏິສງ຺ຂາ ໂຍນິໂສ ໂສຕິນ຺ທ຺ຣິຍສໍວຣສໍວຸໂຕຕິອາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອິເມ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ອາສວາ ສໍວຣາ ປຫາຕພ຺ພາຕິ ອິເມສຸ ຉສຸ ທ຺ວາເຣສຸ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຈຕ຺ຕາໂຣ ກຕ຺ວາ ຈຕຸວີສຕິ ອາສວາ ສໍວເຣນ ປຫາຕພ຺ພາຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ.

ປຏິສງ຺ຂາ ໂຍນິໂສ ຈີວຣນ຺ຕິອາທີສຸ ຍໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ຕໍ ສພ຺ພໍ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ (ວິສຸທ຺ຘິ. ໑.໑໘) ສີລກຖາຍ ວຸຕ຺ຕເມວ. ຍໍ ຫິສ຺ສາຕິ ຍຎ຺ຫິ ຈີວຣໍ ປິຓ຺ຑປາຕາທີສຸ ວາ ອຎ຺ຎຕຣໍ ອສ຺ສ. ອປ຺ປຏິເສວໂຕຕິ ເອວໍ ໂຍນິໂສ ອປ຺ປຏິເສວນ຺ຕສ຺ສ. ອິມສ຺ມິໍ ວາເຣ ອລທ຺ຘໍ ຈີວຣາທິໍ ປຕ຺ຖຍໂຕ ລທ຺ຘໍ ວາ ອສ຺ສາທຍໂຕ ກາມາສວສ຺ສ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພາ, ອີທິສໍ ອຎ຺ຎສ຺ມິມ຺ປິ ສຸຄຕິຠເວ ລຠິສ຺ສາມີຕິ ຠວປຕ຺ຖນາຍ ອສ຺ສາທຍໂຕ ຠວາສວສ຺ສ, ອຫໍ ລຠາມິ ນ ລຠາມີຕິ ວາ ມຍ຺ຫໍ ວາ ອິທນ຺ຕິ ອຕ຺ຕສຎ຺ຎໍ ອຘິຏ຺ຐຫໂຕ ທິຏ຺ຐາສວສ຺ສ, ສພ຺ເພເຫວ ປນ ສຫຊາໂຕ ອວິຊ຺ຊາສໂວຕິ ເອວໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ອາສວານໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ ວິຆາຕປຣິຬາຫາວ ນວເວທນຸປ຺ປາທນໂຕປິ ເວທິຕພ຺ພາ. ອິເມ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາສວາ ປຏິເສວນາ ປຫາຕພ຺ພາຕິ ອິເມ ເອກເມກສ຺ມິໍ ປຈ຺ຈເຍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຈຕ຺ຕາໂຣ ກຕ຺ວາ ໂສຬສ ອາສວາ ອິມິນາ ຎາຓສໍວຣສງ຺ຂາເຕນ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓປຏິເສວເນນ ປຫາຕພ຺ພາຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ.

ປຏິສງ຺ຂາ ໂຍນິໂສ ຂໂມ ໂຫຕິ ສີຕສ຺ສາຕິ ອຸປາເຍນ ປເຖນ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ຂນ຺ຕາ ໂຫຕິ ສີຕສ຺ສ, ສີຕໍ ຂມຕິ ສຫຕິ, ນ ອວີຣປຸຣິໂສ ວິຍ ອປ຺ປມຕ຺ຕເກນປິ ສີເຕນ ຈລຕິ ກມ຺ປຕິ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ວິຊຫຕິ. ອຸຓ຺ຫາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເອຕ຺ຖ ຈ ວຈນເມວ ວຈນປໂຖຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ທຸກ຺ຂານນ຺ຕິອາທີສຸ ທຸກ຺ຂມນຏ຺ເຐນ ທຸກ຺ຂາ, ພຫລຏ຺ເຐນ ຕິພ຺ພາ, ຜຣຸສຏ຺ເຐນ ຂຣາ, ຕິຂິຓຏ຺ເຐນ ກຏຸກາ, ອສ຺ສາທວິຣຫໂຕ ອສາຕາ, ມນໍ ອວຑ຺ຒນໂຕ ອມນາປາ, ປາຓຫຣຓສມຕ຺ຖຕາຍ ປາຓຫຣາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ຍໍ ຫິສ຺ສາຕິ ສີຕາທີສຸ ຍໍກິຎ຺ຈິ ເອກຘມ຺ມມ຺ປິ ອສ຺ສ. ອນຘິວາສໂຕຕິ ອນຘິວາເສນ຺ຕສ຺ສ ອກ຺ຂມນ຺ຕສ຺ສ. ອາສວຸປ຺ປຕ຺ຕິ ປເນຕ຺ຖ ເອວໍ ເວທິຕພ຺ພາ – ສີເຕນ ຜຸຏ຺ຐສ຺ສ ອຸຓ຺ຫໍ ປຕ຺ຖຍໂຕ ກາມາສໂວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ເອວໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ. ‘‘ນຕ຺ຖິ ສຸຄຕິຠເວ ສີຕໍ ວາ ອຸຓ຺ຫໍ ວາ’’ຕິ ຠວໍ ປຕ຺ເຖນ຺ຕສ຺ສ ຠວາສໂວ, ມຍ຺ຫໍ ສີຕໍ ອຸຓ຺ຫນ຺ຕິ ຄາໂຫ ທິຏ຺ຐາສໂວ, ສພ຺ເພເຫວ ສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ ອວິຊ຺ຊາສໂວຕິ. ອິເມ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕີຕິ ອິເມ ສີຕາທີສຸ ເອກເມກສ຺ສ ວເສນ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຈຕ຺ຕາໂຣ ກຕ຺ວາ ອເນເກ ອາສວາ ອິມາຍ ຂນ຺ຕິສໍວຣສງ຺ຂາຕາຍ ອຘິວາສນາຍ ປຫາຕພ຺ພາຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ປຏິສງ຺ຂາ ໂຍນິໂສ ຈຓ຺ຑໍ ຫຕ຺ຖິໍ ປຣິວຊ຺ເຊຕີຕິ ອຫໍ ສມໂຓຕິ ນ ຈຓ຺ຑສ຺ສ ຫຕ຺ຖິສ຺ສ ອາສນ຺ເນ ຐາຕພ຺ພໍ. ຕໂຕນິທານຎ຺ຫິ ມຣຓມ຺ປິ ມຣຓມຕ຺ຕມ຺ປິ ທຸກ຺ຂໍ ຠເວຍ຺ຍາຕິ ເອວໍ ອຸປາເຍນ ປເຖນ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ຈຓ຺ຑໍ ຫຕ຺ຖິໍ ປຣິວຊ຺ເຊຕິ ປຏິກ຺ກມຕິ. ເອສ ນໂຍ ສພ຺ພຕ຺ຖ. ຈຓ຺ຑນ຺ຕິ ທຸຏ຺ຐໍ ວາຬໍ. ຂາຓຸນ຺ຕິ ຂທິຣຂາຓຸກາທິໍ. ກຓ຺ຏກຏ຺ຐານນ຺ຕິ ຍຕ຺ຖ ກຓ຺ຏກາ ວິຊ຺ຌນ຺ຕິ, ຕໍ ໂອກາສໍ. ໂສພ຺ຠນ຺ຕິ ສພ຺ພໂຕ ຉິນ຺ນຕຏໍ. ປປາຕນ຺ຕິ ເອກໂຕ ຉິນ຺ນຕຏໍ. ຈນ຺ທນິກນ຺ຕິ ອຸຈ຺ຉິຏ຺ໂຐທກຄພ຺ຠມລາທີນໍ ຉຑ຺ຑນຏ຺ຐານໍ. ໂອຬິຄລ຺ລນ຺ຕິ ເຕສໍເຍວ ກທ຺ທມາທີນໍ ສນ຺ທໂນກາສໍ. ຕໍ ຊຓ຺ຓຸມຕ຺ຕມ຺ປິ ອສຸຈິຠຣິຕໍ ໂຫຕິ. ທ຺ເວປິ ເຈຕານິ ຐານານິ ອມນຸສ຺ສຸສ຺ສທຏ຺ຐານານິ ໂຫນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ວຊ຺ເຊຕພ຺ພານິ. ອນາສເນຕິ ເອຕ຺ຖ ອຍຸຕ຺ຕໍ ອາສນໍ ອນາສນໍ, ຕໍ ອຕ຺ຖໂຕ ອນິຍຕວຕ຺ຖຸຠູຕໍ ຣໂຫປຏິຈ຺ຉນ຺ນາສນນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອໂຄຈເຣຕິ ເອຕ຺ຖປິ ອຍຸຕ຺ໂຕ ໂຄຈໂຣ ອໂຄຈໂຣ. ໂສ ເວສິຍາທິເຠທໂຕ ປຎ຺ຈວິໂຘ. ປາປເກ ມິຕ຺ເຕຕິ ລາມເກ ທຸສ຺ສີເລ ມິຕ຺ຕປຕິຣູປເກ ອມິຕ຺ເຕ. ປາປເກສູຕິ ລາມເກສຸ. ໂອກປ຺ເປຍ຺ຍຸນ຺ຕິ ສທ຺ທເຫຍ຺ຍຸໍ ອຘິມຸຈ຺ເຈຍ຺ຍຸໍ ‘‘ອທ຺ຘາ ອຍມາຍສ຺ມາ ອກາສິ ວາ ກຣິສ຺ສຕິ ວາ’’ຕິ. ຍໍ ຫິສ຺ສາຕິ ຫຕ຺ຖິອາທີສຸ ຍໍກິຎ຺ຈິ ເອກມ຺ປິ ອສ຺ສ. ອາສວຸປ຺ປຕ຺ຕິ ປເນຕ຺ຖ ເອວໍ ເວທິຕພ຺ພາ – ຫຕ຺ຖິອາທິນິທາເນນ ທຸກ຺ເຂນ ຜຸຏ຺ຐສ຺ສ ສຸຂໍ ປຕ຺ຖຍໂຕ ກາມາສໂວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ‘‘ນຕ຺ຖິ ສຸຄຕິຠເວ ອີທິສໍ ທຸກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ ຠວໍ ປຕ຺ເຖນ຺ຕສ຺ສ ຠວາສໂວ, ມໍ ຫຕ຺ຖີ ມທ຺ທຕິ ມໍ ອສ຺ໂສຕິ ຄາໂຫ ທິຏ຺ຐາສໂວ, ສພ຺ເພເຫວ ສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ ອວິຊ຺ຊາສໂວຕິ. ອິເມ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕີຕິ ອິເມ ຫຕ຺ຖິອາທີສຸ ເອເກກສ຺ສ ວເສນ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຈຕ຺ຕາໂຣ ກຕ຺ວາ ອເນເກ ອາສວາ ອິມິນາ ສີລສໍວຣສງ຺ຂາເຕນ ປຣິວຊ຺ຊເນນ ປຫາຕພ຺ພາຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ.

ປຏິສງ຺ຂາ ໂຍນິໂສ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ກາມວິຕກ຺ກໍ ນາຘິວາເສຕີຕິ ‘‘ອິຕິປາຍໍ ວິຕກ຺ໂກ ອກຸສໂລ, ອິຕິປິ ສາວຊ຺ໂຊ, ອິຕິປິ ທຸກ຺ຂວິປາໂກ, ໂສ ຈ ໂຂ ອຕ຺ຕພ຺ຍາພາຘາຍ ສໍວຕ຺ຕຕີ’’ຕິອາທິນາ (ມ. ນິ. ໑.໒໐໗-໒໐໘) ນເຍນ ໂຍນິໂສ ກາມວິຕກ຺ເກ ອາທີນວໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ອາຣມ຺ມເຓ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ກາມວິຕກ຺ກໍ ນາຘິວາເສຕິ, ຈິຕ຺ຕໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ນ ວາເສຕິ, ອພ຺ຠນ຺ຕເຣ ວາ ນ ວາເສຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອນຘິວາເສນ຺ໂຕ ກິໍ ກໂຣຕີຕິ? ປຊຫຕິ. ກິໍ ກຈວຣໍ ວິຍ ປິຏເກນາຕິ? ນ ຫິ, ອປິ ຈ ໂຂ ນໍ ວິໂນເທຕິ ຕຸທຕິ ວິຊ຺ຌຕິ ນີຫຣຕິ. ກິໍ ພລິພທ຺ທໍ ວິຍ ປໂຕເທນາຕິ? ນ ຫິ, ອຖ ໂຂ ນໍ ພ຺ຍນ຺ຕີກໂຣຕິ ວິຄຕນ຺ຕໍ ກໂຣຕິ, ຍຖາສ຺ສ ອນ຺ໂຕປິ ນາວສິສ຺ສຕິ ອນ຺ຕມໂສ ຠງ຺ຄມຕ຺ຕມ຺ປິ, ຕຖາ ນໍ ກໂຣຕິ. ກຖໍ ປນ ນໍ ຕຖາ ກໂຣຕີຕິ? ອນຠາວໍ ຄເມຕິ ອນຸ ອນຸ ອຠາວໍ ຄເມຕິ, ວິກ຺ຂມ຺ຠນປ຺ປຫາເນນ ຍຖາ ສຸວິກ຺ຂມ຺ຠິໂຕ ໂຫຕິ, ຕຖາ ກໂຣຕິ. ເສສວິຕກ຺ກທ຺ວເຍປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອຸປ຺ປນ຺ນຸປ຺ປນ຺ເນຕິ ອຸປ຺ປນ຺ເນ ອຸປ຺ປນ຺ເນ, ອຸປ຺ປນ຺ນມຕ຺ເຕເຍວາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ສກິໍ ວາ ອຸປ຺ປນ຺ເນ ວິໂນເທຕ຺ວາ ທຸຕິເຍ ວາເຣ ອຊ຺ຌຸເປກ຺ຂິຕາ ນ ໂຫຕິ, ສຕກ຺ຂຕ຺ຕຸມ຺ປິ ອຸປ຺ປນ຺ເນ ອຸປ຺ປນ຺ເນ ວິໂນເທຕິເຍວ. ປາປເກ ອກຸສເລ ຘມ຺ເມຕິ ເຕເຍວ ກາມວິຕກ຺ກາທໂຍ, ສພ຺ເພປິ ວາ ນວ ມຫາວິຕກ຺ເກ. ຕຕ຺ຖ ຕໂຍ ວຸຕ຺ຕາ, ອວເສສາ ‘‘ຎາຕິວິຕກ຺ໂກ, ຊນປທວິຕກ຺ໂກ, ອມຣາວິຕກ຺ໂກ, ປຣານຸທ຺ທຍຕາປຏິສໍຍຸຕ຺ໂຕ ວິຕກ຺ໂກ, ລາຠສກ຺ກາຣສິໂລກປ຺ປຏິສໍຍຸຕ຺ໂຕ ວິຕກ຺ໂກ, ອນວຎ຺ຎຕ຺ຕິປ຺ປຏິສໍຍຸຕ຺ໂຕ ວິຕກ຺ໂກ’’ຕິ (ມຫານິ. ໒໐໗) ອິເມ ຉ. ຍໍ ຫິສ຺ສາຕິ ເອເຕສຸ ວິຕກ຺ເກສຸ ຍໍກິຎ຺ຈິ ອສ຺ສ. ກາມວິຕກ຺ໂກ ປເນຕ຺ຖ ກາມາສໂວ ເອວ, ຕພ຺ພິເສໂສ ຠວາສໂວ, ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ ທິຏ຺ຐາສໂວ, ສພ຺ພວິຕກ຺ເກສຸ ອວິຊ຺ຊາ ອວິຊ຺ຊາສໂວຕິ ເອວໍ ອາສວຸປ຺ປຕ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ອິເມ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕີຕິ ອິເມ ກາມວິຕກ຺ກາທິວເສນ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣາ ອາສວາ ອິມິນາ ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ວິຕກ຺ເກ ອາທີນວປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓສຫິເຕນ ວີຣິຍສໍວຣສງ຺ຂາເຕນ ວິໂນທເນນ ປຫາຕພ຺ພາຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ.

ປຏິສງ຺ຂາ ໂຍນິໂສ ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຠາເວຕີຕິ ອຠາວນາຍ ອາທີນວໍ ຠາວນາຍ ຈ ອານິສໍສໍ ອຸປາເຍນ ປເຖນ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ສຕິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໍ ຠາເວຕິ. ເອເສວ ນໂຍ ສພ຺ພຕ຺ຖ. ໂພຊ຺ຌງ຺ຄານໍ ຠາວນາ ເຫຏ຺ຐາ ວິຕ຺ຖາຣິຕາວ. ຍໍ ຫິສ຺ສາຕິ ເອເຕສຸ ໂພຊ຺ຌງ຺ເຄສຸ ຍໍກິຎ຺ຈິ ອສ຺ສ. ອາສວຸປ຺ປຕ຺ຕິຍໍ ປເນຕ຺ຖ ອິເມສໍ ອຣິຍມຄ຺ຄສມ຺ປຍຸຕ຺ຕານໍ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄານໍ ອຠາວິຕຕ຺ຕາ ເຍ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍຸໍ ກາມາສວາທໂຍ ອາສວາ, ຠາວຍໂຕ ເອວໍສ ເຕ ນ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອຍໍ ນໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອິເມ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕີຕິ ອິເມ ກາມາສວາທໂຍ ອາສວາ ອິມາຍ ໂລກຸຕ຺ຕຣາຍ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄຠາວນາຍ ປຫາຕພ຺ພາຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ອິເມຫິ ຉຫາກາເຣຫິ ປຫີນາສວໍ ຠິກ຺ຂຸໍ ໂຖເມນ຺ໂຕ ຍໂຕ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຍໂຕຕິ ສາມິວຈເນ ໂຕ-ກາໂຣ, ຍສ຺ສາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ໂປຣາຓາ ປນ ຍມ຺ຫິ ກາເລຕິ ວຓ຺ຓຍນ຺ຕິ. ເຍ ອາສວາ ສໍວຣາ ປຫາຕພ຺ພາ, ເຕ ສໍວຣາ ປຫີນາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ເຍ ອາສວາ ສໍວເຣນ ປຫາຕພ຺ພາ, ເຕ ສໍວເຣເນວ ປຫີນາ ໂຫນ຺ຕິ, ນ ອປ຺ປຫີເນສຸເຍວ ປຫີນສຎ຺ຎີ ໂຫຕີຕິ.

໕. ທາຣຸກມ຺ມິກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໕໙. ປຎ຺ຈເມ ທາຣຸກມ຺ມິໂກຕິ ທາຣຸວິກ຺ກເຍນ ປວຕ຺ຕິຕາຊີໂວ ເອໂກ ອຸປາສໂກ. ກາສິກຈນ຺ທນນ຺ຕິ ສຓ຺ຫຈນ຺ທນໍ. ອງ຺ເຄນາຕິ ອຄຸຓງ຺ເຄນ, ສຸກ຺ກປກ຺ເຂ ຄຸຓງ຺ເຄນ. ເນມນ຺ຕນິໂກຕິ ນິມນ຺ຕນໍ ຄຓ຺ຫນໂກ. ສງ຺ເຆ ທານໍ ທສ຺ສາມີຕິ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ທສ຺ສາມິ. ໂສ ເອວໍ ວຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣໍ ອຠິວາເທຕ຺ວາ ປກ຺ກາມິ. ອຖສ຺ສ ອປຣຠາເຄ ປຎ຺ຈສຕາ ກຸລູປກາ ຠິກ຺ຂູ ຄິຫິຠາວໍ ປາປຸຓິໍສຸ. ໂສ ‘‘ກຸລູປກຠິກ຺ຂູ ເຕ ວິພ຺ຠນ຺ຕາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ‘‘ກິໍ ເອຕ຺ຖ ມຍ຺ຫ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທເວມຕ຺ຕມຕ຺ຕມ຺ປິ ນ ອກາສິ. ອິທໍ ສນ຺ຘາຍ ສຕ຺ຖາ ສງ຺ເຆ ເຕ ທານໍ ທທໂຕ ຈິຕ຺ຕໍ ປສີທິສ຺ສຕີຕິ ອາຫ.

໖. ຫຕ຺ຖິສາຣິປຸຕ຺ຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໖໐. ຉຏ຺ເຐ ອຠິຘມ຺ມກຖນ຺ຕິ ອຠິຘມ຺ມມິສ຺ສກໍ ກຖໍ. ກຖໍ ໂອປາເຕຕີຕິ ເຕສໍ ກຖໍ ວິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ກຖໍ ກເຖຕິ. ເຖຣານໍ ຠິກ຺ຂູນນ຺ຕິ ກຣຓຕ຺ເຖ ສາມິວຈນໍ, ເຖເຣຫິ ຠິກ຺ຂູຫິ ສທ຺ຘິນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍາ ຈ ເຖຣານໍ ອຠິຘມ຺ມກຖາ, ຕໍ ອຍມ຺ປິ ກເຖຕຸໍ ສກ຺ໂກຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຈໂຕປຣິຍາຍນ຺ຕິ ຈິຕ຺ຕວາຣໍ. ອິຘາຕິ ອິມສ຺ມິໍ ໂລເກ. ໂສຣຕໂສຣໂຕຕິ ສູຣໂຕ ວິຍ ສູຣໂຕ, ໂສຣຈ຺ຈສມນ຺ນາຄໂຕ ວິຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນິວາຕນິວາໂຕຕິ ນິວາໂຕ ວິຍ ນິວາໂຕ, ນິວາຕວຸຕ຺ຕິ ວິຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຸປສນ຺ຕຸປສນ຺ໂຕຕິ ອຸປສນ຺ໂຕ ວິຍ ອຸປສນ຺ໂຕ. ວປກສ຺ສເຕວ ສຕ຺ຖາຣາຕິ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິກາ ອປຄຈ຺ຉຕິ. ສໍສຏ຺ຐສ຺ສາຕິ ປຎ຺ຈຫິ ສໍສຄ຺ເຄຫິ ສໍສຏ຺ຐສ຺ສ. ວິສ຺ສຏ຺ຐສ຺ສາຕິ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕສ຺ສ. ປາກຕສ຺ສາຕິ ປາກຕິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ.

ກິຏ຺ຐາໂທຕິ ກິຏ຺ຐຂາທໂກ. ອນ຺ຕຣຘາເປຍ຺ຍາຕິ ນາເສຍ຺ຍ. ໂຄປສູຕິ ຄາໂວ ຈ ອຊິກາ ຈ. ສິປ຺ປິສມ຺ພຸກນ຺ຕິ ສິປ຺ປິໂຍ ຈ ສມ຺ພຸກາ ຈ. ສກ຺ຂຣກຐລນ຺ຕິ ສກ຺ຂຣາ ຈ ກຐລານິ ຈ. ອາຠິໂທສິກນ຺ຕິ ອຠິຎ຺ຎາຕໂທສໍ ກຸທ຺ຣູສກໂຠຊນໍ. ນຈ຺ຉາເທຍ຺ຍາຕິ ນ ຣຸຈ຺ເຈຍ຺ຍ. ຕຕ຺ຖ ຍເທຕໍ ປຸຣິສໍ ຠຸຕ຺ຕາວິນ຺ຕິ ອຸປໂຍຄວຈນໍ, ຕໍ ສາມິອຕ຺ເຖ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ອມຸໍ ຫາວຸໂສ, ປຸຣິສນ຺ຕິ, ອາວຸໂສ, ອມຸໍ ປຸຣິສໍ.

ສພ຺ພນິມິຕ຺ຕານນ຺ຕິ ສພ຺ເພສໍ ນິຈ຺ຈນິມິຕ຺ຕາທີນໍ ນິມິຕ຺ຕານໍ. ອນິມິຕ຺ຕໍ ເຈໂຕສມາຘິນ຺ຕິ ພລວວິປສ຺ສນາສມາຘິໍ. ຈີຣິກສທ຺ໂທຕິ ຌລ຺ລິກສທ຺ໂທ. ສຣິສ຺ສຕິ ເນກ຺ຂມ຺ມສ຺ສາຕິ ປພ຺ພຊ຺ຊາຍ ຄຸຓໍ ສຣິສ຺ສຕິ. ອຣຫຕໍ ອໂຫສີຕິ ຠຄວໂຕ ສາວການໍ ອຣຫນ຺ຕານໍ ອນ຺ຕເຣ ເອໂກ ອຣຫາ ອໂຫສິ. ອຍຎ຺ຫິ ເຖໂຣ ສຕ຺ຕ ວາເຣ ຄິຫີ ຫຸຕ຺ວາ ສຕ຺ຕ ວາເຣ ປພ຺ພຊິ. ກິໍ ກາຣຓາ? ກສ຺ສປສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘກາເລ ກິເຣສ ເອກສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຄິຫິຠາເວ ວຓ຺ຓໍ ກເຖສິ. ໂສ ເຕເນວ ກມ຺ເມນ ອຣຫຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສເຍ ວິຊ຺ຊມາເນເຍວ ສຕ຺ຕ ວາເຣ ຄິຫິຠາເວ ຈ ປພ຺ພຊ຺ຊາຍ ຈ ສຎ຺ຈຣນ຺ໂຕ ສຕ຺ຕເມ ວາເຣ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓີຕິ.

໗. ມຊ຺ເຌສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໖໑. ສຕ຺ຕເມ ປາຣາຍເນ ເມຕ຺ເຕຍ຺ຍປຎ຺ເຫຕິ ປາຣາຍນສມາຄມມ຺ຫິ ເມຕ຺ເຕຍ຺ຍມາຓວສ຺ສ ປຎ຺ເຫ. ອຸໂຠນ຺ເຕ ວິທິຕ຺ວານາຕິ ທ຺ເວ ອນ຺ເຕ ທ຺ເວ ໂກຏ຺ຐາເສ ຊານິຕ຺ວາ. ມຊ຺ເຌ ມນ຺ຕາ ນ ລິປ຺ປຕີຕິ ມນ຺ຕາ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຎ຺ຎາ, ຕາຍ ອຸໂຠ ອນ຺ເຕ ວິທິຕ຺ວາ ມຊ຺ເຌ ນ ລິປ຺ປຕິ, ເວມຊ຺ເຌຏ຺ຐາເນ ນ ລິປ຺ປຕິ. ສິພ຺ພນິມຈ຺ຈຄາຕິ ສິພ຺ພນິສງ຺ຂາຕໍ ຕຓ຺ຫໍ ອຕີໂຕ. ຜສ຺ໂສຕິ ຜສ຺ສວເສນ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອຍໍ ອຕ຺ຕຠາໂວ. ເອໂກ ອນ຺ໂຕຕິ ອຍເມໂກ ໂກຏ຺ຐາໂສ. ຜສ຺ສສມຸທໂຍຕິ ຜສ຺ໂສ ສມຸທໂຍ ອສ຺ສາຕິ ຜສ຺ສສມຸທໂຍ, ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ຕຠາເວ ກຕກມ຺ມຜສ຺ສປຈ຺ຈຍາ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ ອນາຄຕຕ຺ຕຠາໂວ. ທຸຕິໂຍ ອນ຺ໂຕຕິ ທຸຕິໂຍ ໂກຏ຺ຐາໂສ. ຜສ຺ສນິໂຣໂຘຕິ ນິພ຺ພານໍ. ມຊ຺ເຌຕິ ສິພ຺ພິນິຕຓ຺ຫໍ ເຉຕ຺ວາ ທ຺ວິຘາກຣຓຏ຺ເຐນ ນິພ຺ພານໍ ມຊ຺ເຌ ນາມ ໂຫຕິ. ຕຓ຺ຫາ ຫິ ນໍ ສິພ຺ພຕີຕິ ຕຓ຺ຫາ ນໍ ອຕ຺ຕຠາວທ຺ວຍສງ຺ຂາຕໍ ຜສ຺ສຎ຺ຈ ຜສ຺ສສມຸທຍຎ຺ຈ ສິພ຺ພຕິ ຆຏ຺ເຏຕິ. ກິໍ ກາຣຓາ? ຕສ຺ສ ຕສ຺ເສວ ຠວສ຺ສ ອຠິນິພ຺ພຕ຺ຕິຍາ. ຍທິ ຫິ ຕຓ຺ຫາ ນ ສິພ຺ເພຍ຺ຍ, ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ຠວສ຺ສ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ ນ ຠເວຍ຺ຍ. ອິມສ຺ມິໍ ຐາເນ ໂກຏິມຊ຺ຌິກູປມໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ. ທ຺ວິນ຺ນຎ຺ຫິ ກຓ຺ຑານໍ ເອກໂຕ ກຕ຺ວາ ມຊ຺ເຌ ສຸຕ຺ເຕນ ສໍສິພ຺ພິຕານໍ ໂກຏິ ມຊ຺ຌນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ສຸຕ຺ເຕ ຉິນ຺ເນ ອຸໂຠ ກຓ຺ຑານິ ອຸຠໂຕ ປຕນ຺ຕິ. ເອວເມຕ຺ຖ ກຓ຺ຑທ຺ວຍໍ ວິຍ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣາ ທ຺ເວ ອນ຺ຕາ, ສິພ຺ພິຕ຺ວາ ຐິຕສຸຕ຺ຕໍ ວິຍ ຕຓ຺ຫາ, ສຸຕ຺ເຕ ຉິນ຺ເນ ກຓ຺ຑທ຺ວຍສ຺ສ ອຸຠໂຕປຕນໍ ວິຍ ຕຓ຺ຫາຍ ນິຣຸທ຺ຘາຍ ອນ຺ຕທ຺ວຍໍ ນິຣຸທ຺ຘເມວ ໂຫຕິ. ເອຕ຺ຕາວຕາຕິ ເອຕ຺ຕເກນ ອິມິນາ ອຸໂຠ ອນ຺ເຕ ວິທິຕ຺ວາ ຕຓ຺ຫາຍ ມຊ຺ເຌ ອນຸປລິຕ຺ຕຠາເວນ ອຠິຎ຺ເຎຍ຺ຍໍ ຈຕຸສຈ຺ຈຘມ຺ມໍ ອຠິຊານາຕິ ນາມ, ຕີຣຓປຣິຎ຺ຎາຍ ຈ ປຫານປຣິຎ຺ຎາຍ ຈ ປຣິຊານິຕພ຺ພໍ ໂລກິຍສຈ຺ຈທ຺ວຍໍ ປຣິຊານາຕິ ນາມ. ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມຕິ ອິມສ຺ມິໍເຍວ ອຕ຺ຕຠາເວ. ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕກໂຣ ໂຫຕີຕິ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂສ຺ສ ໂກຏິກໂຣ ປຣິຈ຺ເຉທປຣິວຏຸມກໂຣ ໂຫຕິ ນາມ.

ທຸຕິຍວາເຣ ຕິຓ຺ຓໍ ກຓ຺ຑານໍ ວເສນ ອຸປມາ ເວທິຕພ຺ພາ. ຕິຓ຺ຓຎ຺ຫິ ກຓ຺ຑານໍ ສຸຕ຺ເຕນ ສໍສິພ຺ພິຕານໍ ສຸຕ຺ເຕ ຉິນ຺ເນ ຕີຓິ ກຓ຺ຑານິ ຕີສຸ ຐາເນສຸ ປຕນ຺ຕິ, ເອວເມຕ຺ຖ ກຓ຺ຑຕ຺ຕຍໍ ວິຍ ອຕີຕານາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາ ຂນ຺ຘາ, ສຸຕ຺ຕໍ ວິຍ ຕຓ຺ຫາ. ສາ ຫິ ອຕີຕໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນນ, ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນຎ຺ຈ ອນາຄເຕນ ສທ຺ຘິໍ ສໍສິພ຺ພຕິ. ສຸຕ຺ເຕ ຉິນ຺ເນ ກຓ຺ຑຕ຺ຕຍສ຺ສ ຕີສຸ ຐາເນສຸ ປຕນໍ ວິຍ ຕຓ຺ຫາຍ ນິຣຸທ຺ຘາຍ ອຕີຕານາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາ ຂນ຺ຘາ ນິຣຸທ຺ຘາວ ໂຫນ຺ຕິ.

ຕຕິຍວາເຣ ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ມຊ຺ເຌຕິ ທ຺ວິນ຺ນໍ ເວທນານໍ ອນ຺ຕຣຏ຺ຐກຠາເວນ ມຊ຺ເຌ. ສຸຂຎ຺ຫິ ທຸກ຺ຂສ຺ສ, ທຸກ຺ຂໍ ວາ ສຸຂສ຺ສ ອນ຺ຕຣໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ຕຓ຺ຫາ ສິພ຺ພິນີຕິ ເວທນາສຸ ນນ຺ທິຣາໂຄ ເວທນານໍ ອຸປຈ຺ເຉທໍ ນິວາເຣຕີຕິ ຕາ ສິພ຺ພຕິ ນາມ.

ຈຕຸຕ຺ຖວາເຣ ວິຎ຺ຎາຓໍ ມຊ຺ເຌຕິ ປຏິສນ຺ຘິວິຎ຺ຎາຓມ຺ປິ ເສສວິຎ຺ຎາຓມ຺ປິ ນາມຣູປປຈ຺ຈຍສມຸທາຄຕຕ຺ຕາ ນາມຣູປານໍ ມຊ຺ເຌ ນາມ.

ປຎ຺ຈມວາເຣ ວິຎ຺ຎາຓໍ ມຊ຺ເຌຕິ ກມ຺ມວິຎ຺ຎາຓໍ ມຊ຺ເຌ, ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກາຍຕເນສຸ ວາ ມນາຍຕເນນ ກມ຺ມສ຺ສ ຄຫິຕຕ຺ຕາ ອິຘ ຍໍກິຎ຺ຈິ ວິຎ຺ຎາຓໍ ມຊ຺ເຌ ນາມ, ມໂນທ຺ວາເຣ ວາ ອາວຊ຺ຊນສ຺ສ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິກາຍຕນນິສ຺ສິຕຕ຺ຕາ ຊວນວິຎ຺ຎາຓໍ ມຊ຺ເຌ ນາມ.

ຉຏ຺ຐວາເຣ ສກ຺ກາໂຍຕິ ເຕຠູມກວຏ຺ຏໍ. ສກ຺ກາຍສມຸທໂຍຕິ ສມຸທຍສຈ຺ຈໍ. ສກ຺ກາຍນິໂຣໂຘຕິ ນິໂຣຘສຈ຺ຈໍ. ປຣິຍາເຍນາຕິ ເຕນ ເຕນ ກາຣເຓເນວ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໘. ປຸຣິສິນ຺ທ຺ຣິຍຎາຓສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໖໒. ອຏ຺ຐເມ ອຎ຺ຎຕໂຣຕິ ເທວທຕ຺ຕປກ຺ຂິໂກ ເອໂກ. ສມນ຺ນາຫຣິຕ຺ວາຕິ ອາວຊ຺ຊິຕ຺ວາ. ອິທໍ ໂສ ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ຠຄວຕາ ຊານິຕ຺ວາ ກຖິຕໍ, ອຸທາຫຸ ອຊານິຕ຺ວາ, ເອກໍສິກໍ ວາ ກຖິຕໍ ອຸທາຫຸ ວິຠຊ຺ຊກຖິຕ’’ນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາເຍນ ປຸຈ຺ຉຕິ. ອາປາຍິໂກຕິ ອປາເຍ ນິພ຺ພຕ຺ຕນໂກ. ເນຣຍິໂກຕິ ນິຣຍຄາມີ. ກປ຺ປຏ຺ໂຐຕິ ກປ຺ປຏ຺ຐິຍກມ຺ມສ຺ສ ກຕຕ຺ຕາ ກປ຺ປໍ ຐສ຺ສຕິ. ອເຕກິຈ຺ໂຉຕິ ນ ສກ຺ກາ ຕິກິຈ຺ຉິຕຸໍ. ທ຺ເວຊ຺ຌນ຺ຕິ ທ຺ວິຘາຠາວໍ. ວາລຄ຺ຄໂກຏິນິຕ຺ຕຸທນມຕ຺ຕນ຺ຕິ ວາລສ຺ສ ອຄ຺ຄໂກຏິຍາ ທສ຺ເສຕພ຺ພມຕ຺ຕກໍ, ວາລຄ຺ຄໂກຏິນິປາຕມຕ຺ຕກໍ ວາ. ປຸຣິສິນ຺ທ຺ຣິຍຎາຓານີຕິ ປຸຣິສປຸຄ຺ຄລານໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍປໂຣປຣິຍຕ຺ຕຎາຓານິ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ຕິກ຺ຂມຸທຸຠາວຊານນຎາຓານີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ວິຊ຺ຊມານາ ກຸສລາປິ ຘມ຺ມາ ອກຸສລາປິ ຘມ຺ມາຕິ ເອຕ຺ຕກາ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ ວິຊ຺ຊນ຺ຕິ, ເອຕ຺ຕກາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາຕິ ຊານາມິ. ອນ຺ຕຣຫິຕາຕິ ອທສ຺ສນໍ ຄຕາ. ສມ຺ມຸຂີຠູຕາຕິ ສມຸທາຈາຣວເສນ ປາກຏາ ຊາຕາ. ກຸສລມູລນ຺ຕິ ກຸສລຊ຺ຌາສໂຍ. ກຸສລາ ກຸສລນ຺ຕິ ຕມ຺ຫາ ກຸສລຊ຺ຌາສຍາ ອຎ຺ຎມ຺ປິ ກຸສລໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕິສ຺ສຕິ. ສາຣທານີຕິ ສາຣາທານິ ຄຫິຕສາຣານິ, ສຣທມາເສ ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕານິ. ສຸຂສຍິຕານີຕິ ສຸຂສນ຺ນິຈິຕານິ. ສຸເຂຕ຺ເຕຕິ ມຓ຺ຑເຂຕ຺ເຕ. ນິກ຺ຂິຕ຺ຕານີຕິ ວຸຕ຺ຕານິ. ສປ຺ປຏິຠາຄາຕິ ສຣິກ຺ຂກາ. ອຠິໂທ ອທ຺ຘຣຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຠິອທ຺ຘຣຕ຺ຕໍ ອທ຺ຘຣຕ຺ເຕ ອຠິມຸຂີຠູເຕ. ຠຕ຺ຕກາລສມເຍຕິ ຣາຊກຸລານໍ ຠຕ຺ຕກາລສງ຺ຂາເຕ ສມເຍ. ປຣິຫານຘມ຺ໂມຕິ ໂກ ເອວໍ ຠຄວຕາ ຎາໂຕຕິ? ອຊາຕສຕ຺ຕຸຣາຊາ. ໂສ ຫິ ປາປມິຕ຺ຕໍ ນິສ຺ສາຍ ມຄ຺ຄຜເລຫິ ປຣິຫີໂນ. ອປເຣປິ ສຸປ຺ປພຸທ຺ຘສຸນກ຺ຂຕ຺ຕາທໂຍ ຠຄວຕາ ຎາຕາວ. ອປຣິຫານຘມ຺ໂມຕິ ເອວໍ ຠຄວຕາ ໂກ ຎາໂຕ? ສຸສີໂມ ປຣິພ຺ພາຊໂກ ອຎ຺ເຎ ຈ ເອວຣູປາ. ປຣິນິພ຺ພາຍິສ຺ສຕີຕິ ເອວໍ ໂກ ຎາໂຕ ຠຄວຕາຕິ? ສນ຺ຕຕິມຫາມຕ຺ໂຕ ອຎ຺ເຎ ຈ ເອວຣູປາ.

໙. ນິພ຺ເພຘິກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໖໓. ນວເມ ອນິພ຺ພິທ຺ຘປຸພ຺ເພ ອປ຺ປທາລິຕປຸພ຺ເພ ໂລຠກ຺ຂນ຺ຘາທໂຍ ນິພ຺ພິຊ຺ຌຕິ ປທາເລຕີຕິ ນິພ຺ເພຘິກປຣິຍາໂຍ, ນິພ຺ພິຊ຺ຌນກາຣຓນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນິທານສມ຺ຠໂວຕິ ກາເມ ນິເທຕິ ອຸປ຺ປາທນສມຕ຺ຖຕາຍ ນິຍ຺ຍາເທຕີຕິ ນິທານໍ. ສມ຺ຠວຕິ ຕໂຕຕິ ສມ຺ຠໂວ, ນິທານເມວ ສມ຺ຠໂວ ນິທານສມ຺ຠໂວ. ເວມຕ຺ຕຕາຕິ ນານາກຣຓໍ.

ກາມຄຸຓາຕິ ກາມຍິຕພ຺ພຏ຺ເຐນ ກາມາ, ພນ຺ຘນຏ຺ເຐນ ຄຸຓາ ‘‘ອນ຺ຕຄຸຓ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ ວິຍ. ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາຕິ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາເຓນ ປສ຺ສິຕພ຺ພາ. ອິຏ຺ຐາຕິ ປຣິຍິຏ຺ຐາ ວາ ໂຫນ຺ຕຸ ມາ ວາ, ອິຏ຺ຐາຣມ຺ມຓຠູຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກນ຺ຕາຕິ ກມນີຍາ. ມນາປາຕິ ມນວຑ຺ຒນກາ. ປິຍຣູປາຕິ ປິຍຊາຕິກາ. ກາມູປສຎ຺ຫິຕາຕິ ອາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມາເນນ ກາເມນ ອຸປສຎ຺ຫິຕາ. ຣຊນີຍາຕິ ຣາຄຸປ຺ປຕ຺ຕິກາຣຓຠູຕາ. ເນເຕ ກາມາຕິ ນ ເອເຕ ກມນຏ຺ເຐນ ກາມາ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ. ສງ຺ກປ຺ປຣາໂຄຕິ ສງ຺ກປ຺ປວເສນ ອຸປ຺ປນ຺ນຣາໂຄ. ກາໂມຕິ ອຍໍ ກາມປ຺ປຫານາຍ ປຏິປນ຺ເນຫິ ປຫາຕພ຺ໂພ. ກມນຏ຺ເຐນ ກາມາ ນາມ. ຈິຕ຺ຣານີຕິ ຈິຕ຺ຣວິຈິຕ຺ຣາຣມ຺ມຓານິ.

ຜສ຺ໂສຕິ ສຫຊາຕຜສ຺ໂສ. ກາມຍມາໂນຕິ ກາມໍ ກາມຍມາໂນ. ຕຊ຺ຊໍ ຕຊ຺ຊນ຺ຕິ ຕຊ຺ຊາຕິກໍ ຕຊ຺ຊາຕິກໍ. ປຸຎ຺ຎຠາຄິຍນ຺ຕິ ທິພ຺ເພ ກາເມ ປຕ຺ເຖຕ຺ວາ ສຸຈຣິຕປາຣິປູຣິຍາ ເທວໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ຕສ຺ສ ອຕ຺ຕຠາໂວ ປຸຎ຺ຎຠາຄິໂຍ ນາມ, ທຸຈ຺ຈຣິຕປາຣິປູຣິຍາ ອປາເຍ ນິພ຺ພຕ຺ຕສ຺ສ ອຕ຺ຕຠາໂວ ອປຸຎ຺ຎຠາຄິໂຍ ນາມ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ກາມານໍ ວິປາໂກຕິ ອຍໍ ທຸວິໂຘປິ ກາມປຕ຺ຖນໍ ນິສ຺ສາຍ ອຸປ຺ປນ຺ນຕ຺ຕາ ກາມານໍ ວິປາໂກຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ໂສ ອິມໍ ນິພ຺ເພຘິກນ຺ຕິ ໂສ ຠິກ຺ຂຸ ອິມໍ ຉຕ຺ຕິໍສຏ຺ຐາເນສຸ ນິພ຺ພິຊ຺ຌນກໍ ເສຏ຺ຐຈຣິຍໍ ຊານາຕິ. ກາມນິໂຣຘນ຺ຕິ ກາມານໍ ນິໂຣຘເນ ເອວໍ ລທ຺ຘນາມໍ. ອິມສ຺ມິຎ຺ຫິ ຐາເນ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍສງ຺ຂາໂຕ ມຄ຺ໂຄວ ກາມນິໂຣໂຘຕິ ວຸຕ຺ໂຕ.

ສາມິສາຕິ ກິເລສາມິສສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ. ອິມິນາ ນເຍນ ສພ຺ພຐາເນສຸ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອປິເຈຕ຺ຖ ໂວຫາຣເວປກ຺ກນ຺ຕິ ໂວຫາຣວິປາກໍ. ກຖາສງ຺ຂາໂຕ ຫິ ໂວຫາໂຣ ສຎ຺ຎາຍ ວິປາໂກ ນາມ. ຍຖາ ຍຖາ ນນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ນໍ-ອິຕິ ນິປາຕມຕ຺ຕເມວ. ອິຕິ ຍສ຺ມາ ຍຖາ ຍຖາ ສຎ຺ຊານາຕິ, ຕຖາ ຕຖາ ເອວໍສຎ຺ຎີ ອໂຫສິນ຺ຕິ ກເຖຕິ, ຕສ຺ມາ ໂວຫາຣເວປກ຺ກາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອວິຊ຺ຊາຕິ ອຏ຺ຐສຸ ຐາເນສຸ ອຎ຺ຎາຓຠູຕາ ພຫລອວິຊ຺ຊາ. ນິຣຍໍ ຄເມນ຺ຕີຕິ ນິຣຍຄມນີຍາ, ນິຣເຍ ນິພ຺ພຕ຺ຕິປຈ຺ຈຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເສເສສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເຈຕນາຫນ຺ຕິ ເຈຕນໍ ອຫໍ. ອິຘ ສພ຺ພສງ຺ຄາຫິກາ ສໍວິທຫນເຈຕນາ ຄຫິຕາ. ເຈຕຍິຕ຺ວາຕິ ທ຺ວາຣປ຺ປວຕ຺ຕເຈຕນາ. ມນສາຕິ ເຈຕນາສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຈິຕ຺ເຕນ. ນິຣຍເວທນີຍນ຺ຕິ ນິຣເຍ ວິປາກທາຍກໍ. ເສເສສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອຘິມຕ຺ຕນ຺ຕິ ພລວທຸກ຺ຂໍ. ທນ຺ຘວິຣາຄີຕິ ຄຣຸກໍ ນ ຂິປ຺ປໍ ສຓິກໍ ວິຄຈ຺ຉນກທຸກ຺ຂໍ. ອຸຣຕ຺ຕາຬິໍ ກນ຺ທຕີຕິ ອຸຣໍ ຕາເຬຕ຺ວາ ໂຣທຕິ. ປຣິເຍຏ຺ຐິນ຺ຕິ ປຣິເຍສນໍ. ເອກປທໍ ທ຺ວິປທນ຺ຕິ ເອກປທມນ຺ຕໍ ວາ ທ຺ວິປທມນ຺ຕໍ ວາ, ໂກ ມນ຺ຕໍ ຊານາຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສມ຺ໂມຫເວປກ຺ກນ຺ຕິ ສມ຺ໂມຫວິປາກໍ. ທຸກ຺ຂສ຺ສ ຫິ ສມ຺ໂມໂຫ ນິສ຺ສນ຺ທວິປາໂກ ນາມ. ທຸຕິຍປເທປິ ເອເສວ ນໂຍ. ປຣິເຍສນາປິ ຫິ ຕສ຺ສ ນິສ຺ສນ຺ທວິປາໂກຕິ. ອິມສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ເຕ ວຏ຺ຏວິວຏ຺ຏໍ ກຖິຕໍ.

໑໐. ສີຫນາທສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໖໔. ທສເມ ອາສຠໍ ຐານນ຺ຕິ ເສຏ຺ຐໍ ນິຈ຺ຈລຏ຺ຐານໍ. ສີຫນາທນ຺ຕິ ອຠີຕນາທໍ ປມຸຂນາທໍ. ພ຺ຣຫ຺ມຈກ຺ກນ຺ຕິ ເສຏ຺ຐຎາຓຈກ຺ກໍ ປຏິເວຘຎາຓຎ຺ເຈວ ເທສນາຎາຓຎ຺ຈ. ຐານຎ຺ຈ ຐານໂຕຕິ ກາຣຓຎ຺ຈ ກາຣຓໂຕ. ຍມ຺ປີຕິ ເຍນ ຎາເຓນ. ອິທມ຺ປິ ຕຖາຄຕສ຺ສາຕິ ອິທມ຺ປິ ຐານາຏ຺ຐານຎາຓໍ ຕຖາຄຕສ຺ສ ຕຖາຄຕພລໍ ນາມ ໂຫຕິ. ເອວໍ ສພ຺ພປເທສຸ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ກມ຺ມສມາທານານນ຺ຕິ ສມາທິຍິຕ຺ວາ ກຕານໍ ກຸສລາກຸສລກມ຺ມານໍ, ກມ຺ມເມວ ວາ ກມ຺ມສມາທານໍ. ຐານໂສ ເຫຕຸໂສຕິ ປຈ຺ຈຍໂຕ ເຈວ ເຫຕຸໂຕ ຈ. ຕຕ຺ຖ ຄຕິອຸປຘິກາລປໂຍຄາ ວິປາກສ຺ສ ຐານໍ, ກມ຺ມໍ ເຫຕຸ. ຌານວິໂມກ຺ຂສມາຘິສມາປຕ຺ຕີນນ຺ຕິ ຈຕຸນ຺ນໍ ຌານານໍ ອຏ຺ຐນ຺ນໍ ວິໂມກ຺ຂານໍ ຕິຓ຺ຓໍ ສມາຘີນໍ ນວນ຺ນໍ ອນຸປຸພ຺ພສມາປຕ຺ຕີນຎ຺ຈ. ສໍກິເລສນ຺ຕິ ຫານຠາຄິຍໍ ຘມ຺ມໍ. ໂວທານນ຺ຕິ ວິເສສຠາຄິຍໍ ຘມ຺ມໍ. ວຸຏ຺ຐານນ຺ຕິ ‘‘ໂວທານມ຺ປິ ວຸຏ຺ຐານໍ, ຕມ຺ຫາ ຕມ຺ຫາ ສມາຘິມ຺ຫາ ວຸຏ຺ຐານມ຺ປິ ວຸຏ຺ຐານ’’ນ຺ຕິ (ວິຠ. ໘໒໘) ເອວໍ ວຸຕ຺ຕໍ ປຄຸຓຊ຺ຌານຎ຺ເຈວ ຠວງ຺ຄນຜລສມາປຕ຺ຕິໂຍ ຈ. ເຫຏ຺ຐິມໍ ເຫຏ຺ຐິມຎ຺ຫິ ປຄຸຓຊ຺ຌານໍ ອຸປຣິມສ຺ສ ອຸປຣິມສ຺ສ ປທຏ຺ຐານໍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ໂວທານມ຺ປິ ວຸຏ຺ຐານ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຠວງ຺ເຄນ ປນ ສພ຺ພຊ຺ຌາເນຫິ ວຸຏ຺ຐານໍ ໂຫຕິ, ຜລສມາປຕ຺ຕິຍາ ນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິໂຕ ວຸຏ຺ຐານໍ ໂຫຕິ. ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ຕມ຺ຫາ ຕມ຺ຫາ ສມາຘິມ຺ຫາ ວຸຏ຺ຐານມ຺ປິ ວຸຏ຺ຐານ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອເນກວິຫິຕນ຺ຕິອາທີນິ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ (ວິສຸທ຺ຘິ. ໒.໔໐໒) ວຓ຺ຓິຕານິ. ອາສວກ຺ຂຍຎາຓໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖເມວ. ປຸຣິມສ຺ສາປິ ຎາຓຕ຺ຕຍສ຺ສ ວິຕ຺ຖາຣກຖໍ ອິຈ຺ຉນ຺ເຕນ ມຊ຺ຌິມຏ຺ຐກຖາຍ ມຫາສີຫນາທວຓ຺ຓນາ (ມ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໑.໑໔໖ ອາທໂຍ) ໂອໂລເກຕພ຺ພາ. ສມາຫິຕສ຺ສາຕິ ເອກຄ຺ຄຈິຕ຺ຕສ຺ສ. ສມາຘິ ມຄ຺ໂຄຕິ ສມາຘິ ເອເຕສໍ ຎາຓານໍ ອຘິຄມາຍ ອຸປາໂຍ. ອສມາຘີຕິ ອເນກຄ຺ຄຠາໂວ. ກຸມ຺ມຄ຺ໂຄຕິ ມິຈ຺ຉາມຄ຺ໂຄ. ອິມສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ເຕ ຕຖາຄຕສ຺ສ ຎາຓພລໍ ກຖິຕນ຺ຕິ.

ມຫາວຄ຺ໂຄ ຉຏ຺ໂຐ.

໗. ເທວຕາວຄ຺ໂຄ

໑-໓. ອນາຄາມິຜລສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ

໖໕-໖໗. ສຕ຺ຕມສ຺ສ ປຐເມ ອສ຺ສທ຺ຘິຍນ຺ຕິ ອສ຺ສທ຺ຘຠາວໍ. ທຸປ຺ປຎ຺ຎຕນ຺ຕິ ນິປ຺ປຎ຺ຎຠາວໍ. ທຸຕິເຍ ປມາທນ຺ຕິ ສຕິວິປ຺ປວາສໍ. ຕຕິເຍ ອາຠິສມາຈາຣິກນ຺ຕິ ອຸຕ຺ຕມສມາຈາຣຠູຕໍ ວຕ຺ຕວເສນ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິສີລໍ. ເສຂຘມ຺ມນ຺ຕິ ເສຂປຓ຺ຓຕ຺ຕິສີລໍ. ສີລານີຕິ ຈຕ຺ຕາຣິ ມຫາສີລານິ.

໔. ສງ຺ຄຓິກາຣາມສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໖໘. ຈຕຸຕ຺ເຖ ສງ຺ຄຓິກາຣາໂມຕິ ຄຓສງ຺ຄຓິກາຣາໂມ. ສຸຕ຺ຕນ຺ຕິກຄຓາທີສຸ ປນ ຄເຓສຸ ອຕ຺ຕໂນ ວາ ປຣິສາສງ຺ຂາເຕ ຄເຓ ຣມຕີຕິ ຄຓາຣາໂມ. ປວິເວເກຕິ ກາຍວິເວເກ. ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ນິມິຕ຺ຕນ຺ຕິ ສມາຘິວິປສ຺ສນາຈິຕ຺ຕສ຺ສ ນິມິຕ຺ຕໍ ສມາຘິວິປສ຺ສນາກາຣໍ. ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິນ຺ຕິ ວິປສ຺ສນາສມ຺ມາທິຏ຺ຐິໍ. ສມາຘິນ຺ຕິ ມຄ຺ຄສມາຘິຎ຺ເຈວ ຜລສມາຘິຎ຺ຈ. ສໍໂຍຊນານີຕິ ທສ ສໍໂຍຊນານິ. ນິພ຺ພານນ຺ຕິ ອປຈ຺ຈຍປຣິນິພ຺ພານໍ.

໕. ເທວຕາສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໖໙. ປຎ຺ຈເມ ໂສວຈສ຺ສຕາຕິ ສຸພ຺ພຈຠາໂວ. ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕຕາຕິ ສຸຈິມິຕ຺ຕຕາ. ສຕ຺ຖຸຄາຣໂວຕິ ສຕ຺ຖຣິ ຄາຣວຍຸຕ຺ໂຕ. ເອສ ນໂຍ ສພ຺ພຕ຺ຖ.

໖. ສມາຘິສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໗໐. ຉຏ຺ເຐ ນ ສນ຺ເຕນາຕິ ປຈ຺ຈນີກກິເລເສຫິ ອວູປສນ຺ເຕນ. ນ ປຓີເຕນາຕິ ນ ອຕປ຺ປເກນ. ນ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິລທ຺ເຘນາຕິ ກິເລສປ຺ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິຍາ ອລທ຺ເຘນ ອປ຺ປຕ຺ເຕນ. ນ ເອໂກທິຠາວາຘິຄເຕນາຕິ ນ ເອກຄ຺ຄຠາວໍ ອຸປຄເຕນ.

໗. ສກ຺ຂິຠພ຺ພສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໗໑. ສຕ຺ຕເມ ຕຕ຺ຣ ຕຕ຺ຣາຕິ ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ວິເສເສ. ສກ຺ຂິຠພ຺ພຕນ຺ຕິ ປຈ຺ຈກ຺ຂຠາວໍ. ອາຍຕເນຕິ ກາຣເຓ. ຫານຠາຄິຍາທໂຍ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ (ວິສຸທ຺ຘິ. ໑.໓໙) ສໍວຓ຺ຓິຕາ. ອສກ຺ກຈ຺ຈກາຣີຕິ ນ ສຸກຕກາຣີ, ນ ອາທຣກາຣີ. ອສປ຺ປາຍກາຣີຕິ ນ ສປ຺ປາຍກາຣີ, ນ ອຸປກາຣຠູຕຘມ຺ມກາຣີ.

໘. ພລສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໗໒. ອຏ຺ຐເມ ພລຕນ຺ຕິ ພລຠາວໍ ຖາມຠາວໍ. ອສາຕຈ຺ຈກາຣີຕິ ນ ສຕຕກາຣີ. ເສສໍ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ.

໙-໑໐. ຕຊ຺ຌານສຸຕ຺ຕທ຺ວຍວຓ຺ຓນາ

໗໓-໗໔. ນວເມ ນ ຍຖາຠູຕໍ ສມ຺ມປ຺ປຎ຺ຎາຍ ສຸທິຏ຺ໂຐ ໂຫຕີຕິ ວຕ຺ຖຸກາມກິເລສກາເມສຸ ອາທີນໂວ ນ ຍຖາສຠາວໂຕ ຌານປຎ຺ຎາຍ ສຸທິຏ຺ໂຐ ໂຫຕິ. ທສມໍ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.

ເທວຕາວຄ຺ໂຄ ສຕ຺ຕໂມ.

໘. ອຣຫຕ຺ຕວຄ຺ໂຄ

໑. ທຸກ຺ຂສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໗໕. ອຏ຺ຐມສ຺ສ ປຐເມ ສວິຆາຕນ຺ຕິ ສອຸປຆາຕໍ ໂສປທ຺ທວໍ. ສປຣິຬາຫນ຺ຕິ ກາຍິກເຈຕສິເກນ ປຣິຬາເຫນ ສປຣິຬາຫໍ. ປາຏິກງ຺ຂາຕິ ອິຈ຺ຉິຕພ຺ພາ ອວສ຺ສໍຠາວິນີ.

໒. ອຣຫຕ຺ຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໗໖. ທຸຕິເຍ ມານນ຺ຕິ ຊາຕິອາທີຫິ ມຎ຺ຎນໍ. ໂອມານນ຺ຕິ ຫີໂນຫມສ຺ມີຕິ ມານໍ. ອຕິມານນ຺ຕິ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕໍ ອຈ຺ຈຸຓ຺ຓຕິມານໍ. ອຘິມານນ຺ຕິ ອຘິຄຕມານໍ. ຖມ຺ຠນ຺ຕິ ໂກຘມາເນຫິ ຖທ຺ຘຠາວໍ. ອຕິນິປາຕນ຺ຕິ ຫີນສ຺ສ ຫີໂນຫມສ຺ມີຕິ ມານໍ.

໓. ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ມສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໗໗. ຕຕິເຍ ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ມາຕິ ມນຸສ຺ສຘມ຺ມໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິ. ອລມຣິຍຎາຓທສ຺ສນວິເສສນ຺ຕິ ອຣິຍຠາວໍ ກາຕຸໍ ສມຕ຺ຖໍ ຎາຓທສ຺ສນວິເສສໍ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ມຄ຺ເຄ ຈຕ຺ຕາຣິ ຈ ຜລານີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກຸຫນນ຺ຕິ ຕິວິຘໍ ກຸຫນວຕ຺ຖຸໍ. ລປນນ຺ຕິ ລາຠຕ຺ຖິກຕາຍ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອວກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ວາ ລປນໍ.

໔. ສຸຂໂສມນສ຺ສສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໗໘. ຈຕຸຕ຺ເຖ ໂຍນິ ຈສ຺ສ ອາຣທ຺ຘາ ໂຫຕີຕິ ກາຣຓຎ຺ຈສ຺ສ ປຣິປຸຓ຺ຓໍ ປຄ຺ຄຫິຕໍ ໂຫຕິ. ຘມ຺ມາຣາໂມຕິ ຘມ຺ເມ ຣຕິໍ ວິນ຺ທຕິ. ຠາວນາຍ ຣມຕິ, ຠາເວນ຺ໂຕ ວາ ຣມຕີຕິ ຠາວນາຣາໂມ. ປຫາເນ ຣມຕິ, ປຊຫນ຺ໂຕ ວາ ຣມຕີຕິ ປຫານາຣາໂມ. ຕິວິເຘ ປວິເວເກ ຣມຕີຕິ ປວິເວກາຣາໂມ. ອພ຺ຍາປຊ຺ເຌ ນິທ຺ທຸກ຺ຂຠາເວ ຣມຕີຕິ ອພ຺ຍາປຊ຺ຌາຣາໂມ. ນິປ຺ປປຎ຺ຈສງ຺ຂາເຕ ນິພ຺ພາເນ ຣມຕີຕິ ນິປ຺ປປຎ຺ຈາຣາໂມ.

໕. ອຘິຄມສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໗໙. ປຎ຺ຈເມ ນ ອາຍກຸສໂລຕິ ນ ອາຄມນກຸສໂລ. ນ ອປາຍກຸສໂລຕິ ນ ອປຄມນກຸສໂລ. ຉນ຺ທນ຺ຕິ ກຕ຺ຕຸກມ຺ຍຕາຉນ຺ທໍ. ນ ອາຣກ຺ຂຕີຕິ ນ ຣກ຺ຂຕິ.

໖. ມຫນ຺ຕຕ຺ຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໘໐. ຉຏ຺ເຐ ອາໂລກພຫຸໂລຕິ ຎາຓາໂລກພຫຸໂລ. ໂຍຄພຫຸໂລຕິ ໂຍເຄ ພຫຸລໍ ກໂຣຕິ. ເວທພຫຸໂລຕິ ປີຕິປາໂມຊ຺ຊພຫຸໂລ. ອສນ຺ຕຸຏ຺ຐິພຫຸໂລຕິ ກຸສລຘມ຺ເມສຸ ອສນ຺ຕຸຏ຺ໂຐ. ອນິກ຺ຂິຕ຺ຕຘຸໂຣຕິ ອຏ຺ຐປິຕຘຸໂຣ ປຄ຺ຄຫິຕວີຣິໂຍ. ອຸຕ຺ຕຣິ ຈ ປຕາເຣຕີຕິ ສມ຺ປຕິ ຈ ອຸຕ຺ຕຣິຎ຺ຈ ວີຣິຍໍ ກໂຣເຕວ. ສຕ຺ຕມໍ ອຸຕ຺ຕານເມວ.

໘-໑໐. ທຸຕິຍນິຣຍສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ

໘໒-໘໔. ອຏ຺ຐເມ ປຄພ຺ໂຠຕິ ກາຍປາຄພ຺ຠິຍາທີຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ນວມໍ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວ. ທສເມ ວິຆາຕວາຕິ ມຫິຈ຺ຉຕໍ ນິສ຺ສາຍ ອຸປ຺ປນ຺ເນນ ໂລຠທຸກ຺ເຂນ ທຸກ຺ຂິໂຕ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານເມວາຕິ.

ອຣຫຕ຺ຕວຄ຺ໂຄ ອຏ຺ຐໂມ.

໙. ສີຕິວຄ຺ໂຄ

໑. ສີຕິຠາວສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໘໕. ນວມສ຺ສ ປຐເມ ສີຕິຠາວນ຺ຕິ ສີຕລຠາວໍ. ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ ຈິຕ຺ຕໍ ນິຄ຺ຄຓ຺ຫິຕພ຺ພນ຺ຕິອາທີສຸ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈສມເຍ ຈິຕ຺ຕໍ ສມາຘິນາ ນິຄ຺ຄເຫຕພ຺ພໍ ນາມ, ໂກສຊ຺ຊານຸປຕິຕກາເລ ວີຣິເຍນ ປຄ຺ຄເຫຕພ຺ພໍ ນາມ, ນິຣສ຺ສາທຄຕກາເລ ສມາຘິນາ ສມ຺ປຫໍສິຕພ຺ພໍ ນາມ, ສມປ຺ປວຕ຺ຕກາເລ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄຸເປກ຺ຂາຍ ອຊ຺ຌຸເປກ຺ຂິຕພ຺ພໍ ນາມ.

໒. ອາວຣຓສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໘໖. ທຸຕິເຍ ກມ຺ມາວຣຓຕາຍາຕິ ປຎ຺ຈານນ຺ຕຣິຍກມ຺ເມຫິ. ກິເລສາວຣຓຕາຍາຕິ ນິຍຕມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິຍາ. ວິປາກາວຣຓຕາຍາຕິ ອກຸສລວິປາກປຏິສນ຺ຘິຍາ ວາ ກຸສລວິປາເກຫິ ອເຫຕຸກປຏິສນ຺ຘິຍາ ວາຕິ.

໔-໕. ສຸສ຺ສູສຕິສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ

໘໘-໘໙. ຈຕຸຕ຺ເຖ ອນຕ຺ຖນ຺ຕິ ອວຑ຺ຒິໍ. ອຕ຺ຖໍ ຣິຎ຺ຈຕີຕິ ວຑ຺ຒິອຕ຺ຖໍ ຉຑ຺ເຑຕິ. ອນນຸໂລມິກາຍາຕິ ສາສນສ຺ສ ອນນຸໂລມິກາຍ. ປຎ຺ຈເມ ທິຏ຺ຐິສມ຺ປທນ຺ຕິ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄໍ.

໘-໑໑. ອຠພ຺ພຏ຺ຐານສຸຕ຺ຕຈຕຸກ຺ກວຓ຺ຓນາ

໙໒-໙໕. ອຏ຺ຐເມ ອນາຄມນີຍໍ ວຕ຺ຖຸນ຺ຕິ ອນຸປຄນ຺ຕພ຺ພໍ ກາຣຓໍ, ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ເວຣານໍ ທ຺ວາສຏ຺ຐິຍາ ຈ ທິຏ຺ຐິຄຕານເມຕໍ ອຘິວຈນໍ. ອຏ຺ຐມໍ ຠວນ຺ຕິ ກາມາວຈເຣ ອຏ຺ຐມໍ ປຏິສນ຺ຘິໍ. ນວເມ ໂກຕູຫລມງ຺ຄເລນາຕິ ທິຏ຺ຐສຸຕມຸຕມງ຺ຄເລນ. ທສເມ ສຍໍກຕນ຺ຕິອາທີນິ ອຕ຺ຕທິຏ຺ຐິວເສນ ວຸຕ຺ຕານິ. ອຘິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນນ຺ຕິ ອເຫຕຸນິພ຺ພຕ຺ຕໍ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານເມວາຕິ.

ສີຕິວຄ຺ໂຄ ນວໂມ.

໑໐. ອານິສໍສວຄ຺ໂຄ

໑-໒. ປາຕຸຠາວສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ

໙໖-໙໗. ທສມສ຺ສ ປຐເມ ອຣິຍາຍຕເນຕິ ມຊ຺ຌິມເທເສ. ອິນ຺ທ຺ຣິຍານນ຺ຕິ ມນຈ຺ຉຏ຺ຐານໍ. ທຸຕິເຍ ສທ຺ຘມ຺ມນິຍໂຕຕິ ສາສນສທ຺ຘມ຺ເມ ນິຍໂຕ. ອສາຘາຣເຓນາຕິ ປຸຖຸຊ຺ຊເນຫິ ອສາຘາຣເຓນ.

໗. ອນວຕ຺ຖິຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໐໒. ສຕ຺ຕເມ ອໂນຘິໍ ກຣິຕ຺ວາຕິ ‘‘ເອຕ຺ຕກາວ ສງ຺ຂາຣາ ອນິຈ຺ຈາ, ນ ອິໂຕ ປເຣ’’ຕິ ເອວໍ ສີມໍ ມຣິຍາທໍ ອກຕ຺ວາ. ອນວຕ຺ຖິຕາຕິ ອວຕ຺ຖິຕາຍ ຣຫິຕາ, ຠິຊ຺ຊມານາວ ຫຸຕ຺ວາ ອຸປຏ຺ຐຫິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສພ຺ພໂລເກຕິ ສກເລ ເຕຘາຕຸເກ. ສາມຎ຺ເຎນາຕິ ສມຓຠາເວນ, ອຣິຍມຄ຺ເຄນາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໘. ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕາສິກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໐໓. ອຏ຺ຐເມ ເມຕ຺ຕາວຕາຍາຕິ ເມຕ຺ຕາຍຸຕ຺ຕາຍ ປາຣິຈຣິຍາຍ. ສຕ຺ຕ ຫິ ເສຂາ ຕຖາຄຕໍ ເມຕ຺ຕາວຕາຍ ປຣິຈຣນ຺ຕິ, ຂີຓາສໂວ ປຣິຈິຓ຺ຓສຕ຺ຖຸໂກ.

໙. ອຕມ຺ມຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໐໔. ນວເມ ອຕມ຺ມໂຍຕິ ຕມ຺ມຍາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐິໂຍ, ຕາຫິ ຣຫິໂຕ. ອຫໍກາຣາຕິ ອຫໍກາຣທິຏ຺ຐິ. ມມໍກາຣາຕິ ມມໍກາຣຕຓ຺ຫາ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານເມວາຕິ.

ອານິສໍສວຄ຺ໂຄ ທສໂມ.

ທຸຕິຍປຓ຺ຓາສກໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ.