໘. ອຎ຺ຎຕິຕ຺ຖິຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໖໙. ອຏ຺ຐເມ ຠຄວໍມູລກາຕິ ຠຄວາ ມູລໍ ເອເຕສນ຺ຕິ ຠຄວໍມູລກາ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ອິເມ, ຠນ຺ເຕ, ອມ຺ຫາກໍ ຘມ຺ມາ ປຸພ຺ເພ ກສ຺ສປສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ເຘນ ອຸປ຺ປາທິຕາ, ຕສ຺ມິໍ ປຣິນິພ຺ພຸເຕ ເອກໍ ພຸທ຺ຘນ຺ຕຣໍ ອຎ຺ໂຎ ສມໂຓ ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ວາ ອິເມ ຘມ຺ເມ ອຸປ຺ປາເທຕຸໍ ສມຕ຺ໂຖ ນາມ ນາໂຫສິ, ຠຄວໂຕ ປນ ໂນ ອິເມ ຘມ຺ມາ ອຸປ຺ປາທິຕາ. ຠຄວນ຺ຕຎ຺ຫິ ນິສ຺ສາຍ ມຍໍ ອິເມ ຘມ຺ເມ ອາຊານາມ ປຏິວິຊ຺ຌາມາຕິ ເອວໍ ຠຄວໍມູລກາ ໂນ, ຠນ຺ເຕ, ຘມ຺ມາຕິ. ຠຄວໍເນຕ຺ຕິກາຕິ ຠຄວາ ຘມ຺ມານໍ ເນຕາ ວິເນຕາ ອນຸເນຕາ ຍຖາສຠາວໂຕ ປາຏິເຍກ຺ກໍ ປາຏິເຍກ຺ກໍ ນາມໍ ຄເຫຕ຺ວາວ ທສ຺ເສຕາຕິ ຘມ຺ມາ ຠຄວໍເນຕ຺ຕິກາ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ. ຠຄວໍປຏິສຣຓາຕິ ຈຕຸຠູມກຘມ຺ມາ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓສ຺ສ ອາປາຖໍ ອາຄຈ຺ຉມານາ ຠຄວຕິ ປຏິສຣນ຺ຕິ ນາມາຕິ ຠຄວໍປຏິສຣຓາ. ປຏິສຣນ຺ຕີຕິ ໂອສຣນ຺ຕິ ສໂມສຣນ຺ຕິ. ອປິຈ ມຫາໂພຘິມຓ຺ເຑ ນິສິນ຺ນສ຺ສ ຠຄວໂຕ ປຏິເວຘວເສນ ຜສ຺ໂສ ອາຄຈ຺ຉຕິ – ‘‘ອຫໍ ຠຄວາ ກິນ຺ນາໂມ’’ຕິ. ຕ຺ວໍ ຜຸສນຏ຺ເຐນ ຜສ຺ໂສ ນາມ. ເວທນາ, ສຎ຺ຎາ, ສງ຺ຂາຣາ, ວິຎ຺ຎາຓໍ ອາຄຈ຺ຉຕິ – ‘‘ອຫໍ ຠຄວາ ກິນ຺ນາມ’’ນ຺ຕິ. ຕ຺ວໍ ວິຊານນຏ຺ເຐນ ວິຎ຺ຎາຓໍ ນາມາຕິ. ເອວໍ ຈຕຸຠູມກຘມ຺ມານໍ ຍຖາສຠາວໂຕ ປາຏິເຍກ຺ກໍ ປາຏິເຍກ຺ກໍ ນາມໍ ຄຓ຺ຫນ຺ໂຕ ຠຄວາ ຘມ຺ເມ ປຏິສຣຕີຕິ ຠຄວໍປຏິສຣຓາ. ຠຄວນ຺ຕໍເຍວ ປຏິຠາຕູຕິ ຠຄວໂຕວ ເອຕສ຺ສ ຠາສິຕສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ ອຸປຏ຺ຐາຕຸ, ຕຸມ຺ເຫເຍວ ໂນ ກເຖຕ຺ວາ ເທຖາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຣາໂຄ ໂຂຕິ ຣຊ຺ຊນວເສນ ປວຕ຺ຕຣາໂຄ. ອປ຺ປສາວຊ຺ໂຊຕິ ໂລກວຊ຺ຊວເສນປິ ວິປາກວຊ຺ຊວເສນປີຕິ ທ຺ວີຫິປິ ວຊ຺ເຊຫິ ອປ຺ປສາວຊ຺ໂຊ, ອປ຺ປໂທໂສຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກຖໍ? ມາຕາປິຕໂຣ ຫິ ຠາຕິຠຄິນິອາທໂຍ ຈ ປຸຕ຺ຕຠາຕິການໍ ອາວາຫວິວາຫມງ຺ຄລໍ ນາມ ກາເຣນ຺ຕິ. ເອວໍ ຕາເວໂສ ໂລກວຊ຺ຊວເສນ ອປ຺ປສາວຊ຺ໂຊ. ສທາຣສນ຺ໂຕສມູລິກາ ປນ ອປາເຍ ປຏິສນ຺ຘິ ນາມ ນ ໂຫຕີຕິ ເອວໍ ວິປາກວຊ຺ຊວເສນ ອປ຺ປສາວຊ຺ໂຊ. ທນ຺ຘວິຣາຄີຕິ ວິຣຊ຺ຊມາໂນ ປເນສ ສຓິກໍ ວິຣຊ຺ຊຕິ, ນ ສີຆໍ ມຸຈ຺ຈຕິ. ເຕລມສິຣາໂຄ ວິຍ ຈິຣໍ ອນຸພນ຺ຘຕິ, ທ຺ເວ ຕີຓິ ຠວນ຺ຕຣານິ ຄນ຺ຕ຺ວາປິ ນາປຄຈ຺ຉຕີຕິ ທນ຺ຘວິຣາຄີ.

ຕຕ຺ຣິທໍ ວຕ຺ຖຸ – ເອໂກ ກິຣ ປຸຣິໂສ ຠາຕຸ ຊາຍາຍ ມິຈ຺ຉາຈາຣໍ ຈຣຕິ. ຕສ຺ສາປິ ອິຕ຺ຖິຍາ ອຕ຺ຕໂນ ສາມິກໂຕ ໂສເຍວ ປິຍຕໂຣ ອໂຫສິ. ສາ ຕມາຫ – ‘‘ອິມສ຺ມິໍ ກາຣເຓ ປາກເຏ ຊາເຕ ມຫຕີ ຄຣຫາ ຠວິສ຺ສຕິ, ຕວ ຠາຕິກໍ ຆາເຕຫີ’’ຕິ. ໂສ ‘‘ນສ຺ສ, ວສລິ, ມາ ເອວໍ ປຸນ ອວຈາ’’ຕິ ອປສາເທສິ. ສາ ຕຸຓ຺ຫີ ຫຸຕ຺ວາ ກຕິປາຫຈ຺ຈເຍນ ປຸນ ກເຖສິ, ຕສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ທ຺ວຊ຺ຌຠາວໍ ອຄມາສິ. ຕໂຕ ຕຕິຍວາຣໍ ກຖິໂຕ ‘‘ກິນ຺ຕິ ກຕ຺ວາ ໂອກາສໍ ລຠິສ຺ສາມີ’’ຕິ ອາຫ. ອຖສ຺ສ ສາ ອຸປາຍໍ ກເຖນ຺ຕີ ‘‘ຕ຺ວໍ ມຍາ ວຸຕ຺ຕເມວ ກໂຣຫິ, ອສຸກຏ຺ຐາເນ ມຫາກກຸຘສມີເປ ຕິຕ຺ຖໍ ອຕ຺ຖິ, ຕຕ຺ຖ ຕິຂິຓໍ ທຓ຺ຑກວາສິໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐາຫີ’’ຕິ. ໂສ ຕຖາ ອກາສິ. ເຊຏ຺ຐຠາຕາປິສ຺ສ ອຣຎ຺ເຎ ກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ຆຣໍ ອາຄໂຕ. ສາ ຕສ຺ມິໍ ມຸທຸຈິຕ຺ຕາ ວິຍ ຫຸຕ຺ວາ ‘‘ເອຫິ ສາມິ, ສີເສ ເຕ ໂອລິຂິສ຺ສາມີ’’ຕິ ໂອລິຂນ຺ຕີ ‘‘ອຸປກ຺ກິລິຏ຺ຐໍ ເຕ ສີສ’’ນ຺ຕິ ອາມລກປິຓ຺ຑໍ ທຕ຺ວາ ‘‘ຄຈ຺ຉ ອສຸກຏ຺ຐາເນ ສີສໍ ໂຘວິຕ຺ວາ ອາຄຈ຺ຉາຫີ’’ຕິ ເປເສສິ. ໂສ ຕາຍ ວຸຕ຺ຕຕິຕ຺ຖເມວ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອາມລກກກ຺ເກນ ສີສໍ ມກ຺ເຂຕ຺ວາ ອຸທກໍ ໂອຣຸຍ຺ຫ ໂອນມິຕ຺ວາ ສີສໍ ໂຘວິ. ອຖ ນໍ ອິຕໂຣ ຣຸກ຺ຂນ຺ຕຣໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ຂນ຺ຘຏ຺ຐິເກ ປຫຣິຕ຺ວາ ຊີວິຕາ ໂວໂຣເປຕ຺ວາ ເຄຫໍ ອຄມາສິ.

ອິຕໂຣ ຠຣິຍາຍ ສິເນຫໍ ປຣິຈ຺ຈຊິຕຸມສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ຕສ຺ມິໍເຍວ ເຄເຫ ມຫາຘມ຺ມນິ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ໂສ ຕສ຺ສາ ຐິຕາຍປິ ນິສິນ຺ນາຍປິ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສຣີເຣ ປຕຕິ. ອຖ ນໍ ສາ ‘‘ໂສເຍວ ອຍໍ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ຆາຕາເປສິ. ໂສ ປຸນ ຕສ຺ສາ ສິເນເຫນ ຕສ຺ມິໍເຍວ ເຄເຫ ກຸກ຺ກຸໂຣ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ໂສ ປທສາ ຄມນກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຕສ຺ສາ ປຈ຺ຉໂຕ ປຈ຺ຉໂຕ ຈຣຕິ. ອຣຎ຺ຎໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິຍາປິ ສທ຺ຘິໍເຍວ ຄຈ຺ຉຕິ. ຕໍ ທິສ຺ວາ ມນຸສ຺ສາ ‘‘ນິກ຺ຂນ຺ໂຕ ສຸນຂລຸທ຺ທໂກ, ກຕຣຏ຺ຐານໍ ຄມິສ຺ສຕີ’’ຕິ ອຸປ຺ປຓ຺ເຑນ຺ຕິ. ສາ ປຸນ ຕໍ ຆາຕາເປສິ.

ໂສປິ ປຸນ ຕສ຺ມິໍເຍວ ເຄເຫ ວຈ຺ຉໂກ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ຕເຖວ ຕສ຺ສາ ປຈ຺ຉໂຕ ປຈ຺ຉໂຕ ຈຣຕິ. ຕທາປິ ນໍ ມນຸສ຺ສາ ທິສ຺ວາ ‘‘ນິກ຺ຂນ຺ໂຕ ໂຄປາລໂກ, ກຕ຺ຖ ຄາວິໂຍ ຈຣິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ ອຸປ຺ປຓ຺ເຑນ຺ຕິ. ສາ ຕສ຺ມິມ຺ປິ ຐາເນ ຕໍ ຆາຕາເປສິ. ໂສ ຕທາປິ ຕສ຺ສາ ອຸປຣິ ສິເນຫໍ ຉິນ຺ທິຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ຈຕຸຕ຺ເຖ ວາເຣ ຕສ຺ສາເຍວ ກຸຈ຺ຉິຍໍ ຊາຕິສ຺ສໂຣ ຫຸຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ. ໂສ ປຏິປາຏິຍາ ຈຕູສຸ ອຕ຺ຕຠາເວສຸ ຕາຍ ຆາຕິຕຠາວໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ເອວຣູປາຍ ນາມ ປຈ຺ຈຕ຺ຖິກາຍ ກຸຈ຺ຉິສ຺ມິໍ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕສ຺ມີ’’ຕິ ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຕສ຺ສາ ຫຕ຺ເຖນ ອຕ຺ຕານໍ ຜຸສິຕຸໍ ນ ເທຕິ. ສເຈ ນໍ ສາ ຜຸສຕິ, ກນ຺ທຕິ ໂຣທຕິ. ອຖ ນໍ ອຍ຺ຍໂກວ ປຏິຊຄ຺ຄຕິ. ຕໍ ອປຣຠາເຄ ວຸທ຺ຘິປ຺ປຕ຺ຕໍ ອຍ຺ຍໂກ ອາຫ – ‘‘ຕາຕ, ກສ຺ມາ ຕ຺ວໍ ມາຕຸ ຫຕ຺ເຖນ ອຕ຺ຕານໍ ຜຸສິຕຸໍ ນ ເທສິ. ສເຈປິ ຕໍ ຜຸສຕິ, ມຫາສທ຺ເທນ ໂຣທສິ ກນ຺ທສີ’’ຕິ. ອຍ຺ຍເກນ ປຸຏ຺ໂຐ ‘‘ນ ເອສາ ມຍ຺ຫໍ ມາຕາ, ປຈ຺ຈາມິຕ຺ຕາ ເອສາ’’ຕິ ຕໍ ປວຕ຺ຕິໍ ສພ຺ພໍ ອາໂຣເຈສິ. ໂສ ຕໍ ອາລິງ຺ຄິຕ຺ວາ ໂຣທິຕ຺ວາ ‘‘ເອຫິ, ຕາຕ, ກິໍ ອມ຺ຫາກໍ ອີທິເສ ຐາເນ ນິວາສກິຈ຺ຈ’’ນ຺ຕິ ຕໍ ອາທາຍ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ເອກໍ ວິຫາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາ ອຸໂຠປິ ຕຕ຺ຖ ວສນ຺ຕາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິໍສຸ.

ມຫາສາວຊ຺ໂຊຕິ ໂລກວຊ຺ຊວເສນປິ ວິປາກວຊ຺ຊວເສນປີຕິ ທ຺ວີຫິປິ ກາຣເຓຫິ ມຫາສາວຊ຺ໂຊ. ກຖໍ? ໂທເສນ ຫິ ທຸຏ຺ໂຐ ຫຸຕ຺ວາ ມາຕຣິປິ ອປຣຊ຺ຌຕິ, ປິຕຣິປິ ຠາຕິຠຄິນິອາທີສຸປິ ປພ຺ພຊິເຕສຸປິ. ໂສ ຄຕຄຕຏ຺ຐາເນສຸ ‘‘ອຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ມາຕາປິຕູສຸປິ ອປຣຊ຺ຌຕິ, ຠາຕິຠຄິນິອາທີສຸປິ, ປພ຺ພຊິເຕສຸປີ’’ຕິ ມຫຕິໍ ຄຣຫໍ ລຠຕິ. ເອວໍ ຕາວ ໂລກວຊ຺ຊວເສນ ມຫາສາວຊ຺ໂຊ. ໂທສວເສນ ປນ ກເຕນ ອານນ຺ຕຣິຍກມ຺ເມນ ກປ຺ປໍ ນິຣເຍ ປຈ຺ຈຕິ. ເອວໍ ວິປາກວຊ຺ຊວເສນ ມຫາສາວຊ຺ໂຊ. ຂິປ຺ປວິຣາຄີຕິ ຂິປ຺ປໍ ວິຣຊ຺ຊຕິ. ໂທເສນ ຫິ ທຸຏ຺ໂຐ ມາຕາປິຕູສຸປິ ເຈຕິເຍປິ ໂພຘິມ຺ຫິປິ ປພ຺ພຊິເຕສຸປິ ອປຣຊ຺ຌິຕ຺ວາ ‘‘ມຍ຺ຫໍ ຂມຖາ’’ຕິ. ອຈ຺ຈຍໍ ເທເສຕິ. ຕສ຺ສ ສຫ ຂມາປເນນ ຕໍ ກມ຺ມໍ ປາກຕິກເມວ ໂຫຕິ.

ໂມໂຫປິ ທ຺ວີເຫວ ກາຣເຓຫິ ມຫາສາວຊ຺ໂຊ. ໂມເຫນ ຫິ ມູຬ຺ໂຫ ຫຸຕ຺ວາ ມາຕາປິຕູສຸປິ ເຈຕິເຍປິ ໂພຘິມ຺ຫິປິ ປພ຺ພຊິເຕສຸປິ ອປຣຊ຺ຌິຕ຺ວາ ຄຕຄຕຏ຺ຐາເນ ຄຣຫໍ ລຠຕິ. ເອວໍ ຕາວ ໂລກວຊ຺ຊວເສນ ມຫາສາວຊ຺ໂຊ. ໂມຫວເສນ ປນ ກເຕນ ອານນ຺ຕຣິຍກມ຺ເມນ ກປ຺ປໍ ນິຣເຍ ປຈ຺ຈຕິ. ເອວໍ ວິປາກວຊ຺ຊວເສນປິ ມຫາສາວຊ຺ໂຊ. ທນ຺ຘວິຣາຄີຕິ ສຓິກໍ ວິຣຊ຺ຊຕິ. ໂມເຫນ ມູຬ຺ເຫນ ຫິ ກຕກມ຺ມໍ ສຓິກໍ ມຸຈ຺ຈຕິ. ຍຖາ ຫິ ອຈ຺ຉຈມ຺ມໍ ສຕກ຺ຂຕ຺ຕຸມ຺ປິ ໂຘວິຍມານໍ ນ ປຓ຺ຑຣໍ ໂຫຕິ, ເອວເມວ ໂມເຫນ ມູຬ຺ເຫນ ກຕກມ຺ມໍ ສີຆໍ ນ ມຸຈ຺ຈຕິ, ສຓິກເມວ ມຸຈ຺ຈຕີຕິ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານເມວາຕິ.