(໖) ໑. ພ຺ຣາຫ຺ມຓວຄ຺ໂຄ

໑. ປຐມທ຺ເວພ຺ຣາຫ຺ມຓສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໕໒. ພ຺ຣາຫ຺ມຓວຄ຺ຄສ຺ສ ປຐເມ ຊິຓ຺ຓາຕິ ຊຣາຊິຓ຺ຓາ. ວຸທ຺ຘາຕິ ວໂຍວຸທ຺ຘາ. ມຫລ຺ລກາຕິ ຊາຕິມຫລ຺ລກາ. ອທ຺ຘຄຕາຕິ ຕໂຍ ອທ຺ເຘ ອຕິກ຺ກນ຺ຕາ. ວໂຍອນຸປ຺ປຕ຺ຕາຕິ ຕຕິຍໍ ວຍໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕາ. ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິໍສູຕິ ປຸຕ຺ຕທາເຣ ອຕ຺ຕໂນ ວຈນໍ ອກໂຣນ຺ເຕ ທິສ຺ວາ ‘‘ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ນິຍ຺ຍານິກມຄ຺ຄໍ ຄເວສິສ຺ສາມາ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ອຸປສງ຺ກມິໍສຸ. ມຍມສ຺ສຸ, ໂຠ ໂຄຕມ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓາຕິ; ໂຠ ໂຄຕມ, ມຍໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ນ ຂຕ຺ຕິຍາ ນາມຈ຺ຈາ ນ ຄຫປຕິກາຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຠາວໍ ຊານາເປຕ຺ວາ ຊິຓ຺ຓາຕິອາທິມາຫໍສຸ. ອກຕຠີຣຸຕ຺ຕາຓາຕິ ອກຕຠຍປຣິຕ຺ຕາຓາ. ອວສ຺ສຍຠູຕໍ ປຕິຏ຺ຐາກມ຺ມໍ ອມ຺ເຫຫິ ນ ກຕນ຺ຕິ ທສ຺ເສນ຺ຕິ. ຕຄ຺ຆາຕິ ເອກໍສຕ຺ເຖ ນິປາໂຕ, ສມ຺ປຏິຈ຺ຉນຕ຺ເຖ ວາ. ເອກນ຺ເຕນ ຕຸມ຺ເຫ ເອວຣູປາ, ອຫມ຺ປິ ໂຂ ເອຕໍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉາມີຕິ ຈ ທສ຺ເສຕິ. ອຸປນີຍຕີຕິ ອຸປສໍຫຣີຍຕິ. ອຍໍ ຫິ ຊາຕິຍາ ຊຣໍ ອຸປນີຍຕິ, ຊຣາຍ ພ຺ຍາຘິໍ, ພ຺ຍາຘິນາ ມຣຓໍ, ມຣເຓນ ປຸນ ຊາຕິໍ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ອຸປນີຍຕີ’’ຕິ.

ອິທານິ ຍສ຺ມາ ເຕ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ມຫລ຺ລກຕ຺ຕາ ປພ຺ພຊິຕ຺ວາປິ ວຕ຺ຕໍ ປູເຣຕຸໍ ນ ສກ຺ຂິສ຺ສນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ເນ ປຎ຺ຈສຸ ສີເລສຸ ປຕິຏ຺ຐາເປນ຺ໂຕ ຠຄວາ ໂຍຘ ກາເຍນ ສໍຍໂມຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ກາເຍນ ສໍຍໂມຕິ ກາຍທ຺ວາເຣນ ສໍວໂຣ. ເສເສສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຕໍ ຕສ຺ສ ເປຕສ຺ສາຕິ ຕໍ ປຸຎ຺ຎໍ ຕສ຺ສ ປຣໂລກໍ ຄຕສ຺ສ ຕາຍນຏ຺ເຐນ ຕາຓໍ, ນິລີຍນຏ຺ເຐນ ເລຓໍ, ປຕິຏ຺ຐານຏ຺ເຐນ ທີໂປ, ອວສ຺ສຍນຏ຺ເຐນ ສຣຓໍ, ອຸຕ຺ຕມຄຕິວເສນ ປຣາຍຓຎ຺ຈ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ຄາຖາ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖາເຍວ. ເອວໍ ເຕ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ຕຖາຄເຕນ ປຎ຺ຈສຸ ສີເລສຸ ສມາທປິຕາ ຍາວຊີວໍ ປຎ຺ຈ ສີລານິ ຣກ຺ຂິຕ຺ວາ ສຄ຺ເຄ ນິພ຺ພຕ຺ຕິໍສຸ.

໒. ທຸຕິຍທ຺ເວພ຺ຣາຫ຺ມຓສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໕໓. ທຸຕິເຍ ຠາຊນນ຺ຕິ ຍໍກິຎ຺ຈິ ຠຓ຺ຑກໍ. ເສສໍ ປຐເມ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໓. ອຎ຺ຎຕຣພ຺ຣາຫ຺ມຓສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໕໔. ຕຕິເຍ ສມ຺ໂມທນີຍນ຺ຕິ ສມ຺ໂມທຊນນິໍ. ສາຣຓີຍນ຺ຕິ ສຣິຕພ຺ພຍຸຕ຺ຕກໍ. ວີຕິສາເຣຕ຺ວາຕິ ປຣິໂຍສາເປຕ຺ວາ. ກິຕ຺ຕາວຕາຕິ ກິຕ຺ຕເກນ. ສນ຺ທິຏ຺ຐິໂກ ຘມ຺ໂມ ໂຫຕີຕິ ສາມໍ ປສ຺ສິຕພ຺ໂພ ໂຫຕິ. ອກາລິໂກຕິ ນ ກາລນ຺ຕເຣ ຜລທາຍໂກ. ເອຫິປສ຺ສິໂກຕິ ‘‘ເອຫິ ປສ຺ສາ’’ຕິ ເອວໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ສກ຺ກາຕິ ອາຄມນີຍປຏິປທໍ ປຸຈ຺ຉຕິ. ໂອປເນຍ຺ຍິໂກຕິ ອຕ຺ຕໂນ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປເນຕພ຺ໂພ. ປຈ຺ຈຕ຺ຕໍ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ສາມໍເຍວ ຊານິຕພ຺ໂພ. ວິຎ຺ຎູຫີຕິ ປຓ຺ຑິເຕຫິ. ປຣິຍາທິນ຺ນຈິຕ຺ໂຕຕິ ອາທິນ຺ນຄຫິຕປຣາມຏ຺ຐຈິຕ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ. ເຈເຕຕີຕິ ຈິນ຺ເຕຕິ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານເມວ. ອິມສ຺ມິໍ ປນ ສຸຕ຺ເຕ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓນ ໂລກຸຕ຺ຕຣມຄ຺ໂຄ ປຸຈ຺ຉິໂຕ, ສຕ຺ຖາຣາປິ ໂສເຍວ ກຖິໂຕ. ໂສ ຫິ ສາມໍ ປສ຺ສິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ສນ຺ທິຏ຺ຐິໂກ ນາມາຕິ.

໔. ປຣິພ຺ພາຊກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໕໕. ຈຕຸຕ຺ເຖ ພ຺ຣາຫ຺ມຓປຣິພ຺ພາຊໂກຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຊາຕິໂກ ປຣິພ຺ພາຊໂກ, ນ ຂຕ຺ຕິຍາທິຊາຕິໂກ. ອຕ຺ຕຕ຺ຖມ຺ປີຕິ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິກສມ຺ປຣາຍິກໍ ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕຣມິສ຺ສກໍ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຖໍ.

໕. ນິພ຺ພຸຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໕໖. ປຎ຺ຈເມ ອກາລິກນ຺ຕິ ນ ກາລນ຺ຕເຣ ປຕ຺ຕພ຺ພໍ. ໂອປເນຍ຺ຍິກນ຺ຕິ ປຏິປຕ຺ຕິຍາ ອຸປຄນ຺ຕພ຺ພໍ.

໖. ປໂລກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໕໗. ຉຏ຺ເຐ ອາຈຣິຍປາຈຣິຍານນ຺ຕິ ອາຈຣິຍານຎ຺ເຈວ ອາຈຣິຍາຈຣິຍານຎ຺ຈ. ອວີຈິ ມຎ຺ເຎ ຜຸໂຏ ອໂຫສີຕິ ຍຖາ ອວີຈິ ມຫານິຣໂຍ ນິຣນ຺ຕຣຜຸໂຏ ເນຣຍິກສຕ຺ເຕຫິ ປຣິປຸຓ຺ໂຓ, ມນຸສ຺ເສຫິ ເອວໍ ປຣິປຸຓ຺ໂຓ ໂຫຕິ. ກຸກ຺ກຸຏສໍປາຕິກາຕິ ເອກຄາມສ຺ສ ຉທນປິຏ຺ຐິໂຕ ອຸປ຺ປຕິຕ຺ວາ ອິຕຣຄາມສ຺ສ ຉທນປິຏ຺ເຐ ປຕນສງ຺ຂາໂຕ ກຸກ຺ກຸຏສໍປາໂຕ ເອຕາສຸ ອຕ຺ຖີຕິ ກຸກ຺ກຸຏສໍປາຕິກາ. ກຸກ຺ກຸຏສໍປາທິກາຕິປິ ປາໂຐ, ຄາມນ຺ຕຣໂຕ ຄາມນ຺ຕຣໍ ກຸກ຺ກຸຏານໍ ປທສາ ຄມນສງ຺ຂາໂຕ ກຸກ຺ກຸຏສໍປາໂທ ເອຕາສຸ ອຕ຺ຖີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຸຠຍມ຺ເປຕໍ ຆນນິວາສຕໍເຍວ ທີເປຕິ. ອຘມ຺ມຣາຄຣຕ຺ຕາຕິ ຣາໂຄ ນາມ ເອກນ຺ເຕເນວ ອຘມ຺ໂມ, ອຕ຺ຕໂນ ປຣິກ຺ຂາເຣສຸ ປນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມາໂນ ນ ອຘມ຺ມຣາໂຄຕິ ອຘິປ຺ເປໂຕ, ປຣປຣິກ຺ຂາເຣສຸ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມາໂນວ ອຘມ຺ມຣາໂຄຕິ. ວິສມໂລຠາຠິຠູຕາຕິ ໂລຠສ຺ສ ສມກາໂລ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ເອກນ຺ຕໍ ວິສໂມວ ເອສ. ອຕ຺ຕນາ ປຣິຄ຺ຄຫິຕວຕ຺ຖຸມ຺ຫິ ປນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມາໂນ ສມໂລໂຠ ນາມ, ປຣປຣິຄ຺ຄຫິຕວຕ຺ຖຸມ຺ຫິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມາໂນວ ວິສໂມຕິ ອຘິປ຺ເປໂຕ. ມິຈ຺ຉາຘມ຺ມປເຣຕາຕິ ອວຕ຺ຖຸປຏິເສວນສງ຺ຂາເຕນ ມິຈ຺ຉາຘມ຺ເມນ ສມນ຺ນາຄຕາ. ເທໂວ ນ ສມ຺ມາ ຘາຣໍ ອນຸປ຺ປເວຈ຺ຉຕີຕິ ວສ຺ສິຕພ຺ພຍຸຕ຺ເຕ ກາເລ ວສ຺ສໍ ນ ວສ຺ສຕິ. ທຸພ຺ຠິກ຺ຂນ຺ຕິ ທຸລ຺ລຠຠິກ຺ຂໍ. ທຸສ຺ສສ຺ສນ຺ຕິ ວິວິຘສສ຺ສານໍ ອສມ຺ປຊ຺ຊເນນ ທຸສ຺ສສ຺ສໍ. ເສຕຏ຺ຐິກນ຺ຕິ ສສ຺ເສ ສມ຺ປຊ຺ຊມາເນ ປາຓກາ ປຕນ຺ຕິ, ເຕຫິ ທຏ຺ຐຕ຺ຕາ ນິກ຺ຂນ຺ຕນິກ຺ຂນ຺ຕານິ ສາລິສີສານິ ເສຕວຓ຺ຓານິ ໂຫນ຺ຕິ ນິສ຺ສາຣານິ. ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ເສຕຏ຺ຐິກ’’ນ຺ຕິ. ສລາກາວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ວປິຕໍ ວປິຕໍ ສສ຺ສໍ ສລາກາມຕ຺ຕເມວ ສມ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຜລໍ ນ ເທຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຍກ຺ຂາຕິ ຍກ຺ຂາຘິປຕິໂນ. ວາເຬ ອມນຸສ຺ເສ ໂອສ຺ສຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ຈຓ຺ຑຍກ຺ເຂ ມນຸສ຺ສປເຖ ວິສ຺ສຊ຺ເຊນ຺ຕິ, ເຕ ລທ຺ໂຘກາສາ ມຫາຊນໍ ຊີວິຕກ຺ຂຍໍ ປາເປນ຺ຕິ.

໗. ວຈ຺ຉໂຄຕ຺ຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໕໘. ສຕ຺ຕເມ ມຫປ຺ຜລນ຺ຕິ ມຫາວິປາກໍ. ຘມ຺ມສ຺ສ ຈານຸຘມ຺ມໍ ພ຺ຍາກໂຣນ຺ຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ຘມ຺ໂມ ນາມ ກຖິຕກຖາ, ອນຸຘມ຺ໂມ ນາມ ກຖິຕສ຺ສ ປຏິກຖນໍ. ສຫຘມ຺ມິໂກຕິ ສກາຣໂຓ ສເຫຕຸໂກ. ວາທານຸປາໂຕຕິ ວາທສ຺ສ ອນຸປາໂຕ, ອນຸປຕນໍ ປວຕ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຄາຣຍ຺ຫໍ ຐານນ຺ຕິ ຄຣຫິຕພ຺ພຍຸຕ຺ຕໍ ກາຣຓໍ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ໂຠຕາ ໂຄຕເມນ ວຸຕ຺ຕາ ສກາຣຓາ ວາທປ຺ປວຕ຺ຕິ ກິຎ຺ຈິປິ ຄາຣຍ຺ຫໍ ກາຣຓໍ ນ ອາຄຈ຺ຉຕີຕິ. ອຖ ວາ ເຕຫິ ປເຣຫິ ວຸຕ຺ຕາ ສກາຣຓາ ວາທປ຺ປວຕ຺ຕິ ກິຎ຺ຈິ ຄາຣຍ຺ຫໍ ກາຣຓໍ ນ ອາຄຈ຺ຉຕີຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ.

ອນ຺ຕຣາຍກໂຣ ໂຫຕີຕິ ອນ຺ຕຣາຍໍ ວິນາສໍ ກິຈ຺ຉລາຠກໍ ວິໂລມກໍ ກໂຣຕິ. ປາຣິປນ຺ຖິໂກຕິ ປນ຺ຖທູຫນໂຈໂຣ. ຂໂຕ ຈ ໂຫຕີຕິ ຄຸຓຂນເນນ ຂໂຕ ໂຫຕິ. ອຸປຫໂຕຕິ ຄຸຓຸປຆາເຕເນວ ອຸປຫໂຕ.

ຈນ຺ທນິກາຍາຕິ ອສຸຈິກລລກູເປ. ໂອລິຄລ຺ເລຕິ ນິທ຺ຘມນກລເລ. ໂສ ຈາຕິ ໂສ ສີລວາຕິ ວຸຕ຺ຕຂີຓາສໂວ. ສີລກ຺ຂນ຺ເຘນາຕິ ສີລຣາສິນາ. ເສສປເທສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເອຕ຺ຖ ຈ ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓຎາຓໍ, ຕໍ ອເສກ຺ຂສ຺ສ ປວຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອເສກ຺ຂນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິຕຣານິ ສິກ຺ຂາປຣິໂຍສານປ຺ປຕ຺ຕຕາຍ ສຍມ຺ປິ ອເສກ຺ຂາເນວ. ຕານິ ຈ ປນ ໂລກຸຕ຺ຕຣານິ, ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓຎາຓໍ ໂລກິຍໍ.

ໂຣຫິຓີສູຕິ ຣຕ຺ຕວຓ຺ຓາສຸ. ສຣູປາສູຕິ ອຕ຺ຕໂນ ວຈ຺ຉເກຫິ ສມານຣູປາສຸ. ປາເຣວຕາສູຕິ ກໂປຕວຓ຺ຓາສຸ. ທນ຺ໂຕຕິ ນິພ຺ພິເສວໂນ. ປຸງ຺ຄໂວຕິ ອຸສໂຠ. ໂຘຣຍ຺ໂຫຕິ ຘຸຣວາໂຫ. ກລ຺ຍາຓຊວນິກ຺ກໂມຕິ ກລ຺ຍາເຓນ ອຸຊຸນາ ຊເວນ ຄນ຺ຕາ. ນາສ຺ສ ວຓ຺ຓໍ ປຣິກ຺ຂເຣຕິ ອສ຺ສ ໂຄຓສ຺ສ ສຣີຣວຓ຺ຓໍ ນ ອຸປປຣິກ຺ຂນ຺ຕິ, ຘຸຣວຫນກມ຺ມເມວ ປນ ອຸປປຣິກ຺ຂນ຺ຕິ. ຍສ຺ມິໍ ກສ຺ມິຎ຺ຈິ ຊາຕິເຍຕິ ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ກຸລຊາເຕ. ຍາສຸ ກາສຸຈິ ເອຕາສູຕິ ເອຕາສຸ ຂຕ຺ຕິຍາທິປ຺ປເຠທາສຸ ຍາສຸ ກາສຸຈິ ຊາຕີສຸ.

ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍສ຺ສ ເກວລີຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍສ຺ສ ເກວເລນ ສມນ຺ນາຄໂຕ, ປຣິປຸຓ຺ຓຠາເວນ ຍຸຕ຺ໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຂີຓາສໂວ ຫິ ສກລພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ ນາມ ໂຫຕິ. ເຕເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ປນ຺ນຠາໂຣຕິ ໂອໂຣປິຕຠາໂຣ, ຂນ຺ຘຠາຣໍ ກິເລສຠາຣໍ ກາມຄຸຓຠາຣຎ຺ຈ ໂອໂຣເປຕ຺ວາ ຐິໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກຕກິຈ຺ໂຈຕິ ຈຕູຫິ ມຄ຺ເຄຫິ ກິຈ຺ຈໍ ກຕ຺ວາ ຐິໂຕ. ປາຣຄູ ສພ຺ພຘມ຺ມານນ຺ຕິ ສພ຺ພຘມ຺ມາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາ ທ຺ວາທສາຍຕນານິ ອຏ຺ຐາຣສ ຘາຕຸໂຍ, ເຕສໍ ສພ຺ພຘມ຺ມານໍ ອຠິຎ຺ຎາປາຣໍ, ປຣິຎ຺ຎາປາຣໍ, ປຫານປາຣໍ, ຠາວນາປາຣໍ, ສຈ຺ຉິກິຣິຍາປາຣໍ, ສມາປຕ຺ຕິປາຣຎ຺ຈາຕິ ຉພ຺ພິຘໍ ປາຣໍ ຄຕຕ຺ຕາ ປາຣຄູ. ອນຸປາທາຍາຕິ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ. ນິພ຺ພຸໂຕຕິ ກິເລສສນ຺ຕາປຣຫິໂຕ. ວິຣເຊຕິ ຣາຄໂທສໂມຫຣຊຣຫິເຕ.

ອວິຊານນ຺ຕາຕິ ເຂຕ຺ຕໍ ອຊານນ຺ຕາ. ທຸມ຺ເມຘາຕິ ນິປ຺ປຎ຺ຎາ. ອສ຺ສຸຕາວິໂນຕິ ເຂຕ຺ຕວິນິຈ຺ຉຍສວເນນ ຣຫິຕາ. ພຫິທ຺ຘາຕິ ອິມມ຺ຫາ ສາສນາ ພຫິທ຺ຘາ. ນ ຫິ ສນ຺ເຕ ອຸປາສເຣຕິ ພຸທ຺ຘປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘຂີຓາສເວ ອຸຕ຺ຕມປຸຣິເສ ນ ອຸປສງ຺ກມນ຺ຕິ. ຘີຣສມ຺ມເຕຕິ ປຓ຺ຑິເຕຫິ ສມ຺ມເຕ ສມ຺ຠາວິເຕ. ມູລຊາຕາ ປຕິຏ຺ຐິຕາຕິ ອິມິນາ ໂສຕາປນ຺ນສ຺ສ ສທ຺ຘໍ ທສ຺ເສຕິ. ກຸເລ ວາ ອິຘ ຊາຍເຣຕິ ອິຘ ວາ ມນຸສ຺ສໂລເກ ຂຕ຺ຕິຍພ຺ຣາຫ຺ມຓເວສ຺ສກຸເລ ຊາຍນ຺ຕິ. ອຍເມວ ຫິ ຕິວິຘາ ກຸລສມ຺ປຕ຺ຕິ ນາມ. ອນຸປຸພ຺ເພນ ນິພ຺ພານໍ, ອຘິຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ສີລສມາຘິປຎ຺ຎາຕິ ອິເມ ຄຸເຓ ປູເຣຕ຺ວາ ອນຸກ຺ກເມນ ນິພ຺ພານໍ ອຘິຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ.

໘. ຕິກຓ຺ຓສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໕໙. ອຏ຺ຐເມ ຕິກຓ຺ໂຓຕິ ຕສ຺ສ ນາມໍ. ອຸປສງ຺ກມີຕິ ‘‘ສມໂຓ ກິຣ ໂຄຕໂມ ປຓ຺ຑິໂຕ, ຄຈ຺ຉິສ຺ສາມິ ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິກ’’ນ຺ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ຠຸຕ຺ຕປາຕຣາໂສ ມຫາຊນປຣິວຸໂຕ ອຸປສງ຺ກມິ. ຠຄວໂຕ ສມ຺ມຸຂາຕິ ທສພລສ຺ສ ປຸຣໂຕ ນິສີທິຕ຺ວາ. ວຓ຺ຓໍ ຠາສຕີຕິ ກສ຺ມາ ຠາສຕິ? ໂສ ກິຣ ອິໂຕ ປຸພ຺ເພ ຕຖາຄຕສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ອຄຕປຸພ຺ໂພ. ອຖສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ພຸທ຺ຘາ ນາມ ທຸຣາສທາ, ມຍິ ປຐມຕຣໍ ອກເຖນ຺ເຕ ກເຖຍ຺ຍ ວາ ນ ວາ. ສເຈ ນ ກເຖສ຺ສຕິ, ອຖ ມໍ ສມາຄມຏ຺ຐາເນ ກເຖນ຺ຕໍ ເອວໍ ວກ຺ຂນ຺ຕິ ‘ຕ຺ວໍ ອິຘ ກສ຺ມາ ກເຖສິ, ເຍນ ເຕ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ວຈນມຕ຺ຕມ຺ປິ ນ ລທ຺ຘ’ນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ‘ເອວໍ ເມ ອຍໍ ຄຣຫາ ມຸຈ຺ຈິສ຺ສຕີ’’’ຕິ ມຎ຺ຎມາໂນ ຠາສຕິ. ກິຎ຺ຈາປິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ວຓ຺ຓໍ ຠາສຕິ, ຕຖາຄຕສ຺ສ ປນ ຎາຓໍ ຆຏ຺ເຏສ຺ສາມີຕິ ອຘິປ຺ປາເຍເນວ ຠາສຕິ. ເອວມ຺ປິ ເຕວິຊ຺ຊາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາຕິ ເຕວິຊ຺ຊກພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ເອວໍປຓ຺ຑິຕາ ເອວໍຘີຣາ ເອວໍພ຺ຍຕ຺ຕາ ເອວໍພຫຸສ຺ສຸຕາ ເອວໍວາທິໂນ, ເອວໍສມ຺ມຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິຕິປີຕິ ອິມິນາ ເຕສໍ ປຓ຺ຑິຕາທິອາກາຣປຣິຈ຺ເຉທໍ ທສ຺ເສຕິ. ເອຕ຺ຕເກນ ກາຣເຓນ ປຓ຺ຑິຕາ…ເປ… ເອຕ຺ຕເກນ ກາຣເຓນ ສມ຺ມຕາຕິ ອຍຎ຺ຫິ ເອຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ.

ຍຖາ ກຖໍ ປນ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາຕິ ເອຕ຺ຖ ຍຖາຕິ ກາຣຓວຈນໍ, ກຖໍ ປນາຕິ ປຸຈ຺ຉາວຈນໍ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ກຖໍ ປນ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ເຕວິຊ຺ຊໍ ປຎ຺ຎາເປນ຺ຕິ. ຍຖາ ເອວໍ ສກ຺ກາ ໂຫຕິ ຊານິຕຸໍ, ຕໍ ກາຣຓໍ ວເທຫີຕິ. ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ‘‘ຊານນຏ຺ຐາເນເຍວ ມໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ປຸຈ຺ຉິ, ໂນ ອຊານນຏ຺ຐາເນ’’ຕິ ອຕ຺ຕມໂນ ຫຸຕ຺ວາ ອິຘ, ໂຠ ໂຄຕມາຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອຸຠໂຕຕິ ທ຺ວີຫິປິ ປກ຺ເຂຫິ. ມາຕິໂຕ ຈ ປິຕິໂຕ ຈາຕິ ຍສ຺ສ ມາຕາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓີ, ມາຕຸ ມາຕາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓີ, ຕສ຺ສາປິ ມາຕາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓີ. ປິຕາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ, ປິຕຸ ປິຕາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ, ຕສ຺ສາປິ ປິຕາ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ, ໂສ ອຸຠໂຕ ສຸຊາໂຕ ມາຕິໂຕ ຈ ປິຕິໂຕ ຈ. ສໍສຸທ຺ຘຄຫຓິໂກຕິ ຍສ຺ສ ສໍສຸທ຺ຘາ ມາຕຸ ຄຫຓີ, ກຸຈ຺ຉີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ‘‘ສມເວປາກິນິຍາ ຄຫຓິຍາ’’ຕິ ປນ ເອຕ຺ຖ ກມ຺ມຊເຕໂຊຘາຕຸ ຄຫຓີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

ຍາວ ສຕ຺ຕມາ ປິຕາມຫຍຸຄາຕິ ເອຕ຺ຖ ປິຕຸ ປິຕາ ປິຕາມໂຫ, ປິຕາມຫສ຺ສ ຍຸຄໍ ປິຕາມຫຍຸຄໍ. ຍຸຄນ຺ຕິ ອາຍຸປ຺ປມາຓໍ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອຠິລາປມຕ຺ຕເມວ ເຈຕໍ, ອຕ຺ຖໂຕ ປນ ປິຕາມໂຫເຍວ ປິຕາມຫຍຸຄໍ. ຕໂຕ ອຸທ຺ຘໍ ສພ຺ເພປິ ປຸພ຺ພປຸຣິສາ ປິຕາມຫຄ຺ຄຫເຓເນວ ຄຫິຕາ. ເອວໍ ຍາວ ສຕ຺ຕໂມ ປຸຣິໂສ, ຕາວ ສໍສຸທ຺ຘຄຫຓິໂກ, ອຖ ວາ ອກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ອນຸປກ຺ກຸຏ຺ໂຐ ຊາຕິວາເທນາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ອກ຺ຂິຕ຺ໂຕຕິ ‘‘ອປເນຖ ເອຕໍ, ກິໍ ອິມິນາ’’ຕິ ເອວໍ ອກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ອນວກ຺ຂິຕ຺ໂຕ. ອນຸປກ຺ກຸຏ຺ໂຐຕິ ນ ອຸປກ຺ກຸຏ຺ໂຐ, ນ ອກ຺ໂກສໍ ວາ ນິນ຺ທໍ ວາ ປຕ຺ຕປຸພ຺ໂພ. ເກນ ກາຣເຓນາຕິ? ຊາຕິວາເທນ. ‘‘ອິຕິປິ ຫີນຊາຕິໂກ ເອໂສ’’ຕິ ເອວຣູເປນ ວຈເນນາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອຊ຺ຌາຍໂກຕິ ອິທໍ ‘‘ນ ທານິເມ ຌາຍນ຺ຕິ, ນ ທານິເມ ຌາຍນ຺ຕີຕິ ໂຂ, ວາເສຏ຺ຐ, ອຊ຺ຌາຍກາ ອຊ຺ຌາຍກາເຕວ ຕຕິຍໍ ອກ຺ຂຣໍ ອຸປນິພ຺ພຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ (ທີ. ນິ. ໓.໑໓໒) ເອວໍ ປຐມກປ຺ປິກກາເລ ຌານວິຣຫິຕານໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ ຄຣຫວຈນໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ. ອິທານິ ປນ ຕໍ ອຊ຺ຌາຍຕີຕິ ອຊ຺ຌາຍໂກ, ມນ຺ເຕ ປຣິວຕ຺ເຕຕີຕິ ອິມິນາ ອຕ຺ເຖນ ປສໍສາວຈນໍ ກຕ຺ວາ ໂວຫຣນ຺ຕິ. ມນ຺ເຕ ຘາເຣຕີຕິ ມນ຺ຕຘໂຣ.

ຕິຓ຺ຓໍ ເວທານນ຺ຕິ ອິຣຸພ຺ເພທຍຊຸພ຺ເພທສາມພ຺ເພທານໍ. ໂອຏ຺ຐປຫຕກຣຓວເສນ ປາຣໍ ຄໂຕຕິ ປາຣຄູ. ສຫ ນິຆຓ຺ຑຸນາ ຈ ເກຏຸເຠນ ຈ ສນິຆຓ຺ຑຸເກຏຸຠານໍ. ນິຆຓ຺ຑູຕິ ນາມນິຆຓ຺ຑຸຣຸກ຺ຂາທີນໍ ເວວຈນປກາສກສຕ຺ຖໍ. ເກຏຸຠນ຺ຕິ ກິຣິຍາກປ຺ປວິກປ຺ໂປ ກວີນໍ ອຸປກາຣາຍ ສຕ຺ຖໍ. ສຫ ອກ຺ຂຣປ຺ປເຠເທນ ສາກ຺ຂຣປ຺ປເຠທານໍ. ອກ຺ຂຣປ຺ປເຠໂທຕິ ສິກ຺ຂາ ຈ ນິຣຸຕ຺ຕິ ຈ. ອິຕິຫາສປຎ຺ຈມານນ຺ຕິ ອາຖພ຺ພຓເວທໍ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ກຕ຺ວາ ອິຕິຫ ອາສ, ອິຕິຫ ອາສາຕິ ອີທິສວຈນປຏິສໍຍຸຕ຺ໂຕ ປຸຣາຓກຖາສງ຺ຂາໂຕ ຂຕ຺ຕວິຊ຺ຊາສງ຺ຂາໂຕ ວາ ອິຕິຫາໂສ ປຎ຺ຈໂມ ເອເຕສນ຺ຕິ ອິຕິຫາສປຎ຺ຈມາ. ເຕສໍ ອິຕິຫາສປຎ຺ຈມານໍ ເວທານໍ.

ປທໍ ຕທວເສສຎ຺ຈ ພ຺ຍາກຣຓໍ ອຘີຍຕິ ເວເທຕິ ຈາຕິ ປທໂກ ເວຍ຺ຍາກຣໂຓ. ໂລກາຍຕໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ວິຕຓ຺ຑວາທສຕ຺ຖໍ. ມຫາປຸຣິສລກ຺ຂຓນ຺ຕິ ມຫາປຸຣິສານໍ ພຸທ຺ຘາທີນໍ ລກ຺ຂຓທີປກໍ ທ຺ວາທສສຫສ຺ສຄນ຺ຖປມາຓໍ ສຕ຺ຖໍ, ຍຕ຺ຖ ໂສຬສສຫສ຺ສຄາຖາປທປຣິມາຓາ ພຸທ຺ຘມນ຺ຕາ ນາມ ອເຫສຸໍ, ເຍສໍ ວເສນ ‘‘ອິມິນາ ລກ຺ຂເຓນ ສມນ຺ນາຄຕາ ພຸທ຺ຘາ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ, ອິມິນາ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘາ, ທ຺ເວ ອຄ຺ຄສາວກາ, ອສີຕິ ມຫາສາວກາ, ພຸທ຺ຘມາຕາ, ພຸທ຺ຘປິຕາ, ອຄ຺ຄຸປຏ຺ຐາກາ, ອຄ຺ຄຸປຏ຺ຐາຍິກາ, ຣາຊາ ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ’’ຕິ ອຍໍ ວິເສໂສ ຎາຍຕິ. ອນວໂຍຕິ ອິເມສຸ ໂລກາຍຕມຫາປຸຣິສລກ຺ຂເຓສຸ ອນູໂນ ປຣິປູຣກາຣີ, ອວໂຍ ນ ໂຫຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອວໂຍ ນາມ ໂຍ ຕານິ ອຕ຺ຖໂຕ ຈ ຄນ຺ຖໂຕ ຈ ສນ຺ຘາເຣຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ. ອຖ ວາ ອນວໂຍຕິ ອນຸ ອວໂຍ, ສນ຺ຘິວເສນ ອຸກາຣໂລໂປ. ອນຸ ອວໂຍ ປຣິປຸຓ຺ຓສິປ຺ໂປຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເຕນ ຫີຕິ ອິທໍ ຠຄວາ ນໍ ອາຍາຈນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ອິທານິສ຺ສ ປຎ຺ຫໍ ກເຖຕຸໍ ກາໂລ’’ຕິ ຎຕ຺ວາ ອາຫ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ຍສ຺ມາ ມໍ ອາຍາຈສິ, ຕສ຺ມາ ສຸຓາຫີຕິ. ວິວິຈ຺ເຈວ ກາເມຫີຕິອາທິ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ (ວິສຸທ຺ຘິ. ໑.໗໐) ວິຕ຺ຖາຣິຕເມວ. ອິຘ ປເນຕໍ ຕິສ຺ສນ຺ນໍ ວິຊ຺ຊານໍ ປຸພ຺ພຠາຄປຏິປຕ຺ຕິທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຕຕ຺ຖ ທ຺ວິນ຺ນໍ ວິຊ຺ຊານໍ ອນຸປທວຓ຺ຓນາ ເຈວ ຠາວນານໂຍ ຈ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ (ວິສຸທ຺ຘິ. ໒.໔໐໒ ອາທໂຍ) ວິຕ຺ຖາຣິໂຕວ.

ປຐມາ ວິຊ຺ຊາຕິ ປຐມໍ ອຸປ຺ປນ຺ນາຕິ ປຐມາ, ວິທິຕກຣຓຏ຺ເຐນ ວິຊ຺ຊາ. ກິໍ ວິທິຕໍ ກໂຣຕິ? ປຸພ຺ເພນິວາສໍ. ອວິຊ຺ຊາຕິ ຕສ຺ເສວ ປຸພ຺ເພນິວາສສ຺ສ ອວິທິຕກຣຓຏ຺ເຐນ ຕປ຺ປຏິຈ຺ຉາທໂກ ໂມໂຫ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕໂມຕິ ສ຺ເວວ ໂມໂຫ ປຏິຈ຺ຉາທກຏ຺ເຐນ ຕໂມຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອາໂລໂກຕິ ສາເຍວ ວິຊ຺ຊາ ໂອຠາສກຣຓຏ຺ເຐນ ອາໂລໂກຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ວິຊ຺ຊາ ອຘິຄຕາຕິ ອຍໍ ອຕ຺ໂຖ. ເສສໍ ປສໍສາວຈນໍ. ໂຍຊນາ ປເນຕ຺ຖ ອຍມສ຺ສ ວິຊ຺ຊາ ອຘິຄຕາ, ອຖສ຺ສ ອຘິຄຕວິຊ຺ຊສ຺ສ ອວິຊ຺ຊາ ວິຫຕາ ວິນຏ຺ຐາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກສ຺ມາ? ຍສ຺ມາ ວິຊ຺ຊາ ອຸປ຺ປນ຺ນາ. ອິຕຣສ຺ມິມ຺ປິ ປທທ຺ວເຍ ເອເສວ ນໂຍ. ຍຖາ ຕນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຍຖາຕິ ໂອປມ຺ມໍ, ຕນ຺ຕິ ນິປາຕມຕ຺ຕໍ. ສຕິຍາ ອວິປ຺ປວາເສນ ອປ຺ປມຕ຺ຕສ຺ສ. ວີຣິຍາຕາເປນ ອາຕາປິໂນ. ກາເຍ ຈ ຊີວິເຕ ຈ ອນເປກ຺ຂຕາຍ ປຫິຕຕ຺ຕສ຺ສ. ເປສິຕຕ຺ຕສ຺ສາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ຍຖາ ອປ຺ປມຕ຺ຕສ຺ສ ອາຕາປິໂນ ປຫິຕຕ຺ຕສ຺ສ ວິຫຣໂຕ ອວິຊ຺ຊາ ວິຫຎ຺ເຎຍ຺ຍ, ວິຊ຺ຊາ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ. ຕໂມ ວິຫຎ຺ເຎຍ຺ຍ, ອາໂລໂກ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ເອວເມວ ຕສ຺ສ ອວິຊ຺ຊາ ວິຫຕາ, ວິຊ຺ຊາ ອຸປ຺ປນ຺ນາ. ຕໂມ ວິຫໂຕ, ອາໂລໂກ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ. ເອຕສ຺ສ ເຕນ ປຘານານຸໂຍຄສ຺ສ ອນຸຣູປເມວ ຜລໍ ລທ຺ຘນ຺ຕິ.

ຈຸຕູປປາຕກຖາຍໍ ວິຊ຺ຊາຕິ ທິພ຺ພຈກ຺ຂຸຎາຓວິຊ຺ຊາ. ອວິຊ຺ຊາຕິ ສຕ຺ຕານໍ ຈຸຕິປຏິສນ຺ຘິປ຺ປຏິຈ຺ຉາທິກາ ອວິຊ຺ຊາ. ເສສໍ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ.

ຕຕິຍວິຊ຺ຊາຍ ໂສ ເອວໍ ສມາຫິເຕ ຈິຕ຺ເຕຕິ ວິປສ຺ສນາປາທກໍ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານຈິຕ຺ຕໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອາສວານໍ ຂຍຎາຓາຍາຕິ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄຎາຓຕ຺ຖາຍ. ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ໂຄ ຫິ ອາສວວິນາສນໂຕ ອາສວານໍ ຂໂຍຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕຕ຺ຣ ເຈຕໍ ຎາຓໍ ຕຕ຺ຖ ປຣິຍາປນ຺ນຕ຺ຕາຕິ. ຈິຕ຺ຕໍ ອຠິນິນ຺ນາເມຕີຕິ ວິປສ຺ສນາຈິຕ຺ຕໍ ອຠິນີຫຣຕິ. ໂສ ອິທໍ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ເອວມາທີສຸ ເອຕ຺ຕກໍ ທຸກ຺ຂໍ, ນ ອິໂຕ ຠິຍ຺ໂຍຕິ ສພ຺ພມ຺ປິ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈໍ ສຣສລກ຺ຂຓປ຺ປຏິເວເຘນ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ ປຏິວິຊ຺ຌຕິ, ຕສ຺ສ ຈ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ນິພ຺ພຕ຺ຕິກໍ ຕຓ຺ຫໍ ‘‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂສມຸທໂຍ’’ຕິ, ຕທຸຠຍມ຺ປິ ຍໍ ຐານໍ ປຕ຺ວາ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ຕໍ ເຕສໍ ອປວຕ຺ຕິໍ ນິພ຺ພານໍ ‘‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣໂຘ’’ຕິ. ຕສ຺ສ ຈ ສມ຺ປາປກໍ ອຣິຍມຄ຺ຄໍ ‘‘ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນີ ປຏິປທາ’’ຕິ ສຣສລກ຺ຂຓປ຺ປຏິເວເຘນ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ ປຏິວິຊ຺ຌຕີຕິ ເອວມຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ເອວໍ ສຣູປໂຕ ສຈ຺ຈານິ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ກິເລສວເສນ ປຣິຍາຍໂຕ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອິເມ ອາສວາຕິອາທິມາຫ. ຕສ຺ສ ເອວໍ ຊານໂຕ ເອວໍ ປສ຺ສໂຕຕິ ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ເອວໍ ຊານນ຺ຕສ຺ສ ເອວໍ ປສ຺ສນ຺ຕສ຺ສ. ສຫ ວິປສ຺ສນາຍ ໂກຏິປ຺ປຕ຺ຕໍ ມຄ຺ຄໍ ກເຖສິ. ກາມາສວາຕິ ກາມາສວໂຕ. ວິມຸຈ຺ຈຕີຕິ ອິມິນາ ມຄ຺ຄກ຺ຂຓໍ ທສ຺ເສຕິ. ມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຈ຺ຈຕິ, ຜລກ຺ຂເຓ ວິມຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ວິມຸຕ຺ຕສ຺ມິໍ ວິມຸຕ຺ຕມິຕິ ຎາຓນ຺ຕິ ອິມິນາ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓຎາຓໍ ທສ຺ເສຕິ. ຂີຓາ ຊາຕີຕິອາທີຫິ ຕສ຺ສ ຠູມິໍ. ເຕນ ຫິ ຎາເຓນ ໂສ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂນ຺ໂຕ ຂີຓາ ຊາຕີຕິອາທີນິ ປຊານາຕິ. ກຕມາ ປນສ຺ສ ຊາຕິ ຂີຓາ, ກຖຎ຺ຈ ນໍ ປຊານາຕີຕິ? ນ ຕາວສ຺ສ ອຕີຕາ ຊາຕິ ຂີຓາ ປຸພ຺ເພວ ຂີຓຕ຺ຕາ, ນ ອນາຄຕາ, ອນາຄເຕ ວາຍາມາຠາວໂຕ, ນ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາ, ວິຊ຺ຊມານຕ຺ຕາ. ຍາ ປນ ມຄ຺ຄສ຺ສ ອຠາວິຕຕ຺ຕາ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ ເອກຈຕຸປຎ຺ຈໂວກາຣຠເວສຸ ເອກຈຕຸປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘປ຺ປເຠທາ ຊາຕິ, ສາ ມຄ຺ຄສ຺ສ ຠາວິຕຕ຺ຕາ ອນຸປ຺ປາທຘມ຺ມຕໍ ອາປຊ຺ຊເນນ ຂີຓາ. ຕໍ ໂສ ມຄ຺ຄຠາວນາຍ ປຫີນກິເລເສ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ກິເລສາຠາເວ ວິຊ຺ຊມານມ຺ປິ ກມ຺ມໍ ອາຍຕິອປ຺ປຏິສນ຺ຘິກໍ ໂຫຕີຕິ ຊານນ຺ໂຕ ປຊານາຕິ.

ວຸສິຕນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຖໍ ປຣິວຸຕ຺ຖໍ, ກຕໍ ຈຣິຕໍ ນິຏ຺ຐິຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍນ຺ຕິ ມຄ຺ຄພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ. ປຸຖຸຊ຺ຊນກລ຺ຍາຓເກນ ຫິ ສທ຺ຘິໍ ສຕ຺ຕ ເສກ຺ຂາ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍວາສໍ ວສນ຺ຕິ ນາມ, ຂີຓາສໂວ ວຸຕ຺ຖວາໂສ. ຕສ຺ມາ ໂສ ອຕ຺ຕໂນ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍວາສໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂນ຺ໂຕ ‘‘ວຸສິຕໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍ’’ນ຺ຕິ ປຊານາຕິ. ກຕໍ ກຣຓີຍນ຺ຕິ ຈຕູສຸ ສຈ຺ເຈສຸ ຈຕູຫິ ມຄ຺ເຄຫິ ປຣິຎ຺ຎາປຫານສຈ຺ຉິກິຣິຍາຠາວນາຠິສມຍວເສນ ໂສຬສວິຘມ຺ປິ ກິຈ຺ຈໍ ນິຏ຺ຐາປິຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຸຖຸຊ຺ຊນກລ຺ຍາຓກາທໂຍ ຫິ ຕໍ ກິຈ຺ຈໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ຂີຓາສໂວ ກຕກຣຓີໂຍ. ຕສ຺ມາ ໂສ ອຕ຺ຕໂນ ກຣຓີຍໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂນ຺ໂຕ ‘‘ກຕໍ ກຣຓີຍ’’ນ຺ຕິ ປຊານາຕິ. ນາປຣໍ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາຕິ ປຸນ ອິຕ຺ຖຠາວາຍ, ເອວໍ ໂສຬສວິຘກິຈ຺ຈຠາວາຍ ກິເລສກ຺ຂຍາຍ ວາ ມຄ຺ຄຠາວນາກິຈ຺ຈໍ ເມ ນຕ຺ຖີຕິ ປຊານາຕິ. ອຖ ວາ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕາຍາຕິ ອິຕ຺ຖຠາວໂຕ, ອິມສ຺ມາ ເອວໍ ປກາຣາ ອິທານິ ວຕ຺ຕມານກ຺ຂນ຺ຘສນ຺ຕານາ ອປຣໍ ຂນ຺ຘສນ຺ຕານໍ ມຍ຺ຫໍ ນຕ຺ຖິ, ອິເມ ປນ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາ ປຣິຎ຺ຎາຕາ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ ຉິນ຺ນມູລກາ ຣຸກ຺ຂາ ວິຍ. ເຕ ຈຣິມກວິຎ຺ຎາຓນິໂຣເຘນ ອນຸປາທາໂນ ວິຍ ຊາຕເວໂທ ນິພ຺ພາຍິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ປຊານາຕິ. ອິຘ ວິຊ຺ຊາຕິ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄຎາຓວິຊ຺ຊາ. ອວິຊ຺ຊາຕິ ຈຕຸສຈ຺ຈປ຺ປຏິຈ຺ຉາທິກາ ອວິຊ຺ຊາ. ເສສໍ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ.

ອນຸຈ຺ຈາວຈສີລສ຺ສາຕິ ຍສ຺ສ ສີລໍ ກາເລນ ຫາຍຕິ, ກາເລນ ວຑ຺ຒຕິ, ໂສ ອຸຈ຺ຈາວຈສີໂລ ນາມ ໂຫຕິ. ຂີຓາສວສ຺ສ ປນ ສີລໍ ເອກນ຺ຕວຑ຺ຒິຕເມວ. ຕສ຺ມາ ໂສ ອນຸຈ຺ຈາວຈສີໂລ ນາມ ໂຫຕິ. ວສີຠູຕນ຺ຕິ ວສິປ຺ປຕ຺ຕໍ. ສຸສມາຫິຕນ຺ຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ສມາຫິຕໍ, ອາຣມ຺ມຓມ຺ຫິ ສຸຏ຺ຐປິຕໍ. ຘີຣນ຺ຕິ ຘິຕິສມ຺ປນ຺ນໍ. ມຈ຺ຈຸຫາຍິນນ຺ຕິ ມຈ຺ຈຸໍ ຊຫິຕ຺ວາ ຐິຕໍ. ສພ຺ພປ຺ປຫາຍິນນ຺ຕິ ສພ຺ເພ ປາປຘມ຺ເມ ປຊຫິຕ຺ວາ ຐິຕໍ. ພຸທ຺ຘນ຺ຕິ ຈຕຸສຈ຺ຈພຸທ຺ຘໍ. ອນ຺ຕິມເທຫິນນ຺ຕິ ສພ຺ພປຈ຺ຉິມສຣີຣຘາຣິນໍ. ຕໍ ນມສ຺ສນ຺ຕິ ໂຄຕມນ຺ຕິ ຕໍ ໂຄຕມໂຄຕ຺ຕໍ ພຸທ຺ຘສາວກາ ນມສ຺ສນ຺ຕິ. ອຖ ວາ ໂຄຕມພຸທ຺ຘສ຺ສ ສາວໂກປິ ໂຄຕໂມ, ຕໍ ໂຄຕມໍ ເທວມນຸສ຺ສາ ນມສ຺ສນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ປຸພ຺ເພນິວາສນ຺ຕິ ປຸພ຺ເພນິວຸຕ຺ຖກ຺ຂນ຺ຘປຣມ຺ປຣໍ. ໂຍເວຕີຕິ ໂຍ ອເວຕິ ອວຄຈ຺ຉຕິ. ໂຍເວທີຕິປິ ປາໂຐ. ໂຍ ອເວທິ, ວິທິຕໍ ປາກຏໍ ກຕ຺ວາ ຐິໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສຄ຺ຄາປາຍຎ຺ຈ ປສ຺ສຕີຕິ ຉ ກາມາວຈເຣ ນວ ພ຺ຣຫ຺ມໂລເກ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຈ ອປາເຍ ປສ຺ສຕິ. ຊາຕິກ຺ຂຍໍ ປຕ຺ໂຕຕິ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ໂຕ. ອຠິຎ຺ຎາໂວສິໂຕຕິ ຊານິຕ຺ວາ ກິຈ຺ຈໂວສາເນນ ໂວສິໂຕ. ມຸນີຕິ ໂມເນຍ຺ເຍນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຂີຓາສວມຸນິ. ເອຕາຫີຕິ ເຫຏ຺ຐາ ນິທ຺ທິຏ຺ຐາຫິ ປຸພ຺ເພນິວາສຎາຓາທີຫິ. ນາຎ຺ຎໍ ລປິຕລາປນນ຺ຕິ ໂຍ ປນຎ຺ໂຎ ເຕວິຊ຺ໂຊຕິ ອຎ຺ເຎຫິ ລປິຕວຈນມຕ຺ຕເມວ ລປຕິ, ຕມຫໍ ເຕວິຊ຺ໂຊຕິ ນ ວທາມິ, ອຕ຺ຕປຈ຺ຈກ຺ຂໂຕ ຎຕ຺ວາ ປຣສ຺ສປິ ຕິສ຺ໂສ ວິຊ຺ຊາ ກເຖນ຺ຕເມວາຫໍ ເຕວິຊ຺ໂຊຕິ ວທາມີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກລນ຺ຕິ ໂກຏ຺ຐາສໍ. ນາຄ຺ຆຕີຕິ ນ ປາປຸຓາຕິ. ອິທານິ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຠຄວໂຕ ກຖາຍ ປສນ຺ໂນ ປສນ຺ນາກາຣໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ອຠິກ຺ກນ຺ຕນ຺ຕິອາທິມາຫ.

໙. ຊາຓຸສ຺ໂສຓິສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໖໐. ນວເມ ຍສ຺ສສ຺ສູຕິ ຍສ຺ສ ຠເວຍ຺ຍຸໍ. ຍຎ຺ໂຎຕິອາທີສຸ ຍຊິຕພ຺ໂພຕິ ຍຎ຺ໂຎ, ເທຍ຺ຍຘມ຺ມສ຺ເສຕໍ ນາມໍ. ສທ຺ຘນ຺ຕິ ມຕກຠຕ຺ຕໍ. ຖາລິປາໂກຕິ ວຣປຸຣິສານໍ ທາຕພ຺ພຍຸຕ຺ຕໍ ຠຕ຺ຕໍ. ເທຍ຺ຍຘມ຺ມນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕາວເສສໍ ຍໍກິຎ຺ຈິ ເທຍ຺ຍຘມ຺ມໍ ນາມ. ເຕວິຊ຺ເຊສຸ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓສຸ ທານໍ ທເທຍ຺ຍາຕິ ສພ຺ພເມຕໍ ທານໍ ເຕວິຊ຺ເຊສຸ ທເທຍ຺ຍ, ເຕວິຊ຺ຊາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາວ ປຏິຄ຺ຄເຫຕຸໍ ຍຸຕ຺ຕາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ເສສເມຕ຺ຖ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕນຍເມວາຕິ.

໑໐. ສງ຺ຄາຣວສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໖໑. ທສເມ ສງ຺ຄາຣໂວຕິ ເອວໍນາມໂກ ຣາຊຄຫນຄເຣ ຊິຓ຺ຓປຏິສງ຺ຂຣຓກາຣໂກ ອາຍຸຕ຺ຕກພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ. ອຸປສງ຺ກມີຕິ ຠຸຕ຺ຕປາຕຣາໂສ ຫຸຕ຺ວາ ມຫາຊນປຣິວຸໂຕ ອຸປສງ຺ກມິ. ມຍມສ຺ສູຕິ ເອຕ຺ຖ ອສ຺ສູຕິ ນິປາຕມຕ຺ຕໍ, ມຍໍ, ໂຠ ໂຄຕມ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ນາມາຕິ ອິທເມວ ອຕ຺ຖປທໍ. ຍຎ຺ຎໍ ຍຊາມາຕິ ພາຫິຣສມເຍ ສພ຺ພຈຕຸກ຺ເກນ ສພ຺ພຏ຺ຐເກນ ສພ຺ພໂສຬສເກນ ສພ຺ພທ຺ວຕ຺ຕິໍສາຍ ສພ຺ພຈຕຸສຏ຺ຐິຍາ ສພ຺ພສເຕນ ສພ຺ພປຎ຺ຈສເຕນາຕິ ຈ ເອວໍ ປາຓຆາຕປຏິສໍຍຸຕ຺ໂຕ ຍຎ຺ໂຎ ນາມ ໂຫຕິ. ຕໍ ສນ຺ຘາເຍວມາຫ. ອເນກສາຣີຣິກນ຺ຕິ ອເນກສຣີຣສມ຺ຠວໍ. ຍທິທນ຺ຕິ ຍາ ເອສາ. ຍຎ຺ຎາຘິກຣຓນ຺ຕິ ຍຊນກາຣຓາ ເຈວ ຍາຊນກາຣຓາ ຈາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອກສ຺ມິຎ຺ຫິ ພຫູນໍ ທທນ຺ເຕປິ ທາເປນ຺ເຕປິ ພຫູສຸປິ ພຫູນໍ ເທນ຺ເຕສຸປິ ທາເປນ຺ເຕສຸປິ ປຸຎ຺ຎປຏິປທາ ອເນກສາຣີຣິກາ ນາມ ໂຫຕິ. ຕໍ ສນ຺ຘາເຍຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຸຍ຺ຫຎ຺ຈ ຕຸຍ຺ຫຎ຺ຈ ຍຊາມີຕິ ວທນ຺ຕສ຺ສາປິ ຕ຺ວຎ຺ຈ ຕ຺ວຎ຺ຈ ຍຊາຫີຕິ ອາຓາເປນ຺ຕສ຺ສາປິ ຈ ອເນກສາຣີຣິກາວ ໂຫຕິ. ຕມ຺ປິ ສນ຺ຘາເຍຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍສ຺ສ ວາ ຕສ຺ສ ວາຕິ ຍສ຺ມາ ວາ ຕສ຺ມາ ວາ. ເອກມຕ຺ຕານໍ ທເມຕີຕິ ອຕ຺ຕໂນ ອິນ຺ທ຺ຣິຍທມນວເສນ ເອກໍ ອຕ຺ຕານເມວ ທເມຕິ. ເອກມຕ຺ຕານໍ ສເມຕີຕິ ອຕ຺ຕໂນ ຣາຄາທິສມນວເສນ ເອກໍ ອຕ຺ຕານເມວ ສເມຕິ. ປຣິນິພ຺ພາເປຕີຕິ ຣາຄາທິປຣິນິພ຺ພາເນເນວ ປຣິນິພ຺ພາເປຕິ. ເອວມສ຺ສາຍນ຺ຕິ ເອວໍ ສນ຺ເຕປິ ອຍໍ.

ເອວມິທໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ກຖໍ ສຸຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ອຍໍ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ປສຸຆາຕກສໍຍຸຕ຺ຕໍ ມຫາຍຎ຺ຎໍ ອເນກສາຣີຣິກໍ ປຸຎ຺ຎປຏິປທໍ ວເທຕິ, ປພ຺ພຊ຺ຊາມູລກໍ ປນ ປຸຎ຺ຎຸປ຺ປຕ຺ຕິປຏິປທໍ ເອກສາຣີຣິກນ຺ຕິ ວເທຕິ. ເນວາຍໍ ເອກສາຣີຣິກໍ ຊານາຕິ, ນ ອເນກສາຣີຣິກໍ, ຫນ຺ທສ຺ສ ເອກສາຣີຣິກຎ຺ຈ ອເນກສາຣີຣິກຎ຺ຈ ປຏິປທໍ ເທເສສ຺ສາມີ’’ຕິ ອຸປຣິ ເທສນໍ ວຑ຺ເຒນ຺ໂຕ ເຕນ ຫິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຍຖາ ເຕ ຂເມຍ຺ຍາຕິ ຍຖາ ຕຸຍ຺ຫໍ ຣຸຈ຺ເຈຍ຺ຍ. ອິຘ ຕຖາຄໂຕ ໂລເກ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິອາທິ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ ວິຕ຺ຖາຣິຕເມວ. ເອຖາຍໍ ມຄ຺ໂຄຕິ ເອຖ ຕຸມ຺ເຫ, ອຫມນຸສາສາມິ, ອຍໍ ມຄ຺ໂຄ. ອຍໍ ປຏິປທາຕິ ຕສ຺ເສວ ເວວຈນໍ. ຍຖາ ປຏິປນ຺ໂນຕິ ເຍນ ມຄ຺ເຄນ ປຏິປນ຺ໂນ. ອນຸຕ຺ຕຣໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິໂຍຄຘນ຺ຕິ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄສງ຺ຂາຕສ຺ສ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍສ຺ສ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ໂອຄຘໍ ອຸຕ຺ຕມປຕິຏ຺ຐາຠູຕໍ ນິພ຺ພານໍ. ອິຈ຺ຈາຍນ຺ຕິ ອິຕິ ອຍໍ.

ອປ຺ປຏ຺ຐຕຣາຕິ ຍຕ຺ຖ ພຫູຫິ ເວຍ຺ຍາວຈ຺ຈກເຣຫິ ວາ ອຸປກຣເຓຫິ ວາ ອຕ຺ໂຖ ນຕ຺ຖິ. ອປ຺ປສມາຣມ຺ຠຕຣາຕິ ຍຕ຺ຖ ພຫູນໍ ກມ຺ມຈ຺ເຉທວເສນ ປີຬາສງ຺ຂາໂຕ ສມາຣມ຺ໂຠ ນຕ຺ຖິ. ເສຍ຺ຍຖາປິ ຠວໍ ໂຄຕໂມ, ຠວໍ ຈານນ຺ໂທ, ເອເຕ ເມ ປຸຊ຺ຊາຕິ ຍຖາ ຠວໍ ໂຄຕໂມ, ຠວຎ຺ຈານນ຺ໂທ, ເອວຣູປາ ມມ ປູຊິຕາ, ຕຸມ຺ເຫເຍວ ທ຺ເວ ຊນາ ມຍ຺ຫໍ ປຸຊ຺ຊາ ຈ ປາສໍສາ ຈາຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ສນ຺ຘາເຍຕໍ ວທຕິ. ຕສ຺ສ ກິຣ ເອວໍ ອໂຫສິ – ‘‘ອານນ຺ທຕ຺ເຖໂຣ ມໍເຍວ ອິມໍ ປຎ຺ຫໍ ກຖາເປຕຸກາໂມ, ອຕ຺ຕໂນ ໂຂ ປນ ວຓ຺ເຓ ວຸຕ຺ເຕ ປທຸສ຺ສນໂກ ນາມ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ. ຕສ຺ມາ ປຎ຺ຫໍ ອກເຖຕຸກາໂມ ວຓ຺ຓຠຓເນນ ວິກ຺ເຂປໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ເອວມາຫ.

ນ ໂຂ ຕ຺ຍາຫນ຺ຕິ ນ ໂຂ ເຕ ອຫໍ. ເຖໂຣປິ ກິຣ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ອຍໍ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ປຎ຺ຫໍ ອກເຖຕຸກາໂມ ປຣິວຕ຺ຕຕິ, ອິມໍ ປຎ຺ຫໍ ເອຕໍເຍວ ກຖາເປສ຺ສາມີ’’ຕິ. ຕສ຺ມາ ນໍ ເອວມາຫ.

ສຫຘມ຺ມິກນ຺ຕິ ສກາຣຓໍ. ສໍສາເທຕີຕິ ສໍສີທາເປຕິ. ໂນ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕີຕິ ນ ກເຖຕິ. ຍໍນູນາຫໍ ປຣິໂມເຈຍ຺ຍນ຺ຕິ ຍໍນູນາຫໍ ອຸໂຠເປເຕ ວິເຫສໂຕ ປຣິໂມເຈຍ຺ຍໍ. ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຫິ ອານນ຺ເທນ ປຸຈ຺ຉິຕໍ ປຎ຺ຫໍ ອກເຖນ຺ໂຕ ວິເຫເສຕິ, ອານນ຺ໂທປິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໍ ອກເຖນ຺ຕໍ ກຖາເປນ຺ໂຕ. ອິຕິ ອຸໂຠເປເຕ ວິເຫສໂຕ ໂມເຈສ຺ສາມີຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ເອວມາຫ. ກາ ນ຺ວຊ຺ຊາຕິ ກາ ນຸ ອຊ຺ຊ. ອນ຺ຕຣາກຖາ ອຸທປາທີຕິ ອຎ຺ຎິສ຺ສາ ກຖາຍ ອນ຺ຕຣນ຺ຕເຣ ກຕຣາ ກຖາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊີຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ຕທາ ກິຣ ຣາຊນ຺ເຕປຸເຣ ຕີຓິ ປາຏິຫາຣິຍານິ ອາຣພ຺ຠ ກຖາ ອຸທປາທິ, ຕໍ ປຸຈ຺ຉາມີຕິ ສຕ຺ຖາ ເອວມາຫ. ອຖ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ‘‘ອິທານິ ວຕ຺ຕຸໍ ສກ຺ຂິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຣາຊນ຺ເຕປຸເຣ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ກຖໍ ອາໂຣເຈນ຺ໂຕ ອຍໍ ຂ຺ວຊ຺ຊ, ໂຠ ໂຄຕມາຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ອຍໍ ຂ຺ວຊ຺ຊາຕິ ອຍໍ ໂຂ ອຊ຺ຊ. ປຸພ຺ເພ ສຸທນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ສຸທນ຺ຕິ ນິປາຕມຕ຺ຕໍ. ອຸຕ຺ຕຣິ ມນຸສ຺ສຘມ຺ມາຕິ ທສກຸສລກມ຺ມປຖສງ຺ຂາຕາ ມນຸສ຺ສຘມ຺ມາ ອຸຕ຺ຕຣິໍ. ອິທ຺ຘິປາຏິຫາຣິຍໍ ທສ຺ເສສຸນ຺ຕິ ຠິກ຺ຂາຈາຣໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕາ ອາກາເສເນວ ຄມິໍສຸ ເຈວ ອາຄມິໍສຸ ຈາຕິ ເອວໍ ປຸພ຺ເພ ປວຕ຺ຕໍ ອາກາສຄມນໍ ສນ຺ຘາເຍວມາຫ. ເອຕຣຫິ ປນ ພຫຸຕຣາ ຈ ຠິກ຺ຂູຕິ ອິທໍ ໂສ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ‘‘ປຸພ຺ເພ ຠິກ຺ຂູ ‘ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຈ຺ຈເຍ ອຸປ຺ປາເທສ຺ສາມາ’ຕິ ມຎ຺ເຎ ເອວມກໍສຸ, ອິທານິ ປຈ຺ຈຍານໍ ອຸປ຺ປນ຺ນຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ໂສປ຺ເປນ ເຈວ ປມາເທນ ຈ ວີຕິນາເມນ຺ຕີ’’ຕິ ລທ຺ຘິຍາ ເອວມາຫ.

ປາຏິຫາຣິຍານີຕິ ປຈ຺ຈນີກປຏິຫຣຓວເສນ ປາຏິຫາຣິຍານິ. ອິທ຺ຘິປາຏິຫາຣິຍນ຺ຕິ ອິຊ຺ຌນວເສນ ອິທ຺ຘິ, ປຏິຫຣຓວເສນ ປາຏິຫາຣິຍໍ, ອິທ຺ຘິເຍວ ປາຏິຫາຣິຍໍ ອິທ຺ຘິປາຏິຫາຣິຍໍ. ອິຕເຣສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອເນກວິຫິຕໍ ອິທ຺ຘິວິຘນ຺ຕິອາທີນໍ ອຕ຺ໂຖ ເຈວ ຠາວນານໂຍ ຈ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ (ວິສຸທ຺ຘິ. ໒.໓໖໕) ວິຕ຺ຖາຣິໂຕວ.

ນິມິຕ຺ເຕນ ອາທິສຕີຕິ ອາຄຕນິມິຕ຺ເຕນ ວາ ຄຕນິມິຕ຺ເຕນ ວາ ຐິຕນິມິຕ຺ເຕນ ວາ ‘‘ອິທໍ ນາມ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ກເຖຕິ. ຕຕ຺ຣິທໍ ວຕ຺ຖຸ – ເອໂກ ກິຣ ຣາຊາ ຕິສ຺ໂສ ມຸຕ຺ຕາ ຄເຫຕ຺ວາ ປຸໂຣຫິຕໍ ປຸຈ຺ຉິ ‘‘ກິໍ ເມ, ອາຈຣິຍ, ຫຕ຺ເຖ’’ຕິ. ໂສ ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ໂອໂລເກສິ, ເຕນ ຈ ສມເຍນ ເອກາ ສຣພູ ‘‘ມກ຺ຂິກໍ ຄເຫສ຺ສາມີ’’ຕິ ປກ຺ຂນ຺ຕາ, ຄຫຓກາເລ ມກ຺ຂິກາ ປລາຕາ. ໂສ ມກ຺ຂິກາຍ ມຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ‘‘ມຸຕ຺ຕາ ມຫາຣາຊາ’’ຕິ ອາຫ. ມຸຕ຺ຕາ ຕາວ ໂຫນ຺ຕຸ, ກຕິ ມຸຕ຺ຕາຕິ. ໂສ ປຸນ ນິມິຕ຺ຕໍ ໂອໂລເກສິ. ອຖາວິທູເຣ ກຸກ຺ກຸໂຏ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ສທ຺ທໍ ນິຈ຺ຉາເຣສິ. ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ‘‘ຕິສ຺ໂສ ມຫາຣາຊາ’’ຕິ ອາຫ. ເອວໍ ເອກຈ຺ໂຈ ອາຄຕນິມິຕ຺ເຕນ ກເຖຕິ. ເອເຕນຸປາເຍນ ຄຕຐິຕນິມິຕ຺ເຕຫິປິ ກຖນໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ເອວມ຺ປິ ເຕ ມໂນຕິ ເອວໍ ຕວ ມໂນ ໂສມນສ຺ສິໂຕ ວາ ໂທມນສ຺ສິໂຕ ວາ ກາມວິຕກ຺ກາທິສໍຍຸຕ຺ໂຕ ວາຕິ. ທຸຕິຍໍ ຕສ຺ເສວ ເວວຈນໍ. ອິຕິປິ ເຕ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ອິຕິປິ ຕວ ຈິຕ຺ຕໍ, ອິມຎ຺ຈ ອິມຎ຺ຈ ອຕ຺ຖໍ ຈິນ຺ຕຍມານໍ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ພຫຸໍ ເຈປິ ອາທິສຕີຕິ ພຫຸໍ ເຈປິ ກເຖຕິ. ຕເຖວ ຕໍ ໂຫຕີຕິ ຍຖາ ກຖິຕໍ, ຕເຖວ ໂຫຕິ.

ອມນຸສ຺ສານນ຺ຕິ ຍກ຺ຂປິສາຈາທີນໍ. ເທວຕານນ຺ຕິ ຈາຕຸມຫາຣາຊິກາທີນໍ. ສທ຺ທໍ ສຸຕ຺ວາຕິ ອຎ຺ຎສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ຎຕ຺ວາ ກເຖນ຺ຕານໍ ສຸຕ຺ວາ. ວິຕກ຺ກວິປ຺ຜາຣສທ຺ທນ຺ຕິ ວິຕກ຺ກວິປ຺ຜາຣວເສນ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ວິປ຺ປລປນ຺ຕານໍ ສຸຕ຺ຕປ຺ປມຕ຺ຕາທີນໍ ສທ຺ທໍ. ສຸຕ຺ວາຕິ ຕໍ ສຸຕ຺ວາ. ຍໍ ວິຕກ຺ກຍໂຕ ຕສ຺ສ ໂສ ສທ຺ໂທ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ, ຕສ຺ສ ວເສນ ‘‘ເອວມ຺ປິ ເຕ ມໂນ’’ຕິອາທິສຕິ.

ຕຕ຺ຣິມານິ ວຕ຺ຖູນິ – ເອໂກ ກິຣ ມນຸສ຺ໂສ ‘‘ອຏ຺ຏໍ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຄາມາ ນຄຣໍ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ນິກ຺ຂນ຺ຕຏ຺ຐານໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ‘‘ວິນິຈ຺ຉຍສຠາຍໍ ຣຎ຺ໂຎ ຈ ຣາຊມຫາມຕ຺ຕານຎ຺ຈ ອິທໍ ກເຖສ຺ສາມິ ອິທໍ ກເຖສ຺ສາມີ’’ຕິ ວິຕກ຺ເກນ຺ໂຕ ຣາຊກຸລໍ ຄໂຕ ວິຍ ຣຎ຺ໂຎ ປຸຣໂຕ ຐິໂຕ ວິຍ ອຏ຺ຏກາຣເກນ ສທ຺ຘິໍ ກເຖນ຺ໂຕ ວິຍ ຈ ອໂຫສິ, ຕສ຺ສ ຕໍ ວິຕກ຺ກວິປ຺ຜາຣວເສນ ນິຈ຺ຉຣນ຺ຕໍ ສທ຺ທໍ ສຸຕ຺ວາ ເອໂກ ປຸຣິໂສ ‘‘ເກນຏ຺ເຐນ ຄຈ຺ຉສີ’’ຕິ ອາຫ. ອຏ຺ຏກມ຺ເມນາຕິ. ຄຈ຺ຉ, ຊໂຍ ເຕ ຠວິສ຺ສຕີຕິ. ໂສ ຄນ຺ຕ຺ວາ ອຏ຺ຏໍ ກຕ຺ວາ ຊຍເມວ ປາປຸຓິ.

ອປໂຣປິ ເຖໂຣ ໂມຬິຍຄາເມ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິ. ອຖ ນໍ ນິກ຺ຂມນ຺ຕໍ ເອກາ ທາຣິກາ ອຎ຺ຎວິຫິຕາ ນ ອທ຺ທສ. ໂສ ຄາມທ຺ວາເຣ ຐຕ຺ວາ ນິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ຕໍ ທິສ຺ວາ ວິຕກ຺ເກນ຺ໂຕ ອຄມາສິ. ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕເຍວ ຈ ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ກຸຣຸມານາ ທາຣິກາ ນ ອທ຺ທສາ’’ຕິ ວຈີເຠທໍ ອກາສິ. ປສ຺ເສ ຐິໂຕ ເອໂກ ປຸຣິໂສ ສຸຕ຺ວາ ‘‘ຕຸມ຺ເຫ, ຠນ຺ເຕ, ໂມຬິຍຄາເມ ຈຣິຕ຺ຖາ’’ຕິ ອາຫ.

ມໂນສງ຺ຂາຣາ ປຓິຫິຕາຕິ ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາຣາ ສຸຏ຺ຐປິຕາ. ວິຕກ຺ເກສ຺ສຕີຕິ ວິຕກ຺ກຍິສ຺ສຕິ ປວຕ຺ຕຍິສ຺ສຕີຕິ ປຊານາຕິ. ປຊານນ຺ໂຕ ຈ ອາຄມເນນ ຊານາຕິ, ປຸພ຺ພຠາເຄນ ຊານາຕິ, ອນ຺ໂຕສມາປຕ຺ຕິຍໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອປໂລເກຕ຺ວາ ຊານາຕິ. ອາຄມເນນ ຊານາຕິ ນາມ ກສິຓປຣິກມ຺ມກາເລເຍວ ‘‘ເຍນາກາເຣເນສ ກສິຓຠາວນໍ ອາຣທ຺ໂຘ ປຐມຊ຺ຌານໍ ວາ…ເປ… ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານໍ ວາ ອຏ຺ຐ ວາ ສມາປຕ຺ຕິໂຍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕສ຺ສຕີ’’ຕິ ຊານາຕິ. ປຸພ຺ພຠາເຄນ ຊານາຕິ ນາມ ປຐມວິປສ຺ສນາຍ ອາຣທ຺ຘາຍເຍວ ຊານາຕິ, ‘‘ເຍນາກາເຣນ ເອສ ວິປສ຺ສນໍ ອາຣທ຺ໂຘ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄໍ ວາ ນິພ຺ພຕ຺ເຕສ຺ສຕິ…ເປ… ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄໍ ວາ ນິພ຺ພຕ຺ເຕສ຺ສຕີ’’ຕິ ຊານາຕິ. ອນ຺ໂຕສມາປຕ຺ຕິຍໍ ຈິຕ຺ຕໍ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ຊານາຕິ ນາມ – ‘‘ເຍນາກາເຣນ ອິມສ຺ສ ມໂນສງ຺ຂາຣາ ສຸຏ຺ຐປິຕາ, ອິມສ຺ສ ນາມ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອນນ຺ຕຣາ ອິມໍ ນາມ ວິຕກ຺ກໍ ວິຕກ຺ເກສ຺ສຕິ, ອິໂຕ ວຸຏ຺ຐິຕສ຺ສ ເອຕສ຺ສ ຫານຠາຄິໂຍ ວາ ສມາຘິ ຠວິສ຺ສຕິ ຐິຕິຠາຄິໂຍ ວາ ວິເສສຠາຄິໂຍ ວາ ນິພ຺ເພຘຠາຄິໂຍ ວາ, ອຠິຎ຺ຎາໂຍ ວາ ນິພ຺ພຕ຺ເຕສ຺ສຕີ’’ຕິ ຊານາຕິ. ຕຕ຺ຖ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ເຈໂຕປຣິຍຎາຓລາຠີ ປຸຖຸຊ຺ຊນານໍເຍວ ຈິຕ຺ຕໍ ຊານາຕິ, ນ ອຣິຍານໍ. ອຣິເຍສຸປິ ເຫຏ຺ຐິໂມ ອຸປຣິມສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ຊານາຕິ, ອຸປຣິໂມ ປນ ເຫຏ຺ຐິມສ຺ສ ຊານາຕິ. ເອເຕສຸ ຈ ໂສຕາປນ຺ໂນ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລສມາປຕ຺ຕິໍ ສມາປຊ຺ຊຕິ…ເປ… ອຣຫາ ອຣຫຕ຺ຕຜລສມາປຕ຺ຕິໍ ສມາປຊ຺ຊຕິ. ອຸປຣິໂມ ເຫຏ຺ຐິມໍ ນ ສມາປຊ຺ຊຕິ. ເຕສຎ຺ຫິ ເຫຏ຺ຐິມາ ເຫຏ຺ຐິມາ ສມາປຕ຺ຕິ ຕຕ຺ຣວຕ຺ຕິເຍວ ໂຫຕິ. ຕເຖວ ຕໍ ໂຫຕີຕິ ເອຕໍ ເອກໍເສນ ຕເຖວ ໂຫຕິ. ເຈໂຕປຣິຍຎາຓວເສນ ຎາຕຎ຺ຫິ ອຎ຺ຎຖາຠາວິ ນາມ ນຕ຺ຖິ.

ເອວໍ ວິຕກ຺ເກຖາຕິ ເອວໍ ເນກ຺ຂມ຺ມວິຕກ຺ກາທໂຍ ປວຕ຺ເຕນ຺ຕາ ວິຕກ຺ເກຖ. ມາ ເອວໍ ວິຕກ຺ກຍິຕ຺ຖາຕິ ເອວໍ ກາມວິຕກ຺ກາທໂຍ ປວຕ຺ເຕນ຺ຕາ ມາ ວິຕກ຺ກຍິຕ຺ຖ. ເອວໍ ມນສິ ກໂຣຖາຕິ ເອວໍ ອນິຈ຺ຈສຎ຺ຎເມວ, ທຸກ຺ຂສຎ຺ຎາທີສຸ ວາ ອຎ຺ຎຕຣໍ ມນສິ ກໂຣຖ. ມາ ເອວນ຺ຕິ ນິຈ຺ຈນ຺ຕິອາທິນາ ນເຍນ ມາ ມນສາ ກຣິຕ຺ຖ. ອິທນ຺ຕິ ອິທໍ ປຎ຺ຈກາມຄຸຓຣາຄໍ ປຊຫຖ. ອິທຎ຺ຈ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊາຕິ ອິທໍ ຈຕຸມຄ຺ຄຜລປ຺ປເຠທໍ ໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ມເມວ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ປາປຸຓິຕ຺ວາ ນິປ຺ຜາເທຕ຺ວາ ວິຫຣຖ.

ມາຍາສຫຘມ຺ມຣູປໍ ວິຍ ຂາຍຕີຕິ ມາຍາຍ ສມານກາຣຓຊາຕິກໍ ວິຍ ຫຸຕ຺ວາ ອຸປຏ຺ຐາຕິ. ມາຍາກາໂຣປິ ຫິ ອຸທກໍ ຄເຫຕ຺ວາ ເຕລໍ ກໂຣຕິ, ເຕລໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຸທກນ຺ຕິ ເອວໍ ອເນກຣູປໍ ມາຍໍ ທສ຺ເສຕິ. ອິທມ຺ປິ ປາຏິຫາຣິຍໍ ຕຖາຣູປເມວາຕິ. ອິທມ຺ປິ ເມ, ໂຠ ໂຄຕມ, ປາຏິຫາຣິຍໍ ມາຍາສຫຘມ຺ມຣູປໍ ວິຍ ຂາຍຕີຕິ ຈິນ຺ຕາມຓິກວິຊ຺ຊາສຣິກ຺ຂກຕໍ ສນ຺ຘາຍ ເອວໍ ອາຫ. ຈິນ຺ຕາມຓິກວິຊ຺ຊໍ ຊານນ຺ຕາປິ ຫິ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕເມວ ທິສ຺ວາ ‘‘ອຍໍ ອິທໍ ນາມ ວິຕກ຺ເກນ຺ໂຕ ອາຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ ຊານນ຺ຕິ. ຕຖາ ‘‘ອິທໍ ນາມ ວິຕກ຺ເກນ຺ໂຕ ຐິໂຕ, ອິທໍ ນາມ ວິຕກ຺ເກນ຺ໂຕ ນິສິນ຺ໂນ, ອິທໍ ນາມ ວິຕກ຺ເກນ຺ໂຕ ນິປນ຺ໂນ’’ຕິ ຊານນ຺ຕິ.

ອຠິກ຺ກນ຺ຕຕຣນ຺ຕິ ສຸນ຺ທຣຕຣໍ. ປຓີຕຕຣນ຺ຕິ ອຸຕ຺ຕມຕຣໍ. ຠວຎ຺ຫິ ໂຄຕໂມ ອວິຕກ຺ກໍ ອວິຈາຣນ຺ຕິ ອິຘ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອວເສສໍ ອາເທສນາປາຏິຫາຣິຍໍ ພາຫິຣກນ຺ຕິ ນ ຄຓ຺ຫິ. ອິທຎ຺ຈ ປນ ສພ຺ພໍ ໂສ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ຕຖາຄຕສ຺ສ ວຓ຺ຓໍ ກເຖນ຺ໂຕເຍວ ອາຫ. ອທ຺ຘາ ໂຂ ຕ຺ຍາຍນ຺ຕິ ເອກໍເສເນວ ຕຍາ ອຍໍ. ອາສຊ຺ຊ ອຸປນີຍ ວາຈາ ຠາສິຕາຕິ ມມ ຄຸເຓ ຆຏ຺ເຏຕ຺ວາ ມເມວ ຄຸຓານໍ ສນ຺ຕິກໍ ອຸປນີຕາ ວາຈາ ຠາສິຕາ. ອປິຈ ຕ຺ຍາຫໍ ພ຺ຍາກຣິສ຺ສາມີຕິ ອປິຈ ເຕ ອຫເມວ ກເຖສ຺ສາມີຕິ. ເສສໍ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.

ພ຺ຣາຫ຺ມຓວຄ຺ໂຄ ປຐໂມ.