໔. ຈກ຺ກວຕ຺ຕິສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ

໑໔. ຈຕຸຕ຺ເຖ ຈຕູຫິ ສງ຺ຄຫວຕ຺ຖູຫິ ຊນໍ ຣຎ຺ເຊຕີຕິ ຣາຊາ. ຈກ຺ກໍ ວຕ຺ເຕຕີຕິ ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ. ວຕ຺ຕິຕໍ ວາ ອເນນ ຈກ຺ກນ຺ຕິ ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ. ຘມ຺ໂມ ອສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ຘມ຺ມິໂກ. ຘມ຺ເມເນວ ທສວິເຘນ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິວຕ຺ເຕນ ຣາຊາ ຊາໂຕຕິ ຘມ຺ມຣາຊາ. ໂສປິ ນ ອຣາຊກນ຺ຕິ ໂສປິ ອຎ຺ຎໍ ນິສ຺ສຍຣາຊານໍ ອລຠິຕ຺ວາ ຈກ຺ກໍ ນາມ ວຕ຺ເຕຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິຕິ ສຕ຺ຖາ ເທສນໍ ປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ຍຖານຸສນ຺ຘິໍ ອປາເປຕ຺ວາວ ຕຸຓ຺ຫີ ອໂຫສິ. ກສ຺ມາ? ອນຸສນ຺ຘິກຸສລາ ອຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ອນຸສນ຺ຘິໍ ປຸຈ຺ຉິສ຺ສນ຺ຕິ, ພຫູ ຫິ ອິມສ຺ມິໍ ຐາເນ ຕຖາຣູປາ ຠິກ຺ຂູ, ອຖາຫໍ ເຕຫິ ປຸຏ຺ໂຐ ເທສນໍ ວຑ຺ເຒສ຺ສາມີຕິ. ອເຖໂກ ອນຸສນ຺ຘິກຸສໂລ ຠິກ຺ຂຸ ຠຄວນ຺ຕໍ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ ໂກ ປນ, ຠນ຺ເຕຕິອາທິມາຫ. ຠຄວາປິສ຺ສ ພ຺ຍາກໂຣນ຺ໂຕ ຘມ຺ໂມ ຠິກ຺ຂູຕິອາທິມາຫ.

ຕຕ຺ຖ ຘມ຺ໂມຕິ ທສກຸສລກມ຺ມປຖຘມ຺ໂມ. ຘມ຺ມນ຺ຕິ ຕເມວ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣໍ ຘມ຺ມໍ. ນິສ຺ສາຍາຕິ ຕທຘິຏ຺ຐາເນນ ເຈຕສາ ຕເມວ ນິສ຺ສຍໍ ກຕ຺ວາ. ຘມ຺ມໍ ສກ຺ກໂຣນ຺ໂຕຕິ ຍຖາ ກໂຕ ໂສ ຘມ຺ໂມ ສຸຏ຺ຐຸ ກໂຕ ໂຫຕິ, ເອວເມຕໍ ກໂຣນ຺ໂຕ. ຘມ຺ມໍ ຄຣຸໍ ກໂຣນ຺ໂຕຕິ ຕສ຺ມິໍ ຄາຣວຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຕໍ ຄຣຸກໂຣນ຺ໂຕ. ຘມ຺ມໍ ອປຈາຍມາໂນຕິ ຕສ຺ເສວ ຘມ຺ມສ຺ສ ອຎ຺ຊລິກຣຓາທີຫິ ນີຈວຸຕ຺ຕິຕໍ ກໂຣນ຺ໂຕ. ຘມ຺ມທ຺ຘໂຊ ຘມ຺ມເກຕູຕິ ຕໍ ຘມ຺ມໍ ຘຊມິວ ປຸຣກ຺ຂຕ຺ວາ ເກຕຸມິວ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕິຍາ ຘມ຺ມທ຺ຘໂຊ ຘມ຺ມເກຕຸ ຈ ຫຸຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຘມ຺ມາຘິປເຕຍ຺ໂຍຕິ ຘມ຺ມາຘິປຕິຠູຕາຄຕຠາເວນ ຘມ຺ມວເສເນວ ຈ ສພ຺ພກິຣິຍານໍ ກຣເຓນ ຘມ຺ມາຘິປເຕຍ຺ໂຍ ຫຸຕ຺ວາ. ຘມ຺ມິກໍ ຣກ຺ຂາວຣຓຄຸຕ຺ຕິໍ ສໍວິທຫຕີຕິ ຘມ຺ໂມ ອສ຺ສາ ອຕ຺ຖີຕິ ຘມ຺ມິກາ, ຣກ຺ຂາ ຈ ອາວຣຓຎ຺ຈ ຄຸຕ຺ຕິ ຈ ຣກ຺ຂາວຣຓຄຸຕ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ປຣໍ ຣກ຺ຂນ຺ໂຕ ອຕ຺ຕານໍ ຣກ຺ຂຕີ’’ຕິ ວຈນໂຕ ຂນ຺ຕິອາທໂຍ ຣກ຺ຂາ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ – ‘‘ກຖຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຣໍ ຣກ຺ຂນ຺ໂຕ ອຕ຺ຕານໍ ຣກ຺ຂຕິ. ຂນ຺ຕິຍາ ອວິຫິໍສາຍ ເມຕ຺ຕຈິຕ຺ຕຕາຍ ອນຸທ຺ທຍາຍາ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໕.໓໘໕). ນິວາສນປາຣຸປນເຄຫາທີນິ ອາວຣຓໍ. ໂຈຣາທິອຸປທ຺ທວນິວາຣຓຕ຺ຖໍ ໂຄປາຍນາ ຄຸຕ຺ຕິ. ຕໍ ສພ຺ພມ຺ປິ ສຸຏ຺ຐຸ ວິທຫຕິ ປວຕ຺ເຕຕິ ຐເປຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອິທານິ ຍຕ຺ຖ ສາ ສໍວິທຫິຕພ຺ພາ, ຕໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອນ຺ໂຕຊນສ຺ມິນ຺ຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ສງ຺ເຂປຕ຺ໂຖ – ອນ຺ໂຕຊນສງ຺ຂາຕໍ ປຸຕ຺ຕທາຣໍ ສີລສໍວເຣ ປຕິຏ຺ຐາເປນ຺ໂຕ ວຕ຺ຖຄນ຺ຘມາລາທີນິ ຈສ຺ສ ທທມາໂນ ສພ຺ໂພປທ຺ທເວ ຈສ຺ສ ນິວາຣຍມາໂນ ຘມ຺ມິກໍ ຣກ຺ຂາວຣຓຄຸຕ຺ຕິໍ ສໍວິທຫຕິ ນາມ. ຂຕ຺ຕິຍາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອຍໍ ປນ ວິເສໂສ – ອຠິສິຕ຺ຕຂຕ຺ຕິຍາ ຠທ຺ຣອສ຺ສາຊານີຍາທິຣຕນສມ຺ປທາເນນປິ ອຸປຄຓ຺ຫິຕພ຺ພາ, ອນຸຍນ຺ຕາ ຂຕ຺ຕິຍາ ເຕສໍ ອນຸຣູປຍານວາຫນສມ຺ປທາເນນປິ ປຣິໂຕເສຕພ຺ພາ, ພລກາໂຍ ກາລໍ ອນຕິກ຺ກເມຕ຺ວາ ຠຕ຺ຕເວຕນສມ຺ປທາເນນປິ ອນຸຄ຺ຄເຫຕພ຺ໂພ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ອນ຺ນປານວຕ຺ຖາທິນາ ເທຍ຺ຍຘມ຺ເມນ, ຄຫປຕິກາ ຠຕ຺ຕພີຊນງ຺ຄລພລິພທ຺ທາທິສມ຺ປທາເນນ, ຕຖາ ນິຄມວາສິໂນ ເນຄມາ ຊນປທວາສິໂນ ຈ ຊານປທາ. ສມິຕປາປພາຫິຕປາປາ ປນ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ສມຓປຣິກ຺ຂາຣສມ຺ປທາເນນ ສກ຺ກາຕພ຺ພາ, ມິຄປກ຺ຂິໂນ ອຠຍທາເນນ ສມສ຺ສາເສຕພ຺ພາ.

ຘມ຺ເມເນວ ຈກ຺ກໍ ວຕ຺ເຕຕີຕິ ທສກຸສລກມ຺ມປຖຘມ຺ເມເນວ ຈກ຺ກໍ ປວຕ຺ເຕຕິ. ຕໍ ໂຫຕິ ຈກ຺ກໍ ອປ຺ປຏິວຕ຺ຕິຍນ຺ຕິ ຕໍ ເຕນ ເອວໍ ປວຕ຺ຕິຕໍ ອາຓາຈກ຺ກໍ ອປ຺ປຏິວຕ຺ຕິຍໍ ໂຫຕິ. ເກນຈິ ມນຸສ຺ສຠູເຕນາຕິ ເທວຕາ ນາມ ອຕ຺ຕນາ ອິຈ຺ຉິຕິຈ຺ຉິຕເມວ ກໂຣນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ຕາ ອຄ຺ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ‘‘ມນຸສ຺ສຠູເຕນາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ປຈ຺ຈຕ຺ຖິເກນາຕິ ປຏິອຕ຺ຖິເກນ, ປຏິສຕ຺ຕຸນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຘມ຺ມິໂກຕິ ຈກ຺ກວຕ຺ຕີ ທສກຸສລກມ຺ມປຖວເສນ ຘມ຺ມິໂກ, ຕຖາຄໂຕ ປນ ນວໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ມວເສນ. ຘມ຺ມຣາຊາຕິ ນວຫິ ໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ເມຫິ ມຫາຊນໍ ຣຎ຺ເຊຕີຕິ ຘມ຺ມຣາຊາ. ຘມ຺ມໍເຍວາຕິ ນວໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ມເມວ ນິສ຺ສາຍ ຕເມວ ສກ຺ກໂຣນ຺ໂຕ ຕໍ ຄຣຸກໂຣນ຺ໂຕ ຕໍ ອປຈາຍມາໂນ. ໂສວສ຺ສ ຘມ຺ໂມ ອພ຺ຠຸຄ຺ຄຕຏ຺ເຐນ ຘໂຊຕິ ຘມ຺ມທ຺ຘໂຊ. ໂສວສ຺ສ ເກຕູຕິ ຘມ຺ມເກຕຸ. ຕເມວ ອຘິປຕິໍ ເຊຏ຺ຐກໍ ກຕ຺ວາ ວິຫຣຕີຕິ ຘມ຺ມາຘິປເຕຍ຺ໂຍ. ຘມ຺ມິກໍ ຣກ຺ຂາວຣຓຄຸຕ຺ຕິນ຺ຕິ ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ມທາຍິກຣກ຺ຂຎ຺ຈ ອາວຣຓຎ຺ຈ ຄຸຕ຺ຕິຎ຺ຈ. ສໍວິທຫຕີຕິ ຐເປຕິ ປຎ຺ຎເປຕິ. ເອວຣູປນ຺ຕິ ຕິວິຘໍ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕໍ ນ ເສວິຕພ຺ພໍ, ສຸຈຣິຕໍ ເສວິຕພ຺ພນ຺ຕິ ເອວໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ສໍວິທຫິຕ຺ວາຕິ ຐເປຕ຺ວາ ກເຖຕ຺ວາ. ຘມ຺ເມເນວ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ຘມ຺ມຈກ຺ກໍ ປວຕ຺ເຕຕີຕິ ນວໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ເມເນວ ອສທິສໍ ຘມ຺ມຈກ຺ກໍ ປວຕ຺ເຕຕິ. ຕໍ ໂຫຕິ ຈກ຺ກໍ ອປ຺ປຏິວຕ຺ຕິຍນ຺ຕິ ຕໍ ເອວໍ ປວຕ຺ຕິຕໍ ຘມ຺ມຈກ຺ກໍ ເອເຕສຸ ສມຓາທີສຸ ເອເກນປິ ປຏິວຕ຺ເຕຕຸໍ ປຏິພາຫິຕຸໍ ນ ສກ຺ກາ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານເມວາຕິ.