໔. ສມຈິຕ຺ຕວຄ຺ຄວຓ຺ຓນາ

໓໓. ຈຕຸຕ຺ຖສ຺ສ ປຐເມ ອສປ຺ປຸຣິສຠູມີຕິ ອສປ຺ປຸຣິສານໍ ປຕິຏ຺ຐານຏ຺ຐານໍ. ສປ຺ປຸຣິສຠູມິຍມ຺ປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອກຕຎ຺ຎູຕິ ກຕໍ ນ ຊານາຕິ. ອກຕເວທີຕິ ກຕໍ ປາກຏໍ ກຕ຺ວາ ນ ຊານາຕິ. ອຸປຎ຺ຎາຕນ຺ຕິ ວຓ຺ຓິຕໍ ໂຖມິຕໍ ປສຕ຺ຖໍ. ຍທິທນ຺ຕິ ຍາ ອຍໍ. ອກຕຎ຺ຎຸຕາ ອກຕເວທິຕາຕິ ປເຣນ ກຕສ຺ສ ອຸປກາຣສ຺ສ ອຊານນຎ຺ເຈວ ປາກຏໍ ກຕ຺ວາ ອຊານນຎ຺ຈ. ເກວລາຕິ ສກລາ. ສຸກ຺ກປກ຺ເຂປິ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ.

໓໔. ທຸຕິເຍ ມາຕຸ ຈ ປິຕຸ ຈາຕິ ຊນກມາຕຸ ຈ ຊນກປິຕຸ ຈ. ເອເກນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອໍເສນ ມາຕຣໍ ປຣິຫເຣຍ຺ຍາຕິ ເອກສ຺ມິໍ ອໍສກູເຏ ຐເປຕ຺ວາ ມາຕຣໍ ປຏິຊຄ຺ເຄຍ຺ຍ. ເອເກນ ອໍເສນ ປິຕຣໍ ປຣິຫເຣຍ຺ຍາຕິ ເອກສ຺ມິໍ ອໍສກູເຏ ຐເປຕ຺ວາ ປິຕຣໍ ປຏິຊຄ຺ເຄຍ຺ຍ. ວສ຺ສສຕາຍຸໂກ ວສ຺ສສຕຊີວີຕິ ວສ຺ສສຕາຍຸກກາເລ ຊາໂຕ ສກລໍ ວສ຺ສສຕໍ ຊີວນ຺ໂຕ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ສເຈ ປຸຕ຺ໂຕ ນາມ ‘‘ມາຕາປິຕູນໍ ປຏິກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ອຸຏ຺ຐາຍ ສມຸຏ຺ຐາຍ ທກ຺ຂິເຓ ອໍສກູເຏ ມາຕຣໍ, ວາເມ ປິຕຣໍ ຐເປຕ຺ວາ ວສ຺ສສຕາຍຸໂກ ສກລມ຺ປິ ວສ຺ສສຕໍ ຊີວມາໂນ ປຣິຫເຣຍ຺ຍ. ໂສ ຈ ເນສໍ ອຸຈ຺ຉາທນປຣິມທ຺ທນນ຺ຫາປນສມ຺ພາຫເນນາຕິ ໂສ ຈ ປຸຕ຺ໂຕ ເນສໍ ມາຕາປິຕູນໍ ອໍສກູເຏສຸ ຐິຕານໍເຍວ ທຸຄ຺ຄນ຺ຘປຏິວິໂນທນຕ຺ຖໍ ສຸຄນ຺ຘກຣເຓນ ອຸຈ຺ຉາທເນນ, ປຣິສ຺ສມວິໂນທນຕ຺ຖໍ ຫຕ຺ຖປຣິມທ຺ທເນນ, ສີຕຸຓ຺ຫກາເລ ຈ ອຸຓ຺ໂຫທກສີໂຕທກນ຺ຫາປເນນ, ຫຕ຺ຖປາທາທີນໍ ອາກຑ຺ຒນປຣິກຑ຺ຒນສງ຺ຂາເຕນ ສມ຺ພາຫເນນ ອຸປຏ຺ຐານໍ ກເຣຍ຺ຍ. ເຕ ຈ ຕຕ຺ເຖວາຕິ ເຕ ຈ ມາຕາປິຕໂຣ ຕຕ຺ເຖວ ຕສ຺ສ ອໍສກູເຏສຸ ນິສິນ຺ນາວ ມຸຕ຺ຕກຣີສໍ ຈເຊຍ຺ຍຸໍ. ນຕ຺ເວວ ,ຠິກ຺ຂເວຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ເອວມ຺ປິ ນຕ຺ເວວ ມາຕາປິຕູນໍ ກຕໍ ວາ ໂຫຕິ ປຏິກຕໍ ວາ.

ອິສ຺ສຣາຘິປຈ຺ເຈ ຣຊ຺ເຊຕິ ຈກ຺ກວຕ຺ຕິຣຊ຺ຊໍ ສນ຺ຘາເຍວມາຫ. ອາປາທກາຕິ ວຑ຺ຒກາ ອນຸປາລກາ. ປຸຕ຺ຕາ ຫິ ມາຕາປິຕູຫິ ວຑ຺ຒິຕາ ເຈວ ອນຸປາລິຕາ ຈ. ໂປສກາຕິ ຫຕ຺ຖປາເທ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ຫທຍໂລຫິຕໍ ປາເຍຕ຺ວາ ໂປສກາ. ປຸຕ຺ຕາ ຫິ ມາຕາປິຕູຫິ ປຸຏ຺ຐາ ຠຕາ ອນ຺ນປານາທີຫິ ປຏິຊຄ຺ຄິຕາ. ອິມສ຺ສ ໂລກສ຺ສ ທສ຺ເສຕາໂຣຕິ ສເຈ ຫິ ມາຕາປິຕໂຣ ຊາຕທິວເສເຍວ ປຸຕ຺ຕໍ ປາເທ ຄເຫຕ຺ວາ ອຣຎ຺ເຎ ວາ ນທິຍໍ ວາ ປປາເຕ ວາ ຂິເປຍ຺ຍຸໍ, ອິມສ຺ມິໍ ໂລເກ ອິຏ຺ຐານິຏ຺ຐາຣມ຺ມຓໍ ນ ປສ຺ເສຍ຺ຍ. ເອວໍ ອກຕ຺ວາ ອາປາທິຕຕ຺ຕາ ໂປສິຕຕ຺ຕາ ເອສ ອິມສ຺ມິໍ ໂລເກ ອິຏ຺ຐານິຏ຺ຐາຣມ຺ມຓໍ ມາຕາປິຕໂຣ ນິສ຺ສາຍ ປສ຺ສຕີຕິ ຕ຺ຍາສ຺ສ ອິມສ຺ສ ໂລກສ຺ສ ທສ຺ເສຕາໂຣ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ. ສມາທເປຕີຕິ ຄຓ຺ຫາເປຕິ. ອິມສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ເຕ ສທ຺ຘາສີລຈາຄປຎ຺ຎາ ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕຣມິສ຺ສກາ ກຖິຕາ. ຘມ຺ມເສນາປຕິສາຣິປຸຕ຺ຕຕ຺ເຖຣສທິໂສວ ຠິກ຺ຂຸ ເຕສຸ ປຕິຏ຺ຐາເປຕິ ນາມາຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ.

໓໕. ຕຕິເຍ ເຕນຸປສງ຺ກມີຕິ ໂສ ຫິ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ‘‘ສມໂຓ ກິຣ ໂຄຕໂມ ກຖິຕໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕິ, ປຸຈ຺ຉາຍສ຺ສ ວິຣຊ຺ຌນໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ອຫມສ຺ສ ວິຣຊ຺ຌນປຎ຺ຫໍ ອຠິສງ຺ຂຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ປຓີຕໂຠຊນໍ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ຄພ຺ຠທ຺ວາຣໍ ປິທຫິຕ຺ວາ ນິສິນ຺ໂນ ຈິນ຺ເຕຕຸໍ ອາຣຠິ. ອຖສ຺ສ ເອຕທໂຫສິ – ‘‘ອິມສ຺ມິໍ ຐາເນ ອຸຈ຺ຈາສທ຺ທມຫາສທ຺ໂທ ວຕ຺ຕຕິ, ຈິຕ຺ຕໍ ນ ເອກຄ຺ຄໍ ໂຫຕິ, ຠູມິຆຣໍ ກາເຣສ຺ສາມີ’’ຕິ ຠູມິຆຣໍ ກາເຣຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ປວິສິຕ຺ວາ – ‘‘ເອວໍ ປຸຏ຺ໂຐ ເອວໍ ກເຖສ຺ສຕິ, ເອວໍ ປຸຏ຺ໂຐ ເອວໍ ກເຖສ຺ສຕີ’’ຕິ ເອກໍ ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ເອກໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊນ຺ໂຕ ສກລທິວສໍ ກິຎ຺ຈິ ປສ຺ສິຕຸໍ ນາສກ຺ຂິ. ຕສ຺ສ ອິມິນາວ ນີຫາເຣນ ຈຕ຺ຕາໂຣ ມາສາ ວີຕິວຕ຺ຕາ. ໂສ ຈຕຸນ຺ນໍ ມາສານໍ ອຈ຺ຈເຍນ ອຸຠໂຕໂກຏິກໍ ປຎ຺ຫໍ ນາມ ອທ຺ທສ. ເອວໍ ກິຣສ຺ສ ອໂຫສິ – ‘‘ອຫໍ ສມຓໍ ໂຄຕມໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ‘ກິໍວາທີ ຠວ’ນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉິສ຺ສາມິ. ສເຈ ‘ກິຣິຍວາທິມ຺ຫີ’ຕິ ວກ຺ຂຕິ, ‘ສພ຺ພາກຸສລານໍ ນາມ ຕຸມ຺ເຫ ກິຣິຍໍ ວເທຖາ’ຕິ ນໍ ນິຄ຺ຄຓ຺ຫິສ຺ສາມິ. ສເຈ ‘ອກິຣິຍວາທິມ຺ຫີ’ຕິ ວກ຺ຂຕິ, ‘ກຸສລຘມ຺ມານໍ ນາມ ຕຸມ຺ເຫ ອກິຣິຍໍ ວເທຖາ’ຕິ ນໍ ນິຄ຺ຄຓ຺ຫິສ຺ສາມິ. ອິທຎ຺ຫິ ອຸຠໂຕໂກຏິກໍ ປຎ຺ຫໍ ປຸຏ຺ໂຐ ເນວ ອຸຄ຺ຄິລິຕຸໍ ສກ຺ຂິສ຺ສຕິ ນ ນິຄ຺ຄິລິຕຸໍ. ເອວໍ ມມ ຊໂຍ ຠວິສ຺ສຕິ, ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ປຣາຊໂຍ’’ຕິ ອຸຏ຺ຐາຍ ອປ຺ໂຜເຏຕ຺ວາ ຠູມິຆຣາ ນິກ຺ຂມ຺ມ ‘‘ເອວຣູປໍ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉນ຺ເຕນ ນ ເອກເກນ ຄນ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ນຄເຣ ໂຆສນໍ ກາເຣຕ຺ວາ ສກລນາຄເຣຫິ ປຣິວຸໂຕ ເຍນ ຠຄວາ ເຕນຸປສງ຺ກມິ. ກິໍວາທີຕິ ກິໍລທ຺ຘິໂກ. ກິມກ຺ຂາຍີຕິ ກິໍ ນາມ ສາວການໍ ປຏິປທໍ ອກ຺ຂາຍີຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ອຖສ຺ສ ຠຄວາ ຈຕູຫິ ມາເສຫິ ປຎ຺ຫໍ ອຠິສງ຺ຂຣິຕ຺ວາ ‘‘ທິຏ຺ໂຐ ເມ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ປຣາຊຍປຎ຺ໂຫ’’ຕິ ມານໍ ປຄ຺ຄຍ຺ຫ ອາຄຕຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ເອກປເທເນວ ຕໍ ປຎ຺ຫໍ ຠິນ຺ທນ຺ໂຕ ກິຣິຍວາທີ ຈາຫໍ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓາຕິອາທິມາຫ. ອຖ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອຕ຺ຕໂນ ມານໍ ອປເນຕ຺ວາ ຠຄວນ຺ຕໍ ອາຍາຈນ຺ໂຕ ຍຖາກຖໍ ປນາຕິອາທິມາຫ. ເສສເມຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.

໓໖. ຈຕຸຕ຺ເຖ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ຍາຕິ ທກ຺ຂິຓາ ວຸຈ຺ຈຕິ ທານໍ, ຕສ຺ສ ປຏິຄ຺ຄຫຓຍຸຕ຺ຕາ ກຕິ ປຸຄ຺ຄລາຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ. ເສໂຂຕິ ອິມິນາ ສຕ຺ຕ ເສກ຺ເຂ ທສ຺ເສຕິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ສີລວນ຺ຕປຸຖຸຊ຺ຊໂນປິ ໂສຕາປນ຺ເນເນວ ສງ຺ຄຫິໂຕ. ອາຫຸເນຍ຺ຍາ ຍຊມານານໍ ໂຫນ຺ຕີຕິ ທານໍ ທທນ຺ຕານໍ ອາຫຸນສ຺ສ ອຣຫາ ທານປຏິຄ຺ຄາຫກາ ນາມ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຂຕ຺ຕນ຺ຕິ ວຕ຺ຖຸ ປຕິຏ຺ຐາ, ປຸຎ຺ຎສ຺ສ ວິຣຸຫນຏ຺ຐານນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໓໗. ປຎ຺ຈເມ ປຸພ຺ພາຣາເມຕິ ສາວຕ຺ຖິໂຕ ປຸຣຕ຺ຖິມທິສາຠາເຄ ອາຣາເມ. ມິຄາຣມາຕຸປາສາເທຕິ ວິສາຂາຍ ອຸປາສິກາຍ ປາສາເທ. ສາ ຫິ ມິຄາຣເສຏ຺ຐິນາ ມາຕຸຏ຺ຐາເນ ຐປິຕຕ຺ຕາປິ, ສພ຺ພເຊຏ຺ຐກສ຺ສ ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ອຍ຺ຍກເສຏ຺ຐິໂນວ ສມານນາມກຕ຺ຕາປິ ມິຄາຣມາຕາຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕາຍ ກາຣິໂຕ ສຫສ຺ສຄພ຺ໂຠ ປາສາໂທ ມິຄາຣມາຕຸປາສາໂທ ນາມ. ເຖໂຣ ຕສ຺ມິໍ ວິຫຣຕິ. ຕຕ຺ຣ ໂຂ ອາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕຕິ ຕສ຺ມິໍ ປາສາເທ ວິຫຣນ຺ໂຕ ຘມ຺ມເສນາປຕິສາຣິປຸຕ຺ຕຕ຺ເຖໂຣ.

ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສີຕິ ກສ຺ມິໍ ກາເລ ອາມນ຺ເຕສິ? ການິຈິ ຫິ ສຸຕ຺ຕານິ ປຸເຣຠຕ຺ເຕ ຠາສິຕານິ ອຕ຺ຖິ, ການິຈິ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ເຕ, ການິຈິ ປຸຣິມຍາເມ, ການິຈິ ມຊ຺ຌິມຍາເມ, ການິຈິ ປຈ຺ຉິມຍາເມ. ອິທໍ ປນ ສມຈິຕ຺ຕປຏິປທາສຸຕ຺ຕໍ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ເຕ ຠາສິຕໍ. ຕສ຺ມາ ສາຍນ຺ຫສມເຍ ອາມນ຺ເຕສິ.

ນ ເກວລໍ ເຈຕໍ ເຖເຣເນວ ຠາສິຕໍ, ຕຖາຄເຕນາປິ ຠາສິຕໍ. ກຕ຺ຖ ນິສີທິຕ຺ວາຕິ? ວິສາຂາຍ ຣຕນປາສາເທ ນິສີທິຕ຺ວາ. ຕຖາຄໂຕ ຫິ ປຐມໂພຘິຍໍ ວີສຕິ ວສ຺ສານິ ອນິພທ຺ຘວາໂສ ຫຸຕ຺ວາ ຍຕ຺ຖ ຍຕ຺ຖ ຜາສຸກໍ ໂຫຕິ, ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ເຖວ ຄນ຺ຕ຺ວາ ວສິ. ປຐມໍ ອນ຺ໂຕວສ຺ສຎ຺ຫິ ອິສິປຕເນ ຘມ຺ມຈກ຺ກໍ ປວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ອຏ຺ຐາຣສ ມຫາພ຺ຣຫ຺ມໂກຏິໂຍ ອມຕປານໍ ປາເຍຕ຺ວາ ພາຣາຓສິໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ອິສິປຕເນ ວສິ. ທຸຕິຍໍ ອນ຺ໂຕວສ຺ສໍ ຣາຊຄຫໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ເວຬຸວເນ, ຕຕິຍຈຕຸຕ຺ຖານິປິ ຕຕ຺ເຖວ, ປຎ຺ຈມໍ ອນ຺ໂຕວສ຺ສໍ ເວສາລິໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ມຫາວເນ ກູຏາຄາຣສາລາຍໍ, ຉຏ຺ຐໍ ອນ຺ໂຕວສ຺ສໍ ມກຸລປພ຺ພເຕ, ສຕ຺ຕມໍ ຕາວຕິໍສຠວເນ, ອຏ຺ຐມໍ ຠຄ຺ເຄ ສຸສຸມາຣຄິຣໍ ນິສ຺ສາຍ ເຠສກຬາວເນ, ນວມໍ ໂກສມ຺ພິຍໍ, ທສມໍ ປາລິເລຍ຺ຍເກ ວນສຓ຺ເຑ, ເອກາທສມໍ ນາລາຍໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄາເມ, ທ຺ວາທສມໍ ເວຣຎ຺ຊາຍໍ, ເຕຣສມໍ ຈາລິຍປພ຺ພເຕ, ຈຸທ຺ທສມໍ ເຊຕວເນ, ປຎ຺ຈທສມໍ ກປິລວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ, ໂສຬສມໍ ອາຬວກໍ ທເມຕ຺ວາ ຈຕຸຣາສີຕິປາຓສຫສ຺ສານິ ອມຕປານໍ ປາເຍຕ຺ວາ ອາຬວິຍໍ, ສຕ຺ຕຣສມໍ ຣາຊຄເຫເຍວ, ອຏ຺ຐາຣສມໍ ຈາລິຍປພ຺ພເຕເຍວ, ຕຖາ ເອກູນວີສຕິມໍ, ວີສຕິມໍ ປນ ອນ຺ໂຕວສ຺ສໍ ຣາຊຄຫໍເຍວ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວສິ. ເອວໍ ວີສຕິ ວສ຺ສານິ ອນິພທ຺ຘວາໂສ ຫຸຕ຺ວາ ຍຕ຺ຖ ຍຕ຺ຖ ຜາສຸກໍ ໂຫຕິ, ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ເຖວ ວສິ.

ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ປນ ທ຺ເວ ເສນາສນານິ ຘຸວປຣິໂຠຄານິ ອກາສິ. ກຕຣານິ ທ຺ເວ? ເຊຕວນຎ຺ຈ ປຸພ຺ພາຣາມຎ຺ຈ. ກສ຺ມາ? ທ຺ວິນ຺ນໍ ກຸລານໍ ຄຸຓມຫນ຺ຕຕາຍ. ອນາຖປິຓ຺ຑິກສ຺ສ ຫິ ວິສາຂາຍ ຈ ຄຸຓໍ ສນ຺ຘາຍ ຄຸຓໍ ປຏິຈ຺ຈ ສຕ຺ຖາ ຕານິ ເສນາສນານິ ຘຸວປຣິໂຠເຄນ ປຣິຠຸຎ຺ຊິ. ອຸຕຸວສ຺ສໍ ຈາຣິກໍ ຈຣິຕ຺ວາປິ ຫິ ອນ຺ໂຕວສ຺ເສ ທ຺ວີສຸເຍວ ເສນາສເນສຸ ວສຕິ. ເອວໍ ວສນ຺ໂຕ ປນ ເຊຕວເນ ຣຕ຺ຕິໍ ວສິຕ຺ວາ ປຸນທິວເສ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆປຣິວຸໂຕ ທກ຺ຂິຓທ຺ວາເຣນ ສາວຕ຺ຖິໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປວິສິຕ຺ວາ ປາຈີນທ຺ວາເຣນ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ປຸພ຺ພາຣາເມ ທິວາວິຫາຣໍ ກໂຣຕິ. ປຸພ຺ພາຣາເມ ຣຕ຺ຕິໍ ວສິຕ຺ວາ ປຸນທິວເສ ປາຈີນທ຺ວາເຣນ ສາວຕ຺ຖິໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປວິສິຕ຺ວາ ທກ຺ຂິຓທ຺ວາເຣນ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ເຊຕວເນ ທິວາວິຫາຣໍ ກໂຣຕິ. ຕສ຺ມິໍ ປນ ທິວເສ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ເຊຕວເນເຍວ ວສິ. ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ວສນ຺ຕສ຺ສ ຈສ຺ສ ປຎ຺ຈວິຘກິຈ຺ຈໍ ອວິຊຫິຕເມວ ໂຫຕິ. ຕໍ ເຫຏ຺ຐາ ວິຕ຺ຖາຣິຕເມວ. ເຕສຸ ກິຈ຺ເຈສຸ ປຈ຺ຉິມຍາມກິຈ຺ຈກາເລ ຠຄວາ ໂລກໍ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ສາວຕ຺ຖິວາສີນຎ຺ຈ ສມນ຺ຕາ ຈ ສາວຕ຺ຖິຍາ ຄາວຸຕອຑ຺ຒໂຍຊນໂຍຊນປຣເມ ຐາເນ ອປຣິມາຓານໍ ສຕ຺ຕານໍ ອຠິສມຍຠາວໍ ອທ຺ທສ.

ຕໂຕ ‘‘ກສ຺ມິໍ ນຸ ໂຂ ກາເລ ອຠິສມໂຍ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ‘‘ສາຍນ຺ຫສມເຍ’’ຕິ ທິສ຺ວາ ‘‘ມຍິ ນຸ ໂຂ ກເຖນ຺ເຕ ອຠິສມໂຍ ຠວິສ຺ສຕິ, ສາວເກ ກເຖນ຺ເຕ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ‘‘ສາຣິປຸຕ຺ຕຕ຺ເຖເຣ ກເຖນ຺ເຕ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ອທ຺ທສ. ຕໂຕ ‘‘ກຕ຺ຖ ນິສີທິຕ຺ວາ ກເຖນ຺ເຕ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ໂອໂລເກນ຺ໂຕ ‘‘ວິສາຂາຍ ຣຕນປາສາເທ ນິສີທິຕ຺ວາ’’ຕິ ທິສ຺ວາ ‘‘ພຸທ຺ຘານໍ ນາມ ຕໂຍ ສາວກສນ຺ນິປາຕາ ໂຫນ຺ຕິ, ອຄ຺ຄສາວການໍ ເອໂກ. ເຕສຸ ອຊ຺ຊ ຘມ຺ມເສນາປຕິສາຣິປຸຕ຺ຕຕ຺ເຖຣສ຺ສ ສາວກສນ຺ນິປາໂຕ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ອທ຺ທສ. ທິສ຺ວາ ປາໂຕວ ສຣີຣປຏິຊຄ຺ຄນໍ ກຕ຺ວາ ນິວຕ຺ຖນິວາສໂນ ສຸຄຕຈີວຣໍ ປາຣຸປິຕ຺ວາ ເສລມຍປຕ຺ຕໍ ອາທາຍ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆປຣິວຸໂຕ ທກ຺ຂິຓທ຺ວາເຣນ ນຄຣໍ ປວິສິຕ຺ວາ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣນ຺ໂຕ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ສຸລຠປິຓ຺ຑປາຕໍ ກຕ຺ວາ ວາຕປ຺ປຫຕາ ວິຍ ນາວາ ປຏິນິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ທກ຺ຂິຓທ຺ວາເຣນ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ພຫິທ຺ວາເຣ ອຏ຺ຐາສິ. ຕໂຕ ອສີຕິ ມຫາສາວກາ ຠິກ຺ຂຸນິປຣິສາ ອຸປາສກປຣິສາ ອຸປາສິກາປຣິສາຕິ ຈຕສ຺ໂສ ປຣິສາ ສຕ຺ຖາຣໍ ປຣິວາຣຍິໍສຸ.

ສຕ຺ຖາ ສາຣິປຸຕ຺ຕຕ຺ເຖຣໍ ອາມນ຺ເຕສິ – ‘‘ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ຕຍາ ປຸພ຺ພາຣາມໍ ຄນ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ຕວ ຈ ປຣິສໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉາຫີ’’ຕິ. ‘‘ສາຘຸ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ເຖໂຣ ອຕ຺ຕໂນ ປຣິວາເຣຫິ ປຎ຺ຈຫິ ຠິກ຺ຂຸສເຕຫິ ປຣິວຸໂຕ ປຸພ຺ພາຣາມໍ ອຄມາສິ. ເອເຕເນວ ນິຍາເມນ ອສີຕິ ມຫາສາວເກ ປຸພ຺ພາຣາມເມວ ເປເສຕ຺ວາ ສຍໍ ເອເກນ ອານນ຺ທຕ຺ເຖເຣເນວ ສທ຺ຘິໍ ເຊຕວນໍ ອຄມາສິ. ອານນ຺ທຕ຺ເຖໂຣປິ ວິຫາເຣ ສຕ຺ຖຸ ວຕ຺ຕໍ ກຕ຺ວາ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ‘‘ປຸພ຺ພາຣາມໍ ຄຈ຺ຉາມິ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ອາຫ. ເອວໍ ກໂຣຫິ ອານນ຺ທາຕິ. ສຕ຺ຖາຣໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວ ອຄມາສິ. ສຕ຺ຖາ ເອກໂກວ ເຊຕວເນ ໂອຫີໂນ.

ຕໍ ທິວສຎ຺ຫິ ຈຕສ຺ໂສ ປຣິສາ ເຖຣສ຺ເສວ ຘມ຺ມກຖໍ ໂສຕຸກາມາ ອເຫສຸໍ. ໂກສລມຫາຣາຊາປິ ພລກາເຍນ ປຣິວຸໂຕ ປຸພ຺ພາຣາມເມວ ຄໂຕ. ຕຖາ ປຎ຺ຈສຕອຸປາສກປຣິວາໂຣ ອນາຖປິຓ຺ຑິໂກ. ວິສາຂາ ປນ ມຫາອຸປາສິກາ ທ຺ວີຫິ ຊງ຺ຆສຫສ຺ເສຫິ ປຣິວຸໂຕ ອຄມາສິ. ສຕ຺ຕປຓ຺ຓາສາຍ ກຸລສຕສຫສ຺ສານໍ ວສນຏ຺ຐາເນ ສາວຕ຺ຖິນຄເຣ ເຄຫປາລກທາຣເກ ຐເປຕ຺ວາ ເສສຊໂນ ຄນ຺ຘຈຸຓ຺ຓມາລາທີນິ ຄເຫຕ຺ວາ ປຸພ຺ພາຣາມເມວ ອຄມາສິ. ຈຕູສຸ ທ຺ວາຣຄາເມສຸ ຄາວຸຕອຑ຺ຒໂຍຊນໂຍຊນປຣມຏ຺ຐາເນ ສພ຺ເພເຍວ ມນຸສ຺ສາ ຄນ຺ຘຈຸຓ຺ຓມາລາທິຫຕ຺ຖາ ປຸພ຺ພາຣາມເມວ ອຄມໍສຸ. ສກລວິຫາໂຣ ມິສ຺ສກປຸປ຺ເຜຫິ ອຠິກິຓ຺ໂຓ ວິຍ ອໂຫສິ.

ຘມ຺ມເສນາປຕິສາຣິປຸຕ຺ຕຕ຺ເຖໂຣປິ ໂຂ ວິຫາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ວິຫາຣປຣິເວເຓ ອງ຺ຄຓຏ຺ຐາເນ ອຏ຺ຐາສິ. ຠິກ຺ຂູ ເຖຣສ຺ສ ອາສນໍ ປຎ຺ຎາປຍິໍສຸ. ເຖໂຣ ຕຕ຺ຖ ນິສີທິຕ຺ວາ ອຸປຏ຺ຐາກຕ຺ເຖເຣນ ວຕ຺ເຕ ກເຕ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆສ຺ສ ໂອວາທໍ ກຕ຺ວາ ຄນ຺ຘກຸຏິໍ ປວິສິຕ຺ວາ ສມາປຕ຺ຕິໍ ອປ຺ເປຕ຺ວາ ນິສີທິ. ໂສ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນກາລວເສນ ສມາປຕ຺ຕິໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ອຈິຣວຕິໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຣໂຊຊລ຺ລໍ ປວາເຫຕ຺ວາ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘທຣໂຖ ໂອຕິຓ຺ຓຕິຕ຺ເຖເນວ ອຸຕ຺ຕຣິຕ຺ວາ ນິວຕ຺ຖນິວາສໂນ ສງ຺ຆາຏິໍ ປາຣຸປິຕ຺ວາ ອຏ຺ຐາສິ. ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆປິ ສມ຺ມຸຂສມ຺ມຸຂຏ຺ຐາເນນ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ສຣີເຣ ຣໂຊຊລ຺ລໍ ປວາເຫຕ຺ວາ ປຈ຺ຈຸຕ຺ຕຣິຕ຺ວາ ເຖຣໍ ປຣິວາຣຍິໍສຸ. ອນ຺ໂຕວິຫາເຣປິ ເຖຣສ຺ສ ຘມ຺ມາສນໍ ປຎ຺ຎາປຍິໍສຸ. ຈຕສ຺ໂສປິ ປຣິສາ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ໂອກາສໍ ຎຕ຺ວາ ມຄ຺ຄໍ ຐເປຕ຺ວາ ນິສີທິໍສຸ. ສາຣິປຸຕ຺ຕຕ຺ເຖໂຣປິ ປຎ຺ຈຠິກ຺ຂຸສຕປຣິວາໂຣ ຘມ຺ມສຠໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ສີຫມຕ຺ຖກປ຺ປຕິຏ຺ຐິເຕ ສມຸສ຺ສິຕເສຕຈ຺ຉຕ຺ເຕ ຣຕນປລ຺ລງ຺ເກ ຈິຕ຺ຕພີຊນິໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປຸຣຕ຺ຖາຠິມຸໂຂ ນິສີທິ. ນິສີທິຕ຺ວາ ປຣິສໍ ໂອໂລເກຕ຺ວາ – ‘‘ມຫຕີ ວຕາຍໍ ປຣິສາ, ອິມິສ຺ສາ ນ ອປ຺ປມຕ຺ຕິກາ ປຣິຕ຺ຕກຘມ຺ມເທສນາ ອນຸຈ຺ຉວິກາ, ກຕຣຘມ຺ມເທສນາ ນຸ ໂຂ ອນຸຈ຺ຉວິກາ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ຕີຓິ ປິຏການິ ອາວຊ຺ຊມາໂນ ອິມໍ ສໍໂຍຊນປຣິຍາຍ ຘມ຺ມເທສນໍ ອທ຺ທສ.

ເອວໍ ເທສນໍ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ຕໍ ເທເສຕຸກາໂມ ຠິກ຺ຂູ ອາມນ຺ເຕສິ ອາວຸໂສ, ຠິກ຺ຂເວຕິ. ອາວຸໂສຕິ ຫິ ອວຕ຺ວາ, ຠິກ຺ຂເວຕິ ວຈນໍ ພຸທ຺ຘາລາໂປ ນາມ ໂຫຕິ, ອຍໍ ປນາຍສ຺ມາ ‘‘ທສພເລນ ສມານໍ ອາລປນໍ ນ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ສຕ຺ຖຸ ຄາຣວວເສນ ສາວກາລາປໍ ກໂຣນ຺ໂຕ, ‘‘ອາວຸໂສ ຠິກ຺ຂເວ’’ຕິ ອາຫ. ເອຕທໂວຈາຕິ ເອຕໍ ‘‘ອຊ຺ຌຕ຺ຕສໍໂຍຊນຎ຺ຈ, ອາວຸໂສ, ປຸຄ຺ຄລໍ ເທເສສ຺ສາມິ ພຫິທ຺ຘາສໍໂຍຊນຎ຺ຈາ’’ຕິ ຘມ຺ມເທສນາປທໍ ອໂວຈ.

ຕສ຺ມິໍ ປນ ຣຕນປາສາເທ ອຘິວຕ຺ໂຖ ເອໂກ ໂສຕາປນ຺ໂນ ເທວປຸຕ຺ໂຕ ອຕ຺ຖິ, ໂສ ພຸທ຺ເຘຫິ ວາ ສາວເກຫິ ວາ ເທສນາຍ ອາຣທ຺ຘມຕ຺ຕາຍເຍວ ຊານາຕິ – ‘‘ອຍໍ ເທສນາ ອຸຕ຺ຕານິກາ ຠວິສ຺ສຕິ, ອຍໍ ຄມ຺ຠີຣາ. ອຍໍ ຌານນິສ຺ສິຕາ ຠວິສ຺ສຕິ, ອຍໍ ວິປສ຺ສນານິສ຺ສິຕາ. ອຍໍ ມຄ຺ຄນິສ຺ສິຕາ ອຍໍ ຜລນິສ຺ສິຕາ, ອຍໍ ນິພ຺ພານນິສ຺ສິຕາ’’ຕິ. ໂສ ຕສ຺ມິມ຺ປິ ທິວເສ ເຖເຣນ ເທສນາຍ ອາຣທ຺ຘມຕ຺ຕາຍ ເອວໍ ອຎ຺ຎາສິ – ‘‘ເຍນ ນີຫາເຣນ ມຍ຺ຫໍ ອຍ຺ເຍນ ຘມ຺ມເສນາປຕິນາ ສາຣິປຸຕ຺ຕຕ຺ເຖເຣນ ເທສນາ ອາຣທ຺ຘາ, ອຍໍ ເທສນາ ວິປສ຺ສນາຄາຬ຺ຫາ ຠວິສ຺ສຕິ, ຉຫິ ມຸເຂຫິ ວິປສ຺ສນໍ ກເຖສ຺ສຕິ. ເທສນາປຣິໂຍສາເນ ໂກຏິສຕສຫສ຺ສເທວຕາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິສ຺ສນ຺ຕິ, ໂສຕາປນ຺ນາທີນໍ ປນ ເທວມນຸສ຺ສານໍ ປຣິຈ຺ເຉໂທ ນ ຠວິສ຺ສຕິ. ເທສນາຍ ອນຸຈ຺ຉວິກໍ ກຕ຺ວາ ມຍ຺ຫໍ ອຍ຺ຍສ຺ສ ສາຘຸກາຣໍ ທສ຺ສາມີ’’ຕິ ເທວານຸຠາເວນ ມຫນ຺ຕໍ ສທ຺ທໍ ກຕ຺ວາ – ‘‘ສາຘຸ ສາຘຸ ອຍ຺ຍາ’’ຕິ ອາຫ.

ເທວຣາເຊນ ສາຘຸກາເຣ ທິນ຺ເນ ປຣິວາຣກປາສາທສຫສ຺ເສ ອຘິວຕ຺ຖາ ເທວຕາ ສພ຺ພາວ ສາຘຸກາຣໍ ອທໍສຸ. ຕາສໍ ສາຘຸກາຣສທ຺ເທນ ສພ຺ພາ ປຸພ຺ພາຣາເມ ວສນເທວຕາ, ຕາສໍ ສທ຺ເທນ ຄາວຸຕມຕ຺ເຕ ເທວຕາ, ຕໂຕ ອຑ຺ຒໂຍຊເນ ໂຍຊເນຕິ ເອເຕນຸປາເຍນ ເອກຈກ຺ກວາເຬ, ທ຺ວີສຸ ຈກ຺ກວາເຬສຸ, ຕີສຸ ຈກ຺ກວາເຬສູຕິ ທສສຫສ຺ສຈກ຺ກວາເຬສຸ ເທວຕາ ສາຘຸກາຣມທໍສຸ. ຕາສໍ ສາຘຸກາຣສທ຺ເທນ ປຖວິຏ຺ຐກນາຄາ ຈ ອາກາສຏ຺ຐກເທວຕາ ຈ. ຕໂຕ ອພ຺ຠວລາຫກາ, ອຸຓ຺ຫວລາຫກາ, ສີຕວລາຫກາ, ວສ຺ສວລາຫກາ, ຈາຕຸມຫາຣາຊິກາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ມຫາຣາຊາໂນ, ຕາວຕິໍສາ ເທວຕາ, ສກ຺ໂກ ເທວຣາຊາ, ຍາມາ ເທວຕາ, ສຸຍາໂມ ເທວຣາຊາ, ຕຸສິຕາ ເທວຕາ, ສນ຺ຕຸສິໂຕ ເທວຣາຊາ, ນິມ຺ມານຣຕີ ເທວຕາ, ສຸນິມ຺ມິໂຕ ເທວຣາຊາ, ວສວຕ຺ຕີ ເທວຕາ, ວສວຕ຺ຕີ ເທວຣາຊາ, ພ຺ຣຫ຺ມປາຣິສຊ຺ຊາ, ພ຺ຣຫ຺ມປຸໂຣຫິຕາ, ມຫາພ຺ຣຫ຺ມາໂນ, ປຣິຕ຺ຕາຠາ, ອປ຺ປມາຓາຠາ, ອາຠສ຺ສຣາ, ປຣິຕ຺ຕສຸຠາ, ອປ຺ປມາຓສຸຠາ, ສຸຠກິຓ຺ຫາ, ເວຫປ຺ຜລາ, ອວິຫາ, ອຕປ຺ປາ, ສຸທສ຺ສາ, ສຸທສ຺ສີ, ອກນິຏ຺ຐາ ເທວຕາຕິ ອສຎ຺ເຎ ຈ ອຣູປາວຈຣສຕ຺ເຕ ຈ ຐເປຕ຺ວາ ໂສຕາຍຕນປວຕ຺ຕິຏ຺ຐາເນ ສພ຺ພາ ເທວຕາ ສາຘຸກາຣມທໍສຸ.

ຕໂຕ ຂີຓາສວມຫາພ຺ຣຫ຺ມາໂນ – ‘‘ມຫາ ວຕາຍໍ ສາຘຸກາຣສທ຺ໂທ, ປຖວິຕລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ອກນິຏ຺ຐໂລກໍ ອາຄໂຕ, ກິມຕ຺ຖໍ ນຸ ໂຂ ເອໂສ’’ຕິ ອາວຊ຺ເຊນ຺ໂຕ ‘‘ຘມ຺ມເສນາປຕິສາຣິປຸຕ຺ຕຕ຺ເຖໂຣ ປຸພ຺ພາຣາເມ ວິສາຂາຍ ຣຕນປາສາເທ ນິສີທິຕ຺ວາ ສໍໂຍຊນປຣິຍາຍຘມ຺ມເທສນມາຣຠິ, ອມ຺ເຫຫິປິ ຕຕ຺ຖ ກາຍສກ຺ຂີຫິ ຠວິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ອຄມໍສຸ. ປຸພ຺ພາຣາໂມ ເທວຕາຫິ ປຣິປຸຓ຺ໂຓ, ສມນ຺ຕາ ປຸພ຺ພາຣາມສ຺ສ ຄາວຸຕໍ ອຑ຺ຒໂຍຊນໍ, ໂຍຊນນ຺ຕິ ສກລຈກ຺ກວາຬໍ ເຫຏ຺ຐາ ປຖວິຕເລນ ຕິຣິຍໍ ຈກ຺ກວາຬປຣິຍນ຺ເຕນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນໍ ທສຫິ ຈກ຺ກວາຬສຫສ຺ເສຫິ ສນ຺ນິປຕິຕາຫິ ເທວຕາຫິ ນິຣນ຺ຕຣມໂຫສິ, ອາຣຄ຺ຄນິຕຸທນມຕ຺ເຕ ຐາເນ ອຸປຣິມໂກຏິຍາ ສຏ຺ຐິ ເທວຕາ ສຸຂຸມຕ຺ຕຠາເວ ມາເປຕ຺ວາ ອຏ຺ຐໍສຸ.

ອຖາຍສ຺ມາ ສາຣິປຸຕ຺ໂຕ ‘‘ມຫນ຺ຕໍ ວຕິທໍ ຫລາຫລໍ, ກິໍ ນຸ ໂຂ ເອຕ’’ນ຺ຕິ ອາວຊ຺ເຊນ຺ໂຕ ທສສຫສ຺ສຈກ຺ກວາເຬ ຐິຕານໍ ເທວຕານໍ ເອກຈກ຺ກວາເຬ ສນ຺ນິປຕິຕຠາວໍ ອທ຺ທສ. ອຖ ຍສ຺ມາ ພຸທ຺ຘານໍ ອຘິຏ຺ຐານກິຈ຺ຈໍ ນຕ຺ຖິ, ປຣິສປຣິມາເຓເນວ ປສ຺ສນ຺ຕິ ເຈວ ສທ຺ທຎ຺ຈ ສາເວນ຺ຕິ. ສາວການໍ ປນ ອຘິຏ຺ຐານໍ ວຏ຺ຏຕິ. ຕສ຺ມາ ເຖໂຣ ສມາປຕ຺ຕິໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ສມາປຕ຺ຕິໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ມຫຄ຺ຄຕຈິຕ຺ເຕນ ອຘິຏ຺ຐາສິ – ‘‘ຈກ຺ກວາຬປຣິຍນ຺ຕາ ປຣິສາ ສພ຺ພາປິ ມໍ ປສ຺ສຕຸ, ຘມ຺ມຎ຺ຈ ເມ ເທເສນ຺ຕສ຺ສ ສທ຺ທໍ ສຸຓາຕູ’’ຕິ. ອຘິຏ຺ຐິຕກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ທກ຺ຂິຓຊາຓຸປສ຺ເສ ຈ ຈກ຺ກວາຬມຸຂວຏ຺ຏິຍຎ຺ຈ ນິສີທິຕ຺ວາ ‘‘ຘມ຺ມເສນາປຕິສາຣິປຸຕ຺ຕຕ຺ເຖໂຣ ນາມ ກີທິໂສ ທີໂຆ ຣສ຺ໂສ ສາໂມ ໂອທາໂຕ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພກາຣຓໍ ນາໂຫສິ, ສພ຺ເພສມ຺ປິ ສພ຺ພທິສາສຸ ນິສິນ຺ນານໍ ອຠິມຸເຂເຍວ ປຎ຺ຎາຍິຕ຺ຖ, ນຠມຊ຺ເຌ ຐິຕຈນ຺ໂທ ວິຍ ອໂຫສິ. ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ຕສ຺ສາປິສ຺ສ ທກ຺ຂິຓຊາຓຸປສ຺ເສ ຈ ຈກ຺ກວາຬມຸຂວຏ຺ຏິຍຎ຺ຈ ນິສິນ຺ນາ ສພ຺ເພ ເອກກໍເສເນວ ສທ຺ທໍ ສຸຓິໍສຸ.

ເອວໍ ອຘິຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ເຖໂຣ ອຊ຺ຌຕ຺ຕສໍໂຍຊນຎ຺ຈ, ອາວຸໂສຕິ ອິມໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ອາຣຠິ. ຕຕ຺ຖ ອຊ຺ຌຕ຺ຕນ຺ຕິ ກາມຠໂວ. ພຫິທ຺ຘາຕິ ຣູປາຣູປຠໂວ. ກິຎ຺ຈາປິ ຫິ ສຕ຺ຕາ ກາມຠເວ ອປ຺ປໍ ກາລໍ ວສນ຺ຕິ ກປ຺ປສ຺ສ ຈຕຸຕ຺ຖເມວ ໂກຏ຺ຐາສໍ, ອິຕເຣສຸ ຕີສຸ ໂກຏ຺ຐາເສສຸ ກາມຠໂວ ສຸຎ຺ໂຎ ໂຫຕິ ຕຸຈ຺ໂຉ, ຣູປຠເວ ພຫຸໍ ກາລໍ ວສນ຺ຕິ, ຕຖາປິ ເຕສໍ ຍສ຺ມາ ກາມຠເວ ຈຸຕິປຏິສນ຺ຘິໂຍ ພຫຸກາ ໂຫນ຺ຕິ, ອປ຺ປກາ ຣູປາຣູປຠເວສຸ. ຍຕ຺ຖ ຈ ຈຸຕິປຏິສນ຺ຘິໂຍ ພຫຸກາ, ຕຕ຺ຖ ອາລໂຍປິ ປຕ຺ຖນາປິ ອຠິລາໂສປິ ພຫຸ ໂຫຕິ. ຍຕ຺ຖ ອປ຺ປາ, ຕຕ຺ຖ ອປ຺ໂປ. ຕສ຺ມາ ກາມຠໂວ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ນາມ ຊາຕໍ, ຣູປາຣູປຠວາ ພຫິທ຺ຘາ ນາມ. ອິຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕສງ຺ຂາເຕ ກາມຠເວ ຉນ຺ທຣາໂຄ ອຊ຺ຌຕ຺ຕສໍໂຍຊນໍ ນາມ, ພຫິທ຺ຘາສງ຺ຂາເຕສຸ ຣູປາຣູປຠເວສຸ ຉນ຺ທຣາໂຄ ພຫິທ຺ຘາສໍໂຍຊນໍ ນາມ. ໂອຣມ຺ຠາຄິຍານິ ວາ ປຎ຺ຈ ສໍໂຍຊນານິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕສໍໂຍຊນໍ ນາມ, ອຸທ຺ຘມ຺ຠາຄິຍານິ ປຎ຺ຈ ພຫິທ຺ຘາສໍໂຍຊນໍ ນາມ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ວຈນຕ຺ໂຖ – ໂອຣໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ກາມຘາຕຸ, ຕຕ຺ຖ ອຸປປຕ຺ຕິນິປ຺ຜາທນໂຕ ຕໍ ໂອຣໍ ຠຊນ຺ຕີຕິ ໂອຣມ຺ຠາຄິຍານິ. ອຸທ຺ຘໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ຣູປາຣູປຘາຕຸ, ຕຕ຺ຖ ອຸປປຕ຺ຕິນິປ຺ຜາທນໂຕ ຕໍ ອຸທ຺ຘໍ ຠຊນ຺ຕີຕິ ອຸທ຺ຘມ຺ຠາຄິຍານິ.

ເອວໍ ວຸຕ຺ຕປ຺ປເຠເທນ ອຊ຺ຌຕ຺ຕສໍໂຍຊເນນ ສໍຍຸຕ຺ໂຕ ປຸຄ຺ຄໂລ ອຊ຺ຌຕ຺ຕສໍໂຍຊໂນ, ພຫິທ຺ຘາສໍໂຍຊເນນ ສໍຍຸຕ຺ໂຕ ປຸຄ຺ຄໂລ ພຫິທ຺ຘາສໍໂຍຊໂນ. ອຸຠຍມ຺ປິ ເຈຕໍ ນ ໂລກິຍສ຺ສ ວຏ຺ຏນິສ຺ສິຕມຫາຊນສ຺ສ ນາມໍ. ເຍສໍ ປນ ຠໂວ ທ຺ເວຘາ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ໂນ, ເຕສໍ ໂສຕາປນ຺ນສກທາຄາມິອນາຄາມີນໍ ອຣິຍສາວການໍ ເອຕໍ ນາມໍ. ຍຖາ ຫິ ມຫາອຣຎ຺ເຎ ຂທິຣວນສາລວນາທີນິ ຖມ຺ໂຠ ຕຸລາສງ຺ຆາໂຏຕິ ນາມໍ ນ ລຠນ຺ຕິ, ຂທິຣວນໍ ສາລວນນ຺ຕິ ນາມເມວ ລຠນ຺ຕິ. ຍທາ ປນ ຕໂຕ ຣຸກ຺ຂາ ຕິຓ຺ຫາຍ ກຸຐາຣິຍາ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ຖມ຺ຠາທິສຓ຺ຐາເນນ ຕຈ຺ຉິຕາ ໂຫນ຺ຕິ, ຕທາ ຖມ຺ໂຠ ຕຸລາສງ຺ຆາໂຏຕິ ນາມໍ ລຠນ຺ຕິ. ເອວເມວໍ ອປຣິຈ຺ຉິນ຺ນຠໂວ ພຫລກິເລໂສ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນ ເອຕໍ ນາມໍ ນ ລຠຕິ, ຠວໍ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ກິເລເສ ຕນຸເກ ກຕ຺ວາ ຐິຕາ ໂສຕາປນ຺ນາທໂຍວ ລຠນ຺ຕິ.

ອິມສ຺ສ ຈ ປນຕ຺ຖສ຺ສ ວິຠາວນຕ຺ຖໍ ອິທໍ ວຈ຺ຉກສາໂລປມໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ວຈ຺ຉກສາລໍ ຫິ ກຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕ ຂາຓຸເກ ໂກຏ຺ເຏຕ຺ວາ ວຈ຺ຉເກ ໂຍຕ຺ເຕຫິ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ເຕສຸ ອຸປນິພນ຺ຘນ຺ຕິ, ໂຍຕ຺ເຕສຸ ອປ຺ປໂຫນ຺ເຕສຸ ກຓ຺ເຓສຸປິ ຄເຫຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ວຈ຺ຉເກ ປເວເສນ຺ຕິ, ອນ຺ໂຕສາລາຍ ໂອກາເສ ອປ຺ປໂຫນ຺ເຕ ພຫິ ຂາຓຸເກ ໂກຏ຺ເຏຕ຺ວາປິ ເອວເມວ ກໂຣນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ໂກຈິ ອນ຺ໂຕພທ຺ໂຘ ວຈ຺ຉໂກ ພຫິນິປນ຺ໂນ ໂຫຕິ, ໂກຈິ ພຫິພທ຺ໂຘ ອນ຺ໂຕນິປນ຺ໂນ, ໂກຈິ ອນ຺ໂຕພທ຺ໂຘ ອນ຺ໂຕວ ນິປນ຺ໂນ, ໂກຈິ ພຫິພທ຺ໂຘ ພຫິເຍວ ນິປນ຺ໂນ. ໂກຈິ ອນ຺ໂຕປິ ອພທ຺ໂຘວ ຈຣຕິ, ພຫິປິ ອພທ຺ໂຘວ. ຕຕ຺ຖ ອນ຺ໂຕພທ຺ຘສ຺ສ ພຫິນິປນ຺ນສ຺ສ ພນ຺ຘນໍ ທີຆໍ ໂຫຕິ. ໂສ ຫິ ອຸຓ຺ຫາທິປີຬິໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ພຫິ ວຈ຺ຉການໍ ອພ຺ຠນ຺ຕເຣ ນິປຊ຺ຊຕິ. ພຫິພທ຺ເຘ ອນ຺ໂຕນິປນ຺ເນປິ ເອເສວ ນໂຍ. ໂຍ ປນ ອນ຺ໂຕພທ຺ໂຘ ອນ຺ໂຕນິປນ຺ໂນ, ຕສ຺ສ ພນ຺ຘນໍ ຣສ຺ສໍ ໂຫຕິ. ພຫິພທ຺ເຘ ພຫິນິປນ຺ເນປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອຸໂຠປິ ຫິ ເຕ ທິວສມ຺ປິ ຂາຓຸກໍ ອນຸປຣິຄນ຺ຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວ ສຍນ຺ຕິ. ໂຍ ປນ ອນ຺ໂຕ ອພທ຺ໂຘ ຕຕ຺ເຖວ ວຈ຺ຉການໍ ອນ຺ຕເຣ ວິຈຣຕິ. ອຍໍ ສີລວາ ວຈ຺ຉໂກ ກຓ຺ເຓ ຄເຫຕ຺ວາ ວຈ຺ຉການໍ ອນ຺ຕເຣ ວິສ຺ສຏ຺ໂຐ ທິວສມ຺ປິ ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ອຄນ຺ຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວ ຈຣຕິ. ພຫິ ອພທ຺ເຘ ຕຕ຺ເຖວ ວິຈຣນ຺ເຕປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ຕຕ຺ຖ ວຈ຺ຉກສາລາ ວິຍ ຕໂຍ ຠວາ ເວທິຕພ຺ພາ. ວຈ຺ຉກສາລາຍໍ ຂາຓຸກາ ວິຍ ອວິຊ຺ຊາຂາຓຸໂກ. ວຈ຺ຉກພນ຺ຘນໂຍຕ຺ຕໍ ວິຍ ທສ ສໍໂຍຊນານິ. ວຈ຺ຉກາ ວິຍ ຕີສຸ ຠເວສຸ ນິພ຺ພຕ຺ຕສຕ຺ຕາ. ອນ຺ໂຕພທ຺ໂຘ ພຫິສຍິຕວຈ຺ຉໂກ ວິຍ ຣູປາຣູປຠເວສຸ ໂສຕາປນ຺ນສກທາຄາມິໂນ. ເຕ ຫິ ກິຎ຺ຈາປິ ຕຕ຺ເຖວ ວສນ຺ຕິ, ສໍໂຍຊນໍ ປນ ເຕສໍ ກາມາວຈຣູປນິພທ຺ຘເມວ. ເກນຏ຺ເຐນ? ອປ຺ປຫີນຏ຺ເຐນ. ຣູປາຣູປຠເວສຸ ປຸຖຸຊ຺ຊໂນປິ ເອເຕເຫວ ສງ຺ຄຫິໂຕ. ໂສປິ ຫິ ກິຎ຺ຈາປິ ຕຕ຺ຖ ວສຕິ, ສໍໂຍຊນໍ ປນສ຺ສ ກາມາວຈຣູປນິພທ຺ຘເມວ. ພຫິພທ຺ໂຘ ອນ຺ໂຕສຍິຕວຈ຺ຉໂກ ວິຍ ກາມາວຈເຣ ອນາຄາມີ. ໂສ ຫິ ກິຎ຺ຈາປິ ກາມາວຈເຣ ວສຕິ, ສໍໂຍຊນໍ ປນສ຺ສ ຣູປາຣູປຠວູປນິພທ຺ຘເມວ. ອນ຺ໂຕພທ຺ໂຘ ອນ຺ໂຕນິປນ຺ໂນ ວິຍ ກາມາວຈເຣ ໂສຕາປນ຺ນສກທາຄາມິໂນ. ເຕ ຫິ ສຍມ຺ປິ ກາມາວຈເຣ ວສນ຺ຕິ, ສໍໂຍຊນມ຺ປິ ເຕສໍ ກາມາວຈຣູປນິພທ຺ຘເມວ. ພຫິພທ຺ໂຘ ພຫິນິປນ຺ໂນ ວິຍ ຣູປາຣູປຠເວສຸ ອນາຄາມີ. ໂສ ຫິ ສຍມ຺ປິ ຕຕ຺ຖ ວສຕິ, ສໍໂຍຊນມ຺ປິສ຺ສ ຣູປາຣູປຠວູປນິພທ຺ຘເມວ. ອນ຺ໂຕອພທ຺ໂຘ ອນ຺ໂຕວິຈຣຓວຈ຺ຉໂກ ວິຍ ກາມາວຈເຣ ຂີຓາສໂວ. ພຫິອພທ຺ໂຘ ພຫິວິຈຣຓວຈ຺ຉໂກ ວິຍ ຣູປາຣູປຠເວ ຂີຓາສໂວ. ສໍໂຍຊເນສຸ ປນ ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິ ວິຈິກິຈ຺ຉາ ສີລພ຺ພຕປຣາມາໂສຕິ ອິມານິ ຕີຓິ ຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ນິວາເຣນ຺ຕິ, ຄຕໍ ປຏິອາເນນ຺ຕິ. ກາມຈ຺ຉນ຺ໂທ ພ຺ຍາປາໂທຕິ ອິມານິ ປນ ທ຺ເວ ສໍໂຍຊນານິ ສມາປຕ຺ຕິຍາ ວາ ອວິກ຺ຂມ຺ເຠຕ຺ວາ ມຄ຺ເຄນ ວາ ອສມຸຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ຣູປາຣູປຠເວ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ.

ກຕໂມ ຈາວຸໂສຕິ ອິທໍ ເຖໂຣ ຍຖາ ນາມ ປຸຣິໂສ ທ຺ເວ ຣຕນເປຬາ ປສ຺ເສ ຐເປຕ຺ວາ ສມ຺ປຕ຺ຕປຣິສາຍ ທ຺ເວ ຫຕ຺ເຖ ປູເຣຕ຺ວາ ສຕ຺ຕວິຘໍ ຣຕນໍ ຠາເຊຕ຺ວາ ທເທຍ຺ຍ, ເອວໍ ປຐມໍ ຣຕນເປຬໍ ທຕ຺ວາ ທຸຕິຍມ຺ປິ ຕເຖວ ທເທຍ຺ຍ. ເອວເມວໍ ‘‘ອຊ຺ຌຕ຺ຕສໍໂຍຊນຎ຺ຈ, ອາວຸໂສ, ປຸຄ຺ຄລໍ ເທເສສ຺ສາມິ ພຫິທ຺ຘາສໍໂຍຊນຎ຺ຈາ’’ຕິ ອິມານິ ທ຺ເວ ປທານິ ມາຕິກາວເສນ ຐເປຕ຺ວາ ອິທານິ ອຏ຺ຐວິຘາຍ ປຣິສາຍ ຠາເຊຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕຸໍ ວິຕ຺ຖາຣກຖໍ ອາຣຠິ.

ຕຕ຺ຖ ອິຘາຕິ ອິມສ຺ມິໍ ສາສເນ. ສີລວາ ໂຫຕີຕິ ຈຕຸປາຣິສຸທ຺ຘິສີເລຫິ ສີລສມ຺ປນ຺ໂນ ໂຫຕິ. ອິຕິ ເຖໂຣ ເອຕ຺ຕາວຕາ ຈ ກິຣ ຈຕຸປາຣິສຸທ຺ຘິສີລໍ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ ‘‘ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວຣສໍວຸໂຕ’’ຕິ ອິມິນາ ຕຕ຺ຖ ເຊຏ຺ຐກສີລໍ ວິຕ຺ຖາເຣຕ຺ວາ ທສ຺ເສສີຕິ ທີປວິຫາຣວາສີ ສຸມ຺ມຕ຺ເຖໂຣ ອາຫ. ອນ຺ເຕວາສິໂກ ປນສ຺ສ ຕິປິຏກຈູຬນາຄຕ຺ເຖໂຣ ອາຫ – ‘‘ອຸຠຍຕ຺ຖາປິ ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວໂຣວ ວຸຕ຺ໂຕ. ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວໂຣເຍວ ຫິ ສີລໍ, ອິຕຣານິ ປນ ຕີຓິ ສີລນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕຏ຺ຐານໍ ນາມ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ ອນນຸຊານນ຺ໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິ ອາຫ – ອິນ຺ທ຺ຣິຍສໍວໂຣ ນາມ ຉທ຺ວາຣຣກ຺ຂາມຕ຺ຕກເມວ, ອາຊີວປາຣິສຸທ຺ຘິ ຘມ຺ເມນ ສເມນ ປຈ຺ຈຍຸປ຺ປຕ຺ຕິມຕ຺ຕກໍ, ປຈ຺ຈຍສນ຺ນິສ຺ສິຕໍ ປຏິລທ຺ຘປຈ຺ຈເຍ ‘‘ອິທມຕ຺ຖ’’ນ຺ຕິ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊນມຕ຺ຕກໍ, ນິປ຺ປຣິຍາເຍນ ປນ ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວໂຣວ ສີລໍ. ຍສ຺ສ ໂສ ຠິນ຺ໂນ, ອຍໍ ຉິນ຺ນສີໂສ ວິຍ ປຸຣິໂສ ຫຕ຺ຖປາເທ ເສສານິ ຣກ຺ຂິສ຺ສຕີຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ. ຍສ຺ສ ປນ ໂສ ອໂຣໂຄ, ອຍໍ ອຈ຺ຉິນ຺ນສີໂສ ວິຍ ປຸຣິໂສ ຊີວິຕໍ ເສສານິ ປຸນ ປາກຕິການິ ກຕ຺ວາ ຣກ຺ຂິຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ. ຕສ຺ມາ ສີລວາຕິ ອິມິນາ ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວຣໍ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ ຕໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ຺ໂຕ ‘‘ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວຣສໍວຸໂຕ’’ຕິອາທິມາຫາຕິ.

ຕຕ຺ຖ ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວຣສໍວຸໂຕຕິ ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວເຣນ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ອາຈາຣໂຄຈຣສມ຺ປນ຺ໂນຕິ ອາຈາເຣນ ຈ ໂຄຈເຣນ ຈ ສມ຺ປນ຺ໂນ. ອຓຸມຕ຺ເຕສູຕິ ອປ຺ປມຕ຺ຕເກສຸ. ວຊ຺ເຊສູຕິ ອກຸສລຘມ຺ເມສຸ. ຠຍທສ຺ສາວີຕິ ຠຍທສ຺ສີ. ສມາທາຍາຕິ ສມ຺ມາ ອາທິຍິຕ຺ວາ. ສິກ຺ຂຕິ ສິກ຺ຂາປເທສູຕິ ຕໍ ຕໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ສມາທິຍິຕ຺ວາ ສິກ຺ຂຕິ. ອປິຈ ສມາທາຍ ສິກ຺ຂຕິ ສິກ຺ຂາປເທສູຕິ ຍໍກິຎ຺ຈິ ສິກ຺ຂາປເທສຸ ສິກ຺ຂາໂກຏ຺ຐາເສສຸ ສິກ຺ຂິຕພ຺ພໍ ກາຍິກໍ ວາ ວາຈສິກໍ ວາ, ຕໍ ສພ຺ພໍ ສມ຺ມາ ອາທາຍ ສິກ຺ຂຕິ. ອຍເມຕ຺ຖ ສງ຺ເຂໂປ, ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ປນ ສພ຺ພາເນຕານິ ປາຕິໂມກ຺ຂສໍວຣາທີນິ ປທານິ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ (ວິສຸທ຺ຘິ. ໑.໑໔ ອາທໂຍ) ວຸຕ຺ຕານິ, ຈຕຸປາຣິສຸທ຺ຘິສີລຎ຺ຈ ສພ຺ພາກາເຣນ ວິຠຊິຕ຺ວາ ທສ຺ສິຕໍ. ອຎ຺ຎຕຣໍ ເທວນິກາຍນ຺ຕິ ຉສຸ ກາມາວຈຣເທວຆຏາສຸ ອຎ຺ຎຕຣໍ ເທວຆຏໍ. ອາຄາມີ ໂຫຕີຕິ ເຫຏ຺ຐາ ອາຄາມີ ໂຫຕິ. ອາຄນ຺ຕາ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕນ຺ຕິ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕໍ ມານຸສກປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘຠາວເມວ ອາຄນ຺ຕາ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຣູປປຕ຺ຕິໂກ ວາ ອຸປຣູປປຕ຺ຕິໂກ ວາ ນ ໂຫຕິ, ປຸນ ເຫຏ຺ຐາຄາມີເຍວ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ອິມິນາ ອງ຺ເຄນ ສຸກ຺ຂວິປສ຺ສກສ຺ສ ຘາຕຸກມ຺ມຏ຺ຐານິກຠິກ຺ຂຸໂນ ເຫຏ຺ຐິມໍ ມຄ຺ຄທ຺ວຍຎ຺ເຈວ ຜລທ຺ວຍຎ຺ຈ ກຖິຕໍ.

ອຎ຺ຎຕຣໍ ສນ຺ຕໍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິນ຺ຕິ ອຏ຺ຐສຸ ສມາປຕ຺ຕີສຸ ອຎ຺ຎຕຣໍ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານສມາປຕ຺ຕິໍ. ສາ ຫິ ປຈ຺ຈນີກກິເລສານໍ ສນ຺ຕຕ຺ຕາ ສນ຺ຕາ, ເຕເຫວ ຈ ກິເລເສຫິ ເຈຕໂສ ວິມຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອຎ຺ຎຕຣໍ ເທວນິກາຍນ຺ຕິ ປຎ຺ຈສຸ ສຸທ຺ຘາວາສເທວນິກາເຍສຸ ອຎ຺ຎຕຣໍ. ອນາຄນ຺ຕາ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຸນ ອິມໍ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘຠາວໍ ອນາຄນ຺ຕາ, ເຫຏ຺ຐູປປຕ຺ຕິໂກ ນ ໂຫຕິ, ອຸປຣູປປຕ຺ຕິໂກ ວາ ໂຫຕິ ຕຕ຺ເຖວ ວາ ປຣິນິພ຺ພາຍີຕິ ທສ຺ເສຕິ. ອິມິນາ ອງ຺ເຄນ ສມາຘິກມ຺ມິກສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຕໂຍ ມຄ຺ຄາ ຕີຓິ ຈ ຜລານິ ກຖິຕານິ.

ກາມານໍເຍວ ນິພ຺ພິທາຍາຕິ ທຸວິຘານມ຺ປິ ກາມານໍ ນິພ຺ພິນ຺ທນຕ຺ຖາຍ ອຸກ຺ກຓ຺ຐນຕ຺ຖາຍ. ວິຣາຄາຍາຕິ ວິຣຊ຺ຊນຕ຺ຖາຍ. ນິໂຣຘາຍາຕິ ອປ຺ປວຕ຺ຕິກຣຓຕ຺ຖາຍ. ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕີຕິ ປຏິປຕ຺ຕິໍ ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕິ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ໂສຕາປນ຺ນສ຺ສ ຈ ສກທາຄາມິໂນ ຈ ປຎ຺ຈກາມຄຸຓິກຣາຄກ຺ຂຍຕ຺ຖາຍ ອນາຄາມິມຄ຺ຄວິປສ຺ສນາ ກຖິຕາ ໂຫຕິ. ຠວານໍເຍວາຕິ ຕິຓ຺ຓໍ ຠວານໍ. ອິມິນາ ອນາຄາມິໂນ ຠວຣາຄກ຺ຂຍຕ຺ຖາຍ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄວິປສ຺ສນາ ກຖິຕາ ໂຫຕິ. ຕຓ຺ຫາກ຺ຂຍາຍ ປຏິປນ຺ໂນ ໂຫຕີຕິ ອິມິນາປິ ໂສຕາປນ຺ນສກທາຄາມີນໍເຍວ ປຎ຺ຈກາມຄຸຓິກຕຓ຺ຫາກ຺ຂຍກຣຓຕ຺ຖໍ ອນາຄາມິມຄ຺ຄວິປສ຺ສນາ ກຖິຕາ. ໂສ ໂລຠກ຺ຂຍາຍາຕິ ອິມິນາປິ ອນາຄາມິໂນ ຠວໂລຠກ຺ຂຍຕ຺ຖາຍ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄວິປສ຺ສນາວ ກຖິຕາ. ອຎ຺ຎຕຣໍ ເທວນິກາຍນ຺ຕິ ສຸທ຺ຘາວາເສສ຺ເວວ ອຎ຺ຎຕຣໍ ເທວນິກາຍໍ. ອນາຄນ຺ຕາ ອິຕ຺ຖຕ຺ຕນ຺ຕິ ອິມໍ ຂນ຺ຘປຎ຺ຈກຠາວໍ ອນາຄນ຺ຕາ, ເຫຏ຺ຐູປປຕ຺ຕິໂກ ນ ໂຫຕິ, ອຸປຣູປປຕ຺ຕິໂກ ວາ ໂຫຕິ, ຕຕ຺ເຖວ ວາ ປຣິນິພ຺ພາຍຕິ.

ອິຕິ ປຐເມນ ອງ຺ເຄນ ສຸກ຺ຂວິປສ຺ສກສ຺ສ ຘາຕຸກມ຺ມຏ຺ຐານິກຠິກ຺ຂຸໂນ ເຫຏ຺ຐິມານິ ທ຺ເວ ມຄ຺ຄຜລານິ ກຖິຕານິ, ທຸຕິເຍນ ສມາຘິກມ຺ມິກສ຺ສ ຕີຓິ ມຄ຺ຄຜລານິ, ‘‘ໂສ ກາມານ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ໂສຕາປນ຺ນສກທາຄາມີນໍ ປຎ຺ຈກາມຄຸຓິກຣາຄກ຺ຂຍາຍ ອຸປຣິ ອນາຄາມິມຄ຺ຄວິປສ຺ສນາ, ‘‘ໂສ ຠວານໍເຍວາ’’ຕິ ອິມິນາ ອນາຄາມິສ຺ສ ອຸປຣິ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄວິປສ຺ສນາ, ‘‘ໂສ ຕຓ຺ຫາກ຺ຂຍາຍາ’’ຕິ ອິມິນາ ໂສຕາປນ຺ນສກທາຄາມີນໍ ປຎ຺ຈກາມຄຸຓິກຕຓ຺ຫາກ຺ຂຍາຍ ອຸປຣິ ອນາຄາມິມຄ຺ຄວິປສ຺ສນາ, ‘‘ໂສ ໂລຠກ຺ຂຍາຍາ’’ຕິ ອິມິນາ ອນາຄາມິໂນ ຠວໂລຠກ຺ຂຍາຍ ອຸປຣິ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄວິປສ຺ສນາ ກຖິຕາຕິ ເອວໍ ຉຫິ ມຸເຂຫິ ວິປສ຺ສນໍ ກເຖຕ຺ວາ ເທສນໍ ຍຖານຸສນ຺ຘິໍ ປາເປສິ. ເທສນາປຣິໂຍສາເນ ໂກຏິສຕສຫສ຺ສເທວຕາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິໍສຸ, ໂສຕາປນ຺ນາທີນໍ ປຣິຈ຺ເຉໂທວ ນາໂຫສິ. ຍຖາ ຈ ອິມສ຺ມິໍ ສມາຄເມ, ເອວໍ ມຫາສມຍສຸຕ຺ເຕ ມງ຺ຄລສຸຕ຺ເຕ ຈ ຈູຬຣາຫຸໂລວາທສຸຕ຺ເຕ ຈ ໂກຏິສຕສຫສ຺ສເທວຕາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິໍສຸ, ໂສຕາປນ຺ນາທີນໍ ເທວມນຸສ຺ສານໍ ປຣິຈ຺ເຉໂທ ນາໂຫສິ.

ສມຈິຕ຺ຕາ ເທວຕາຕິ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ສຸຂຸມຠາວສມຕາຍ ສມຈິຕ຺ຕາ. ສພ຺ພາປິ ຫິ ຕາ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕຠາເວ ສຸຂຸເມ ຈິຕ຺ຕສຣິກ຺ຂເກ ກຕ຺ວາ ມາເປສຸໍ. ເຕນ ສມຈິຕ຺ຕາ ນາມ ຊາຕາ. ອປເຣນປິ ກາຣເຓນ ສມຈິຕ຺ຕາ – ‘‘ເຖເຣນ ສມາປຕ຺ຕິ ຕາວ ກຖິຕາ, ສມາປຕ຺ຕິຖາໂມ ປນ ນ ກຖິໂຕ. ມຍໍ ທສພລໍ ປກ຺ໂກສິຕ຺ວາ ສມາປຕ຺ຕິຍາ ຖາມໍ ກຖາເປສ຺ສາມາ’’ຕິ ສພ຺ພາປິ ເອກຈິຕ຺ຕາ ອເຫສຸນ຺ຕິປິ ສມຈິຕ຺ຕາ. ອປຣມ຺ປິ ກາຣຓໍ – ‘‘ເຖເຣນ ເອເກນ ປຣິຍາເຍນ ສມາປຕ຺ຕິປິ ສມາປຕ຺ຕິຖາໂມປິ ກຖິໂຕ, ໂກ ນຸ ໂຂ ອິມໍ ສມາຄມໍ ສມ຺ປຕ຺ໂຕ, ໂກ ນ ສມ຺ປຕ຺ໂຕ’’ຕິ ໂອໂລກຍມານາ ຕຖາຄຕສ຺ສ ອສມ຺ປຕ຺ຕຠາວໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ມຍໍ ຕຖາຄຕໍ ປກ຺ໂກສິຕ຺ວາ ປຣິສໍ ປຣິປຸຓ຺ຓໍ ກຣິສ຺ສາມາ’’ຕິ ສພ຺ພາປິ ເອກຈິຕ຺ຕາ ອເຫສຸນ຺ຕິປິ ສມຈິຕ຺ຕາ. ອປຣມ຺ປິ ກາຣຓໍ – ອນາຄເຕ ໂກຈິເທວ ຠິກ຺ຂຸ ວາ ຠິກ຺ຂຸນີ ວາ ເທໂວ ວາ ມນຸສ຺ໂສ ວາ ‘‘ອຍໍ ເທສນາ ສາວກຠາສິຕາ’’ຕິ ອຄາຣວໍ ກເຣຍ຺ຍ, ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘໍ ປກ຺ໂກສິຕ຺ວາ ອິມໍ ເທສນໍ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຠາສິຕໍ ກຣິສ຺ສາມ. ເອວໍ ອນາຄເຕ ຄຣຸຠາວນີຍາ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ສພ຺ພາວ ເອກຈິຕ຺ຕາ ອເຫສຸນ຺ຕິປິ ສມຈິຕ຺ຕາ. ອປຣມ຺ປິ ກາຣຓໍ – ສພ຺ພາປິ ຫິ ຕາ ເອກສມາປຕ຺ຕິລາຠິນິໂຍ ວາ ອເຫສຸໍ ເອກາຣມ຺ມຓລາຠິນິໂຍ ວາຕິ ເອວມ຺ປິ ສມຈິຕ຺ຕາ.

ຫຏ຺ຐາຕິ ຕຸຏ຺ຐປຫຏ຺ຐາ ອາໂມທິຕາ ປໂມທິຕາ. ສາຘູຕິ ອາຍາຈນຕ຺ເຖ ນິປາໂຕ. ອນຸກມ຺ປໍ ອຸປາທາຍາຕິ ນ ເຖຣສ຺ສ ອນຸກມ຺ປໍ ກາຣຸຎ຺ຎໍ ອນຸທ຺ທຍໍ ປຏິຈ຺ຈ, ນ ຈ ອິມສ຺ມິໍ ຐາເນ ເຖຣສ຺ສ ອນຸກມ຺ປິຕພ຺ພກິຈ຺ຈໍ ອຕ຺ຖິ. ຍສ຺ມິໍ ຫິ ທິວເສ ເຖໂຣ ສູກຣຂຕເລຓທ຺ວາເຣ ຠາຄິເນຍ຺ຍສ຺ສ ທີຆນຂປຣິພ຺ພາຊກສ຺ສ ເວທນາກມ຺ມຏ຺ຐາເນ (ມ. ນິ. ໒.໒໐໖) ກຖິຍມາເນ ຕາລວຓ຺ຏໍ ຄເຫຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣໍ ພີຊມາໂນ ຐິໂຕ ປຣສ຺ສ ວຑ຺ຒິຕໂຠຊນໍ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ຂຸທໍ ວິໂນເທນ຺ໂຕ ວິຍ ປຣສ຺ສ ສຊ຺ຊິຕປສາຘນໍ ສີເສ ປຏິມຸຎ຺ຈນ຺ໂຕ ວິຍ ຈ ສາວກປາຣມິຎາຓສ຺ສ ນິປ຺ປເທສໂຕ ມຕ຺ຖກໍ ປຕ຺ໂຕ, ຕສ຺ມິໍເຍວ ທິວເສ ຠຄວຕາ ອນຸກມ຺ປິໂຕ ນາມ. ອວເສສານໍ ປນ ຕໍ ຐານໍ ສມ຺ປຕ຺ຕານໍ ເທວມນຸສ຺ສານໍ ອນຸກມ຺ປໍ ອຸປາທາຍ ຄຈ຺ຉຕຸ ຠຄວາຕິ ຠຄວນ຺ຕໍ ຍາຈິໍສຸ.

ພລວາ ປຸຣິໂສຕິ ທຸພ຺ພໂລ ຫິ ຂິປ຺ປໍ ສມິຎ຺ຊນປສາຣຓໍ ກາຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ພລວາວ ສກ຺ໂກຕິ. ເຕເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ສມ຺ມຸເຂ ປາຕຸຣໂຫສີຕິ ສມ຺ມຸຂຏ຺ຐາເນ ປຸຣໂຕເຍວ ປາກໂຏ ອໂຫສິ. ຠຄວາ ເອຕທໂວຈາຕິ ເອຕໍ ‘‘ອິຘ ສາຣິປຸຕ຺ຕາ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ອຕ຺ຕໂນ ອາຄມນກາຣຓໍ ອໂວຈ. ເອວໍ ກິຣສ຺ສ ອໂຫສິ – ‘‘ສເຈ ໂກຈິ ພາໂລ ອກຕຎ຺ຎູ ຠິກ຺ຂຸ ວາ ຠິກ຺ຂຸນີ ວາ ອຸປາສໂກ ວາ ອຸປາສິກາ ວາ ເອວໍ ຈິນ຺ເຕຍ຺ຍ – ‘ສາຣິປຸຕ຺ຕຕ຺ເຖໂຣ ມຫນ຺ຕໍ ປຣິສໍ ອລຕ຺ຖ, ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ເອຕ຺ຕກໍ ອຘິວາເສຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ອຸສູຍາຍ ປຣິສໍ ອຸຏ຺ຐາເປຕຸໍ ອາຄໂຕ’ຕິ. ໂສ ອິມໍ ມຍິ ມໂນປໂທສໍ ກຕ຺ວາ ອປາເຍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຍ຺ຍາ’’ຕິ. ອຖຕ຺ຕໂນ ອາຄມນກາຣຓໍ ກເຖນ຺ໂຕ ເອຕໍ ‘‘ອິຘ ສາຣິປຸຕ຺ຕາ’’ຕິອາທິວຈນໍ ອໂວຈ.

ເອວໍ ອຕ຺ຕໂນ ອາຄມນກາຣຓໍ ກເຖຕ຺ວາ ອິທານິ ສມາປຕ຺ຕິຍາ ຖາມໍ ກເຖຕຸໍ ຕາ ໂຂ ປນ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ເທວຕາ ທສປິ ຫຸຕ຺ວາຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຍສວເສນ ວາ ອຕ຺ຖໍ ອາຫຣິຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ ສມາປຕ຺ຕິວເສນ ວາ. ຍສວເສນ ຕາວ ມເຫສກ຺ຂາ ເທວຕາ ທສ ທສ ເອກຏ຺ຐາເນ ອຏ຺ຐໍສຸ, ຕາຫິ ອປ຺ເປສກ຺ຂຕຣາ ວີສຕິ ວີສຕິ ເອກຏ຺ຐາເນ ອຏ຺ຐໍສຸ, ຕາຫິ ອປ຺ເປສກ຺ຂຕຣາ…ເປ… ສຏ຺ຐິ ສຏ຺ຐິ ເອກຏ຺ຐາເນ ອຏ຺ຐໍສຸ. ສມາປຕ຺ຕິວເສນ ປນ ຍາຫິ ປຓີຕາ ສມາປຕ຺ຕິ ຠາວິຕາ, ຕາ ສຏ຺ຐິ ສຏ຺ຐິ ເອກຏ຺ຐາເນ ອຏ຺ຐໍສຸ. ຍາຫິ ຕໂຕ ຫີນຕຣາ, ຕາ ປຎ຺ຎາສ ປຎ຺ຎາສ…ເປ… ຍາຫິ ຕໂຕ ຫີນຕຣາ ສມາປຕ຺ຕິ ຠາວິຕາ…ເປ… ຕາ ທສ ທສ ເອກຏ຺ຐາເນ ອຏ຺ຐໍສຸ. ຍາຫິ ວາ ຫີນາ ຠາວິຕາ, ຕາ ທສ ທສ ເອກຏ຺ຐາເນ ອຏ຺ຐໍສຸ. ຍາຫິ ຕໂຕ ປຓີຕຕຣາ ຠາວິຕາ, ຕາ ວີສຕິ ວີສຕິ. ຍາຫິ ຕໂຕ ປຓີຕຕຣາ…ເປ… ຕາ ສຏ຺ຐິ ສຏ຺ຐິ ເອກຏ຺ຐາເນ ອຏ຺ຐໍສຸ.

ອາຣຄ຺ຄໂກຏິນິຕຸທນມຕ຺ເຕຕິ ອາຣຄ຺ຄໂກຏິຍາ ປຕນມຕ຺ເຕ ໂອກາເສ. ນ ຈ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ພ຺ຍາພາເຘນ຺ຕີຕິ ເອວໍ ສມ຺ພາເຘ ຐາເນ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິໂຍປິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ນ ພ຺ຍາພາເຘນ຺ຕິ ນ ຆຏ຺ເຏນ຺ຕິ, ອສມ຺ປີຬາ ອສມ຺ພາຘາວ ອເຫສຸໍ. ‘‘ຕວ ຫຕ຺ໂຖ ມໍ ພາຘຕິ, ຕວ ປາໂທ ມໍ ພາຘຕິ, ຕ຺ວໍ ມໍ ມທ຺ທນ຺ຕີ ຐິຕາ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພກາຣຓໍ ນາໂຫສິ. ຕຕ຺ຖ ນູນາຕິ ຕສ຺ມິໍ ຠເວ ນູນ. ຕຖາຈິຕ຺ຕໍ ຠາວິຕນ຺ຕິ ເຕນາກາເຣນ ຈິຕ຺ຕໍ ຠາວິຕໍ. ເຍນ ຕາ ເທວຕາຕິ ເຍນ ຕຖາຠາວິເຕນ ຈິຕ຺ເຕນ ຕາ ເທວຕາ ທສປິ ຫຸຕ຺ວາ…ເປ… ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ, ນ ຈ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ພ຺ຍາພາເຘນ຺ຕີຕິ. ອິເຘວ ໂຂຕິ ສາສເນ ວາ ມນຸສ຺ສໂລເກ ວາ ຠຸມ຺ມໍ, ອິມສ຺ມິໍເຍວ ສາສເນ ອິມສ຺ມິໍເຍວ ມນຸສ຺ສໂລເກຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕາສຎ຺ຫິ ເທວຕານໍ ອິມສ຺ມິໍເຍວ ມນຸສ຺ສໂລເກ ອິມສ຺ມິໍເຍວ ຈ ສາສເນ ຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ຠາວິຕໍ, ເຍນ ຕາ ສນ຺ເຕ ຣູປຠເວ ນິພ຺ພຕ຺ຕາ, ຕໂຕ ຈ ປນ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ເອວໍ ສຸຂຸເມ ອຕ຺ຕຠາເວ ມາເປຕ຺ວາ ຐິຕາ. ຕຕ຺ຖ ກິຎ຺ຈາປິ ກສ຺ສປທສພລສ຺ສ ສາສເນ ຕີຓິ ມຄ຺ຄຜລານິ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕ຺ວາ ພ຺ຣຫ຺ມໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ຕເທວຕາປິ ອຕ຺ຖິ, ສພ຺ພພຸທ຺ຘານໍ ປນ ເອກາວ ອນຸສາສນີ ເອກໍ ສາສນນ຺ຕິ ກຕ຺ວາ ‘‘ອິເຘວ ໂຂ, ສາຣິປຸຕ຺ຕາ’’ຕິ ອຎ຺ຎພຸທ຺ຘານໍ ສາສນມ຺ປິ ອິມເມວ ສາສນໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ອາຫ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ຕຖາຄເຕນ ສມາປຕ຺ຕິຍາ ຖາໂມ ກຖິໂຕ.

ອິທານິ ສາຣິປຸຕ຺ຕຕ຺ເຖຣໍ ອາຣພ຺ຠ ຕນ຺ຕິວເສນ ອນຸສາສນິໍ ກເຖນ຺ໂຕ ຕສ຺ມາຕິຫ, ສາຣິປຸຕ຺ຕາຕິ ອາຫ. ຕຕ຺ຖ ຕສ຺ມາຕິ ຍສ຺ມາ ຕາ ເທວຕາ ອິເຘວ ສນ຺ຕໍ ສມາປຕ຺ຕິໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕ຺ວາ ສນ຺ເຕ ຠເວ ນິພ຺ພຕ຺ຕາ, ຕສ຺ມາ. ສນ຺ຕິນ຺ທ຺ຣິຍາຕິ ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ສນ຺ຕຕາຍ ນິພ຺ພຸຕຕາຍ ປຓີຕຕາຍ ສນ຺ຕິນ຺ທ຺ຣິຍາ. ສນ຺ຕມານສາຕິ ມານສສ຺ສ ສນ຺ຕຕາຍ ນິພ຺ພຸຕຕາຍ ປຓີຕຕາຍ ສນ຺ຕມານສາ. ສນ຺ຕໍເຍວ ອຸປຫາຣໍ ອຸປຫຣິສ຺ສາມາຕິ ກາຍຈິຕ຺ຕູປຫາຣໍ ສນ຺ຕໍ ນິພ຺ພຸຕໍ ປຓີຕໍເຍວ ອຸປຫຣິສ຺ສາມ. ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີສູຕິ ສມານໍ ເອກຸທ຺ເທສຕາທິໍ ພ຺ຣຫ຺ມໍ ຈຣນ຺ເຕສຸ ສຫຘມ຺ມິເກສຸ. ເອວຎ຺ຫິ ໂວ, ສາຣິປຸຕ຺ຕ, ສິກ຺ຂິຕພ຺ພນ຺ຕິ ອິມິນາ ເອຕ຺ຕເກນ ວາເຣນ ຠຄວາ ເທສນໍ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຠາສິຕໍ ອກາສິ. ອນສ຺ສຸນ຺ຕິ ນຏ຺ຐາ ວິນຏ຺ຐາ. ເຍ ອິມໍ ຘມ຺ມປຣິຍາຍໍ ນາສ຺ໂສສຸນ຺ຕິ ເຍ ອຕ຺ຕໂນ ປາປິກໍ ຕຸຈ຺ຉໍ ນິຣຕ຺ຖກໍ ທິຏ຺ຐິໍ ນິສ຺ສາຍ ອິມໍ ເອວຣູປໍ ຘມ຺ມເທສນໍ ໂສຕຸໍ ນ ລຠິໍສູຕິ ຍຖານຸສນ຺ຘິນາ ເທສນໍ ນິຏ຺ຐາເປສິ.

໓໘. ຉຏ຺ເຐ ວຣຓາຍໍ ວິຫຣຕີຕິ ວຣຓາ ນາມ ເອກໍ ນຄຣໍ, ຕໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວິຫຣຕິ. ກາມຣາຄາຠິນິເວສວິນິພນ຺ຘປລິເຄຘປຣິຍຸຏ຺ຐານຊ຺ໂຌສານເຫຕູຕິ ກາມຣາຄາຠິນິເວສເຫຕຸ, ກາມຣາຄວິນິພນ຺ຘເຫຕຸ, ກາມຣາຄປລິເຄຘເຫຕຸ, ກາມຣາຄປຣິຍຸຏ຺ຐານເຫຕຸ, ກາມຣາຄອຊ຺ໂຌສານເຫຕູຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ – ຍ຺ວາຍໍ ປຎ຺ຈ ກາມຄຸເຓ ນິສ຺ສາຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ກາມຣາໂຄ, ຕສ຺ສາຠິນິເວສາທິເຫຕຸ. ກາມຣາເຄນ ອຠິນິວິຏ຺ຐຕ຺ຕາ ວິນິພທ຺ຘຕ຺ຕາ ຕສ຺ມິໍເຍວ ຈ ກາມຣາເຄ ມຫາປງ຺ເກ ວິຍ ປລິເຄຘຕ຺ຕາ ອນຸປວິຏ຺ຐຕ຺ຕາ ເຕເນວ ຈ ກາມຣາເຄນ ປຣິຍຸຏ຺ຐິຕຕ຺ຕາ ຄຫິຕຕ຺ຕາ ກາມຣາເຄເນວ ຈ ອຊ຺ໂຌສິຕຕ຺ຕາ ຄິລິຕ຺ວາ ປຣິນິຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ຄຫິຕຕ຺ຕາຕິ. ທິຏ຺ຐິຣາຄາທິປເທສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ທິຏ຺ຐິຣາໂຄຕິ ປເນຕ຺ຖ ທ຺ວາສຏ຺ຐິ ທິຏ຺ຐິໂຍ ນິສ຺ສາຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກຣາໂຄ ເວທິຕພ຺ໂພ. ປຸຣຕ຺ຖິເມສຸ ຊນປເທສູຕິ ເຖຣສ຺ສ ວສນຏ຺ຐານໂຕ ສາວຕ຺ຖິຊນປໂທ ປຸຣຕ຺ຖິມທິສາຠາເຄ ໂຫຕິ, ເຖໂຣ ຈ ນິສີທນ຺ໂຕປິ ຕໂຕມຸໂຂວ ນິສິນ຺ໂນ, ຕສ຺ມາ ເອວມາຫ. ອຸທານໍ ອຸທາເນສີຕິ ອຸທາຫາຣໍ ອຸທາຫຣິ. ຍຖາ ຫິ ຍໍ ເຕລໍ ມານໍ ຄເຫຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ວິສ຺ສນ຺ທິຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉຕິ, ຕໍ ອວເສສໂກຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຍຎ຺ຈ ຊລໍ ຕຬາກໍ ຄເຫຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉຕິ, ຕໍ ໂອໂຆຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ເອວເມວໍ ຍໍ ປີຕິວຈນໍ ຫທຍໍ ຄເຫຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ອຘິກໍ ຫຸຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕ ອສຓ຺ຐຫິຕ຺ວາ ພຫິ ນິກ຺ຂມຕິ, ຕໍ ອຸທານນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ເອວຣູປໍ ປີຕິມຍວຈນໍ ນິຈ຺ຉາເຣສີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໓໙. ສຕ຺ຕເມ ຄຸນ຺ທາວເນຕິ ເອວໍ ນາມເກ ວເນ. ອຸປສງ຺ກມີຕິ ‘‘ມຫາກຈ຺ຈານຕ຺ເຖໂຣ ກິຣ ນາມ ອຕ຺ຕໂນ ປິຕຸມຕ຺ຕມ຺ປິ ອຍ຺ຍກມຕ຺ຕມ຺ປິ ທິສ຺ວາ ເນວ ອຠິວາເທຕິ ນ ປຈ຺ຈຸຏ຺ເຐຕິ ນ ອາສເນນ ນິມນ຺ເຕຕີ’’ຕິ ສຸຕ຺ວາ ‘‘ນ ສກ຺ກາ ເອຕ຺ຕເກນ ນິຏ຺ຐໍ ຄນ຺ຕຸໍ, ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ນໍ ປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຠຸຕ຺ຕປາຕຣາໂສ ເຍນາຍສ຺ມາ ມຫາກຈ຺ຈາໂນ ເຕນຸປສງ຺ກມິ. ຊິຓ຺ເຓຕິ ຊຣາຊິຓ຺ເຓ. ວຸທ຺ເຘຕິ ວໂຍວຸທ຺ເຘ. ມຫລ຺ລເກຕິ ຊາຕິມຫລ຺ລເກ. ອທ຺ຘຄເຕຕິ ທີຆກາລທ຺ຘານໍ ອຕິກ຺ກນ຺ເຕ. ວໂຍອນຸປ຺ປຕ຺ເຕຕິ ປຈ຺ຉິມວຍໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ເຕ. ຕຍິທໍ, ໂຠ ກຈ຺ຈານ, ຕເຖວາຕິ, ໂຠ ກຈ຺ຈານ, ຍໍ ຕໍ ອມ຺ເຫຫິ ເກວລໍ ສຸຕເມວ, ຕໍ ອິມິນາ ທິຏ຺ເຐນ ສເມຕິ. ຕສ຺ມາ ຕໍ ຕເຖວ, ນ ອຎ຺ຎຖາ. ນ ຫິ ຠວໍ ກຈ຺ຈາໂນ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓຕິ ອິທໍ ອຕ຺ຕານໍ ສນ຺ຘາຍ ວທຕິ. ອຍໍ ກິຣສ຺ສ ອຘິປ຺ປາໂຍ – ອມ຺ເຫ ເອວໍ ມຫລ຺ລເກ ທິສ຺ວາ ໂຠໂຕ ກຈ຺ຈານສ຺ສ ອຠິວາທນມຕ຺ຕມ຺ປິ ປຈ຺ຈຸຏ຺ຐານມຕ຺ຕມ຺ປິ ອາສເນນ ນິມນ຺ຕນມຕ຺ຕມ຺ປິ ນຕ຺ຖີຕິ. ນ ສມ຺ປນ຺ນເມວາຕິ ນ ຍຸຕ຺ຕເມວ ນ ອນຸຈ຺ຉວິກເມວ.

ເຖໂຣ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ວຈນໍ ສຸຕ຺ວາ ‘‘ອຍໍ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ເນວ ວຸທ຺ເຘ ຊານາຕິ ນ ທຫເຣ, ອາຈິກ຺ຂິສ຺ສາມິສ຺ສ ວຸທ຺ເຘ ຈ ທຫເຣ ຈາ’’ຕິ ເທສນໍ ວຑ຺ເຒນ຺ໂຕ ອຕ຺ຖິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຊານຕາຕິ ສພ຺ພໍ ເນຍ຺ຍໍ ຊານນ຺ເຕນ. ປສ຺ສຕາຕິ ຕເທວ ຫຕ຺ເຖ ຐປິຕໍ ອາມລກໍ ວິຍ ປສ຺ສນ຺ເຕນ. ວຸທ຺ຘຠູມີຕິ ເຍນ ກາຣເຓນ ວຸທ຺ໂຘ ນາມ ໂຫຕິ, ຕໍ ກາຣຓໍ. ທຫຣຠູມີຕິ ເຍນ ກາຣເຓນ ທຫໂຣ ນາມ ໂຫຕິ, ຕໍ ກາຣຓໍ. ອາສີຕິໂກຕິ ອສີຕິວສ຺ສວໂຍ. ນາວຸຕິໂກຕິ ນວຸຕິວສ຺ສວໂຍ. ກາເມ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕີຕິ ວຕ຺ຖຸກາເມ ກິເລສກາເມຕິ ທຸວິເຘປິ ກາເມ ກມນວເສນ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ. ກາມມຊ຺ຌາວສຕີຕິ ທຸວິເຘປິ ກາເມ ຆເຣ ຆຣສ຺ສາມິໂກ ວິຍ ວສຕິ ອຘິວສຕິ. ກາມປຣິເຍສນາຍ ອຸສ຺ສຸໂກຕິ ທຸວິຘານມ຺ປິ ກາມານໍ ປຣິເຍສນຕ຺ຖໍ ອຸສ຺ສຸກ຺ກມາປນ຺ໂນ. ພາໂລ ນ ເຖໂຣຕ຺ເວວ ສງ຺ຂ຺ຍໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ໂສ ນ ເຖໂຣ ພາໂລ ມນ຺ໂທຕ຺ເວວ ຄຓນໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ວຸຕ຺ຕໍ ເຫຕໍ –

‘‘ນ ເຕນ ເຖໂຣ ໂສ ໂຫຕິ, ເຍນສ຺ສ ປລິຕໍ ສິໂຣ;

ປຣິປກ຺ໂກ ວໂຍ ຕສ຺ສ, ໂມຆຊິຓ຺ໂຓຕິ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ. (ຘ. ປ. ໒໖໐);

ທຫໂຣຕິ ຕຣຸໂຓ. ຍຸວາຕິ ໂຍພ຺ພເນນ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ສຸສຸກາຬເກໂສຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ກາຬເກໂສ. ຠທ຺ເຣນ ໂຍພ຺ພເນນ ສມນ຺ນາຄໂຕຕິ ເຍນ ໂຍພ຺ພເນນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຍຸວາ, ຕໍ ໂຍພ຺ພນໍ ຠທ຺ຣໍ ລທ຺ຘກນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ. ປຐເມນ ວຍສາຕິ ປຐມວໂຍ ນາມ ເຕຕ຺ຕິໍສ ວສ຺ສານິ, ເຕນ ສມນ຺ນາຄໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຓ຺ຑິໂຕ ເຖໂຣຕ຺ເວວ ສງ຺ຂ຺ຍໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ໂສ ເອວຣູໂປ ປຸຄ຺ຄໂລ ປຓ຺ຑິໂຕຕິ ຈ ເຖໂຣຕິ ຈ ຄຓນໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ເຈຕໍ –

‘‘ຍມ຺ຫິ ສຈ຺ຈຎ຺ຈ ຘມ຺ໂມ ຈ, ອຫິໍສາ ສໍຍໂມ ທໂມ;

ສ ເວ ວນ຺ຕມໂລ ຘີໂຣ, ເຖໂຣ ອິຕິ ປວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ. (ຘ. ປ. ໒໖໑);

໔໐. ອຏ຺ຐເມ ໂຈຣາ ພລວນ຺ໂຕ ໂຫນ຺ຕີຕິ ປກ຺ຂສມ຺ປນ຺ນາ, ປຣິວາຣສມ຺ປນ຺ນາ, ຘນສມ຺ປນ຺ນາ, ນິວາສຏ຺ຐານສມ຺ປນ຺ນາ, ວາຫນສມ຺ປນ຺ນາ ຈ ໂຫນ຺ຕິ. ຣາຊາໂນ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ທຸພ຺ພລາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຣາຊາໂນ ຕາສໍ ສມ຺ປຕ຺ຕີນໍ ອຠາເວນ ທຸພ຺ພລາ ໂຫນ຺ຕິ. ອຕິຍາຕຸນ຺ຕິ ພຫິທ຺ຘາ ຊນປທຈາຣິກໍ ຈຣິຕ຺ວາ ອິຈ຺ຉິຕິຈ຺ຉິຕກ຺ຂເຓ ອນ຺ໂຕນຄຣໍ ປວິສິຕຸໍ. ນິຍ຺ຍາຕຸນ຺ຕິ ‘‘ໂຈຣາ ຊນປທໍ ວິລຸມ຺ປນ຺ຕິ ມທ຺ທນ຺ຕິ, ເຕ ນິເສເຘສ຺ສາມາ’’ຕິ ປຐມຍາເມ ວາ ມຊ຺ຌິມຍາເມ ວາ ປຈ຺ຉິມຍາເມ ວາ ນິກ຺ຂມິຕຸໍ ຜາສຸກໍ ນ ໂຫຕິ. ຕໂຕ ອຸຏ຺ຐາຍ ໂຈຣາ ມນຸສ຺ເສ ໂປເຖຕ຺ວາ ອຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ປຈ຺ຈນ຺ຕິເມ ວາ ຊນປເທ ອນຸສຎ຺ຎາຕຸນ຺ຕິ ຄາມໍ ວາສກຣຓຕ຺ຖາຍ ເສຕຸໍ ອຕ຺ຖຣຓຕ຺ຖາຍ ໂປກ຺ຂຣຓິໍ ຂຓາປນຕ຺ຖາຍ ສາລາທີນໍ ກຣຓຕ຺ຖາຍ ປຈ຺ຈນ຺ຕິເມ ຊນປເທ ອນຸສຎ຺ຎາຕຸມ຺ປິ ນ ສຸຂໍ ໂຫຕິ. ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິການນ຺ຕິ ອນ຺ໂຕນຄຣວາສີນໍ ພ຺ຣາຫ຺ມຓຄຫປຕິການໍ. ພາຫິຣານິ ວາ ກມ຺ມນ຺ຕານີຕິ ພຫິຄາເມ ອາຣາເມ ເຂຕ຺ຕກມ຺ມນ຺ຕານິ. ປາປຠິກ຺ຂູ ພລວນ຺ໂຕ ໂຫນ຺ຕີຕິ ປກ຺ຂຸຕ຺ຕຣາ ຍສຸຕ຺ຕຣາ ປຸຎ຺ຎວນ຺ໂຕ ພຫຸເກຫິ ອຸປຏ຺ຐາເກຫິ ຈ ອຸປຏ຺ຐາກີຫິ ຈ ສມນ຺ນາຄຕາ ຣາຊຣາຊມຫາມຕ຺ຕສນ຺ນິສ຺ສິຕາ. ເປສລາ ຠິກ຺ຂູ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ທຸພ຺ພລາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ປິຍສີລາ ຠິກ຺ຂູ ຕາສໍ ສມ຺ປຕ຺ຕີນໍ ອຠາເວນ ທຸພ຺ພລາ ໂຫນ຺ຕິ. ຕຸຓ຺ຫີຠູຕາ ຕຸຓ຺ຫີຠູຕາວ ສງ຺ຆມຊ຺ເຌ ສງ຺ກສາຍນ຺ຕີຕິ ນິສ຺ສທ຺ທາ ຫຸຕ຺ວາ ສງ຺ຆມຊ຺ເຌ ນິສິນ຺ນາ ກິຎ຺ຈິ ເອກວຈນມ຺ປິ ມຸຂໍ ອຸກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ກເຖຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ຕາ ປຊ຺ຌາຍນ຺ຕາ ວິຍ ນິສີທນ຺ຕິ. ຕຍິທນ຺ຕິ ຕເທຕໍ ກາຣຓໍ. ສຸກ຺ກປກ຺ໂຂ ວຸຕ຺ຕວິປລ຺ລາເສນ ເວທິຕພ຺ໂພ.

໔໑. ນວເມ ມິຈ຺ຉາປຏິປຕ຺ຕາຘິກຣຓເຫຕູຕິ ມິຈ຺ຉາປຏິປຕ຺ຕິຍາ ກາຣຓເຫຕຸ ປຏິປຊ຺ຊນເຫຕູຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຎາຍໍ ຘມ຺ມໍ ກຸສລນ຺ຕິ ສຫວິປສ຺ສນກໍ ມຄ຺ຄໍ. ເອວຣູໂປ ຫິ ສຫວິປສ຺ສນກໍ ມຄ຺ຄໍ ອາຣາເຘຕຸໍ ສມ຺ປາເທຕຸໍ ປູເຣຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ. ສຸກ຺ກປກ຺ໂຂ ວຸຕ຺ຕວິປລ຺ລາເສນ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອິມສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ເຕ ສຫ ວິປສ຺ສນາຍ ມຄ຺ໂຄ ກຖິໂຕ.

໔໒. ທສເມ ທຸຄ຺ຄຫິເຕຫີຕິ ອຸປ຺ປຏິປາຏິຍາ ຄຫິເຕຫິ. ພ຺ຍຎ຺ຊນປ຺ປຕິຣູປເກຫີຕິ ພ຺ຍຎ຺ຊນໂສ ປຕິຣູປເກຫິ ອກ຺ຂຣຈິຕ຺ຣຕາຍ ລທ຺ຘເກຫິ. ອຕ຺ຖຎ຺ຈ ຘມ຺ມຎ຺ຈ ປຏິພາຫນ຺ຕີຕິ ສຸຄ຺ຄຫິຕສຸຕ຺ຕນ຺ຕານໍ ອຕ຺ຖຎ຺ຈ ປາຬິຎ຺ຈ ປຏິພາຫນ຺ຕິ, ອຕ຺ຕໂນ ທຸຄ຺ຄຫິຕສຸຕ຺ຕນ຺ຕານໍເຍວ ອຕ຺ຖຎ຺ຈ ປາຬິຎ຺ຈ ອຸຕ຺ຕຣິຕຣໍ ກຕ຺ວາ ທສ຺ເສນ຺ຕິ. ສຸກ຺ກປກ຺ໂຂ ວຸຕ຺ຕວິປລ຺ລາເສນ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອິມສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ເຕ ສາສນສ຺ສ ວຸທ຺ຘິ ຈ ປຣິຫານິ ຈ ກຖິຕາຕິ.

ສມຈິຕ຺ຕວຄ຺ໂຄ ຈຕຸຕ຺ໂຖ.