໙-໑໐. ກຖາວຕ຺ຖຸສຸຕ຺ຕທ຺ວຍວຓ຺ຓນາ
໖໙-໗໐. ນວເມ ຕິຣຈ຺ຉານກຖນ຺ຕິ ອນິຍ຺ຍານິກຕ຺ຕາ ສຄ຺ຄໂມກ຺ຂມຄ຺ຄານໍ ຕິຣຈ຺ຉານຠູຕໍ ກຖໍ. ຕຕ຺ຖ ຣາຊານໍ ອາຣພ຺ຠ ‘‘ມຫາສມ຺ມໂຕ ມນ຺ຘາຕາ ຘມ຺ມາໂສໂກ ເອວໍມຫານຸຠາໂວ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ປວຕ຺ຕກຖາ ຣາຊກຖາ. ເອສ ນໂຍ ໂຈຣກຖາທີສຸ. ເຕສຸ ‘‘ອສຸໂກ ຣາຊາ ອຠິຣູໂປ ທສ຺ສນີໂຍ’’ຕິອາທິນາ ເຄຫສິຕກຖາວ ຕິຣຈ຺ຉານກຖາ ໂຫຕິ, ‘‘ໂສປິ ນາມ ເອວໍມຫານຸຠາໂວ ຂຍໍ ຄໂຕ’’ຕິ ເອວໍ ປວຕ຺ຕາ ປນ ກມ຺ມຏ຺ຐານຠາເວ ຕິຏ຺ຐຕິ. ໂຈເຣສຸປິ ‘‘ມູລເທໂວ ເອວໍມຫານຸຠາໂວ, ເມຆເທໂວ ເອວໍມຫານຸຠາໂວ’’ຕິ ເຕສໍ ກມ຺ມໍ ປຏິຈ຺ຈ ‘‘ອໂຫ ສູຣາ’’ຕິ ເຄຫສິຕກຖາວ ຕິຣຈ຺ຉານກຖາ. ຍຸທ຺ເຘສຸປິ ຠາຣຕຍຸທ຺ຘາທີສຸ ‘‘ອສຸເກນ ອສຸໂກ ເອວໍ ມາຣິໂຕ ເອວໍ ວິທ຺ໂຘ’’ຕິ ກມ຺ມສ຺ສາທວເສເນວ ກຖາ ຕິຣຈ຺ຉານກຖາ, ‘‘ເຕປິ ນາມ ຂຍໍ ຄຕາ’’ຕິ ເອວໍ ປວຕ຺ຕາ ປນ ສພ຺ພຕ຺ຖ ກມ຺ມຏ຺ຐານເມວ ໂຫຕິ. ອປິຈ ອນ຺ນາທີສຸ ‘‘ເອວໍ ວຓ຺ຓວນ຺ຕໍ ຣສວນ຺ຕໍ ຜສ຺ສສມ຺ປນ຺ນໍ ຂາທິມ຺ຫ ຠຸຎ຺ຊິມ຺ຫ ປິວິມ຺ຫ ປຣິຠຸຎ຺ຊິມ຺ຫາ’’ຕິ ກາມຣສສ຺ສາທວເສນ ກເຖຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ສາຕ຺ຖກໍ ປນ ກຕ຺ວາ ‘‘ປຸພ຺ເພ ເອວໍ ວຓ຺ຓາທິສມ຺ປນ຺ນໍ ອນ຺ນໍ ປານໍ ວຕ຺ຖໍ ຍານໍ ມາລໍ ຄນ຺ຘໍ ສີລວນ຺ຕານໍ ອທມ຺ຫ, ເຈຕິຍໍ ປູຊິມ຺ຫາ’’ຕິ ກເຖຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ.
ຎາຕິກຖາທີສຸປິ ‘‘ອມ຺ຫາກໍ ຎາຕກາ ສູຣາ ສມຕ຺ຖາ’’ຕິ ວາ ‘‘ປຸພ຺ເພ ມຍໍ ເອວໍ ວິຈິຕ຺ເຣຫິ ຍາເນຫິ ວິຈຣິມ຺ຫາ’’ຕິ ວາ ອສ຺ສາທວເສນ ວຕ຺ຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ສາຕ຺ຖກໍ ປນ ກຕ຺ວາ ‘‘ເຕປິ ໂນ ຎາຕກາ ຂຍໍ ຄຕາ’’ຕິ ວາ ‘‘ປຸພ຺ເພ ມຍໍ ເອວຣູປາ ອຸປາຫນາ ສງ຺ຆສ຺ສ ອທມ຺ຫາ’’ຕິ ວາ ກເຖຕພ຺ພໍ. ຄາມກຖາປິ ສຸນິວິຏ຺ຐທຸນ຺ນິວິຏ຺ຐສຸຠິກ຺ຂທຸພ຺ຠິກ຺ຂາທິວເສນ ວາ ‘‘ອສຸກຄາມວາສິໂນ ສູຣາ ສມຕ຺ຖາ’’ຕິ ວາ ເອວໍ ອສ຺ສາທວເສເນວ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ສາຕ຺ຖກໍ ປນ ກຕ຺ວາ ‘‘ສທ຺ຘາ ປສນ຺ນາ’’ຕິ ວາ ‘‘ຂຍວຍໍ ຄຕາ’’ຕິ ວາ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ນິຄມນຄຣຊນປທກຖາສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.
ອິຕ຺ຖິກຖາປິ ວຓ຺ຓສຓ຺ຐານາທີນິ ປຏິຈ຺ຈ ອສ຺ສາທວເສນ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ‘‘ສທ຺ຘາ ປສນ຺ນາ ຂຍໍ ຄຕາ’’ຕິ ເອວເມວ ວຏ຺ຏຕິ. ສູຣກຖາປິ ‘‘ນນ຺ທິມິຕ຺ໂຕ ນາມ ໂຍໂຘ ສູໂຣ ອໂຫສີ’’ຕິ ອສ຺ສາທວເສເນວ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ‘‘ສທ຺ໂຘ ອໂຫສິ ຂຍໍ ຄໂຕ’’ຕິ ເອວເມວ ວຏ຺ຏຕິ. ສຸຣາກຖນ຺ຕິ ປາຬິຍໍ ປນ ອເນກວິຘໍ ມຊ຺ຊກຖໍ ອສ຺ສາທວເສນ ກເຖຕຸໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ອາທີນວວເສເນວ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ວິສິຂາກຖາປິ ‘‘ອສຸກວິສິຂາ ສຸນິວິຏ຺ຐາ ທຸນ຺ນິວິຏ຺ຐາ ສູຣາ ສມຕ຺ຖາ’’ຕິ ອສ຺ສາທວເສເນວ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ‘‘ສທ຺ຘາ ປສນ຺ນາ ຂຍໍ ຄຕາ’’ຕິ ວຏ຺ຏຕິ. ກຸມ຺ຠຏ຺ຐານກຖາ ນາມ ກູຏຏ຺ຐານກຖາ ອຸທກຕິຕ຺ຖກຖາ ວຸຈ຺ຈຕິ (ທີ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໑.໑໗; ມ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໒.໒໒໓; ສໍ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໓.໕.໑໐໘໐). ກຸມ຺ຠທາສິກຖາ ວາ. ສາປິ ‘‘ປາສາທິກາ ນຈ຺ຈິຕຸໍ ຄາຍິຕຸໍ ເຉກາ’’ຕິ ອສ຺ສາທວເສນ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ‘‘ສທ຺ຘາ ປສນ຺ນາ’’ຕິອາທິນາ ນເຍເນວ ວຏ຺ຏຕິ.
ປຸພ຺ພເປຕກຖາ ນາມ ອຕີຕຎາຕິກຖາ. ຕຕ຺ຖ ວຕ຺ຕມານຎາຕິກຖາສທິໂສວ ວິນິຈ຺ຉໂຍ. ນານຕ຺ຕກຖາ ນາມ ປຸຣິມປຈ຺ຉິມກຖາວິມຸຕ຺ຕາ ອວເສສາ ນານາສຠາວາ ຕິຣຈ຺ຉານກຖາ. ໂລກກ຺ຂາຍິກາ ນາມ ‘‘ອຍໍ ໂລໂກ ເກນ ນິມ຺ມິໂຕ? ອສຸເກນ ນາມ ນິມ຺ມິໂຕ. ກາໂກ ເສໂຕ ອຏ຺ຐີນໍ ເສຕຕ຺ຕາ, ພລາກາ ຣຕ຺ຕາ ໂລຫິຕສ຺ສ ຣຕ຺ຕຕ຺ຕາ’’ຕິເອວມາທິກາ ໂລກາຍຕວິຕຓ຺ຑສລ຺ລາປກຖາ. ສມຸທ຺ທກ຺ຂາຍິກາ ນາມ ກສ຺ມາ ສມຸທ຺ໂທ ສາຄໂຣຕິ. ສາຄຣເທເວນ ຂຕຕ຺ຕາ ສາຄໂຣ, ຂໂຕ ເມຕິ ຫຕ຺ຖມຸທ຺ທາຍ ນິເວທິຕຕ຺ຕາ ສມຸທ຺ໂທຕິເອວມາທິກາ ນິຣຕ຺ຖກາ ສມຸທ຺ທກ຺ຂາຍນກຖາ. ຠໂວຕິ ວຸທ຺ຘິ, ອຠໂວຕິ ຫານິ. ອິຕິ ຠໂວ ອິຕິ ອຠໂວຕິ ຍໍ ວາ ຕໍ ວາ ນິຣຕ຺ຖກກາຣຓໍ ວຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕິຕກຖາ ອິຕິຠວາຠວກຖາ ນາມ.
ເຕຊສາ ເຕຊນ຺ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ເຕຊສາ ເຕສໍ ເຕຊໍ. ປຣິຍາທິເຍຍ຺ຍາຖາຕິ ເຂເປຕ຺ວາ ຄເຫຕ຺ວາ ອຠິຠເວຍ຺ຍາຖ. ຕຕ຺ຣິທໍ ວຕ຺ຖຸ – ເອໂກ ປິຓ຺ຑປາຕິໂກ ມຫາເຖຣໍ ປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ຠນ຺ເຕ, ເຕຊສາ ເຕຊໍ ປຣິຍາທິຍມານາ ຠິກ຺ຂູ ກິໍ ກໂຣນ຺ຕີ’’ຕິ. ເຖໂຣ ອາຫ – ອາວຸໂສ, ກິຎ຺ຈິເທວ ອາຕເປ ຐເປຕ຺ວາ ຍຖາ ຉາຍາ ເຫຏ຺ຐາ ນ ໂອຕຣຕິ, ອຸທ຺ຘໍເຍວ ຄຈ຺ຉຕິ ຕຖາ ກໂຣນ຺ຕິ. ທສເມ ປາສໍສານິ ຐານານີຕິ ປສໍສາວຫານິ ກາຣຓານິ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.
ຍມກວຄ຺ໂຄ ທຸຕິໂຍ.