໑. ອານິສໍສວຄ຺ໂຄ
໑. ກິມຕ຺ຖິຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໑. ທສກນິປາຕສ຺ສ ປຐເມ ກຸສລານິ ສີລານີຕິ ອນວຊ຺ຊສີລານິ. ອມງ຺ກຸຠາວສ຺ສ ອວິປ຺ປຏິສາຣສ຺ສ ອຕ຺ຖາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ ອວິປ຺ປຏິສາຣຕ຺ຖານິ. ໂສ ເນສໍ ອານິສໍໂສຕິ ອວິປ຺ປຏິສາຣານິສໍສານິ. ຍຖາຠູຕຎາຓທສ຺ສນຕ຺ໂຖຕິອາທີສຸ ຍຖາຠູຕຎາຓທສ຺ສນໍ ນາມ ຕຣຸຓວິປສ຺ສນາ, ນິພ຺ພິທາ ນາມ ພລວວິປສ຺ສນາ, ວິຣາໂຄ ນາມ ມຄ຺ໂຄ, ວິມຸຕ຺ຕິ ນາມ ອຣຫຕ຺ຕຜລໍ, ຎາຓທສ຺ສນໍ ນາມ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓຎາຓໍ. ອຄ຺ຄາຍ ປເຣນ຺ຕີຕິ ອຣຫຕ຺ຕຕ຺ຖາຍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ.
໒. ເຈຕນາກຣຓີຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໒. ທຸຕິເຍ ນ ເຈຕນາຍ ກຣຓີຍນ຺ຕິ ນ ເຈເຕຕ຺ວາ ກປ຺ເປຕ຺ວາ ປກປ຺ເປຕ຺ວາ ກາຕພ຺ພໍ. ຘມ຺ມຕາ ເອສາຕິ ຘມ຺ມສຠາໂວ ເອໂສ ກາຣຓນິຍໂມ ອຍໍ. ອຠິສນ຺ເທນ຺ຕີຕິ ປວຕ຺ເຕນ຺ຕິ. ປຣິປູເຣນ຺ຕີຕິ ປຣິປຸຓ຺ຓໍ ກໂຣນ຺ຕິ. ອປາຣາ ປາຣໍ ຄມນາຍາຕິ ໂອຣິມຕີຣຠູຕາ ເຕຠູມກວຏ຺ຏາ ນິພ຺ພານປາຣໍ ຄມນຕ຺ຖາຍ.
໓-໕. ອຸປນິສສຸຕ຺ຕຕ຺ຕຍວຓ຺ຓນາ
໓-໕. ຕຕິເຍ ຫຕູປນິໂສຕິ ຫຕກາຣໂຓ. ຈຕຸຕ຺ຖປຎ຺ຈເມສຸ ທ຺ວີຫິ ເຖເຣຫິ ກຖິຕຠາໂວວ ວິເສໂສ.
໖. ສມາຘິສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໖. ຉຏ຺ເຐ ເນວ ປຖວິຍໍ ປຖວີສຎ຺ຎີ ອສ຺ສາຕິ ປຖວິໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ ປຖວີຕິ ເອວໍ ອຸປ຺ປນ຺ນາຍ ສຎ຺ຎາຍ ສຎ຺ຎີ ນ ຠເວຍ຺ຍ. ອາປາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ນ ອິຘໂລເກຕິ ອິຘໂລເກ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກຈຕຸກ຺ກປຎ຺ຈກຊ຺ຌານສຎ຺ຎາຍ ນ ສຎ຺ຎີ ຠເວຍ຺ຍ. ນ ປຣໂລເກຕິ ປຣໂລເກ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກຈຕຸກ຺ກປຎ຺ຈກຊ຺ຌານສຎ຺ຎາຍ ນ ສຎ຺ຎີ ຠເວຍ຺ຍ. ສຎ຺ຎີ ຈ ປນ ອສ຺ສາຕິ ອຖ ຈ ປນສ຺ສ ສມາປຕ຺ຕິ ສວິຕກ຺ກສມາປຕ຺ຕິເຍວ ອສ຺ສາຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເອຕໍ ສນ຺ຕໍ ເອຕໍ ປຓີຕນ຺ຕິ ສນ຺ຕໍ ສນ຺ຕນ຺ຕິ ອປ຺ເປຕ຺ວາ ນິສິນ຺ນສ຺ສ ທິວສມ຺ປິ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາໂທ ‘‘ສນ຺ຕໍ ສນ຺ຕ’’ນ຺ເຕວ ປວຕ຺ຕຕິ, ປຓີຕໍ ປຓີຕນ຺ຕິ ອປ຺ເປຕ຺ວາ ນິສິນ຺ນສ຺ສ ທິວສມ຺ປິ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາໂທ ‘‘ປຓີຕໍ ປຓີຕ’’ນ຺ເຕວ ປວຕ຺ຕຕິ. ຍທິທໍ ສພ຺ພສງ຺ຂາຣສມໂຖຕິ ນິພ຺ພານໍ ນິພ຺ພານນ຺ຕິ ອປ຺ເປຕ຺ວາ ນິສິນ຺ນສ຺ສ ທິວສມ຺ປິ ຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາໂທ ‘‘ນິພ຺ພານໍ ນິພ຺ພານ’’ນ຺ເຕວ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ສພ຺ພມ຺ເປຕໍ ຜລສມາປຕ຺ຕິສມາຘິໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ.
໗. ສາຣິປຸຕ຺ຕສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໗. ສຕ຺ຕເມ ສຎ຺ຎີ ຈ ປນາຫໍ, ອາວຸໂສ, ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ອໂຫສິນ຺ຕິ, ອາວຸໂສ, ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ອຫໍ ‘‘ຠວນິໂຣໂຘ ນິພ຺ພານ’’ນ຺ຕິ ອິມາຍ ຜລສມາປຕ຺ຕິສຎ຺ຎາຍ ສຎ຺ຎີ ອໂຫສິໍ. ສຈິຕ຺ຕກາ ເມ ສາ ສມາປຕ຺ຕິ ອໂຫສີຕິ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓາ ກຖິຕາ.
໘. ຌານສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໘. ອຏ຺ຐເມ ສມນ຺ຕປາສາທິໂກຕິ ປສາທາວຫານໍເຍວ ກາຍກມ຺ມາທີນໍ ສພ຺ຠາວໂຕ ສມນ຺ໂຕ ປາສາທິໂກ. ສພ຺ພາກາຣປຣິປູໂຣຕິ ສພ຺ເພຫິ ກາຣເຓຫິ ປຣິປຸຓ຺ໂຓ.
໙. ສນ຺ຕວິໂມກ຺ຂສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໙. ນວເມ ສນ຺ຕາຕິ ອາຣມ຺ມຓສນ຺ຕຕາຍປິ ອງ຺ຄສນ຺ຕຕາຍປິ ສນ຺ຕາ. ວິໂມກ຺ຂາຕິ ປຈ຺ຈນີກຘມ຺ເມຫິ ວິມຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອາຣມ຺ມເຓ ຈ ນິຣາສງ຺ກຠາເວນ ສຸຏ຺ຐຸ ມຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ເອວໍລທ຺ຘນາມາ. ອຕິກ຺ກມ຺ມ ຣູເປຕິ ຣູປຊ຺ຌານານິ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕາ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.
ອານິສໍສວຄ຺ໂຄ ປຐໂມ.
໒. ນາຖວຄ຺ໂຄ
໑. ເສນາສນສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໑໑. ທຸຕິຍສ຺ສ ປຐເມ ປຎ຺ຈງ຺ຄສມນ຺ນາຄໂຕຕິ ປຎ຺ຈຫິ ຄຸຓງ຺ເຄຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ນາຕິທູຣໍ ໂຫຕິ ນາຈ຺ຈາສນ຺ນນ຺ຕິ ຍຎ຺ຫິ ອຕິທູເຣ ໂຫຕິ, ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຄຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ ກາຍຈິຕ຺ຕທຣຖາ ໂຫຕິ, ຕໂຕ ອນຸປ຺ປນ຺ນໍ ວາ ສມາຘິໍ ອຸປ຺ປາເທຕຸໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ວາ ຖິຣໍ ກາຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ. ອຈ຺ຈາສນ຺ນໍ ພຫຸຊນາກິຓ຺ຓໍ ໂຫຕິ. ຈຕ຺ຕາລີສອຸສຠມຕ຺ເຕ ປນ ປເທເສ ວສຕໍ ທູຣາສນ຺ນໂທສວິມຸຕ຺ຕຎ຺ຈ ຄມນາຄມນສມ຺ປນ຺ນໍ ນາມ ໂຫຕິ. ທິວາອປ຺ປາກິຓ຺ຓນ຺ຕິ ທິວສຠາເຄ ມຫາຊເນນ ອນາກິຓ຺ຓໍ.
໒. ປຎ຺ຈງ຺ຄສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໑໒. ທຸຕິເຍ ເກວລີຕິ ເກວເລຫິ ສກເລຫິ ຄຸເຓຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ວຸສິຕວາຕິ ວຸຕ຺ຖພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍວາໂສ. ອເສເຂນາຕິ ອເສຂຘມ຺ມປຣິຍາປນ຺ເນນ ໂລກຸຕ຺ຕເຣນ. ສີລກ຺ຂນ຺ເຘນາຕິ ສີລຣາສິນາ. ວິມຸຕ຺ຕິກ຺ຂນ຺ເຘນາຕິ ເອຕ຺ຖ ຐເປຕ຺ວາ ສີລາທໂຍ ຕໂຍ ເສສາ ຜລຘມ຺ມາ ວິມຸຕ຺ຕິ ນາມ, ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓຎາຓໍ, ຕໍ ໂລກິຍເມວ.
໓-໔. ສໍໂຍຊນສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ
໑໓-໑໔. ຕຕິເຍ ໂອຣມ຺ຠາຄິຍານີຕິ ເຫຏ຺ຐາຠາຄິຍານິ. ອຸທ຺ຘມ຺ຠາຄິຍານີຕິ ອຸປຣິຠາຄິຍານິ. ອິມສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ເຕ ວຏ຺ຏເມວ ກຖິຕໍ. ຈຕຸຕ຺ເຖ ຂິລວິນິພນ຺ຘາ ປຎ຺ຈກນິປາເຕ ວິຕ຺ຖາຣິຕາເຍວ. ອາໂຣຫປຣິຓາເຫນາຕິ ທີຆປຸຖຸລນ຺ເຕນ.
໕. ອປ຺ປມາທສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໑໕. ປຎ຺ຈເມ ເອວເມວ ໂຂຕິ ຍຖາ ສພ຺ພສຕ຺ຕານໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ອຄ຺ໂຄ, ເອວໍ ສພ຺ເພສໍ ກຸສລຘມ຺ມານໍ ກາຣາປກອປ຺ປມາໂທ ອຄ຺ໂຄຕິ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ນນຸ ເຈສ ໂລກິໂຍວ, ກຸສລຘມ຺ມາ ປນ ໂລກຸຕ຺ຕຣາປິ. ອຍຎ຺ຈ ກາມາວຈໂຣວ, ກຸສລຘມ຺ມາ ປນ ຈຕຸຠູມກາ. ກຖເມສ ເຕສໍ ອຄ຺ໂຄຕິ? ປຏິລາຠກຕ຺ເຕນ. ອປ຺ປມາເທນ ຫິ ເຕ ປຏິລຠນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ໂສ ເຕສໍ ອຄ຺ໂຄ. ເຕເນວ ວຸຕ຺ຕໍ – ສພ຺ເພ ເຕ ອປ຺ປມາທມູລກາຕິ.
ຊງ຺ຄລານນ຺ຕິ ປຖວິຕລຈາຣີນໍ. ປາຓານນ຺ຕິ ສປາທກປາຓານໍ. ປທຊາຕານີຕິ ປທານິ. ສໂມຘານໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ໂອຘານໍ ປກ຺ເຂປໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ອຄ຺ຄມກ຺ຂາຍຕີຕິ ເສຏ຺ຐມກ຺ຂາຍຕິ. ຍທິທໍ ມຫນ຺ຕຕ຺ເຕນາຕິ ມຫນ຺ຕຠາເວນ ອຄ຺ຄມກ຺ຂາຍຕິ, ນ ຄຸຓຄ຺ເຄນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວສ຺ສິກນ຺ຕິ ສຸມນປຸປ຺ຜໍ. ອິທໍ ກິຣ ສຸຕ຺ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ຠາຕິຍມຫາຣາຊາ ວີມໍສິຕຸກາມຕາຍ ເອກສ຺ມິໍ ຄພ຺ເຠ ຈຕຸຊາຕິຄນ຺ເຘຫິ ປຣິຠຓ຺ຑໍ ກຕ຺ວາ ສຸຄນ຺ຘປຸປ຺ຜານິ ອາຫຣາເປຕ຺ວາ ເອກສ຺ສ ສມຸຄ຺ຄສ຺ສ ມຊ຺ເຌ ສຸມນປຸປ຺ຜມຸຏ຺ຐິໍ ຐເປຕ຺ວາ ເສສານິ ຕສ຺ສ ສມນ຺ຕໂຕ ມຸຏ຺ຐິໍ ກຕ຺ວາ ຐເປຕ຺ວາ ທ຺ວາຣໍ ປິຘາຍ ພຫິ ນິກ຺ຂນ຺ໂຕ. ອຖສ຺ສ ມຸຫຸຕ຺ຕໍ ພຫິ ວີຕິນາເມຕ຺ວາ ທ຺ວາຣໍ ວິວຣິຕ຺ວາ ປວິສນ຺ຕສ຺ສ ສພ຺ພປຐມໍ ສຸມນປຸປ຺ຜຄນ຺ໂຘ ຆານໍ ປຫຣິ. ໂສ ມຫາຕລສ຺ມິໍເຍວ ມຫາເຈຕິຍາຠິມຸໂຂ ນິປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ‘‘ວສ຺ສິກໍ ເຕສໍ ອຄ຺ຄນ຺ຕິ ກເຖນ຺ເຕນ ສຸກຖິຕໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ເຘນາ’’ຕິ ເຈຕິຍໍ ວນ຺ທິ. ຂຸທ຺ທຣາຊາໂນຕິ ຂຸທ຺ທກຣາຊາໂນ. ກູຏຣາຊາໂນຕິປິ ປາໂຐ.
໖. ອາຫຸເນຍ຺ຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໑໖. ຉຏ຺ເຐ ໂຄຕ຺ຣຠູຕິ ສິຂາປຕ຺ຕວິປສ຺ສນາຠູເຕນ ນິພ຺ພານາຣມ຺ມເຓນ ໂຄຕ຺ຣຠຸຎາເຓນ ສມນ຺ນາຄໂຕ.
໗. ປຐມນາຖສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໑໗. ສຕ຺ຕເມ ສນາຖາຕິ ສຎາຕກາ ພຫຸຎາຕິວຄ຺ຄາ ຫຸຕ຺ວາ ວິຫຣຖ. ນາຖໍ ກໂຣນ຺ຕີຕິ ນາຖກຣຓາ, ອຕ຺ຕໂນ ສນາຖຠາວກຣາ ປຕິຏ຺ຐາກຣາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ໂຕຕິອາທີສຸ ສີລາທິຄຸຓສມ຺ປນ຺ນາ ກລ຺ຍາຓາ ມິຕ຺ຕາ ອສ຺ສາຕິ ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ໂຕ. ເຕວສ຺ສ ຐານນິສຊ຺ຊາທີສຸ ສຫ ອຍນໂຕ ສຫາຍາຕິ ກລ຺ຍາຓສຫາໂຍ. ຈິຕ຺ເຕນ ເຈວ ກາເຍນ ຈ ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ເຕສຸເຍວ ສມ຺ປວງ຺ໂກ ໂອຓໂຕຕິ ກລ຺ຍາຓສມ຺ປວງ຺ໂກ. ສຸວໂຈ ໂຫຕີຕິ ສຸເຂນ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ ໂຫຕິ, ສຸເຂນ ອນຸສາສິຕພ຺ໂພ. ຂໂມຕິ ຄາຬ຺ເຫນ ຜຣຸເສນ ກກ຺ຂເຬນ ວຸຕ຺ໂຕ ຂມຕິ ນ ກຸປ຺ປຕິ. ປທກ຺ຂິຓຄ຺ຄາຫີ ອນຸສາສນິນ຺ຕິ ຍຖາ ເອກຈ຺ໂຈ ໂອວທິຍມາໂນ ວາມໂຕ ຄຓ຺ຫາຕິ, ປຏິປ຺ຜຣຕິ ວາ, ອສ຺ສຸຓນ຺ໂຕ ວາ ຄຈ຺ຉຕິ, ເອວໍ ອກຕ຺ວາ ‘‘ໂອວທຖ, ຠນ຺ເຕ, ອນຸສາສຖ, ຕຸມ຺ເຫສຸ ອໂນວທນ຺ເຕສຸ ໂກ ອຎ຺ໂຎ ໂອວທິສ຺ສຕີ’’ຕິ ປທກ຺ຂິຓໍ ຄຓ຺ຫາຕິ.
ອຸຈ຺ຈາວຈານີຕິ ອຸຈ຺ຈນີຈານິ. ກິໍກຣຓີຍານີຕິ ‘‘ກິໍ ກໂຣມີ’’ຕິ ເອວໍ ວຕ຺ວາ ກຕ຺ຕພ຺ພກມ຺ມານິ. ຕຕ຺ຖ ອຸຈ຺ຈກມ຺ມໍ ນາມ ຈີວຣສ຺ສ ກຣຓໍ ຣຊນໍ, ເຈຕິເຍ ສຸຘາກມ຺ມໍ, ອຸໂປສຖາຄາຣເຈຕິຍຆຣໂພຘິຆເຣສຸ ກຕ຺ຕພ຺ພກມ຺ມນ຺ຕິ ເອວມາທິ. ອວຈກມ຺ມໍ ນາມ ປາທໂຘວນມກ຺ຂນາທິຂຸທ຺ທກກມ຺ມໍ. ຕຕ຺ຣູປາຍາຍາຕິ ຕຕ຺ຣຸປຄມນິຍາຍ. ອລໍ ກາຕຸນ຺ຕິ ກາຕຸໍ ສມຕ຺ໂຖ ໂຫຕິ. ອລໍ ສໍວິຘາຕຸນ຺ຕິ ວິຈາເຣຕຸໍ ສມຕ຺ໂຖ ໂຫຕິ.
ຘມ຺ເມ ອສ຺ສ ກາໂມ ສິເນໂຫຕິ ຘມ຺ມກາໂມ, ເຕປິຏກໍ ພຸທ຺ຘວຈນໍ ປິຍາຍຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປິຍສມຸທາຫາໂຣຕິ ປຣສ຺ມິໍ ກເຖນ຺ເຕ ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ສຸຓາຕິ, ສຍຎ຺ຈ ປເຣສໍ ເທເສຕຸກາໂມ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຠິຘມ຺ເມ ອຠິວິນເຍຕິ ເອຕ຺ຖ ຘມ຺ໂມ ອຠິຘມ຺ໂມ, ວິນໂຍ ອຠິວິນໂຍຕິ ຈຕຸກ຺ກໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຕຕ຺ຖ ຘມ຺ໂມຕິ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕປິຏກໍ. ອຠິຘມ຺ໂມຕິ ສຕ຺ຕ ປກຣຓານິ. ວິນໂຍຕິ ອຸຠໂຕວິຠງ຺ໂຄ. ອຠິວິນໂຍຕິ ຂນ຺ຘກປຣິວາຣາ. ອຖ ວາ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕປິຏກມ຺ປິ ອຠິຘມ຺ມປິຏກມ຺ປິ ຘມ຺ໂມ ເອວ, ມຄ຺ຄຜລານິ ອຠິຘມ຺ໂມ. ສກລວິນຍປິຏກໍ ວິນໂຍ, ກິເລສວູປສມກຣຓໍ ອຠິວິນໂຍ. ອິຕິ ສພ຺ພສ຺ມິມ຺ປິ ເອຕ຺ຖ ຘມ຺ເມ ຈ ອຠິຘມ຺ເມ ຈ ວິນເຍ ຈ ອຠິວິນເຍ ຈ ອຸຬາຣປາໂມຊ຺ໂຊ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກຸສເລສຸ ຘມ຺ເມສູຕິ ກາຣຓຕ຺ເຖ ຠຸມ຺ມໍ, ຈາຕຸຠູມກກຸສລຘມ຺ມກາຣຓາ ເຕສໍ ອຘິຄມຕ຺ຖາຍ ອນິກ຺ຂິຕ຺ຕຘຸໂຣ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.
໘. ທຸຕິຍນາຖສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໑໘. ອຏ຺ຐເມ ເຖຣານຸກມ຺ປິຕສ຺ສາຕິ ເຖເຣຫິ ໂອວາທານຸສາສນິທານສມຸສ຺ສາຫິຕາຍ ຫິຕຜຣຓາຍ ອນຸກມ຺ປິຕສ຺ສ.
໙. ປຐມອຣິຍາວາສສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໑໙. ນວເມ ອຣິຍວາສາຕິ ອຣິຍານໍ ອາວາໂສ, ເຕ ອາວສິໍສຸ ອາວສນ຺ຕິ ອາວສິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ອຣິຍາວາສາ. ຍທຣິຍາຕິ ເຍ ວາເສ ອຣິຍາ.
໑໐. ທຸຕິຍອຣິຍາວາສສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໒໐. ທສມໍ ຍສ຺ມາ ກຸຣຸຣຏ຺ຐວາສິໂນ ຠິກ຺ຂູ ຄມ຺ຠີຣປຎ຺ຎາກາຣກາ ຍຸຕ຺ຕປ຺ປຍຸຕ຺ຕາ, ຕສ຺ມາ ຍຖາ ເຕສໍ ທີຆນິກາຍາທີສຸ ມຫານິທານາທີນິ ກຖິຕານິ, ເອວມິທມ຺ປິ ຄມ຺ຠີຣໍ ສຸຂຸມໍ ຕິລກ຺ຂຓາຫຕໍ ສຸຕ຺ຕໍ ຕຕ຺ເຖວ ອໂວຈ. ຕຕ຺ຖ ປຎ຺ຈງ຺ຄວິປ຺ປຫີໂນຕິ ປຎ຺ຈຫິ ອງ຺ເຄຫິ ວິປ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ຂີຓາສໂວ ອວສິ ວສຕິ ວສິສ຺ສຕິ. ຕສ຺ມາ ອຍໍ ປຎ຺ຈງ຺ຄວິປ຺ປຫີນຕາ ອຣິຍາວາໂສຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ເອສ ນໂຍ ສພ຺ພຕ຺ຖ. ເອວໍ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຉຬງ຺ຄສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕີຕິ ຉຬງ຺ຄຸເປກ຺ຂາຍ ສມນ຺ນາຄໂຕ ໂຫຕິ. ຉຬງ຺ຄຸເປກ຺ຂາ ຘມ຺ມາ ນາມ ເກຕິ? ຎາຓາທໂຍ. ‘‘ຎາຓ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ກິຣິຍໂຕ ຈຕ຺ຕາຣິ ຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຈິຕ຺ຕານິ ລພ຺ຠນ຺ຕິ, ‘‘ສຕຕວິຫາໂຣ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ອຏ຺ຐ ມຫາຈິຕ຺ຕານິ, ‘‘ຣຊ຺ຊນທຸສ຺ສນໍ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ທສ ຈິຕ຺ຕານິ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ໂສມນສ຺ສໍ ອາເສວນວເສນ ລພ຺ຠຕິ. ສຕາຣກ຺ເຂນ ເຈຕສາຕິ ຂີຓາສວສ຺ສ ຫິ ຕີສຸ ທ຺ວາເຣສຸ ສພ຺ພກາເລ ສຕິ ອາຣກ຺ຂກິຈ຺ຈໍ ສາເຘຕິ. ເຕເນວສ຺ສ ຈຣໂຕ ຈ ຕິຏ຺ຐໂຕ ຈ ສຸຕ຺ຕສ຺ສ ຈ ຊາຄຣສ຺ສ ຈ ສຕຕໍ ສມິຕໍ ຎາຓທສ຺ສນໍ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິຕໍ ໂຫຕີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.
ປຸຖຸສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓານນ຺ຕິ ພຫູນໍ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓານໍ. ເອຕ຺ຖ ສມຓາຕິ ປພ຺ພຊ຺ຊູປຄຕາ, ພ຺ຣາຫ຺ມຓາຕິ ໂຠວາທິໂນ. ປຸຖຸປຈ຺ເຈກສຈ຺ຈານີຕິ ພຫູນິ ປາເຏກ຺ກສຈ຺ຈານິ. ‘‘ອິທເມວ ທສ຺ສນໍ ສຈ຺ຈໍ, ອິທເມວ ສຈ຺ຈ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ປາຏິເຍກ຺ກໍ ຄຫິຕານິ ພຫູນິ ສຈ຺ຈານີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນຸຓ຺ຓານີຕິ ນີຫຏານິ. ປນຸຓ຺ຓານີຕິ ສຸຏ຺ຐຸ ນີຫຏານິ. ຈຕ຺ຕານີຕິ ວິສ຺ສຏ຺ຐານິ. ວນ຺ຕານີຕິ ວມິຕານິ. ມຸຕ຺ຕານີຕິ ຉິນ຺ນພນ຺ຘນານິ ກຕານິ. ປຫີນານີຕິ ປຊຫິຕານິ. ປຏິນິສ຺ສຏ຺ຐານີຕິ ຍຖາ ນ ປຸນ ຈິຕ຺ຕໍ ອາໂຣຫນ຺ຕິ, ເອວໍ ປຏິນິສ຺ສຊ຺ຊິຕານິ. ສພ຺ພາເນວ ຕານິ ຄຫິຕຄ຺ຄຫຓສ຺ສ ວິສ຺ສຏ຺ຐຠາວເວວຈນານິ.
ສມວຍສຏ຺ເຐສໂນຕິ ເອຕ຺ຖ ອວຍາຕິ ອນູນາ, ສຏ຺ຐາຕິ ວິສ຺ສຏ຺ຐາ. ສມ຺ມາ ອວຍາ ສຏ຺ຐາ ເອສນາ ອສ຺ສາຕິ ສມວຍສຏ຺ເຐສໂນ, ສຸຏ຺ຐຸວິສ຺ສຏ຺ຐສພ຺ພເອສໂນຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຣາຄາ ຈິຕ຺ຕໍ ວິມຸຕ຺ຕນ຺ຕິອາທີຫິ ມຄ຺ຄສ຺ສ ກິຈ຺ຈນິປ຺ຜຕ຺ຕິ ກຖິຕາ. ຣາໂຄ ເມ ປຫີໂນຕິອາທີຫິ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓຜລໍ ກຖິຕໍ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.
ນາຖວຄ຺ໂຄ ທຸຕິໂຍ.
໓. ມຫາວຄ຺ໂຄ
໑. ສີຫນາທສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໒໑. ຕຕິຍສ຺ສ ປຐເມ ວິສມຄເຕຕິ ວິສມຏ຺ຐາເນສຸ ໂຄຈເຣສຸ ຄເຕ. ສງ຺ຆາຕໍ ອາປາເທສິນ຺ຕິ ຆາຕໍ ວຘໍ ປາເປສິໍ. ຕສ຺ສ ຫິ ອຸສ຺ສນ຺ນເຕຊຕາຍ ຂຸທ຺ທເກສຸ ປາເຓສຸ ອນຸກມ຺ປາ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ເຍ ປຏິສຕ຺ຕຸຠາເວນ ສຓ຺ຐາຕຸໍ ສກ຺ຂິສ຺ສນ຺ຕິ, ເຍ ທຸພ຺ພລາ ປລາຍິຕຸກາມາ ຠວິສ຺ສນ຺ຕິ, ເຕ ປລາຍິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ສີຫນາທໍ ນທິຕ຺ວາວ ໂຄຈຣາຍ ປກ຺ກມຕິ. ຕຖາຄຕສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນນ຺ຕິ ຍທິ ຫິ ສຫນຕາຍ ຫນນຕາຍ ຈ ສີໂຫ, ຕຖາຄໂຕ ຫິ ສພ຺ພານິ ຈ ອິຏ຺ຐານິຏ຺ຐານິ ສຫຕິ, ສພ຺ພປຣປ຺ປວາທິໂນ ຈ ວາທານໍ ນິມ຺ມຖເນນ ຫນຕິ. ອິທມສ຺ສ ໂຫຕິ ສີຫນາທສ຺ມິນ຺ຕິ ອຍມສ຺ສ ສີຫນາໂທ.
ຕຖາຄຕພລານີຕິ ອຎ຺ເຎຫິ ອສາຘາຣຓານິ ຕຖາຄຕສ຺ເສວ ພລານິ. ຍຖາ ວາ ປຸພ຺ພພຸທ຺ຘານໍ ພລານິ ປຸຎ຺ຎສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ອາຄຕານິ, ຕຖາ ອາຄຕພລານີຕິປິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຕ຺ຖ ທຸວິຘໍ ຕຖາຄຕສ຺ສ ພລໍ ກາຍພລໍ ຎາຓພລໍ. ເຕສຸ ກາຍພລໍ ຫຕ຺ຖິກຸລານຸສາເຣນ ເວທິຕພ຺ພໍ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ໂປຣາເຓຫິ –
‘‘ກາລາວກຎ຺ຈ ຄງ຺ເຄຍ຺ຍໍ, ປຓ຺ຑຣໍ ຕມ຺ພປິງ຺ຄລໍ;
ຄນ຺ຘມງ຺ຄລເຫມຎ຺ຈ, ອຸໂປສຖຉທ຺ທນ຺ຕິເມ ທສາ’’ຕິ.
ອິມານິ ທສ ຫຕ຺ຖິກຸລານິ. ຕຕ຺ຖ ກາລາວກນ຺ຕິ ປກຕິຫຕ຺ຖິກຸລໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ຍໍ ທສນ຺ນໍ ປຸຣິສານໍ ກາຍພລໍ, ຕໍ ເອກສ຺ສ ກາລາວກສ຺ສ ຫຕ຺ຖິໂນ. ຍໍ ທສນ຺ນໍ ກາລາວການໍ ພລໍ, ຕໍ ເອກສ຺ສ ຄງ຺ເຄຍ຺ຍສ຺ສ. ຍໍ ທສນ຺ນໍ ຄງ຺ເຄຍ຺ຍານໍ, ຕໍ ເອກສ຺ສ ປຓ຺ຑຣສ຺ສ. ຍໍ ທສນ຺ນໍ ປຓ຺ຑຣານໍ, ຕໍ ເອກສ຺ສ ຕມ຺ພສ຺ສ. ຍໍ ທສນ຺ນໍ ຕມ຺ພານໍ, ຕໍ ເອກສ຺ສ ປິງ຺ຄລສ຺ສ. ຍໍ ທສນ຺ນໍ ປິງ຺ຄລານໍ, ຕໍ ເອກສ຺ສ ຄນ຺ຘຫຕ຺ຖິໂນ. ຍໍ ທສນ຺ນໍ ຄນ຺ຘຫຕ຺ຖີນໍ, ຕໍ ເອກສ຺ສ ມງ຺ຄລສ຺ສ. ຍໍ ທສນ຺ນໍ ມງ຺ຄລານໍ, ຕໍ ເອກສ຺ສ ເຫມສ຺ສ. ຍໍ ທສນ຺ນໍ ເຫມານໍ, ຕໍ ເອກສ຺ສ ອຸໂປສຖສ຺ສ. ຍໍ ທສນ຺ນໍ ອຸໂປສຖານໍ, ຕໍ ເອກສ຺ສ ຉທ຺ທນ຺ຕສ຺ສ. ຍໍ ທສນ຺ນໍ ຉທ຺ທນ຺ຕານໍ, ຕໍ ເອກສ຺ສ ຕຖາຄຕສ຺ສ. ນາຣາຍນສງ຺ຆາຕພລນ຺ຕິປິ ອິທເມວ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕເທຕໍ ປກຕິຫຕ຺ຖິຄຓນາຍ ຫຕ຺ຖີນໍ ໂກຏິສຫສ຺ສານໍ, ປຸຣິສຄຓນາຍ ທສນ຺ນໍ ປຸຣິສໂກຏິສຫສ຺ສານໍ ພລໍ ໂຫຕິ. ອິທໍ ຕາວ ຕຖາຄຕສ຺ສ ກາຍພລໍ.
ຎາຓພລໍ ປນ ປາຬິຍໍ ຕາວ ອາຄຕເມວ. ທສພລຎາຓໍ, ມຊ຺ຌິເມ ອາຄຕໍ ຈຕຸເວສາຣຊ຺ຊຎາຓໍ, ອຏ຺ຐສຸ ປຣິສາສຸ ອກມ຺ປນຎາຓໍ, ຈຕຸໂຍນິປຣິຈ຺ເຉທຎາຓໍ, ປຎ຺ຈຄຕິປຣິຈ຺ເຉທຎາຓໍ, ສໍຍຸຕ຺ຕເກ (ສໍ. ນິ. ໒.໓໓) ອາຄຕານິ ເຕສຕ຺ຕຕິ ຎາຓານິ ສຕ຺ຕສຕ຺ຕຕິ ຎາຓານີຕິ, ເອວໍ ອຎ຺ຎານິປິ ອເນການິ ຎາຓພລໍ ນາມ. ອິຘາປິ ຎາຓພລເມວ ອຘິປ຺ເປຕໍ. ຎາຓຎ຺ຫິ ອກມ຺ປິຍຏ຺ເຐນ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠນຏ຺ເຐນ ຈ ພລນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.
ອາສຠໍ ຐານນ຺ຕິ ເສຏ຺ຐຏ຺ຐານໍ ອຸຕ຺ຕມຏ຺ຐານໍ. ອາສຠາ ວາ ປຸພ຺ພພຸທ຺ຘາ, ເຕສໍ ຐານນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອປິຈ ຄວສຕເຊຏ຺ຐໂກ ອຸສໂຠ, ຄວສຫສ຺ສເຊຏ຺ຐໂກ ວສໂຠ. ວຊສຕເຊຏ຺ຐໂກ ວາ ອຸສໂຠ, ວຊສຫສ຺ສເຊຏ຺ຐໂກ ວສໂຠ. ສພ຺ພຄວເສຏ຺ໂຐ ສພ຺ພປຣິສ຺ສຍສໂຫ ເສໂຕ ປາສາທິໂກ ມຫາຠາຣວໂຫ ອສນິສຕສທ຺ເທຫິປິ ອສມ຺ປກມ຺ປິໂຍ ນິສໂຠ, ໂສ ອິຘ ອຸສໂຠຕິ ອຘິປ຺ເປໂຕ. ອິທມ຺ປິ ຫິ ຕສ຺ສ ປຣິຍາຍວຈນໍ. ອຸສຠສ຺ສ ອິທນ຺ຕິ ອາສຠໍ. ຐານນ຺ຕິ ຈຕູຫິ ປາເທຫິ ປຖວິໍ ອຸປ຺ປີເຬຕ຺ວາ ອຈລຏ຺ຐານໍ. ອິທໍ ປນ ອາສຠໍ ວິຍາຕິ ອາສຠໍ. ຍເຖວ ຫິ ນິສຠສງ຺ຂາໂຕ ອຸສໂຠ ອຸສຠພເລນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຈຕູຫິ ປາເທຫິ ປຖວິໍ ອຸປ຺ປີເຬຕ຺ວາ ອຈລຏ຺ຐາເນນ ຕິຏ຺ຐຕິ, ເອວໍ ຕຖາຄໂຕປິ ທສຫິ ຕຖາຄຕພເລຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຈຕູຫິ ເວສາຣຊ຺ຊປາເທຫິ ອຏ຺ຐປຣິສປຖວິໍ ອຸປ຺ປີເຬຕ຺ວາ ສເທວເກ ໂລເກ ເກນຈິ ປຈ຺ຈຕ຺ຖິເກນ ປຈ຺ຈາມິຕ຺ເຕນ ອກມ຺ປິໂຍ ອຈລຏ຺ຐາເນນ ຕິຏ຺ຐຕິ. ເອວໍ ຕິຏ຺ຐມາໂນ ຈ ຕໍ ອາສຠໍ ຐານໍ ປຏິຊານາຕິ ອຸປຄຈ຺ຉຕິ ນ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຕິ ອຕ຺ຕນິ ອາໂຣເປຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ອາສຠໍ ຐານໍ ປຏິຊານາຕີ’’ຕິ.
ປຣິສາສູຕິ ອຏ຺ຐສຸ ປຣິສາສຸ. ສີຫນາທໍ ນທຕີຕິ ເສຏ຺ຐນາທໍ ນທຕິ, ອຠີຕນາທໍ ນທຕິ, ສີຫນາທສທິສໍ ວາ ນາທໍ ນທຕິ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ອຸປມາ – ຍຖາ ສີໂຫ ສີຫພເລນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ສພ຺ພຕ຺ຖ ວິສາຣໂທ ວິຄຕໂລມຫໍໂສ ສີຫນາທໍ ນທຕິ, ເອວໍ ຕຖາຄຕສີໂຫປິ ຕຖາຄຕພເລຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ອຏ຺ຐສຸ ປຣິສາສຸ ວິສາຣໂທ ວິຄຕໂລມຫໍໂສ ‘‘ອິຕິ ສກ຺ກາໂຍ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ນານາວິຘເທສນາວິລາສສມ຺ປນ຺ນໍ ສີຫນາທໍ ນທຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ປຣິສາສຸ ສີຫນາທໍ ນທຕີ’’ຕິ.
ພ຺ຣຫ຺ມຈກ຺ກໍ ປວຕ຺ເຕຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ພ຺ຣຫ຺ມນ຺ຕິ ເສຏ຺ຐໍ ອຸຕ຺ຕມໍ ວິສິຏ຺ຐໍ. ຈກ຺ກນ຺ຕິ ຘມ຺ມຈກ຺ກໍ. ຕໍ ປເນຕໍ ທຸວິຘໍ ໂຫຕິ ປຏິເວຘຎາຓຎ຺ເຈວ ເທສນາຎາຓຎ຺ຈ. ຕຕ຺ຖ ປຎ຺ຎາປຠາວິຕໍ ອຕ຺ຕໂນ ອຣິຍຜລາວຫໍ ປຏິເວຘຎາຓໍ, ກຣຸຓາປຠາວິຕໍ ສາວການໍ ອຣິຍຜລາວຫໍ ເທສນາຎາຓໍ. ຕຕ຺ຖ ປຏິເວຘຎາຓໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານໍ ອຸປ຺ປນ຺ນນ຺ຕິ ທຸວິຘໍ. ຕຎ຺ຫິ ອຠິນິກ຺ຂມນໂຕ ຍາວ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານໍ, ຜລກ຺ຂເຓ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ນາມ. ຕຸສິຕຠວນໂຕ ວາ ຍາວ ມຫາໂພຘິປລ຺ລງ຺ເກ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານໍ, ຜລກ຺ຂເຓ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ນາມ. ທີປງ຺ກຣໂຕ ວາ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານໍ, ຜລກ຺ຂເຓ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ນາມ. ເທສນາຎາຓມ຺ປິ ປວຕ຺ຕມານໍ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ ທຸວິຘໍ. ຕຎ຺ຫິ ຍາວ ອຎ຺ຎາສິໂກຓ຺ຑຎ຺ຎສ຺ສ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄາ ປວຕ຺ຕມານໍ, ຜລກ຺ຂເຓ ປວຕ຺ຕໍ ນາມ. ເຕສຸ ປຏິເວຘຎາຓໍ ໂລກຸຕ຺ຕຣໍ, ເທສນາຎາຓໍ ໂລກິຍໍ. ອຸຠຍມ຺ປິ ປເນຕໍ ອຎ຺ເຎຫິ ອສາຘາຣຓໍ, ພຸທ຺ຘານໍເຍວ ໂອຣສຎາຓໍ.
ອິທານິ ເຍຫິ ທສຫິ ພເລຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຕຖາຄໂຕ ອາສຠໍ ຐານໍ ປຏິຊານາຕິ, ຕານິ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ທສ຺ເສຕຸໍ ກຕມານິ ທສ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄໂຕ ຐານຎ຺ຈ ຐານໂຕຕິອາທິມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຐານຎ຺ຈ ຐານໂຕຕິ ກາຣຓຎ຺ຈ ກາຣຓໂຕ. ກາຣຓຎ຺ຫິ ຍສ຺ມາ ຕຕ຺ຖ ຜລໍ ຕິຏ຺ຐຕິ, ຕທາຍຕ຺ຕວຸຕ຺ຕິຕາຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ເຈວ ປວຕ຺ຕຕິ ຈ, ຕສ຺ມາ ຐານນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕໍ ຠຄວາ ‘‘ເຍ ເຍ ຘມ຺ມາ ເຍສໍ ເຍສໍ ຘມ຺ມານໍ ເຫຕູ ປຈ຺ຈຍາ ອຸປ຺ປາທາຍ, ຕໍ ຕໍ ຐານໍ. ເຍ ເຍ ຘມ຺ມາ ເຍສໍ ເຍສໍ ຘມ຺ມານໍ ນ ເຫຕູ ນ ປຈ຺ຈຍາ ອຸປ຺ປາທາຍ, ຕໍ ຕໍ ອຏ຺ຐານ’’ນ຺ຕິ ປຊານນ຺ໂຕ ຐານຎ຺ຈ ຐານໂຕ ອຏ຺ຐານຎ຺ຈ ອຏ຺ຐານໂຕ ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕິ. ອຠິຘມ຺ເມ ປເນຕໍ ‘‘ຕຕ຺ຖ ກຕມໍ ຕຖາຄຕສ຺ສ ຐານຎ຺ຈ ຐານໂຕ ອຏ຺ຐານຎ຺ຈ ອຏ຺ຐານໂຕ ຍຖາຠູຕໍ ຎາຓ’’ນ຺ຕິອາທິນາ (ວິຠ. ໘໐໙) ນເຍນ ວິຕ຺ຖາຣິຕເມວ. ຍມ຺ປີຕິ ເຍນ ຎາເຓນ. ອິທມ຺ປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຕຖາຄຕສ຺ສາຕິ ອິທມ຺ປິ ຐານາຏ຺ຐານຎາຓໍ ຕຖາຄຕສ຺ສ ຕຖາຄຕພລໍ ນາມ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອວໍ ສພ຺ພປເທສຸ ໂຍຊນາ ເວທິຕພ຺ພາ.
ກມ຺ມສມາທານານນ຺ຕິ ສມາທິຍິຕ຺ວາ ກຕານໍ ກຸສລາກຸສລກມ຺ມານໍ, ກມ຺ມເມວ ວາ ກມ຺ມສມາທານໍ. ຐານໂສ ເຫຕຸໂສຕິ ປຈ຺ຈຍໂຕ ເຈວ ເຫຕຸໂຕ ຈ. ຕຕ຺ຖ ຄຕິອຸປຘິກາລປໂຍຄາ ວິປາກສ຺ສ ຐານໍ, ກມ຺ມໍ ເຫຕຸ. ອິມສ຺ສ ປນ ຎາຓສ຺ສ ວິຕ຺ຖາຣກຖາ ‘‘ອຕ຺ເຖກຈ຺ຈານິ ປາປການິ ກມ຺ມສມາທານານິ ຄຕິສມ຺ປຕ຺ຕິປຏິພາຬ຺ຫານິ ນ ວິປຈ຺ຈນ຺ຕີ’’ຕິອາທິນາ (ວິຠ. ໘໑໐) ນເຍນ ອຠິຘມ຺ເມ ອາຄຕາເຍວ.
ສພ຺ພຕ຺ຖຄາມິນິນ຺ຕິ ສພ຺ພຄຕິຄາມິນິຎ຺ຈ ອຄຕິຄາມິນິຎ຺ຈ. ປຏິປທນ຺ຕິ ມຄ຺ຄໍ. ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕີຕິ ພຫູສຸປິ ມນຸສ຺ເສສຸ ເອກເມວ ປາຓໍ ຆາເຕນ຺ເຕສຸ ‘‘ອິມສ຺ສ ເຈຕນາ ນິຣຍຄາມິນີ ຠວິສ຺ສຕິ, ອິມສ຺ສ ຕິຣຈ຺ຉານໂຍນິຄາມິນີ’’ຕິ ອິມິນາ ນເຍນ ເອກວຕ຺ຖຸສ຺ມິມ຺ປິ ກຸສລາກຸສລເຈຕນາສງ຺ຂາຕານໍ ປຏິປຕ຺ຕີນໍ ອວິປຣີຕໂຕ ສຠາວໍ ຊານາຕິ. ອິມສ຺ສປິ ຈ ຎາຓສ຺ສ ວິຕ຺ຖາຣກຖາ ‘‘ຕຕ຺ຖ ກຕມໍ ຕຖາຄຕສ຺ສ ສພ຺ພຕ຺ຖຄາມິນິໍ ປຏິປທໍ ຍຖາຠູຕໍ ຎາຓໍ? ອິຘ ຕຖາຄໂຕ ອຍໍ ມຄ຺ໂຄ ອຍໍ ປຏິປທາ ນິຣຍຄາມິນີຕິ ປຊານາຕີ’’ຕິອາທິນາ (ວິຠ. ໘໑໑) ນເຍນ ອຠິຘມ຺ເມ ອາຄຕາເຍວ.
ອເນກຘາຕຸນ຺ຕິ ຈກ຺ຂຸຘາຕຸອາທີຫິ ກາມຘາຕຸອາທີຫິ ວາ ຘາຕູຫິ ພຫຸຘາຕຸໍ. ນານາຘາຕຸນ຺ຕິ ຕາສໍເຍວ ຘາຕູນໍ ວິລກ຺ຂຓຕາຍ ນານປ຺ປກາຣຘາຕຸໍ. ໂລກນ຺ຕິ ຂນ຺ຘາຍຕນຘາຕຸໂລກໍ. ຍຖາຠູຕໍ ປຊານາຕີຕິ ຕາສໍ ຘາຕູນໍ ອວິປຣີຕໂຕ ສຠາວໍ ປຏິວິຊ຺ຌຕິ. ອິທມ຺ປິ ຎາຓໍ ‘‘ຕຕ຺ຖ ກຕມໍ ຕຖາຄຕສ຺ສ ອເນກຘາຕຸນານາຘາຕຸໂລກໍ ຍຖາຠູຕໍ ຎາຓໍ? ອິຘ ຕຖາຄໂຕ ຂນ຺ຘນານຕ຺ຕໍ ປຊານາຕີ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ອຠິຘມ຺ເມ ວິຕ຺ຖາຣິຕເມວ.
ນານາຘິມຸຕ຺ຕິກຕນ຺ຕິ ຫີນາທີຫິ ອຘິມຸຕ຺ຕີຫິ ນານາຘິມຸຕ຺ຕິກຠາວໍ. ອິທມ຺ປິ ຎາຓໍ ‘‘ຕຕ຺ຖ ກຕມໍ ຕຖາຄຕສ຺ສ ສຕ຺ຕານໍ ນານາຘິມຸຕ຺ຕິກຕໍ ຍຖາຠູຕໍ ຎາຓໍ? ອິຘ ຕຖາຄໂຕ ປຊານາຕິ ສນ຺ຕິ ສຕ຺ຕາ ຫີນາຘິມຸຕ຺ຕິກາ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ອຠິຘມ຺ເມ ວິຕ຺ຖາຣິຕເມວ.
ປຣສຕ຺ຕານນ຺ຕິ ປຘານສຕ຺ຕານໍ. ປຣປຸຄ຺ຄລານນ຺ຕິ ຕໂຕ ອຎ຺ເຎສໍ ຫີນສຕ຺ຕານໍ. ເອກຕ຺ຖເມວ ວາ ເອຕໍ ປທທ຺ວຍໍ, ເວເນຍ຺ຍວເສນ ທ຺ວິຘາ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິນ຺ທ຺ຣິຍປໂຣປຣິຍຕ຺ຕນ຺ຕິ ສທ຺ຘາທີນໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ປຣຠາວຎ຺ຈ ອປຣຠາວຎ຺ຈ, ວຸທ຺ຘິຎ຺ຈ ຫານິຎ຺ຈາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິມສ຺ສາປິ ຎາຓສ຺ສ ວິຕ຺ຖາຣກຖາ ‘‘ຕຕ຺ຖ ກຕມໍ ຕຖາຄຕສ຺ສ ປຣສຕ຺ຕານໍ ປຣປຸຄ຺ຄລານໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍປໂຣປຣິຍຕ຺ຕໍ ຍຖາຠູຕໍ ຎາຓໍ? ອິຘ ຕຖາຄໂຕ ສຕ຺ຕານໍ ອາສຍໍ ປຊານາຕີ’’ຕິ (ວິຠ. ໘໑໔) ອາທິນາ ນເຍນ ອຠິຘມ຺ເມ ອາຄຕາເຍວ.
ຌານວິໂມກ຺ຂສມາຘິສມາປຕ຺ຕີນນ຺ຕິ ປຐມາທີນໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ຌານານໍ, ‘‘ຣູປີ ຣູປານິ ປສ຺ສຕີ’’ຕິອາທີນໍ ອຏ຺ຐນ຺ນໍ ວິໂມກ຺ຂານໍ, ສວິຕກ຺ກສວິຈາຣາທີນໍ ຕິຓ຺ຓໍ ສມາຘີນໍ, ປຐມຊ຺ຌານສມາປຕ຺ຕິອາທີນຎ຺ຈ ນວນ຺ນໍ ອນຸປຸພ຺ພສມາປຕ຺ຕີນໍ. ສໍກິເລສນ຺ຕິ ຫານຠາຄິຍຘມ຺ມໍ. ໂວທານນ຺ຕິ ວິເສສຠາຄິຍຘມ຺ມໍ. ວຸຏ຺ຐານນ຺ຕິ ‘‘ໂວທານມ຺ປິ ວຸຏ຺ຐານໍ, ຕມ຺ຫາ ຕມ຺ຫາ ສມາຘິມ຺ຫາ ວຸຏ຺ຐານມ຺ປິ ວຸຏ຺ຐານ’’ນ຺ຕິ (ວິຠ. ໘໒໘) ເອວໍ ວຸຕ຺ຕໍ ປຄຸຓຊ຺ຌານຎ຺ເຈວ ຠວງ຺ຄຜລສມາປຕ຺ຕິໂຍ ຈ. ເຫຏ຺ຐິມໍ ເຫຏ຺ຐິມຎ຺ຫິ ປຄຸຓຊ຺ຌານໍ ອຸປຣິມສ຺ສ ອຸປຣິມສ຺ສ ປທຏ຺ຐານໍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ໂວທານມ຺ປິ ວຸຏ຺ຐານ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຠວງ຺ເຄນ ປນ ສພ຺ພຊ຺ຌາເນຫິ ວຸຏ຺ຐານໍ ໂຫຕິ, ຜລສມາປຕ຺ຕິຍາ ນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິໂຕ ວຸຏ຺ຐານໍ ໂຫຕິ. ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ຈ ‘‘ຕມ຺ຫາ ຕມ຺ຫາ ສມາຘິມ຺ຫາ ວຸຏ຺ຐານມ຺ປິ ວຸຏ຺ຐານ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິທມ຺ປິ ຎາຓໍ ‘‘ຕຕ຺ຖ ກຕມໍ ຕຖາຄຕສ຺ສ ຌານວິໂມກ຺ຂສມາຘິສມາປຕ຺ຕີນໍ ສໍກິເລສໍ ໂວທານໍ ວຸຏ຺ຐານໍ ຍຖາຠູຕໍ ຎາຓໍ? ຌາຍີຕິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຌາຍີ, ອຕ຺ເຖກຈ຺ໂຈ ຌາຍີ ສມ຺ປຕ຺ຕິໍເຍວ ສມານໍ ວິປຕ຺ຕີຕິ ປຈ຺ເຈຕີ’’ຕິອາທິນາ (ວິຠ. ໘໒໘) ນເຍນ ອຠິຘມ຺ເມ ວິຕ຺ຖາຣິຕເມວ. ສພ຺ພຎາຓານໍ ວິຕ຺ຖາຣກຖາຍ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ສມ຺ໂມຫວິໂນທນິຍາ ວິຠງ຺ຄຏ຺ຐກຖາຍ ວຸຕ຺ໂຕ, ປຸພ຺ເພນິວາສານຸສ຺ສຕິທິພ຺ພຈກ຺ຂຸຎາຓກຖາ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ ວິຕ຺ຖາຣິຕາ, ອາສວກ຺ຂຍກຖາ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕາເຍວາຕິ.
ຕຕ຺ຖ ປຣວາທີກຖາ ໂຫຕິ ‘‘ທສພລຎາຓໍ ນາມ ປາຏິເຍກ຺ກໍ ຎາຓໍ ນຕ຺ຖິ, ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓສ຺ເສວາຍໍ ປເຠໂທ’’ຕິ. ຕໍ ນ ຕຖາ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ອຎ຺ຎເມວ ຫິ ທສພລຎາຓໍ, ອຎ຺ຎໍ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓໍ. ທສພລຎາຓຎ຺ຫິ ສກສກກິຈ຺ຈເມວ ຊານາຕິ, ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓໍ ຕມ຺ປິ ຕໂຕ ອວເສສມ຺ປິ ຊານາຕິ. ທສພລຎາເຓສຸ ຫິ ປຐມໍ ກາຣຓາກາຣຓເມວ ຊານາຕິ, ທຸຕິຍໍ ກມ຺ມວິປາກນ຺ຕຣເມວ, ຕຕິຍໍ ກມ຺ມປຣິຈ຺ເຉທເມວ, ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຘາຕຸນານຕ຺ຕກາຣຓເມວ, ປຎ຺ຈມໍ ສຕ຺ຕານໍ ອຊ຺ຌາສຍາຘິມຸຕ຺ຕິເມວ, ຉຏ຺ຐໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ຕິກ຺ຂມຸທຸຠາວເມວ, ສຕ຺ຕມໍ ຌານາທີຫິ ສທ຺ຘິໍ ເຕສໍ ສໍກິເລສາທິເມວ, ອຏ຺ຐມໍ ປຸພ຺ເພນິວຸຕ຺ຖກ຺ຂນ຺ຘສນ຺ຕຕິເມວ, ນວມໍ ສຕ຺ຕານໍ ຈຸຕິປຏິສນ຺ຘິເມວ, ທສມໍ ສຈ຺ຈປຣິຈ຺ເຉທເມວ. ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓໍ ປນ ເອເຕຫິ ຊານິຕພ຺ພຎ຺ຈ ຕໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິຎ຺ຈ ປຊານາຕິ, ເອເຕສໍ ປນ ກິຈ຺ຈໍ ນ ສພ຺ພໍ ກໂຣຕິ. ຕຎ຺ຫິ ຌານໍ ຫຸຕ຺ວາ ອປ຺ເປຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ອິທ຺ຘິ ຫຸຕ຺ວາ ວິກຸພ຺ພິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ມຄ຺ໂຄ ຫຸຕ຺ວາ ກິເລເສ ເຂເປຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ.
ອປິຈ ປຣວາທີ ເອວໍ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ໂພ ‘‘ທສພລຎາຓໍ ນາເມຕໍ ສວິຕກ຺ກສວິຈາຣໍ ອວິຕກ຺ກວິຈາຣມຕ຺ຕໍ ອວິຕກ຺ກອວິຈາຣໍ, ກາມາວຈຣໍ ຣູປາວຈຣໍ ອຣູປາວຈຣໍ, ໂລກິຍໍ ໂລກຸຕ຺ຕຣ’’ນ຺ຕິ. ຊານນ຺ໂຕ ‘‘ປຏິປາຏິຍາ ສຕ຺ຕ ຎາຓານິ ສວິຕກ຺ກສວິຈາຣານີ’’ຕິ ວກ຺ຂຕິ, ‘‘ຕໂຕ ປຣານິ ທ຺ເວ ອວິຕກ຺ກອວິຈາຣານີ’’ຕິ ວກ຺ຂຕິ. ‘‘ອາສວກ຺ຂຍຎາຓໍ ສິຍາ ສວິຕກ຺ກສວິຈາຣໍ ສິຍາ ອວິຕກ຺ກວິຈາຣມຕ຺ຕໍ, ສິຍາ ອວິຕກ຺ກອວິຈາຣ’’ນ຺ຕິ ວກ຺ຂຕິ. ຕຖາ ‘‘ປຏິປາຏິຍາ ສຕ຺ຕ ກາມາວຈຣານິ, ຕໂຕ ທ຺ເວ ຣູປາວຈຣານິ, ອວສາເນ ເອກໍ ໂລກຸຕ຺ຕຣ’’ນ຺ຕິ ວກ຺ຂຕິ. ‘‘ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓໍ ປນ ສວິຕກ຺ກສວິຈາຣເມວ ໂລກິຍເມວາ’’ຕິ ວກ຺ຂຕິ.
ເອວເມຕ຺ຖ ອນຸປທວຓ຺ຓນໍ ຎຕ຺ວາ ອິທານິ ຍສ຺ມາ ຕຖາຄໂຕ ປຐມໍເຍວ ຐານາຏ຺ຐານຎາເຓນ ເວເນຍ຺ຍສຕ຺ຕານໍ ອາສວກ຺ຂຍາຘິຄມສ຺ສ ເຈວ ອນຘິຄມສ຺ສ ຈ ຐານາຏ຺ຐານຠູຕໍ ກິເລສາວຣຓາຠາວໍ ປສ຺ສຕິ ໂລກິຍສມ຺ມາທິຏ຺ຐິຏ຺ຐານາທິທສ຺ສນໂຕ ນິຍຕມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິຏ຺ຐານາຠາວທສ຺ສນໂຕ ຈ. ອຖ ເນສໍ ກມ຺ມວິປາກຎາເຓນ ວິປາກາວຣຓາຠາວໍ ປສ຺ສຕິ ຕິເຫຕຸກປ຺ປຏິສນ຺ຘິທສ຺ສນໂຕ, ສພ຺ພຕ຺ຖຄາມິນິປຏິປທາຎາເຓນ ກມ຺ມາວຣຓາຠາວໍ ປສ຺ສຕິ ອານນ຺ຕຣິຍກມ຺ມາຠາວທສ຺ສນໂຕ. ເອວມນາວຣຓານໍ ອເນກຘາຕຸນານາຘາຕຸຎາເຓນ ອນຸກູລຘມ຺ມເທສນຕ຺ຖໍ ຈຣິຍາວິເສສໍ ປສ຺ສຕິ ຘາຕຸເວມຕ຺ຕທສ຺ສນໂຕ. ອຖ ເນສໍ ນານາຘິມຸຕ຺ຕິກຕຎາເຓນ ອຘິມຸຕ຺ຕິໍ ປສ຺ສຕິ ປໂຍຄໍ ອນາທິຍິຕ຺ວາປິ ອຘິມຸຕ຺ຕິວເສນ ຘມ຺ມເທສນຕ຺ຖໍ. ອເຖວໍ ທິຏ຺ຐາຘິມຸຕ຺ຕີນໍ ຍຖາສຕ຺ຕິ ຍຖາພລໍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕຸໍ ອິນ຺ທ຺ຣິຍປໂຣປຣິຍຕ຺ຕິຎາເຓນ ອິນ຺ທ຺ຣິຍປໂຣປຣິຍຕ຺ຕໍ ປສ຺ສຕິ ສທ຺ຘາທີນໍ ຕິກ຺ຂມຸທຸຠາວທສ຺ສນໂຕ. ເອວໍ ປຣິຎ຺ຎາຕິນ຺ທ຺ຣິຍປໂຣປຣິຍຕ຺ຕາ ປນ ເຕ ສເຈ ທູເຣ ໂຫນ຺ຕິ, ອຖ ຌານາທິຎາເຓນ ຌານາທີສຸ ວສີຠູຕຕ຺ຕາ ອິທ຺ຘິວິເສເສນ ເຕ ຂິປ຺ປໍ ອຸປຄຈ຺ຉຕິ. ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ ຈ ເນສໍ ປຸພ຺ເພນິວາສານຸສ຺ສຕິຎາເຓນ ປຸພ຺ພຊາຕິຠວໍ, ທິພ຺ພຈກ຺ຂານຸຠາວໂຕ ປຕ຺ຕພ຺ເພນ ເຈໂຕປຣິຍຎາເຓນ ສມ຺ປຕິ ຈິຕ຺ຕວິເສສໍ ປສ຺ສນ຺ໂຕ ອາສວກ຺ຂຍຎາຓານຸຠາເວນ ອາສວກ຺ຂຍຄາມິນິຍາ ປຏິປທາຍ ວິຄຕສມ຺ໂມຫຕ຺ຕາ ອາສວກ຺ຂຍາຍ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ. ຕສ຺ມາ ອິມິນານຸກ຺ກເມນ ອິມານິ ພລານິ ວຸຕ຺ຕານີຕິ ເວທິຕພ຺ພານິ.
໒. ອຘິວຸຕ຺ຕິປທສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໒໒. ທຸຕິເຍ ເຍ ເຕ ຘມ຺ມາຕິ ເຍ ເຕ ທສພລຎາຓໍ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓຘມ຺ມາ. ອຘິວຸຕ຺ຕິປທານນ຺ຕິ ອຘິວຈນປທານໍ, ຂນ຺ຘາຍຕນຘາຕຸຘມ຺ມານນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຘິວຸຕ຺ຕິໂຍຕິ ຫິ ອຘິວຈນານິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ເຕສໍ ເຍ ປທຠູຕາ ເທສນາຍ ປທຏ຺ຐານຕ຺ຕາ. ອຕີຕາ ພຸທ຺ຘາປິ ຫິ ເອເຕ ຘມ຺ເມ ກຖຍິໍສຸ, ອນາຄຕາປິ ເອເຕວ ກຖຍິສ຺ສນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ຂນ຺ຘາທໂຍ ອຘິວຸຕ຺ຕິປທານິ ນາມ. ເຕສໍ ອຘິວຸຕ຺ຕິປທານໍ. ອຖ ວາ ຠູຕມຕ຺ຖໍ ອຠິຠວິຕ຺ວາ ຍຖາສຠາວໂຕ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ວຕ຺ຕນໂຕ ອຘິວຸຕ຺ຕິໂຍຕິ ທິຏ຺ຐິໂຍ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ອຘິວຸຕ຺ຕີນໍ ປທານິ ອຘິວຸຕ຺ຕິປທານິ, ທິຏ຺ຐິທີປການິ ວຈນານີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕສໍ ອຘິວຸຕ຺ຕິປທານໍ ທິຏ຺ຐິໂວຫາຣານໍ. ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍາຕິ ຊານິຕ຺ວາ ປຈ຺ຈກ຺ຂກຣຓຕ຺ຖາຍ. ວິສາຣໂທຕິ ຎາຓໂສມນສ຺ສປ຺ປຕ຺ໂຕ. ຕຕ຺ຖາຕິ ເຕສຸ ຘມ຺ເມສຸ ເຕສໍ ເຕສໍ ຕຖາ ຕຖາ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕຸນ຺ຕິ ເຕສໍ ເຕສໍ ທິຏ຺ຐິຄຕິການໍ ວາ ອິຕເຣສໍ ວາ ອາສຍໍ ຎຕ຺ວາ ຕຖາ ຕຖາ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕຸໍ. ຫີນໍ ວາ ຫີນນ຺ຕິ ຎສ຺ສຕີຕິ ຫີນໍ ວາ ຘມ຺ມໍ ‘‘ຫີໂນ ຘມ຺ໂມ’’ຕິ ຊານິສ຺ສຕິ. ຎາເຕຍ຺ຍນ຺ຕິ ຎາຕພ຺ພໍ. ທຏ຺ເຐຍ຺ຍນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ສຈ຺ຉິກເຣຍ຺ຍນ຺ຕິ ສຈ຺ຉິກາຕພ຺ພໍ. ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຍຖາຠູຕຎາຓນ຺ຕິ ເຕສຸ ເຕສຸ ຘມ຺ເມສຸ ຍຖາສຠາວຎາຓໍ. ອິມິນາ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓໍ ທສ຺ເສຕິ. ເອວໍ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ປຸນ ທສພລຎາຓໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ທສຍິມານີຕິອາທິມາຫ. ທສພລຎາຓມ຺ປິ ຫິ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຍຖາຠູຕຎາຓເມວາຕິ.
໓. ກາຍສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໒໓. ຕຕິເຍ ອາປນ຺ໂນ ໂຫຕິ ກຎ຺ຈິເທວ ເທສນ຺ຕິ ກຎ຺ຈິ ອາປຕ຺ຕິໂກຏ຺ຐາສໍ ອາປນ຺ໂນ ໂຫຕິ. ອນຸວິຈ຺ຈາຕິ ອນຸປວິສິຕ຺ວາ ປຣິໂຍຄາເຫຕ຺ວາ. ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕນ຺ຕິ ຕິວິຘໍ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕໍ. ວຈີທຸຈ຺ຈຣິຕນ຺ຕິ ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ວຈີທຸຈ຺ຈຣິຕໍ. ປາປິກາ ອິສ຺ສາຕິ ລາມິກາ ອຸສູຍາ. ປຎ຺ຎາຍ ທິສ຺ວາຕິ ສຫວິປສ຺ສນາຍ ມຄ຺ຄປຎ຺ຎາຍ ປສ຺ສິຕ຺ວາ ປສ຺ສິຕ຺ວາ ປຫາຕພ຺ພາ. ອິຊ຺ຌຕີຕິ ສມິຊ຺ຌຕິ. ອຸປວາສສ຺ສາຕິ ນິສ຺ສາຍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ວສນ຺ຕສ຺ສ. ອຠິຠຸຍ຺ຍາຕິ ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖຣິຕ຺ວາ ມທ຺ທິຕ຺ວາ. ອິຣີຍຕີຕິ ວຕ຺ຕຕິ. ອິມສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ເຕ ສຫວິປສ຺ສນາຍ ມຄ຺ໂຄ ກຖິໂຕ.
໔. ມຫາຈຸນ຺ທສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໒໔. ຈຕຸຕ຺ເຖ ຊານາມິມໍ ຘມ຺ມນ຺ຕິ ອິມິນາ ຎາຓວາທສ຺ສ ວທນາກາໂຣ ວຸຕ຺ໂຕ. ຠາວິຕກາໂຍມ຺ຫີຕິອາທີຫິ ຠາວນາວາທສ຺ສ. ຕຕິຍວາເຣ ທ຺ເວປິ ວາທາ ເອກໂຕ ວຸຕ຺ຕາ, ຕໂຍປິ ເຈເຕ ອຣຫຕ຺ຕເມວ ປຏິຊານນ຺ຕິ. ອຑ຺ຒວາທໍ ວເທຍ຺ຍາຕິ ອຑ຺ໂຒຫມສ຺ມີຕິ ວາທໍ ວເທຍ຺ຍ. ອຸປນີຫາຕຸນ຺ຕິ ນີຫຣິຕ຺ວາ ທາຕຸໍ.
໕. ກສິຓສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໒໕. ປຎ຺ຈເມ ສກລຏ຺ເຐນ ກສິຓານິ, ຕທາຣມ຺ມຓານໍ ຘມ຺ມານໍ ເຂຕ຺ຕຏ຺ເຐນ ອຘິຏ຺ຐານຏ຺ເຐນ ວາ ອາຍຕນານີຕິ ກສິຓາຍຕນານິ. ອຸທ຺ຘນ຺ຕິ ອຸປຣິ ຄຄຓຕລາຠິມຸຂໍ. ອໂຘຕິ ເຫຏ຺ຐາ ຠູມິຕລາຠິມຸຂໍ. ຕິຣິຍນ຺ຕິ ເຂຕ຺ຕມຓ຺ຑລໍ ວິຍ ສມນ຺ຕາ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ. ເອກຈ຺ໂຈ ຫິ ອຸທ຺ຘເມວ ກສິຓໍ ວຑ຺ເຒຕິ, ເອກຈ຺ໂຈ ອໂຘ, ເອກຈ຺ໂຈ ສມນ຺ຕໂຕ. ເຕນ ເຕນ ວາ ກາຣເຓນ ເອວໍ ປສາເຣຕິ ອາໂລກມິວ ຣູປທສ຺ສນກາໂມ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ປຖວີກສິຓເມໂກ ສຎ຺ຊານາຕິ ອຸທ຺ຘໍ ອໂຘ ຕິຣິຍ’’ນ຺ຕິ. ອທ຺ວຍນ຺ຕິ ອິທໍ ປນ ເອກສ຺ສ ອຎ຺ຎຠາວານຸປຄມນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍຖາ ຫິ ອຸທກໍ ປວິຏ຺ຐສ຺ສ ສພ຺ພທິສາສຸ ອຸທກເມວ ໂຫຕິ ນ ອຎ຺ຎໍ, ເອວເມວ ປຖວີກສິຓໍ ປຖວີກສິຓເມວ ໂຫຕິ. ນຕ຺ຖິ ຕສ຺ສ ອຎ຺ຎກສິຓສມ຺ເຠໂທຕິ. ເອເສວ ນໂຍ ສພ຺ພຕ຺ຖ. ອປ຺ປມາຓນ຺ຕິ ອິທໍ ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ຜຣຓອປ຺ປມາຓວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຎ຺ຫິ ເຈຕສາ ຜຣນ຺ໂຕ ສກລເມວ ຜຣຕິ, ‘‘ອຍມສ຺ສ ອາທິ, ອິທໍ ມຊ຺ຌ’’ນ຺ຕິ ປມາຓໍ ນ ຄຓ຺ຫາຕິ. ວິຎ຺ຎາຓກສິຓນ຺ຕິ ເຈຕ຺ຖ ກສິຓຸຄ຺ຆາຏິມາກາເສ ປວຕ຺ຕວິຎ຺ຎາຓໍ. ຕຕ຺ຖ ກສິຓວເສນ ກສິຓຸຄ຺ຆາຏິມາກາເສ, ກສິຓຸຄ຺ຆາຏິມາກາສວເສນ ຕຕ຺ຖ ປວຕ຺ຕວິຎ຺ຎາເຓ ອຸທ຺ຘໍອໂຘຕິຣິຍຕາ ເວທິຕພ຺ພາ. ອຍເມຕ຺ຖ ສງ຺ເຂໂປ, ກມ຺ມຏ຺ຐານຠາວນານເຍນ ປເນຕານິ ປຖວີກສິຓາທີນິ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ (ວິສຸທ຺ຘິ. ໑.໕໑ ອາທໂຍ) ວຸຕ຺ຕາເນວ.
໖. ກາຬີສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໒໖. ຉຏ຺ເຐ ກຸມາຣິປຎ຺ເຫສູຕິ ກຸມາຣີນໍ ມາຣຘີຕານໍ ປຸຈ຺ຉາສຸ. ອຕ຺ຖສ຺ສ ປຕ຺ຕິໍ ຫທຍສ຺ສ ສນ຺ຕິນ຺ຕິ ທ຺ວີຫິປິ ປເທຫິ ອຣຫຕ຺ຕເມວ ກຖິຕໍ. ເສນນ຺ຕິ ຣາຄາທິກິເລສເສນໍ. ປິຍສາຕຣູປນ຺ຕິ ປິຍຊາຕິເກສຸ ຈ ສາຕຊາຕິເກສຸ ຈ ວຕ຺ຖູສຸ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນໂຕ ເອວໍລທ຺ຘນາມໍ. ເອໂກຫໍ ຌາຍໍ ສຸຂມນຸໂພຘິນ຺ຕິ ເອວໍ ກິເລສເສນໍ ຊິນິຕ຺ວາ ອຫໍ ເອກໂກວ ຌາຍນ຺ໂຕ ສຸຂໍ ອນຸພຸຊ຺ຌິໍ ສຈ຺ຉິອກາສິໍ. ສກ຺ຂິນ຺ຕິ ສກ຺ຂິຠາວປ຺ປຕ຺ຕໍ ຘມ຺ມສກ຺ຂິໍ. ນ ສມ຺ປຊ຺ຊຕິ ເກນຈິ ເມຕິ ມຍ຺ຫໍ ເກນຈິ ສທ຺ຘິໍ ມິຕ຺ຕຘມ຺ໂມ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ປຖວີກສິຓສມາປຕ຺ຕິປຣມາ ໂຂ, ຠຄິນິ, ເອເກ ສມຓພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ອຕ຺ໂຖຕິ ອຠິນິພ຺ພຕ຺ເຕສຸນ຺ຕິ ປຖວີກສິຓສມາປຕ຺ຕິປຣໂມ ອຸຕ຺ຕໂມ ອຕ຺ໂຖຕິ ຄເຫຕ຺ວາ ອຠິນິພ຺ພຕ຺ເຕສຸໍ. ຍາວຕາ ໂຂ, ຠຄິນິ, ປຖວີກສິຓສມາປຕ຺ຕິປຣມຕາຕິ ຍຕ຺ຕກາ ປຖວີກສິຓສມາປຕ຺ຕິຍາ ອຸຕ຺ຕມໂກຏິ. ຕທຠິຎ຺ຎາສິ ຠຄວາຕິ ຕໍ ຠຄວາ ອຠິຎ຺ຎາປຎ຺ຎາຍ ອຠິຎ຺ຎາສິ. ອສ຺ສາທມທ຺ທສາຕິ ສມຸທຍສຈ຺ຈໍ ອທ຺ທສ. ອາທີນວມທ຺ທສາຕິ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈໍ ອທ຺ທສ. ນິສ຺ສຣຓມທ຺ທສາຕິ ນິໂຣຘສຈ຺ຈໍ ອທ຺ທສ. ມຄ຺ຄາມຄ຺ຄຎາຓທສ຺ສນມທ຺ທສາຕິ ມຄ຺ຄສຈ຺ຈໍ ອທ຺ທສ. ອຕ຺ຖສ຺ສ ປຕ຺ຕີຕິ ເອເຕສໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ສຈ຺ຈານໍ ທິຏ຺ຐຕ຺ຕາ ອຣຫຕ຺ຕສງ຺ຂາຕສ຺ສ ອຕ຺ຖສ຺ສ ປຕ຺ຕິ, ສພ຺ພທຣຖປຣິຬາຫວູປສນ຺ຕຕາຍ ຫທຍສ຺ສ ສນ຺ຕີຕິ.
໗. ປຐມມຫາປຎ຺ຫສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໒໗. ສຕ຺ຕເມ ອຠິຊານາຖາຕິ ອຠິຊານິຕ຺ວາ ປຈ຺ຈກ຺ຂໍ ກຕ຺ວາ ວິຫຣຖ. ອຠິຎ຺ຎາຍາຕິ ອຠິຊານິຕ຺ວາ. ອິຘາຕິ ອິມາຍ. ຘມ຺ມເທສນາຍ ວາ ຘມ຺ມເທສນນ຺ຕິ ຍທິທໍ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ຘມ຺ມເທສນາຍ ສທ຺ຘິໍ ອມ຺ຫາກໍ ຘມ຺ມເທສນໍ, ອມ຺ຫາກໍ ວາ ຘມ຺ມເທສນາຍ ສທ຺ຘິໍ ສມຓສ຺ສ ໂຄຕມສ຺ສ ຘມ຺ມເທສນໍ ອາຣພ຺ຠ ນານາກຣຓໍ ວຸຈ຺ເຈຖ, ຕໍ ກິໍ ນາມາຕິ ວທນ຺ຕິ. ທຸຕິຍປເທປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອິຕິ ເຕ ມຊ຺ເຌ ຠິນ຺ນສຸວຓ຺ຓໍ ວິຍ ສາສເນນ ສທ຺ຘິໍ ອຕ຺ຕໂນ ລທ຺ຘິໍ ວຈນມຕ຺ເຕນ ສມຘຸຣໍ ຐປຍິໍສຸ. ເນວ ອຠິນນ຺ທິໍສູຕິ ‘‘ເອວເມຕ’’ນ຺ຕິ ນ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິໍສຸ. ນປ຺ປຏິກ຺ໂກສິໍສູຕິ ‘‘ນ ອິທໍ ເອວ’’ນ຺ຕິ ນປ຺ປຏິເສເຘສຸໍ. ກສ຺ມາ? ເຕ ກິຣ ‘‘ຕິຕ຺ຖິຍາ ນາມ ອນ຺ຘສທິສາ ຊານິຕ຺ວາ ວາ ອຊານິຕ຺ວາ ວາ ກເຖຍ຺ຍຸ’’ນ຺ຕິ ນາຠິນນ຺ທິໍສຸ.
ນ ສມ຺ປາຍິສ຺ສນ຺ຕີຕິ ສມ຺ປາເທຕ຺ວາ ກເຖຕຸໍ ນ ສກ຺ຂິສ຺ສນ຺ຕິ. ອຸຕ຺ຕຣິ ຈ ວິຆາຕນ຺ຕິ ອສມ຺ປາທນໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິມ຺ປິ ທຸກ຺ຂໍ ອາປຊ຺ຊິສ຺ສນ຺ຕິ. ສມ຺ປາເທຕ຺ວາ ກເຖຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ຕານຎ຺ຫິ ທຸກ຺ຂໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ຍຖາ ຕໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອວິສຍສ຺ມິນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຈ ຕນ຺ຕິ ນິປາຕມຕ຺ຕໍ. ຍຖາຕິ ກາຣຓວຈນໍ, ຍສ຺ມາ ອວິສເຍ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉິຕາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິໂຕ ວາ ປນ ສຸຕ຺ວາຕິ ອິໂຕ ວາ ປນ ມມ ສາສນໂຕ ສຸຕ຺ວາ. ອິໂຕຕິ ຕຖາຄຕໂຕປິ ຕຖາຄຕສາວກໂຕປິ. ອາຣາເຘຍ຺ຍາຕິ ປຣິໂຕເສຍ຺ຍ, ອຎ຺ຎຖາ ອາຣາຘນໍ ນາມ ນຕ຺ຖີຕິ ທສ຺ເສຕິ.
ເອກຘມ຺ເມຕິ ເອກສ຺ມິໍ ຘມ຺ເມ. ອິມິນາ ອຸທ຺ເທໂສ ທສ຺ສິໂຕ. ປຣໂຕ ກຕມສ຺ມິໍ ເອກຘມ຺ເມຕິ ອິມິນາ ປຎ຺ໂຫ ທສ຺ສິໂຕ. ສພ຺ເພ ສຕ຺ຕາ ອາຫາຣຏ຺ຐິຕິກາຕິ ອິທໍ ປເນຕ຺ຖ ເວຍ຺ຍາກຣຓໍ. ເສເສສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ສມ຺ມາ ນິພ຺ພິນ຺ທມາໂນຕິອາທີສຸ ປນ ສມ຺ມາ ເຫຕຸນາ ນເຍນ ນິພ຺ພິທານຸປສ຺ສນາຍ ນິພ຺ພິນ຺ທນ຺ໂຕ ອຸກ຺ກຓ຺ຐນ຺ໂຕ, ວິຣາຄານຸປສ຺ສນາຍ ວິຣຊ຺ຊນ຺ໂຕ, ປຏິສງ຺ຂານຸປສ຺ສນາຍ ມຸຈ຺ຈນສ຺ສ ອຸປາຍໍ ກຕ຺ວາ ວິມຸຈ຺ຈມາໂນ, ອຘິໂມກ຺ຂວເສນ ວາ ວິມຸຈ຺ຈມາໂນ ສນ຺ນິຏ຺ຐານໍ ກຸຣຸມາໂນຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຸທຍພ຺ພເຍຫິ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ປຸພ຺ພນ຺ຕາປຣນ຺ຕທສ຺ສເນນ ສມ຺ມາ ປຣິຍນ຺ຕທສ຺ສາວີ. ສມ຺ມທຕ຺ຖໍ ອຠິສເມຈ຺ຈາຕິ ສມ຺ມາ ສຠາຄຕ຺ຖໍ ຎາເຓນ ອຠິສມາຄນ຺ຕ຺ວາ. ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕກໂຣ ໂຫຕີຕິ ສກລວຏ຺ຏທຸກ຺ຂສ຺ສ ປຣິຍນ຺ຕໍ ປຣິວຏຸມໍ ກໂຣ ໂຫຕິ.
ສພ຺ເພ ສຕ຺ຕາຕິ ກາມຠວາທີສຸ ເອກໂວກາຣຠວາທີສຸ ຈ ສພ຺ພຠເວສຸ ສພ຺ເພ ສຕ຺ຕາ. ອາຫາຣຏ຺ຐິຕິກາຕິ ອາຫາຣໂຕ ຐິຕິ ເອເຕສນ຺ຕິ ອາຫາຣຏ຺ຐິຕິກາ. ອິຕິ ສພ຺ພສຕ຺ຕານມ຺ປິ ຐິຕິເຫຕຸ ອາຫາໂຣ ນາມ ເອໂກ ຘມ຺ໂມ, ຕສ຺ມິໍ ເອກຘມ຺ເມ. ນນຸ ຈ ເອວໍ ສນ຺ເຕ ຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ອສຎ຺ຎສຕ຺ຕາ ເທວາ ອເຫຕຸກາ ອນາຫາຣາ ອຜສ຺ສກາ’’ຕິອາທິ (ວິຠ. ໑໐໑໗), ຕໍ ວິຣຸຊ຺ຌຕີຕິ. ນ ວິຣຸຊ຺ຌຕິ. ເຕສຎ຺ຫິ ຌານໍ ອາຫາໂຣ ໂຫຕິ. ເອວໍ ສນ຺ເຕປິ ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣເມ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາຫາຣາ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໒.໑໑) ອິທໍ ວິຣຸຊ຺ຌຕີຕິ. ອິທມ຺ປິ ນ ວິຣຸຊ຺ຌຕິ. ເອຕສ຺ມິຎ຺ຫິ ສຸຕ຺ເຕ ນິປ຺ປຣິຍາເຍນ ອາຫາຣລກ຺ຂຓາ ຘມ຺ມາ ອາຫາຣາຕິ ວຸຕ຺ຕາ, ອິຘ ປນ ປຣິຍາເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ ອາຫາໂຣຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ສພ຺ພຘມ຺ມານຎ຺ຫິ ປຈ຺ຈໂຍ ລທ຺ຘຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ໂສ ຈ ຍໍ ຍໍ ຜລໍ ຊເນຕິ, ຕໍ ຕໍ ອາຫຣຕິ ນາມ. ຕສ຺ມາ ອາຫາໂຣຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເຕເນວາຫ – ‘‘ອວິຊ຺ຊມ຺ປາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ສາຫາຣໍ ວທາມິ, ໂນ ອນາຫາຣໍ. ໂກ ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອວິຊ຺ຊາຍ ອາຫາໂຣ? ປຎ຺ຈ ນີວຣຓາຕິສ຺ສ ວຈນີຍ’’ນ຺ຕິ (ອ. ນິ. ໑໐.໖໑). ອຍໍ ອິຘ ອຘິປ຺ເປໂຕ. ເອຕສ຺ມິຎ຺ຫິ ປຈ຺ຈຍາຫາເຣ ຄຫິເຕ ປຣິຍາຍາຫາໂຣປິ ນິປ຺ປຣິຍາຍາຫາໂຣປິ ສພ຺ໂພ ຄຫິໂຕວ ໂຫຕິ.
ຕຕ຺ຖ ອສຎ຺ຎີຠເວ ປຈ຺ຈຍາຫາໂຣ ລພ຺ຠຕິ. ອນຸປ຺ປນ຺ເນ ຫິ ພຸທ຺ເຘ ຕິຕ຺ຖາຍຕເນ ປພ຺ພຊິຕາ ວາໂຍກສິເຓ ປຣິກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕ຺ວາ ຕໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ‘‘ຘິ ຈິຕ຺ຕໍ, ຘິ ວເຕຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ, ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ນາມ ອຠາໂວເຍວ ສາຘຸ. ຈິຕ຺ຕຎ຺ຫິ ນິສ຺ສາຍ ວຘພນ຺ຘາທິປຈ຺ຈຍໍ ທຸກ຺ຂໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ຈິຕ຺ເຕ ອສຕິ ນຕ຺ເຖຕ’’ນ຺ຕິ ຂນ຺ຕິໍ ຣຸຈິໍ ອຸປ຺ປາເທຕ຺ວາ ອປຣິຫີນຊ຺ຌານາ ກາລໍ ກຕ຺ວາ ອສຎ຺ຎີຠເວ ນິພ຺ພຕ຺ຕນ຺ຕິ. ໂຍ ຍສ຺ສ ອິຣິຍາປໂຖ ມນຸສ຺ສໂລເກ ປຓິຫິໂຕ ອໂຫສິ, ໂສ ເຕນ ອິຣິຍາປເຖນ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ຈິຕ຺ຕຣູປສທິໂສ ຫຸຕ຺ວາ ປຎ຺ຈ ກປ຺ປສຕານິ ຕິຏ຺ຐຕິ. ເອຕ຺ຕກໍ ອທ຺ຘານໍ ສຍິໂຕ ວິຍ ໂຫຕິ. ເອວຣູປານມ຺ປິ ສຕ຺ຕານໍ ປຈ຺ຈຍາຫາໂຣ ລພ຺ຠຕິ. ເຕ ຫິ ຍໍ ຌານໍ ຠາເວຕ຺ວາ ນິພ຺ພຕ຺ຕາ, ຕເທວ ເນສໍ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ຍຖາ ຊິຍາເວເຄນ ຂິຕ຺ຕສໂຣ ຍາວ ຊິຍາເວໂຄ ອຕ຺ຖິ, ຕາວ ຄຈ຺ຉຕິ. ເອວໍ ຍາວ ຌານປຈ຺ຈໂຍ ອຕ຺ຖິ, ຕາວ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ. ຕສ຺ມິໍ ນິຏ຺ຐິເຕ ຂີຓເວໂຄ ວິຍ ສໂຣ ປຕນ຺ຕິ. ຈວນກາເລ ຈ ເຕສໍ ໂສ ຣູປກາໂຍ ອນ຺ຕຣຘາຍຕິ, ກາມາວຈຣສຎ຺ຎາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ເຕນ ສຎ຺ຎຸປ຺ປາເທນ ເຕ ເທວາ ຕມ຺ຫາ ກາຍາ ຈຸຕາຕິ ປຎ຺ຎາຍນ຺ຕິ.
ເຍ ປນ ເຕ ເນຣຍິກາ ເນວ ວຸຏ຺ຐານຜລູປຊີວີ, ນ ປຸຎ຺ຎຜລູປຊີວີຕິ ວຸຕ຺ຕາ, ເຕສໍ ໂກ ອາຫາໂຣຕິ? ເຕສໍ ກມ຺ມເມວ ອາຫາໂຣ. ກິໍ ປຎ຺ຈ ອາຫາຣາ ອຕ຺ຖີຕິ? ປຎ຺ຈ, ນ ປຎ຺ຈາຕິ ອິທໍ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ນນຸ ‘‘ປຈ຺ຈໂຍ ອາຫາໂຣ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕເມຕໍ. ຕສ຺ມາ ເຍນ ກມ຺ເມນ ນິຣເຍ ນິພ຺ພຕ຺ຕນ຺ຕິ, ຕເທວ ເຕສໍ ຐິຕິປຈ຺ຈຍຕ຺ຕາ ອາຫາໂຣ ໂຫຕິ. ຍໍ ສນ຺ຘາຍ ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ນ ຈ ຕາວ ກາລໍ ກໂຣຕິ, ຍາວ ນ ຕໍ ປາປກມ຺ມໍ ພ຺ຍນ຺ຕີ ໂຫຕີ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໓.໒໕໐, ໒໖໘; ອ. ນິ. ໓.໓໖).
ກພຬີກາຣາຫາຣໍ ອາຣພ຺ຠາປິ ເຈຕ຺ຖ ວິວາໂທ ນ ກາຕພ຺ໂພ. ມຸເຂ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນເຂໂຬປິ ຫິ ເຕສໍ ອາຫາຣກິຈ຺ຈໍ ສາເຘຕິ. ເຂໂຬ ຫິ ນິຣເຍ ທຸກ຺ຂເວທນີໂຍ ຫຸຕ຺ວາ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ, ສຄ຺ເຄ ສຸຂເວທນິໂຍ. ອິຕິ ກາມຠເວ ນິປ຺ປຣິຍາເຍນ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອາຫາຣາ, ຣູປາຣູປຠເວສຸ ຐເປຕ຺ວາ ອສຎ຺ເຎ ເສສານໍ ຕໂຍ, ອສຎ຺ຎານຎ຺ເຈວ ອວເສສານຎ຺ຈ ປຈ຺ຈຍາຫາໂຣຕິ ອິມິນາ ອາກາເຣນ ສພ຺ເພ ສຕ຺ຕາ ອາຫາຣຏ຺ຐິຕິກາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ຕຕ຺ຖ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອາຫາໂຣ ໂຍ ວາ ປນ ໂກຈິ ປຈ຺ຈຍາຫາໂຣ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈໍ, ອາຫາຣສມຸຏ຺ຐາປິກາ ປຸຣິມຕຓ຺ຫາ ສມຸທຍສຈ຺ຈໍ, ອຸຠິນ຺ນໍ ອປ຺ປວຕ຺ຕິ ນິໂຣຘສຈ຺ຈໍ, ນິໂຣຘປ຺ປຊານນາ ປຎ຺ຎາ ມຄ຺ຄສຈ຺ຈນ຺ຕິ ເອວໍ ຈຕຸສຈ຺ຈວເສນ ສພ຺ພວາເຣສຸ ໂຍຊນາ ກາຕພ຺ພາ.
໘. ທຸຕິຍມຫາປຎ຺ຫສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໒໘. ອຏ຺ຐເມ ກຊງ຺ຄລາຍນ຺ຕິ ເອວໍນາມເກ ນຄເຣ. ກຊງ຺ຄລາຕິ ກຊງ຺ຄລາວາສິໂນ. ມຫາປຎ຺ເຫສູຕິ ມຫນ຺ຕອຕ຺ຖປຣິຄ຺ຄາຫເກສຸ ປຎ຺ເຫສຸ. ຍຖາ ເມຕ຺ຖ ຂາຍຕີຕິ ຍຖາ ເມ ເອຕ຺ຖ ອຸປຏ຺ຐາຕິ. ສມ຺ມາ ສຸຠາວິຕຈິຕ຺ໂຕຕິ ເຫຕຸນາ ນເຍນ ສຸຏ຺ຐຸ ຠາວິຕຈິຕ຺ໂຕ. ເອໂສ ເຈວ ຕສ຺ສ ອຕ຺ໂຖຕິ ກິຎ຺ຈາປິ ຠຄວຕາ ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣ ຘມ຺ມາ’’ຕິອາທໂຍ ປຎ຺ຫາ ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣ ອາຫາຣາ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ວິສ຺ສຊ຺ຊິຕາ, ຍສ຺ມາ ປນ ຈຕູສຸ ອາຫາເຣສຸ ປຣິຎ຺ຎາເຕສຸ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐານາ ຠາວິຕາ ໂຫນ຺ຕິ, ເຕສຸ ຈ ຠາວິເຕສຸ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອາຫາຣາ ປຣິຎ຺ຎາຕາວ ໂຫນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ເທສນາວິລາເສນ ພ຺ຍຎ຺ຊນເມເວຕ຺ຖ ນານໍ, ອຕ຺ໂຖ ປນ ເອໂກເຍວ. ອິນ຺ທ຺ຣິຍາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ເອໂສ ເຈວ ຕສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ’’ຕິ. ອຕ຺ຖໂຕ ຫິ ອຸຠຍມ຺ເປຕໍ ມຊ຺ເຌ ຠິນ຺ນສຸວຓ຺ຓມິວ ໂຫຕິ.
໙. ປຐມໂກສລສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໒໙. ນວເມ ຍາວຕາຕິ ຍຕ຺ຕກາ. ກາສິໂກສລາຕິ ກາສິໂກສລຊນປທາ. ອຕ຺ເຖວ ອຎ຺ຎຖຕ຺ຕນ຺ຕິ ຐິຕສ຺ສ ອຎ຺ຎຖຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຖິເຍວ. ອຕ຺ຖິ ວິປຣິຓາໂມຕິ ມຣຓມ຺ປິ ອຕ຺ຖິເຍວ. ຕສ຺ມິມ຺ປິ ນິພ຺ພິນ຺ທຕີຕິ ຕສ຺ມິມ຺ປິ ສມ຺ປຕ຺ຕິຊາເຕ ອຸກ຺ກຓ຺ຐຕິ. ອຄ຺ເຄ ວິຣຊ຺ຊຕີຕິ ສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ອຄ຺ເຄ ໂກສລຣາຊຠາເວ ວິຣຊ຺ຊຕິ. ປເຄວ ຫີນສ຺ມິນ຺ຕິ ປຐມຕຣໍເຍວ ຫີເນ ອິຕ຺ຕຣມນຸສ຺ສານໍ ປຎ຺ຈ ກາມຄຸຓຊາເຕ.
ມໂນມຍາຕິ ຌານມເນນ ນິພ຺ພຕ຺ຕາ. ພາຣາຓເສຍ຺ຍກນ຺ຕິ ພາຣາຓສິຍໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ. ຕຕ຺ຖ ກິຣ ກປ຺ປາໂສປິ ມຸທຸ, ສຸຕ຺ຕກນ຺ຕິກາໂຍປິ ຕນ຺ຕວາຍາປິ ເຉກາ, ອຸທກມ຺ປິ ສຸຈິ ສິນິທ຺ຘໍ. ອຸຠໂຕຠາຄວິມຏ຺ຐນ຺ຕິ ທ຺ວີສຸປິ ປສ຺ເສສຸ ມຏ຺ຐໍ ມຸທຸ ສິນິທ຺ຘໍ ຂາຍຕິ. ຈຕສ຺ໂສ ປຏິປທາ ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕຣມິສ຺ສິກາ ກຖິຕາ. ສຎ຺ຎາສຸ ປຐມາ ກາມາວຈຣສຎ຺ຎາ, ທຸຕິຍາ ຣູປາວຈຣສຎ຺ຎາ, ຕຕິຍາ ໂລກຸຕ຺ຕຣສຎ຺ຎາ, ຈຕຸຕ຺ຖາ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນສຎ຺ຎາ. ຍສ຺ມາ ປນ ສາ ສຎ຺ຎາ ອຄ຺ຄາຕິ ອາຄຕາ, ຕໂຕ ປຣໍ ສຎ຺ຎາປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ອຄ຺ຄນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕາ.
ພາຫິຣການນ຺ຕິ ສາສນໂຕ ພຫິທ຺ຘາ ປວຕ຺ຕານໍ. ໂນ ຈສ຺ສໍ ໂນ ຈ ເມ ສິຍາຕິ ສເຈ ອຫໍ ອຕີເຕ ນ ຠວິສ຺ສໍ, ເອຕຣຫິປິ ເມ ອຍໍ ອຕ຺ຕຠາໂວ ນ ສິຍາ. ນ ຠວິສ຺ສາມິ ນ ເມ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ສເຈປິ ອນາຄເຕ ນ ຠວິສ຺ສາມິ, ນ ຈ ເມ ກິຎ຺ຈິ ປລິໂພຘຊາຕໍ ຠວິສ຺ສຕິ. ອຄ຺ເຄ ວິຣຊ຺ຊຕີຕິ ອຸຈ຺ເຉທທິຏ຺ຐິຍໍ ວິຣຊ຺ຊຕິ. ອຸຈ຺ເຉທທິຏ຺ຐິ ຫິ ອິຘ ນິພ຺ພານສ຺ສ ສນ຺ຕຕາຍ ອຄ຺ຄນ຺ຕິ ຊາຕາ.
ປຣມຕ຺ຖວິສຸທ຺ຘິນ຺ຕິ ອຸຕ຺ຕມຕ຺ຖວິສຸທ຺ຘິໍ. ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນສມາປຕ຺ຕິຍາ ເອຕໍ ອຘິວຈນໍ. ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນຎ຺ຫິ ວິປສ຺ສນາປທຏ຺ຐານຕ຺ຕາ ອຄ຺ຄໍ ນາມ ຊາຕໍ, ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ທີຆາຍຸກຕ຺ຕາ. ປຣມທິຏ຺ຐຘມ຺ມນິພ຺ພານນ຺ຕິ ອິມສ຺ມິຎ຺ເຎວ ອຕ຺ຕຠາເວ ປຣມນິພ຺ພານໍ. ອນຸປາທາ ວິໂມກ຺ໂຂຕິ ຈຕູຫິ ອຸປາທາເນຫິ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ວິໂມກ຺ໂຂ. ອຣຫຕ຺ຕສ຺ເສຕໍ ນາມໍ. ປຣິຎ຺ຎນ຺ຕິ ສມຕິກ຺ກມໍ. ຕຕ຺ຖ ຠຄວາ ປຐມຊ຺ຌາເນນ ກາມານໍ ປຣິຎ຺ຎໍ ປຎ຺ຎາເປຕິ, ອຣູປາວຈເຣຫິ ຣູປານໍ ປຣິຎ຺ຎໍ ປຎ຺ຎາເປຕິ, ອນຸປາທານິພ຺ພາເນນ ເວທນານໍ ປຣິຎ຺ຎໍ ປຎ຺ຎາເປຕິ. ນິພ຺ພານຎ຺ຫິ ສພ຺ພເວທຍິຕປ຺ປຫານຕ຺ຕາ ເວທນານໍ ປຣິຎ຺ຎາ ນາມ. ອນຸປາທາປຣິນິພ຺ພານນ຺ຕິ ອປຈ຺ຈຍປຣິນິພ຺ພານໍ. ອິທໍ ປນ ສຸຕ຺ຕໍ ກເຖນ຺ໂຕ ຠຄວາ ອນຠິຣຕິປີຬິຕານິ ປຎ຺ຈ ຠິກ຺ຂຸສຕານິ ທິສ຺ວາ ເຕສໍ ອນຠິຣຕິວິໂນທນຕ຺ຖໍ ກເຖສິ. ເຕປິ ອນຠິຣຕິໍ ວິໂນເທຕ຺ວາ ເທສນານຸສາເຣນ ຎາຓໍ ເປເສຕ຺ວາ ໂສຕາປນ຺ນາ ຫຸຕ຺ວາ ອປຣຠາເຄ ວິປສ຺ສນໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິໍສູຕິ.
໑໐. ທຸຕິຍໂກສລສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໓໐. ທສເມ ອຸຍ຺ໂຍຘິກາ ນິວຕ຺ໂຕ ໂຫຕີຕິ ຍຸທ຺ຘໂຕ ນິວຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ. ລທ຺ຘາຘິປ຺ປາໂຍຕິ ມຫາໂກສລຣຎ຺ຎາ ກິຣ ພິມ຺ພິສາຣສ຺ສ ຘີຕຣໍ ເທນ຺ເຕນ ທ຺ວິນ຺ນໍ ຣຊ຺ຊານໍ ອນ຺ຕເຣ ສຕສຫສ຺ສຸຏ຺ຐາໂນ ກາສິຄາໂມ ນາມ ຘີຕຸ ທິນ຺ໂນ. ອຊາຕສຕ຺ຕຸນາ ປິຕຣິ ມາຣິເຕ ມາຕາປິສ຺ສ ຣຎ຺ໂຎ ວິໂຍຄໂສເກນ ນຈິຣສ຺ເສວ ມຕາ. ຕໂຕ ຣາຊາ ປເສນທິໂກສໂລ ‘‘ອຊາຕສຕ຺ຕຸນາ ມາຕາປິຕໂຣ ມາຣິຕາ, ມມ ປິຕຸ ສນ຺ຕໂກ ຄາໂມ’’ຕິ ຕສ຺ສຕ຺ຖາຍ ອຏ຺ຏໍ ກໂຣຕິ, ອຊາຕສຕ຺ຕຸປິ ‘‘ມມ ມາຕຸ ສນ຺ຕໂກ’’ຕິ ຕສ຺ສ ຄາມສ຺ສຕ຺ຖາຍ. ທ຺ເວປິ ມາຕຸລຠາຄິເນຍ຺ຍາ ຈຕຸຣງ຺ຄິນິໍ ເສນໍ ສນ຺ນຍ຺ຫິຕ຺ວາ ຍຸຊ຺ຌິໍສຸ. ຕຕ຺ຖ ປເສນທິໂກສໂລ ທ຺ເວ ວາເຣ ອຊາຕສຕ຺ຕຸນາ ປຣາຊິໂຕ ນຄຣເມວ ປາວິສິ. ຕຕິຍວາເຣ ‘‘ກຖໍ ນຸ ໂຂ ເມ ຊໂຍ ຠເວຍ຺ຍາ’’ຕິ ອຸປສ຺ສຸຕິວເສນ ຍຸຊ຺ຌິຕພ຺ພາກາຣໍ ຎຕ຺ວາ ພ຺ຍູຫໍ ຣຈຍິຕ຺ວາ ອຸໂຠຫິ ປສ຺ເສຫິ ປຣິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອຊາຕສຕ຺ຕຸໍ ຄຓ຺ຫິ. ຕາວເທວ ຊຍາຘິປ຺ປາຍສ຺ສ ລທ຺ຘຕ຺ຕາ ລທ຺ຘາຘິປ຺ປາໂຍ ນາມ ອໂຫສິ.
ເຍນ ອາຣາໂມ ເຕນ ປາຍາສີຕິ ພຫິນຄເຣ ຊຍຂນ຺ຘາວາຣໍ ນິເວເສຕ຺ວາ ‘‘ຍາວ ນຄຣໍ ອລງ຺ກໂຣນ຺ຕິ, ຕາວ ທສພລໍ ວນ຺ທິສ຺ສາມິ. ນຄຣໍ ປວິຏ຺ຐກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຫິ ປປຎ຺ໂຈ ໂຫຕີ’’ຕິ ອມຈ຺ຈຄຓປຣິວຸໂຕ ເຍນາຣາໂມ ເຕນ ປາຍາສິ, ອາຣາມໍ ປາວິສິ. ກສ຺ມິໍ ກາເລ ປາວິສີຕິ? ປິຓ຺ຑປາຕປ຺ປຏິກ຺ກນ຺ຕານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ໂອວາທໍ ທຕ຺ວາ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ເຘ ຄນ຺ຘກຸຏິໍ ປວິຏ຺ເຐ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆ ຈ ໂອວາທໍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ຣຕ຺ຕິຏ຺ຐານທິວາຏ຺ຐານານິ ຄເຕ. ຈງ຺ກມນ຺ຕີຕິ ກສ຺ມິໍ ສມເຍ ຈງ຺ກມນ຺ຕິ? ປຓີຕໂຠຊນປຈ຺ຈຍສ຺ສ ຖິນມິທ຺ຘສ຺ສ ວິໂນທນຕ຺ຖໍ, ທິວາ ປຘານິກາ ວາ ເຕ. ຕາທິສານຎ຺ຫິ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ຈງ຺ກມິຕ຺ວາ ນ຺ຫຕ຺ວາ ສຣີຣໍ ອຸຕຸໍ ຄາຫາເປຕ຺ວາ ນິສຊ຺ຊ ສມຓຘມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ຕານໍ ຈິຕ຺ຕໍ ເອກຄ຺ຄໍ ໂຫຕິ. ເຍ ເຕ ຠິກ຺ຂູຕິ ໂສ ກິຣ ‘‘ກຫໍ ສຕ຺ຖາ ກຫໍ ສຸຄໂຕຕິ ປຣິເວເຓນ ປຣິເວຓໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາວ ປວິສິສ຺ສາມີ’’ຕິ ວິໂລເກນ຺ໂຕ ອຣຎ຺ຎຫຕ຺ຖີ ວິຍ ມຫາຈງ຺ກເມ ຈງ຺ກມມາເນ ປໍສຸກູລິເກ ຠິກ຺ຂູ ທິສ຺ວາ ເຕສໍ ສນ຺ຕິກໍ ອຄມາສິ. ຕໍ ສນ຺ຘາເຍຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ທສ຺ສນກາມາຕິ ປສ຺ສິຕຸກາມາ. ວິຫາໂຣຕິ ຄນ຺ຘກຸຏິໍ ສນ຺ຘາຍ ອາຫໍສຸ. ອຕຣມາໂນຕິ ອຕຸຣິໂຕ, ສຓິກໍ ປທປມາຓຏ຺ຐາເນ ປທໍ ນິກ຺ຂິປນ຺ໂຕ ວຕ຺ຕໍ ກຕ຺ວາ ສຸສມ຺ມຏ຺ຐໍ ມຸຕ຺ຕຊາລສິນ຺ທຸວາຣສທິສໍ ວາລຸກໍ ອວິນາເສນ຺ໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອາລິນ຺ທນ຺ຕິ ປມຸຂໍ. ອຄ຺ຄຬນ຺ຕິ ກວາຏໍ. ອຸກ຺ກາສິຕ຺ວາຕິ ອຸກ຺ກາສິຕສທ຺ທໍ ກຕ຺ວາ. ອາໂກເຏຫີຕິ ອຄ຺ຄນເຂນ ອີສກໍ ກຸຎ຺ຈິກາຉິທ຺ທສມີເປ ໂກເຏຫີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ທ຺ວາຣໍ ກິຣ ອຕິອຸປຣິ ອມນຸສ຺ສາ, ອຕິເຫຏ຺ຐາ ທີຆຊາຕິກາ ໂກເຏນ຺ຕິ. ຕຖາ ອໂກເຏຕ຺ວາ ມຊ຺ເຌ ຉິທ຺ທສມີເປ ໂກເຏຕພ຺ພນ຺ຕິ ອິທໍ ທ຺ວາຣໂກຏນວຕ຺ຕນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ. ວິວຣິ ຠຄວາ ທ຺ວາຣນ຺ຕິ ນ ຠຄວາ ອຸຏ຺ຐາຍ ທ຺ວາຣໍ ວິວຣຕິ, ວິວຣຕູຕິ ປນ ຫຕ຺ຖໍ ປສາເຣຕິ. ຕໂຕ ‘‘ຠຄວາ ຕຸມ຺ເຫຫິ ອເນກກປ຺ປໂກຏີສຸ ທານໍ ທທມາເນຫິ ນ ສຫຕ຺ຖາ ທ຺ວາຣວິວຣຓກມ຺ມໍ ກຕ’’ນ຺ຕິ ສຍເມວ ທ຺ວາຣໍ ວິວຏໍ. ຕໍ ປນ ຍສ຺ມາ ຠຄວໂຕ ມເນນ ວິວຏໍ, ຕສ຺ມາ ‘‘ວິວຣິ ຠຄວາ ທ຺ວາຣ’’ນ຺ຕິ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ.
ເມຕ຺ຕູປຫາຣນ຺ຕິ ເມຕ຺ຕາສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ກາຍິກວາຈສິກອຸປຫາຣໍ. ກຕຎ຺ຎຸຕນ຺ຕິ ອຍຎ຺ຫິ ຣາຊາ ປຸພ຺ເພ ຖູລສຣີໂຣ ອໂຫສິ, ໂທຓປາກໍ ຠຸຎ຺ຊຕິ. ອຖສ຺ສ ຠຄວາ ທິວເສ ທິວເສ ໂຖກໍ ໂຖກໍ ຫາປນຕ຺ຖາຍ –
‘‘ມນຸຊສ຺ສ ສທາ ສຕີມໂຕ,
ມຕ຺ຕໍ ຊານໂຕ ລທ຺ຘໂຠຊເນ;
ຕນຸກສ຺ສ ຠວນ຺ຕິ ເວທນາ,
ສຓິກໍ ຊີຣຕິ ອາຍຸປາລຍ’’ນ຺ຕິ. (ສໍ. ນິ. ໑.໑໒໔) –
ອິມໍ ໂອວາທໍ ອທາສິ. ໂສ ອິມສ຺ມິໍ ໂອວາເທ ຐຕ຺ວາ ທິວເສ ທິວເສ ໂຖກໍ ໂຖກໍ ຫາເປຕ຺ວາ ອນຸກ຺ກເມນ ນາຬິໂກທນປຣມຕາຍ ສຓ຺ຐາສິ, ຄຕ຺ຕານິປິສ຺ສ ຕນູນິ ຖິຣານິ ຊາຕານິ. ຕໍ ຠຄວຕາ ກຕໍ ອຸປກາຣໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ກຕຎ຺ຎຸຕໍ ໂຂ ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ກຕເວທິຕໍ ສມ຺ປສ຺ສມາໂນ’’ຕິ ອາຫ. ອຣິເຍ ຎາເຍຕິ ສຫວິປສ຺ສນເກ ມຄ຺ເຄ. ວຸທ຺ຘສີໂລຕິ ວຑ຺ຒິຕສີໂລ. ອຣິຍສີໂລຕິ ອໂປຖຸຊ຺ຊນິເກຫິ ສີເລຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ກຸສລສີໂລຕິ ອນວຊ຺ເຊຫິ ສີເລຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ອາຣຎ຺ຎໂກຕິ ຊາຍມາໂນປິ ອຣຎ຺ເຎ ຊາໂຕ, ອຠິສມ຺ພຸຊ຺ຌມາໂນປິ ອຣຎ຺ເຎ ອຠິສມ຺ພຸທ຺ໂຘ, ເທວວິມານກປ຺ປາຍ ຄນ຺ຘກຸຏິຍາ ວສນ຺ໂຕປິ ອຣຎ຺ເຎເຍວ ວສີຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ເອວມາຫ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.
ມຫາວຄ຺ໂຄ ຕຕິໂຍ.
໔. ອຸປາລິວຄ຺ໂຄ
໑. ອຸປາລິສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໓໑. ຈຕຸຕ຺ຖສ຺ສ ປຐເມ ສງ຺ຆສຸຏ຺ຐຸຕາຍາຕິອາທີສຸ ສງ຺ຆສຸຏ຺ຐຸຕາ ນາມ ສງ຺ຆສ຺ສ ສຸຏ຺ຐຸຠາໂວ, ‘‘ສຸຏ຺ຐຸ ເທວາ’’ຕິ ອາຄຕຏ຺ຐາເນ ວິຍ ‘‘ສຸຏ຺ຐຸ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ວຈນສມ຺ປຏິຈ຺ຉນຠາໂວ. ໂຍ ຈ ຕຖາຄຕສ຺ສ ວຈນໍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉຕິ, ຕສ຺ສ ຕໍ ທີຆຣຕ຺ຕໍ ຫິຕາຍ ສຸຂາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ. ຕສ຺ມາ ສງ຺ຆສ຺ສ ‘‘ສຸຏ຺ຐຸ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ວຈນສມ຺ປຏິຈ຺ຉນຕ຺ຖໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ອສມ຺ປຏິຈ຺ຉເນ ອາທີນວໍ, ສມ຺ປຏິຈ຺ຉເນ ອານິສໍສໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ, ນ ພລກ຺ກາເຣນ ອຠິຠວິຕ຺ວາຕິ ເອຕມຕ຺ຖໍ ອາວິກໂຣນ຺ໂຕ ອາຫ – ສງ຺ຆສຸຏ຺ຐຸຕາຍາຕິ. ສງ຺ຆຜາສຸຕາຍາຕິ ສງ຺ຆສ຺ສ ຜາສຸຠາວາຍ, ສຫຊີວິຕາຍ ສຸຂວິຫາຣຕ຺ຖາຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ.
ທຸມ຺ມງ຺ກູນໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ນິຄ຺ຄຫາຍາຕິ ທຸມ຺ມງ຺ກູນາມ ທຸສ຺ສີລປຸຄ຺ຄລາ, ເຍ ມງ຺ກຸຕໍ ອາປາທິຍມານາປິ ທຸກ຺ເຂນ ອາປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ວີຕິກ຺ກມໍ ກໂຣນ຺ຕາ ວາ ກຕ຺ວາ ວາ ນ ລຊ຺ຊນ຺ຕິ, ເຕສໍ ນິຄ຺ຄຫຕ຺ຖາຍ. ເຕ ຫິ ສິກ຺ຂາປເທ ອສຕິ ‘‘ກິໍ ຕຸມ຺ເຫຫິ ທິຏ຺ຐໍ, ກິໍ ສຸຕໍ, ກິໍ ອມ຺ເຫຫິ ກຕໍ, ກຕມສ຺ມິໍ ວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ກຕມໍ ອາປຕ຺ຕິໍ ໂຣເປຕ຺ວາ ອມ຺ເຫ ນິຄ຺ຄຓ຺ຫຖາ’’ຕິ ສງ຺ຆໍ ວິເຫເຐຍ຺ຍຸໍ. ສິກ຺ຂາປເທ ປນ ສຕິ ເຕ ສງ຺ໂຆ ສິກ຺ຂາປທໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ສຫ ຘມ຺ເມນ ນິຄ຺ຄເຫສ຺ສຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ທຸມ຺ມງ຺ກູນໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ນິຄ຺ຄຫາຍາ’’ຕິ.
ເປສລານນ຺ຕິ ປິຍສີລານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ຜາສຸວິຫາຣຕ຺ຖາຍ. ປິຍສີລາ ຫິ ຠິກ຺ຂູ ກຕ຺ຕພ຺ພາກຕ຺ຕພ຺ພໍ ສາວຊ຺ຊານວຊ຺ຊໍ ເວລໍ ມຣິຍາທຎ຺ຈ ອຊານນ຺ຕາ ສິກ຺ຂາຕ຺ຕຍປາຣິປູຣິຍາ ຆຏມານາ ກິລມນ຺ຕິ, ເຕ ປນ ສາວຊ຺ຊານວຊ຺ຊໍ ເວລໍ ມຣິຍາທຎ຺ຈ ຎຕ຺ວາ ສິກ຺ຂາປາຣິປູຣິຍາ ຆຏມານາ ນ ກິລມນ຺ຕິ. ເຕນ ເຕສໍ ສິກ຺ຂາປທປຎ຺ຎາປນໍ ຜາສຸວິຫາຣາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິເຍວ. ໂຍ ວາ ທຸມ຺ມງ຺ກູນໍ ປຸຄ຺ຄລານໍ ນິຄ຺ຄໂຫ, ສ຺ເວວ ເຕສໍ ຜາສຸວິຫາໂຣ. ທຸສ຺ສີລປຸຄ຺ຄເລ ນິສ຺ສາຍ ຫິ ອຸໂປສຖປ຺ປວາຣຓາ ນ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ, ສງ຺ຆກມ຺ມານິ ນປ຺ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ສາມຄ຺ຄີ ນ ໂຫຕິ, ຠິກ຺ຂູ ອເນກຄ຺ຄາ ອຸທ຺ເທສາທີສຸ ອນຸຍຸຎ຺ຊິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ. ທຸສ຺ສີເລສຸ ປນ ນິຄ຺ຄຫິເຕສຸ ສພ຺ໂພປິ ອຍໍ ອຸປທ຺ທໂວ ນ ໂຫຕິ, ຕໂຕ ເປສລາ ຠິກ຺ຂູ ຜາສຸ ວິຫຣນ຺ຕິ. ເອວໍ ‘‘ເປສລານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ຜາສຸວິຫາຣາຍາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ທ຺ວິຘາ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ.
ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິການໍ ອາສວານໍ ສໍວຣາຍາຕິ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມິກາ ອາສວາ ນາມ ອສໍວເຣ ຐິເຕນ ຕສ຺ມິໍເຍວ ອຕ຺ຕຠາເວ ປຕ຺ຕພ຺ພາ ປາຓິປ຺ປຫາຣທຓ຺ຑປ຺ປຫາຣສຕ຺ຖປ຺ປຫາຣຫຕ຺ຖຈ຺ເຉທປາທຈ຺ເຉທອກິຕ຺ຕິອຍສວິປ຺ປຏິສາຣາທໂຍ ທຸກ຺ຂວິເສໂສ, ເຕສໍ ສໍວຣາຍ ປິທຫນາຍ ອາຄມນມຄ຺ຄຖກນາຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສມ຺ປຣາຍິການນ຺ຕິ ສມ຺ປຣາຍິກາ ອາສວາ ນາມ ອສໍວເຣ ຐິເຕນ ກຕປາປກມ຺ມມູລກາ ສມ຺ປຣາເຍ ນຣກາທີສຸ ປຕ຺ຕພ຺ພາ ທຸກ຺ຂວິເສສາ, ເຕສໍ ປຏິຆາຕຕ຺ຖາຍ ວູປສມຕ຺ຖາຍ.
ອປ຺ປສນ຺ນານນ຺ຕິ ສິກ຺ຂາປທປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ຫິ ສຕິ ສິກ຺ຂາປທປຎ຺ຎຕ຺ຕິໍ ຎຕ຺ວາ ວາ, ຍຖາປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ປຏິປຊ຺ຊມາເນ ຠິກ຺ຂູ ທິສ຺ວາ ວາ, ເຍປິ ອປ຺ປສນ຺ນາ ປຓ຺ຑິຕມນຸສ຺ສາ, ເຕ ‘‘ຍານິ ວຕ ໂລເກ ມຫາຊນສ຺ສ ຣຊ຺ຊນທຸສ຺ສນມຸຍ຺ຫນຏ຺ຐານານິ, ເຕຫິ ອິເມ ສມຓາ ອາຣກາ ວິຣຕາ ວິຫຣນ຺ຕິ, ທຸກ຺ກຣໍ ວຕ ກໂຣນ຺ຕີ’’ຕິ ປສາທໍ ອາປຊ຺ຊນ຺ຕິ ວິນຍປິຏກໂປຕ຺ຖກໍ ທິສ຺ວາ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິກຕເວທິພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ວິຍ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ອປ຺ປສນ຺ນານໍ ປສາທາຍາ’’ຕິ.
ປສນ຺ນານນ຺ຕິ ເຍປິ ສາສເນ ປສນ຺ນາ ກຸລປຸຕ຺ຕາ, ເຕປິ ສິກ຺ຂາປທປຎ຺ຎຕ຺ຕິໍ ວາ ຎຕ຺ວາ, ຍຖາປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ ປຏິປຊ຺ຊມາເນ ຠິກ຺ຂູ ວາ ທິສ຺ວາ ‘‘ອໂຫ ອຍ຺ຍາ ທຸກ຺ກຣໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ເຍ ຍາວຊີວໍ ເອກຠຕ຺ຕາ ວິນຍສໍວຣໍ ປາເລນ຺ຕີ’’ຕິ ຠິຍ຺ໂຍ ຠິຍ຺ໂຍ ປສີທນ຺ຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ປສນ຺ນານໍ ຠິຍ຺ໂຍຠາວາຍາ’’ຕິ.
ສທ຺ຘມ຺ມຏ຺ຐິຕິຍາຕິ ຕິວິໂຘ ສທ຺ຘມ຺ໂມ ປຣິຍຕ຺ຕິສທ຺ຘມ຺ໂມ ປຏິປຕ຺ຕິສທ຺ຘມ຺ໂມ ອຘິຄມສທ຺ຘມ຺ໂມຕິ. ຕຕ຺ຖ ສກລມ຺ປິ ພຸທ຺ຘວຈນໍ ປຣິຍຕ຺ຕິສທ຺ຘມ຺ໂມ ນາມ. ເຕຣສ ຘຸຕຄຸຓາ ຈາຣິຕ຺ຕວາຣິຕ຺ຕສີລສມາຘິວິປສ຺ສນາຕິ ອຍໍ ປຏິປຕ຺ຕິສທ຺ຘມ຺ໂມ ນາມ. ນວໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ໂມ ອຘິຄມສທ຺ຘມ຺ໂມ ນາມ. ໂສ ສພ຺ໂພປິ ຍສ຺ມາ ສິກ຺ຂາປທປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ສຕິ ຠິກ຺ຂູ ສິກ຺ຂາປທຎ຺ຈ ຕສ຺ສ ວິຠງ຺ຄຎ຺ຈ ຕທຕ຺ຖໂຊຕນຕ຺ຖໍ ອຎ຺ຎຎ຺ຈ ພຸທ຺ຘວຈນໍ ປຣິຍາປຸຓນ຺ຕິ, ຍຖາປຎ຺ຎຕ຺ຕຎ຺ຈ ປຏິປຊ຺ຊມານາ ປຏິປຕ຺ຕິໍ ປູເຣຕ຺ວາ ປຏິປຕ຺ຕິຍາ ອຘິຄນ຺ຕພ຺ພໍ ໂລກຸຕ຺ຕຣຘມ຺ມໍ ອຘິຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ສິກ຺ຂາປທປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ສທ຺ຘມ຺ໂມ ຈິຣຏ຺ຐິຕິໂກ ໂຫຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ສທ຺ຘມ຺ມຏ຺ຐິຕິຍາ’’ຕິ.
ວິນຍານຸຄ຺ຄຫາຍາຕິ ສິກ຺ຂາປທປຎ຺ຎຕ຺ຕິຍາ ສຕິ ສໍວຣວິນໂຍ, ປຫານວິນໂຍ, ສມຖວິນໂຍ, ປຎ຺ຎຕ຺ຕິວິນໂຍຕິ ຈຕຸພ຺ພິໂຘ ວິນໂຍ ອນຸຄ຺ຄຫິໂຕ ໂຫຕິ ສູປຕ຺ຖມ຺ຠິໂຕ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ວິນຍານຸຄ຺ຄຫາຍາ’’ຕິ.
໒. ປາຕິໂມກ຺ຂຏ຺ຐປນາສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໓໒. ທຸຕິເຍ ປາຣາຊິໂກຕິ ປາຣາຊິກາປຕ຺ຕິໍ ອາປນ຺ໂນ. ປາຣາຊິກກຖາ ວິປ຺ປກຕາ ໂຫຕີຕິ ‘‘ອສຸກປຸຄ຺ຄໂລ ປາຣາຊິກໍ ອາປນ຺ໂນ ນຸ ໂຂ ໂນ’’ຕິ ເອວໍ ກຖາ ອາຣຠິຕ຺ວາ ອນິຏ຺ຐາປິຕາ ໂຫຕິ. ເອສ ນໂຍ ສພ຺ພຕ຺ຖ.
໓. ອຸພ຺ພາຫິກາສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໓໓. ຕຕິເຍ ອຸພ຺ພາຫິກາຍາຕິ ສມ຺ປຕ຺ຕອຘິກຣຓໍ ວູປສເມຕຸໍ ສງ຺ຆໂຕ ອຸພ຺ພາຫິຕ຺ວາ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ຄຫຓຕ຺ຖາຍ. ວິນເຍ ໂຂ ປນ ຐິໂຕ ໂຫຕີຕິ ວິນຍລກ຺ຂເຓ ປຕິຏ຺ຐິໂຕ ໂຫຕິ. ອສໍຫີໂຣຕິ ນ ອຎ຺ຎສ຺ສ ວຈນມຕ຺ເຕເນວ ອຕ຺ຕໂນ ລທ຺ຘິໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕິ. ປຏິພໂລຕິ ກາຍພເລນປິ ຎາຓພເລນປິ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ສຎ຺ຎາເປຕຸນ຺ຕິ ຊານາເປຕຸໍ. ປຎ຺ຎາເປຕຸນ຺ຕິ ສມ຺ປຊານາເປຕຸໍ. ນິຊ຺ຌາເປຕຸນ຺ຕິ ໂອໂລກາເປຕຸໍ. ເປກ຺ຂຕຸນ຺ຕິ ປສ຺ສາເປຕຸໍ. ປສາເທຕຸນ຺ຕິ ສຎ຺ຊາຕປສາທໍ ກາຕຸໍ. ອຘິກຣຓນ຺ຕິ ວິວາທາຘິກຣຓາທິຈຕຸພ຺ພິຘໍ. ອຘິກຣຓສມຸທຍນ຺ຕິ ວິວາທມູລາທິກໍ ອຘິກຣຓກາຣກໍ. ອຘິກຣຓນິໂຣຘນ຺ຕິ ອຘິກຣຓານໍ ວູປສມໍ. ອຘິກຣຓນິໂຣຘຄາມິນິໍ ປຏິປທນ຺ຕິ ສຕ຺ຕວິຘອຘິກຣຓສມຖໍ.
໔. ອຸປສມ຺ປທາສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໓໔. ຈຕຸຕ຺ເຖ ອນຠິຣຕິນ຺ຕິ ອຸກ຺ກຓ຺ຐິຕຠາວໍ. ວູປກາເສຕຸນ຺ຕິ ວິເນຕຸໍ. ອຘິສີເລຕິ ອຸຕ຺ຕມສີເລ. ຈິຕ຺ຕປຎ຺ຎາສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.
໗. ສງ຺ຆເຠທສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໓໗. ສຕ຺ຕເມ ວຕ຺ຖູຫີຕິ ກາຣເຓຫິ. ອວກສ຺ສນ຺ຕີຕິ ປຣິສໍ ອາກຑ຺ຒນ຺ຕິ ວິຊເຏນ຺ຕິ ເອກມນ຺ຕໍ ອຸສ຺ສາເຣນ຺ຕິ. ອປກສ຺ສນ຺ຕີຕິ ອຕິວິຍ ອາກຑ຺ຒນ຺ຕິ, ຍຖາ ວິສໍສຏ຺ຐາ ໂຫນ຺ຕິ, ເອວໍ ກໂຣນ຺ຕິ. ອາເວນິ ກມ຺ມານິ ກໂຣນ຺ຕີຕິ ວິສຸໍ ສງ຺ຆກມ຺ມານິ ກໂຣນ຺ຕິ.
໙-໑໐. ອານນ຺ທສຸຕ຺ຕທ຺ວຍວຓ຺ຓນາ
໓໙-໔໐. ນວເມ ກປ຺ປຏ຺ຐິກນ຺ຕິ ອາຍຸກປ຺ປໍ ນິຣຍມ຺ຫິ ຐິຕິກາຣຓໍ. ກິພ຺ພິສໍ ປສວຕີຕິ ປາປໍ ປຏິລຠຕິ. ອາປາຍິໂກຕິ ອປາຍຄມນີໂຍ. ເນຣຍິໂກຕິ ນິຣເຍ ນິພ຺ພຕ຺ຕນໂກ. ວຄ຺ຄຣໂຕຕິ ເຠທຣໂຕ. ໂຍຄກ຺ເຂມາ ປຘໍສຕີຕິ ໂຍເຄຫິ ເຂມໂຕ ອຣຫຕ຺ຕໂຕ ຘໍສຕິ ວິຄຈ຺ຉຕິ. ທສເມ ອນຸຄ຺ຄໂຫຕິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສ຺ສ ສງ຺ຄຫານຸຄ຺ຄໂຫ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.
ອຸປາລິວຄ຺ໂຄ ຈຕຸຕ຺ໂຖ.
໕. ອກ຺ໂກສວຄ຺ໂຄ
໔. ກຸສິນາຣສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໔໔. ປຎ຺ຈມສ຺ສ ຈຕຸຕ຺ເຖ ກຸສິນາຣາຍນ຺ຕິ ເອວໍນາມເກ ນຄເຣ. ເທວຕານໍ ອຕ຺ຖາຍ ພລິໍ ຫຣນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖາຕິ ພລິຫຣໂຓ, ຕສ຺ມິໍ ພລິຫຣເຓ. ອຈ຺ຉິທ຺ເທນ ອປ຺ປຏິມໍເສນາຕິອາທີສຸ ເຍນ ເກນຈິເທວ ປຫໂຏ ວາ ໂຫຕິ, ເວຊ຺ຊກມ຺ມາທີນິ ວາ ກຕານິ, ຕສ຺ສ ກາຍສມາຈາໂຣ ອຸປຈິກາທີຫິ ຂາຍິຕຕາລປຓ຺ຓໍ ວິຍ ຉິທ຺ໂທ ຈ, ປຏິມສິຕຸໍ ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ຄເຫຕ຺ວາ ອາກຑ຺ຒິຕຸໍ ສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍຕາຍ ປຏິມໍໂສ ຈ ໂຫຕິ, ວິປຣີໂຕ ອຈ຺ຉິທ຺ໂທ ອປ຺ປຏິມໍໂສ ນາມ. ວຈີສມາຈາໂຣ ປນ ມຸສາວາທໂອມສວາທເປສຸຎ຺ຎອມູລການຸທ຺ຘໍສນາທີຫິ ຉິທ຺ໂທ ສປ຺ປຏິມໍໂສ ຈ ໂຫຕິ, ວິປຣີໂຕ ອຈ຺ຉິທ຺ໂທ ອປ຺ປຏິມໍໂສ. ເມຕ຺ຕໍ ນຸ ໂຂ ເມ ຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ປລິໂພຘໍ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ກມ຺ມຏ຺ຐານຠາວນານຸໂຍເຄນ ອຘິຄຕໍ ເມ ເມຕ຺ຕຈິຕ຺ຕໍ. ອນາຆາຕນ຺ຕິ ອາຆາຕວິຣຫິຕໍ, ວິກ຺ຂມ຺ຠເນນ ວິຫຕາຆາຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອິທໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ກິສ຺ມິໍ ນຄເຣ ວຸຕ຺ຕໍ.
ກາເລນ ວກ຺ຂາມີຕິອາທີສຸ ເອໂກ ເອກໍ ໂອກາສໍ ກາເຣຕ຺ວາ ໂຈເທນ຺ໂຕ ກາເລນ ວທຕິ ນາມ. ສງ຺ຆມຊ຺ເຌ ວາ ຄຓມຊ຺ເຌ ວາ ສລາກຄ຺ຄຍາຄຄ຺ຄວິຕກ຺ກມາຬກຠິກ຺ຂາຈາຣມຄ຺ຄອາສນສາລາທີສຸ ວາ ອຸປຏ຺ຐາເກຫິ ປຣິວາຣິຕກ຺ຂເຓ ວາ ໂຈເທນ຺ໂຕ ອກາເລນ ວທຕິ ນາມ. ຕຈ຺ເຉນ ວທນ຺ໂຕ ຠູເຕນ ວທຕິ ນາມ. ‘‘ທຫຣມຫລ຺ລກປຣິສາວຈຣກປໍສຸກູລິກຘມ຺ມກຖິກປຕິຣູປໍ ຕວ ອິທ’’ນ຺ຕິ ວທນ຺ໂຕ ຜຣຸເສນ ວທຕິ ນາມ. ກາຣຓນິສ຺ສິຕໍ ປນ ກຕ຺ວາ, ‘‘ຠນ຺ເຕ ມຫລ຺ລກຕ຺ຖ, ປຣິສາວຈຣກຕ຺ຖ, ປໍສຸກູລິກຕ຺ຖ, ຘມ຺ມກຖິກຕ຺ຖປຕິຣູປໍ ຕຸມ຺ຫາກມິທ’’ນ຺ຕິ ວທນ຺ໂຕ ສຓ຺ເຫນ ວທຕິ ນາມ. ກາຣຓນິສ຺ສິຕໍ ກຕ຺ວາ ວທນ຺ໂຕ ອຕ຺ຖສໍຫິເຕນ ວທຕິ ນາມ. ເມຕ຺ຕຈິຕ຺ໂຕ ວກ຺ຂາມິ ໂນ ໂທສນ຺ຕໂຣຕິ ເມຕ຺ຕຈິຕ຺ຕໍ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ວກ຺ຂາມິ, ນ ທຸຏ຺ຐຈິຕ຺ໂຕ ຫຸຕ຺ວາ.
໕. ຣາຊນ຺ເຕປຸຣປ຺ປເວສນສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໔໕. ປຎ຺ຈເມ ກຕໍ ວາ ກຣິສ຺ສນ຺ຕິ ວາຕິ ເມຖຸນວີຕິກ຺ກມໍ ກຣິໍສຸ ວາ ກຣິສ຺ສນ຺ຕິ ວາ. ຣຕນນ຺ຕິ ມຓິຣຕນາທີສຸ ຍໍກິຎ຺ຈິ. ປຕ຺ເຖຕີຕິ ມາເຣຕຸໍ ອິຈ຺ຉຕິ. ຫຕ຺ຖິສມ຺ພາຘນ຺ຕິ ຫຕ຺ຖີຫິ ສມ຺ພາຘໍ. ຫຕ຺ຖິສມ຺ມທ຺ທນ຺ຕິ ວາ ປາໂຐ, ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ຫຕ຺ຖີຫິ ສມ຺ມທ຺ໂທ ເອຕ຺ຖາຕິ ຫຕ຺ຖິສມ຺ມທ຺ທໍ. ເສເສສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຣຊນີຍານິ ຣູປສທ຺ທຄນ຺ຘຣສໂຜຏ຺ຐພ຺ພານີຕິ ເອຕານິ ຣາຄຊນການິ ຣູປາທີນິ ຕຕ຺ຖ ປຣິປູຣານິ ໂຫນ຺ຕິ.
໖. ສກ຺ກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໔໖. ຉຏ຺ເຐ ໂສກສຠເຍຕິ ໂສເກນ ສຠເຍ. ໂສກຠເຍຕິ ວາ ປາໂຐ, ອຍເມວຕ຺ໂຖ. ທຸຕິຍປເທປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເຍນ ເກນຈິ ກມ຺ມຏ຺ຐາເນນາຕິ ກສິວຓິຊ຺ຊາທິກມ຺ເມສຸ ເຍນ ເກນຈິ ກມ຺ເມນ. ອນາປຊ຺ຊ ອກຸສລນ຺ຕິ ກິຎ຺ຈິ ອກຸສລໍ ອນາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ. ນິພ຺ພິເສຍ຺ຍາຕິ ອຸປ຺ປາເທຍ຺ຍ ອາຈິເນຍ຺ຍ. ທກ຺ໂຂຕິ ເຉໂກ. ອຸຏ຺ຐານສມ຺ປນ຺ໂນຕິ ອຸຏ຺ຐານວີຣິເຍນ ສມນ຺ນາຄໂຕ. ອລໍ ວຈນາຍາຕິ ຍຸຕ຺ໂຕ ວຈນາຍ. ເອກນ຺ຕສຸຂປ຺ປຏິສໍເວທີ ວິຫເຣຍ຺ຍາຕິ ເອກນ຺ຕເມວ ກາຍິກເຈຕສິກສຸຂໍ ຎາເຓນ ປຏິສໍເວເທນ຺ໂຕ ວິຫເຣຍ຺ຍ. ອນິຈ຺ຈາຕິ ຫຸຕ຺ວາ ອຠາວໂຕ. ຕຸຈ຺ຉາຕິ ສາຣຣຫິຕາ. ມຸສາຕິ ນິຈ຺ຈສຸຠສຸຂາ ວິຍ ຂາຍມານາປິ ຕຖາ ນ ໂຫນ຺ຕີຕິ ມຸສາ. ໂມສຘມ຺ມາຕິ ນສ຺ສນສຠາວາ. ຕສ຺ມາ ເຕ ປຏິຈ຺ຈ ທຸກ຺ຂໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ສນ຺ທສ຺ເສຕິ. ອິຘ ປນ ໂວຕິ ເອຕ຺ຖ ໂວ ຕິ ນິປາຕມຕ຺ຕໍ. ອປຓ຺ຓກໍ ວາ ໂສຕາປນ຺ໂນຕິ ອວິຣາຘິຕໍ ເອກໍເສນ ໂສຕາປນ຺ໂນ ວາ ໂຫຕິ. ໂສປິ ຌານໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕິ, ພ຺ຣຫ຺ມໂລກໍ ວາ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຉສຸ ວາ ກາມສຄ຺ເຄສຸ ເອກນ຺ຕສຸຂປ຺ປຏິສໍເວທີ ຫຸຕ຺ວາ ວິຫເຣຍ຺ຍ. ອິມສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ເຕ ສຕ຺ຖາ ອຏ຺ຐງ຺ຄຸໂປສຖສ຺ສ ຄຸຓໍ ກເຖສິ.
໗. ມຫາລິສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໔໗. ສຕ຺ຕເມ ມິຈ຺ຉາປຓິຫິຕນ຺ຕິ ມິຈ຺ຉາ ຐປິຕໍ. ອຘມ຺ມຈຣິຍາວິສມຈຣິຍາຕິ ອກຸສລກມ຺ມປຖວເສນ ອຘມ຺ມຈຣິຍສງ຺ຂາຕາ ວິສມຈຣິຍາ. ກຸສລກມ຺ມປຖວເສນ ອິຕຣາ ເວທິຕພ຺ພາ. ເອວມິຘ ວຏ຺ຏເມວ ກຖິຕໍ.
໘. ປພ຺ພຊິຕອຠິຓ຺ຫສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໔໘. ອຏ຺ຐເມ ປພ຺ພຊິເຕນາຕິ ຆຣາວາສໍ ປຫາຍ ສາສເນ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ ອຸປຄເຕນ. ອຠິຓ຺ຫນ຺ຕິ ອຠິກ຺ຂຓໍ ປຸນປ຺ປຸນໍ, ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕພ຺ພາ ໂອໂລເກຕພ຺ພາ ສລ຺ລກ຺ເຂຕພ຺ພາ. ເວວຓ຺ຓິຍນ຺ຕິ ວິວຓ຺ຓຠາວໍ. ຕໍ ປເນຕໍ ເວວຓ຺ຓິຍໍ ທຸວິຘໍ ໂຫຕິ ສຣີຣເວວຓ຺ຓິຍໍ ປຣິກ຺ຂາຣເວວຓ຺ຓິຍຎ຺ຈ. ຕຕ຺ຖ ເກສມສ຺ສຸໂອໂຣປເນນ ສຣີຣເວວຓ຺ຓິຍໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ປຸພ຺ເພ ປນ ນານາວິຣາຄານິ ສຸຂຸມວຕ຺ຖານິ ນິວາເສຕ຺ວາປິ ນານຄ຺ຄຣສໂຠຊນໍ ສຸວຓ຺ຓຣຊຕຠາຊເນສຸ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາປິ ສິຣິຄພ຺ເຠ ວຣສຍນາສເນສຸ ນິປຊ຺ຊິຕ຺ວາປິ ນິສີທິຕ຺ວາປິ ສປ຺ປິນວນີຕາທີຫິ ເຠສຊ຺ຊໍ ກຕ຺ວາປິ ປພ຺ພຊິຕກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຉິນ຺ນສງ຺ຆຏິຕກສາວຣສປີຕານິ ວຕ຺ຖານິ ນິວາເສຕພ຺ພານິ, ອຍປຕ຺ເຕ ວາ ມຕ຺ຕິກປຕ຺ເຕ ວາ ມິສ຺ສໂກທໂນ ຠຸຎ຺ຊິຕພ຺ໂພ, ຣຸກ຺ຂມູລາທິເສນາສເນ ມຸຎ຺ຊຕິຓສນ຺ຖຣຓາທີສຸ ນິປຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ, ຈມ຺ມຂຓ຺ຑຕຏ຺ຏິກາທີສຸ ນິສີທິຕພ຺ພໍ, ປູຕິມຸຕ຺ຕາທີຫິ ເຠສຊ຺ຊໍ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ໂຫຕິ. ເອວເມຕ຺ຖ ປຣິກ຺ຂາຣເວວຓ຺ຓິຍໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ເອວໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂໂຕ ໂກໂປ ຈ ມາໂນ ຈ ປຫີຍຕິ.
ປຣປຏິພທ຺ຘາ ເມ ຊີວິກາຕິ ມຍ຺ຫໍ ປເຣສຸ ປຏິພທ຺ຘາ ປຣາຍຕ຺ຕາ ຈຕຸປຈ຺ຈຍຊີວິກາຕິ. ເອວໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂໂຕ ຫິ ອາຊີໂວ ປຣິສຸຊ຺ຌຕິ, ປິຓ຺ຑປາໂຕ ຈ ອປຈິໂຕ ໂຫຕິ, ຈຕູສຸ ປຈ຺ຈເຍສຸ ອປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕປຣິໂຠໂຄ ນາມ ນ ໂຫຕິ. ອຎ຺ໂຎ ເມ ອາກປ຺ໂປ ກຣຓີໂຍຕິ ໂຍ ຄິຫີນໍ ອຸຣໍ ອຠິນີຫຣິຕ຺ວາ ຄີວໍ ປຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ລລິເຕນາກາເຣນ ອນິຍຕປທວີຕິຫາເຣນ ຄມນາກປ຺ໂປ ໂຫຕິ, ຕໂຕ ອຎ຺ໂຎວ ອາກປ຺ໂປ ມຍາ ກຣຓີໂຍ, ສນ຺ຕິນ຺ທ຺ຣິເຍນ ສນ຺ຕມານເສນ ຍຸຄມຕ຺ຕທສ຺ສິນາ ວິສມຏ຺ຐາເນ ອຸທກສກເຏເນວ ມນ຺ທມິຕປທວີຕິຫາເຣນ ຫຸຕ຺ວາ ຄນ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕພ຺ພໍ. ເອວໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂໂຕ ຫິ ອິຣິຍາປໂຖ ສາຣຸປ຺ໂປ ໂຫຕິ, ຕິສ຺ໂສ ສິກ຺ຂາ ປຣິປູເຣນ຺ຕິ. ກຈ຺ຈິນຸໂຂຕິ ສລກ຺ຂເຓ ນິປາຕສມຸທາໂຍ. ອຕ຺ຕາຕິ ຈິຕ຺ຕໍ. ສີລໂຕ ນ ອຸປວທຕີຕິ ອປຣິສຸທ຺ຘໍ ເຕ ສີລນ຺ຕິ ສີລປຈ຺ຈໂຍ ນ ອຸປວທຕິ. ເອວໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂໂຕ ຫິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ຫິຣີ ສມຸຏ຺ຐາຕິ, ສາ ຕີສຸ ທ຺ວາເຣສຸ ສໍວຣໍ ສາເຘຕິ, ຕີສຸ ທ຺ວາເຣສຸ ສໍວໂຣ ຈຕຸປາຣິສຸທ຺ຘິສີລໍ ໂຫຕິ, ຈຕຸປາຣິສຸທ຺ຘິສີເລ ຐິໂຕ ວິປສ຺ສນໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ອຣຫຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ຫາຕິ. ອນຸວິຈ຺ຈ ວິຎ຺ຎູ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີຕິ ປຓ຺ຑິຕາ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣິໂນ ອນຸວິຈາເຣຕ຺ວາ. ເອວໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂໂຕ ຫິ ພຫິທ຺ຘາ ໂອຕ຺ຕປ຺ປໍ ສຓ຺ຐາຕິ, ຕໍ ຕີສຸ ທ຺ວາເຣສຸ ສໍວຣໍ ສາເຘຕີຕິ ອນນ຺ຕຣນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ.
ນານາຠາໂວ ວິນາຠາໂວຕິ ຊາຕິຍາ ນານາຠາໂວ, ມຣເຓນ ວິນາຠາໂວ. ເອວໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂໂຕ ຫິ ຕີສຸ ທ຺ວາເຣສຸ ອສໍວຸຕາກາໂຣ ນາມ ນ ໂຫຕິ, ມຣຓສ຺ສຕິ ສູປຏ຺ຐິຕາ ໂຫຕິ. ກມ຺ມສ຺ສໂກມ຺ຫີຕິອາທີສຸ ກມ຺ມໍ ມຍ຺ຫໍ ສກໍ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕກນ຺ຕິ ກມ຺ມສ຺ສກາ. ກມ຺ເມນ ທາຕພ຺ພໍ ຜລໍ ທາຍໍ, ກມ຺ມສ຺ສ ທາຍໍ ກມ຺ມທາຍໍ, ຕໍ ອາທີຍາມີຕິ ກມ຺ມທາຍາໂທ. ກມ຺ມໍ ມຍ຺ຫໍ ໂຍນິ ກາຣຓນ຺ຕິ ກມ຺ມໂຍນິ. ກມ຺ມໍ ມຍ຺ຫໍ ພນ຺ຘຸ ຎາຕໂກຕິ ກມ຺ມພນ຺ຘຸ. ກມ຺ມໍ ມຍ຺ຫໍ ປຏິສຣຓໍ ປຕິຏ຺ຐາຕິ ກມ຺ມປຏິສຣໂຓ. ຕສ຺ສ ທາຍາໂທ ຠວິສ຺ສາມີຕິ ຕສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ທາຍາໂທ ເຕນ ທິນ຺ນຜລໍ ປຏິຄ຺ຄາຫໂກ ຠວິສ຺ສາມິ. ເອວໍ ກມ຺ມສ຺ສກຕໍ ປນ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂໂຕ ປາປກຣຓໍ ນາມ ນ ໂຫຕິ. ກຖໍຠູຕສ຺ສ ເມ ຣຕ຺ຕິນ຺ທິວາ ວີຕິວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ ກິນ຺ນຸ ໂຂ ເມ ວຕ຺ຕປ຺ປຏິປຕ຺ຕິໍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ, ອຸທາຫຸ ອກໂຣນ຺ຕສ຺ສ, ພຸທ຺ຘວຈນໍ ສຊ຺ຌາຍນ຺ຕສ຺ສ, ອຸທາຫຸ ອສຊ຺ຌາຍນ຺ຕສ຺ສ, ໂຍນິໂສມນສິກາເຣ ກມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ, ອຸທາຫຸ ອກໂຣນ຺ຕສ຺ສາຕິ ກຖໍຠູຕສ຺ສ ເມ ຣຕ຺ຕິນ຺ທິວາ ວີຕິວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ປຣິວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອວໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂໂຕ ຫິ ອປ຺ປມາໂທ ປຣິປູຣຕິ.
ສຸຎ຺ຎາຄາເຣ ອຠິຣມາມີຕິ ວິວິຕ຺ໂຕກາເສ ສພ຺ພິຣິຍາປເຖສຸ ເອກໂກວ ຫຸຕ຺ວາ ກຈ຺ຈິ ນຸ ໂຂ ອຠິຣມາມີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອວໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂໂຕ ກາຍວິເວໂກ ປຣິປູຣຕິ. ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ໂມຕິ ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສານໍ ອຸກ຺ກຏ຺ຐມນຸສ຺ສຠູຕານໍ ຌາຍີນຎ຺ເຈວ ອຣິຍານຎ຺ຈ ຌານາທິຘມ຺ໂມ, ທສກຸສລກມ຺ມປຖສງ຺ຂາຕມນຸສ຺ສຘມ຺ມໂຕ ວາ ອຸຕ຺ຕຣິຕໂຣ ວິສິຏ຺ຐຕໂຣ ຘມ຺ໂມ ເມ ມມ ສນ຺ຕາເນ ອຕ຺ຖິ ນຸ ໂຂ, ສນ຺ຕິ ນຸ ໂຂຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອລມຣິຍຎາຓທສ຺ສນວິເສໂສຕິ ມຫຄ຺ຄຕໂລກຸຕ຺ຕຣປຎ຺ຎາ ປຊານນຏ຺ເຐນ ຎາຓໍ, ຈກ຺ຂຸນາ ທິຏ຺ຐມິວ ຘມ຺ມໍ ປຈ຺ຈກ຺ຂກຣຓໂຕ ທສ຺ສນຏ຺ເຐນ ທສ຺ສນນ຺ຕິ ຎາຓທສ຺ສນໍ, ອຣິຍໍ ວິສຸທ຺ຘໍ ອຸຕ຺ຕມໍ ຎາຓທສ຺ສນນ຺ຕິ ອຣິຍຎາຓທສ຺ສນໍ, ອລໍ ປຣິຍຕ຺ຕກໍ ກິເລສວິທ຺ຘໍສນສມຕ຺ຖໍ ອຣິຍຎາຓທສ຺ສນເມຕ຺ຖ, ອສ຺ສ ວາຕິ ອລມຣິຍຎາຓທສ຺ສໂນ, ຌານາທິເຠໂທ ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ໂມ ອລມຣິຍຎາຓທສ຺ສໂນ ຈ ໂສ ວິເສໂສ ຈາຕິ ອລມຣິຍຎາຓທສ຺ສນວິເສໂສ. ອຖ ວາ ຕເມວ ກິເລສວິທ຺ຘໍສນສມຕ຺ຖໍ ວິສຸທ຺ຘໍ ຎາຓທສ຺ສນເມວ ວິເສໂສຕິ ອລມຣິຍຎາຓທສ຺ສນວິເສໂສ ວາ. ອຘິຄໂຕຕິ ປຏິລທ຺ໂຘ ເມ ອຕ຺ຖິ ນຸ ໂຂ. ໂສຫນ຺ຕິ ປຏິລທ຺ຘວິເສໂສ ໂສ ອຫໍ. ປຈ຺ຉິເມ ກາເລຕິ ມຣຓມຎ຺ເຈ ນິປນ຺ນກາເລ. ປຸຏ຺ໂຐຕິ ສພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີຫິ ອຘິຄຕຄຸຓວິເສສໍ ປຸຈ຺ຉິໂຕ. ນ ມງ຺ກຸ ຠວິສ຺ສາມີຕິ ປຕິຕກ຺ຂນ຺ໂຘ ນິຕ຺ເຕໂຊ ນ ເຫສ຺ສາມີຕິ. ເອວໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂນ຺ຕສ຺ສ ຫິ ໂມຆກາລກິຣິຍາ ນາມ ນ ໂຫຕິ.
໙-໑໐. ສຣີຣຏ຺ຐຘມ຺ມສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ
໔໙-໕໐. ນວເມ ໂປໂນພ຺ຠວິໂກຕິ ປຸນພ຺ຠວນິພ຺ພຕ຺ຕໂກ. ຠວສງ຺ຂາໂຣຕິ ຠວສງ຺ຂຣຓກມ຺ມໍ. ອິມສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ເຕ ວຏ຺ຏເມວ ກຖິຕໍ. ທສເມ ສີລພາຫຸສຈ຺ຈວີຣິຍສຕິປຎ຺ຎາ ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕຣາມິສ຺ສິກາ ກຖິຕາ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.
ອກ຺ໂກສວຄ຺ໂຄ ປຎ຺ຈໂມ.
ປຐມປຓ຺ຓາສກໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ.
໒. ທຸຕິຍປຓ຺ຓາສກໍ
(໖) ໑. ສຈິຕ຺ຕວຄ຺ໂຄ
໑-໔. ສຈິຕ຺ຕສຸຕ຺ຕາທິວຓ຺ຓນາ
໕໑-໕໔. ທຸຕິຍສ຺ສ ປຐເມ ສຈິຕ຺ຕປຣິຍາຍກຸສໂລຕິ ອຕ຺ຕໂນ ຈິຕ຺ຕວາຣກຸສໂລ. ຣຊນ຺ຕິ ອາຄນ຺ຕຸກອຸປກ຺ກິເລສໍ. ອງ຺ຄຓນ຺ຕິ ຕຕ຺ຖຊາຕກອງ຺ຄກາຬຕິລກາທິໍ. ອາສວານໍ ຂຍາຍາຕິ ອຣຫຕ຺ຕຕ຺ຖາຍ. ຕຕິເຍ ປຏິຠາເນນາຕິ ວຈນສຓ຺ຐາເນນ. ຈຕຸຕ຺ເຖ ອຘິປຎ຺ຎາຘມ຺ມວິປສ຺ສນາຍາຕິ ສງ຺ຂາຣປຣິຄ຺ຄາຫກວິປສ຺ສນາຍ.
໘. ມູລກສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໕໘. ອຏ຺ຐເມ ອມໂຕຄຘາຕິ ເອຕ຺ຖ ສອຸປາທິເສສາ ນິພ຺ພານຘາຕຸ ກຖິຕາ, ນິພ຺ພານປຣິໂຍສານາຕິ ເອຕ຺ຖ ອນຸປາທິເສສາ. ອນຸປາທິເສສໍ ປຕ຺ຕສ຺ສ ຫິ ສພ຺ເພ ຘມ຺ມາ ປຣິໂຍສານປ຺ປຕ຺ຕາ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ. ເສສປທານິ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖາເນວ.
໙. ປພ຺ພຊ຺ຊາສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໕໙. ນວເມ ຕສ຺ມາຕິ ຍສ຺ມາ ເອວໍ ອປຣິຈິຕຈິຕ຺ຕສ຺ສ ສາມຎ຺ຎຕ຺ໂຖ ນ ສມ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ມາ. ຍຖາປພ຺ພຊ຺ຊາປຣິຈິຕຎ຺ຈ ໂນ ຈິຕ຺ຕໍ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ຍຖາ ປພ຺ພຊ຺ຊານຸຣູເປນ ປຣິຈິຕໍ. ເຍ ຫິ ເກຈິ ປພ຺ພຊນ຺ຕິ ນາມ, ສພ຺ເພ ເຕ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ເຖຕ຺ວາ. ຕສ຺ມາ ຍໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຣຫຕ຺ຕາຘິຄມຕ຺ຖາຍ ປຣິຈິຕໍ ວຑ຺ຒິຕໍ, ຕໍ ຍຖາປພ຺ພຊ຺ຊາປຣິຈິຕໍ ນາມາຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ເອວຣູປໍ ປນ ຈິຕ຺ຕໍ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ສິກ຺ຂິຕພ຺ພໍ. ໂລກສ຺ສ ສມຎ຺ຈ ວິສມຎ຺ຈາຕິ ສຕ຺ຕໂລກສ຺ສ ສຸຈຣິຕທຸຈ຺ຈຣິຕານິ. ໂລກສ຺ສ ຠວຎ຺ຈ ວິຠວຎ຺ຈາຕິ ຕສ຺ສ ວຑ຺ຒິຎ຺ຈ ວິນາສຎ຺ຈ, ຕຖາ ສມ຺ປຕ຺ຕິຎ຺ຈ ວິປຕ຺ຕິຎ຺ຈ. ໂລກສ຺ສ ສມຸທຍຎ຺ຈ ອຕ຺ຖງ຺ຄມຎ຺ຈາຕິ ປນ ສງ຺ຂາຣໂລກໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຂນ຺ຘານໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຎ຺ຈ ເຠທຎ຺ຈາຕິ ອຕ຺ໂຖ.
໑໐. ຄິຣິມານນ຺ທສຸຕ຺ຕວຓ຺ຓນາ
໖໐. ທສເມ ອນຸກມ຺ປໍ ອຸປາທາຍາຕິ ຄິຣິມານນ຺ທຕ຺ເຖເຣ ອນຸກມ຺ປໍ ປຏິຈ຺ຈ. ຈກ຺ຂຸໂຣໂຄຕິອາທໂຍ ວຕ຺ຖຸວເສນ ເວທິຕພ຺ພາ. ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕປ຺ປສາທານຎ຺ຫິ ໂຣໂຄ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ກຓ຺ຓໂຣໂຄຕິ ພຫິກຓ຺ເຓ ໂຣໂຄ. ປິນາໂສຕິ ພຫິນາສິກາຍ ໂຣໂຄ. ນຂສາຕິ ນເຂຫິ ວິເລຂິຕຏ຺ຐາເນ ໂຣໂຄ. ປິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານາຕິ ປິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐິຕາ. ເຕ ກິຣ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສ ໂຫນ຺ຕິ. ເສມ຺ຫສມຸຏ຺ຐານາທີສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອຸຕຸປຣິຓາມຊາຕິ ອຸຕຸປຣິຓາເມນ ອຈ຺ຈຸຓ຺ຫາຕິສີເຕນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກໂຣຄາ. ວິສມປຣິຫາຣຊາຕິ ອຕິຈິຣຏ຺ຐານນິສຊ຺ຊາທິນາ ວິສມປຣິຫາເຣນ ຊາຕາ. ໂອປກ຺ກມິກາຕິ ວຘພນ຺ຘນາທິນາ ອຸປກ຺ກເມນ ຊາຕາ. ກມ຺ມວິປາກຊາຕິ ພລວກມ຺ມວິປາກສມ຺ຠູຕາ. ສນ຺ຕນ຺ຕິ ຣາຄາທິສນ຺ຕຕາຍ ສນ຺ຕໍ. ອຕປ຺ປກຏ຺ເຐນ ປຓີຕໍ. ເສສໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ຖເມວາຕິ.
ສຈິຕ຺ຕວຄ຺ໂຄ ປຐໂມ.