ກຸຓ຺ຑລເກສາເຖຣີວຕ຺ຖຸ

໒໔໓. ນວເມ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ຎານນ຺ຕິ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ຎານໍ ຠິກ຺ຂຸນີນໍ, ຠທ຺ທາ ກຸຓ຺ຑລເກສາ, ອຄ຺ຄາຕິ ທສ຺ເສຕິ. ອຍມ຺ປິ ຫິ ປທຸມຸຕ຺ຕຣພຸທ຺ຘກາເລ ຫໍສວຕິຍໍ ກຸລເຄເຫ ນິພ຺ພຕ຺ຕາ ສຕ຺ຖຸ ຘມ຺ມກຖໍ ສຸຕ຺ວາ ສຕ຺ຖາຣໍ ເອກໍ ຠິກ຺ຂຸນິໍ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ຎານໍ ອຄ຺ຄຏ຺ຐາເນ ຐເປນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ອຘິກາຣກມ຺ມໍ ກຕ຺ວາ ຕໍ ຐານນ຺ຕຣໍ ປຕ຺ເຖສິ. ສາ ກປ຺ປສຕສຫສ຺ສໍ ເທວມນຸສ຺ເສສຸ ສໍສຣິຕ຺ວາ ກສ຺ສປພຸທ຺ຘກາເລ ກິກິສ຺ສ ກາສິຣຎ຺ໂຎ ເຄເຫ ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ຠຄິນີນໍ ອພ຺ຠນ຺ຕຣາ ຫຸຕ຺ວາ ວີສຕິ ວສ຺ສສຫສ຺ສານິ ທສ ສີລານິ ສມາທາຍ ໂກມາຣິກພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ ຈຣນ຺ຕີ ສງ຺ຆສ຺ສ ວສນປຣິເວຓໍ ກາເຣຕ຺ວາ ເອກໍ ພຸທ຺ຘນ຺ຕຣໍ ເທວມນຸສ຺ເສສຸ ສໍສຣິຕ຺ວາ ອິມສ຺ມິໍ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາເທ ຣາຊຄຫນຄເຣ ເສຏ຺ຐິກຸເລ ປຏິສນ຺ຘິໍ ຄຓ຺ຫິ, ຠທ຺ທາຕິສ຺ສາ ນາມໍ ອກໍສຸ.

ຕໍທິວສໍເຍວ ຈ ຕສ຺ມິໍ ນຄເຣ ປຸໂຣຫິຕປຸຕ຺ໂຕ ຊາໂຕ. ຕສ຺ສ ຊາຕເວລາຍ ຣາຊນິເວສນໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ສກລນຄເຣ ອາວຸຘານິ ປຊ຺ຊລິໍສຸ. ປຸໂຣຫິໂຕ ປາໂຕວ ຣາຊກຸລໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຣາຊານໍ ສຸຂເສຍ຺ຍໍ ປຸຈ຺ຉິ. ຣາຊາ ‘‘ກຸໂຕ ເມ, ອາຈຣິຍ, ສຸຂເສຍ຺ຍາ, ອຊ຺ຊ ສພ຺ພຣຕ຺ຕິໍ ຣາຊນິເວສເນ ອາວຸຘານິ ປຊ຺ຊລິຕານິ ທິສ຺ວາ ຠຍປ຺ປຕ຺ຕາ ອຫຸມ຺ຫາ’’ຕິ ອາຫ. ມຫາຣາຊ, ຕປ຺ປຈ຺ຈຍາ ມາ ຈິນ຺ຕຍິຕ຺ຖ, ນ ຕຸມ຺ຫາກໍເຍວ ເຄເຫ ອາວຸຘານິ ປຊ຺ຊລິໍສຸ, ສກລນຄເຣ ເອວໍ ອໂຫສີຕິ. ກິໍ ກາຣຓາ, ອາຈຣິຍາຕິ? ອມ຺ຫາກໍ ເຄເຫ ໂຈຣນກ຺ຂຕ຺ເຕນ ທາຣໂກ ຊາໂຕ, ໂສ ສກລນຄຣສ຺ສ ສຕ຺ຕຸ ຫຸຕ຺ວາ ອຸປ຺ປນ຺ໂນ, ຕສ຺ເສຕໍ ປຸພ຺ພນິມິຕ຺ຕໍ. ຕຸມ຺ຫາກໍ ອຸປທ຺ທໂວ ນຕ຺ຖິ, ສເຈ ປນ ອິຈ຺ຉຖ, ຫາເຣມ ນນ຺ຕິ. ອມ຺ຫາກໍ ປີຬາຍ ອສຕິຍາ ຫາຣຓກມ຺ມໍ ນຕ຺ຖີຕິ. ປຸໂຣຫິໂຕ ‘‘ມມ ປຸຕ຺ໂຕ ອຕ຺ຕໂນ ນາມໍ ຄເຫຕ຺ວາວ ອາຄໂຕ’’ຕິ ສຕ຺ຕຸໂກເຕວສ຺ສ ນາມໍ ອກາສິ. ເສຏ຺ຐິເຄເຫປິ ຠທ຺ທາ ວຑ຺ຒຕິ, ປຸໂຣຫິຕເຄເຫປິ ສຕ຺ຕຸໂກ ວຑ຺ຒຕິ. ໂສ ອຕ຺ຕໂນ ອາຘາວນວິຘາວເນນ ກີຬິຕຸໍ ສມຕ຺ຖກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອຕ຺ຕໂນ ວິຈຣຓຏ຺ຐາເນ ຍໍ ຍໍ ປສ຺ສຕິ, ຕໍ ຕໍ ສພ຺ພໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ມາຕາປິຕູນໍ ເຄຫໍ ປູເຣຕິ. ປິຕາ ນໍ ກາຣຓສຫສ຺ສມ຺ປິ ວຕ຺ວາ ວາເຣຕຸໍ ນາສກ຺ຂິ.

ອປຣຠາເຄ ປນສ຺ສ ວຍປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ສພ຺ພາກາເຣນາປິ ວາເຣຕຸໍ ອສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ທ຺ເວ ນີລສາຏເກ ທຕ຺ວາ ສນ຺ຘິຈ຺ເຉທນອຸປກຣຓຎ຺ຈ ສິງ຺ຆາຏກຍນ຺ຕຎ຺ຈ ຫຕ຺ເຖ ທຕ຺ວາ ‘‘ຕ຺ວໍ ອິມິນາວ ກມ຺ເມນ ຊີວາຫີ’’ຕິ ນໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊສິ. ໂສ ຕໍທິວສໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສິງ຺ຆາຏກຍນ຺ຕໍ ຂິປິຕ຺ວາ ກຸລານໍ ປາສາເທ ອາຣຸຍ຺ຫ ສນ຺ຘິໍ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ປຣກຸເລສຸ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕຠຓ຺ຑໍ ອຕ຺ຕນາ ຐປິຕໍ ວິຍ ຄເຫຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉຕິ. ສກລນຄເຣ ເຕນ ອວິລຸຕ຺ຕເຄຫໍ ນາມ ນາໂຫສິ. ເອກທິວສໍ ຣາຊາ ຣເຖນ ນຄເຣ ວິຈຣນ຺ໂຕ ສາຣຖິໍ ປຸຈ຺ຉິ – ‘‘ກິໍ ນຸ ໂຂ ອິມສ຺ມິໍ ນຄເຣ ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ຆເຣ ຉິທ຺ທເມວ ປຎ຺ຎາຍຕີ’’ຕິ. ເທວ ອິມສ຺ມິໍ ນຄເຣ ສຕ຺ຕຸໂກ ນາມ ໂຈໂຣ ຠິຕ຺ຕິໍ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ກຸລານໍ ສນ຺ຕກໍ ຫຣຕີຕິ. ຣາຊາ ນຄຣຄຸຕ຺ຕິກໍ ປກ຺ໂກສາເປຕ຺ວາ ‘‘ອິມສ຺ມິໍ ກິຣ ນຄເຣ ເອວຣູໂປ ນາມ ໂຈໂຣ ອຕ຺ຖິ, ກສ຺ມາ ນໍ ນ ຄຓ຺ຫສີ’’ຕິ ອາຫ. ມຍໍ, ເທວ, ຕໍ ໂຈຣໍ ສໂຫຑ຺ຒໍ ປສ຺ສິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກມາຕິ. ສເຈ ອຊ຺ຊ ນໍ ໂຈຣໍ ຄຓ຺ຫສິ, ຊີວສິ. ສເຈ ນ ຄຓ຺ຫສິ, ຣາຊາຓໍ ເຕ ກຣິສ຺ສາມີຕິ. ເອວໍ ເທວາຕິ ນຄຣຄຸຕ຺ຕິໂກ ສກລນຄເຣ ມນຸສ຺ເສ ຈາເຣຕ຺ວາ ຕໍ ຠິຕ຺ຕິໍ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ປຣຠຓ຺ຑໍ ອວຫຣນ຺ຕໍ ສໂຫຑ຺ຒເມວ ຄເຫຕ຺ວາ ຣຎ຺ໂຎ ທສ຺ເສສິ. ຣາຊາ ‘‘ອິມໍ ໂຈຣໍ ທກ຺ຂິຓທ຺ວາເຣນ ນີຫຣິຕ຺ວາ ຆາເຕຖາ’’ຕິ ອາຫ. ນຄຣຄຸຕ຺ຕິໂກ ຣຎ຺ໂຎ ປຏິສ຺ສຸຓິຕ຺ວາ ຕໍ ໂຈຣໍ ຈຕຸກ຺ເກ ຈຕຸກ຺ເກ ປຫາຣສຫສ຺ເສນ ຕາເຬນ຺ໂຕ ຄາຫາເປຕ຺ວາ ທກ຺ຂິຓທ຺ວາຣໍ ຄຈ຺ຉຕິ.

ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ອຍໍ ຠທ຺ທາ ນາມ ເສຏ຺ຐິຘີຕາ ມຫາຊນສ຺ສ ໂກລາຫລສທ຺ເທນ ສີຫປຎ຺ຊຣໍ ອຸຄ຺ຆາເຏຕ຺ວາ ໂອໂລເກນ຺ຕີ ຕໍ ສຕ຺ຕຸກໍ ໂຈຣໍ ຕຖາ ນີຍມານໍ ທິສ຺ວາ ອຸໂຠຫິ ຫຕ຺ເຖຫິ ຫທຍໍ ສນ຺ຘາເຣນ຺ຕີ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສິຣິສຍເນ ອໂຘມຸຂາ ນິປຊ຺ຊິ. ສາ ຈ ຕສ຺ສ ກຸລສ຺ສ ເອກຘີຕາ, ເຕນສ຺ສາ ຎາຕກາ ອປ຺ປມຕ຺ຕກມ຺ປິ ມຸຂວິກາຣໍ ສຫິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ. ອຖ ນໍ ມາຕາ ສຍເນ ນິປນ຺ນໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ກິໍ ກໂຣສິ, ອມ຺ມາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ເອຕໍ ວຊ຺ຌໍ ກຕ຺ວາ ນີຍມານໍ ໂຈຣໍ ອທ຺ທສ, ອມ຺ມາຕິ? ອາມ, ອມ຺ມາຕິ. ເອຕໍ ລຠມານາ ຊີວິສ຺ສາມິ, ອລຠມານາຍ ເມ ມຣຓເມວາຕິ. ເຕ ຕໍ ນານປ຺ປກາເຣນປິ ສຎ຺ຎາເປຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ຕາ ‘‘ມຣຓາ ຊີວິຕໍ ເສຍ຺ໂຍ’’ຕິ ສລ຺ລກ຺ເຂສຸໍ. ອຖສ຺ສາ ປິຕາ ນຄຣຄຸຕ຺ຕິກສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ສຫສ຺ສໍ ລຎ຺ຊໍ ທຕ຺ວາ ‘‘ມຍ຺ຫໍ ຘີຕາ ໂຈເຣ ປຏິພທ຺ຘຈິຕ຺ຕາ, ເຍນ ເກນຈິ ອຸປາເຍນ ອິມໍ ມຸຎ຺ຈາ’’ຕິ ອາຫ. ໂສ ‘‘ສາຘູ’’ຕິ ເສຏ຺ຐິສ຺ສ ປຏິສ຺ສຸຓິຕ຺ວາ ໂຈຣໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຍາວ ສູຣິຍສ຺ສ ອຕ຺ຖງ຺ຄມນາ ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ປປຎ຺ຈາເປຕ຺ວາ ສູຣິເຍ ອຕ຺ຖງ຺ຄເຕ ຈາຣກໂຕ ເອກໍ ມນຸສ຺ສໍ ນີຫຣາເປຕ຺ວາ ສຕ຺ຕຸກສ຺ສ ພນ຺ຘນໍ ໂມເຈຕ຺ວາ ສຕ຺ຕຸກໍ ເສຏ຺ຐິເຄຫໍ ເປເສຕ຺ວາ ເຕນ ພນ຺ຘເນນ ອິຕຣໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ທກ຺ຂິຓທ຺ວາເຣນ ນີຫຣິຕ຺ວາ ຆາເຕສິ. ເສຏ຺ຐິທາສາປິ ສຕ຺ຕຸກໍ ຄເຫຕ຺ວາ ເສຏ຺ຐິໂນ ນິເວສນໍ ອາຄມໍສຸ. ຕໍ ທິສ຺ວາ ເສຏ຺ຐິ ‘‘ຘີຕຸ ມນໍ ປູເຣສ຺ສາມີ’’ຕິ ສຕ຺ຕຸກໍ ຄນ຺ໂຘທເກນ ນ຺ຫາເປຕ຺ວາ ສພ຺ພາລງ຺ກາຣປຏິມຓ຺ຑິຕໍ ກາເຣຕ຺ວາ ປາສາທໍ ເປເສສິ. ຠທ຺ທາປິ ‘‘ປຣິປຸຓ຺ໂຓ ເມ ສງ຺ກປ຺ໂປ’’ຕິ ອເນກາລງ຺ກາເຣນ ອລງ຺ກຣິຕ຺ວາ ຕໍ ປຣິຈຣຕິ.

ສຕ຺ຕຸໂກ ກຕິປາຫໍ ວີຕິນາເມຕ຺ວາ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ອິມິສ຺ສາ ປສາຘນຠຓ຺ຑກໍ ມຍ຺ຫໍ ຠວິສ຺ສຕິ, ເກນຈິ ອຸປາເຍນ ອິມໍ ອາຠຣຓໍ ຄເຫຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ສມີເປ ສຸເຂນ ນິສິນ຺ນກາເລ ຠທ຺ທໍ ອາຫ – ‘‘ມຍ຺ຫໍ ເອກໍ ວຈນໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ. ເສຏ຺ຐິຘີຕາ ສຫສ຺ສລາຠໍ ລຠິຕ຺ວາ ວິຍ ຕຸຏ຺ຐມານສາ ‘‘ວິສ຺ສຕ຺ຖໍ ວເທຫິ, ອຍ຺ຍາ’’ຕິ ອາຫ. ຕ຺ວໍ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ມໍ ນິສ຺ສາຍ ອິມິນາ ຊີວິຕໍ ລທ຺ຘ’’ນ຺ຕິ, ອຫໍ ປນ ຄຫິຕມຕ຺ໂຕວ ໂຈຣປປາຕປພ຺ພເຕ ອຘິວຕ຺ຖາຍ ເທວຕາຍ ‘‘ສຈາຫໍ ຊີວິຕໍ ລຠິສ຺ສາມິ, ພລິກມ຺ມໍ ເຕ ທສ຺ສາມີ’’ຕິ ອາຍາຈິໍ. ຕໍ ນິສ຺ສາຍ ມຍາ ຊີວິຕໍ ລທ຺ຘໍ, ສີຆໍ ພລິກມ຺ມໍ ສຊ຺ຊາເປຫີຕິ. ຠທ຺ທາ, ‘‘ອຫໍ ຕສ຺ສ ມນໍ ປູເຣສ຺ສາມີ’’ຕິ ພລິກມ຺ມໍ ສຊ຺ຊາເປຕ຺ວາ ສພ຺ພໍ ປສາຘນໍ ປສາເຘຕ຺ວາ ເອກຍາເນ ອາຣຸຍ຺ຫ ສາມິເກນ ສທ຺ຘິໍ ໂຈຣປປາຕປພ຺ພຕໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ປພ຺ພຕເທວຕາຍ ພລິກມ຺ມໍ ກຣິສ຺ສາມີ’’ຕິ ອຠິຣຸຫິຕຸໍ ອາຣທ຺ຘາ. ສຕ຺ຕຸໂກ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ສພ຺ເພສຸ ອຠິຣຸຫນ຺ເຕສຸ ມມ ອິມິສ຺ສາ ອາຠຣຓໍ ຄເຫຕຸໍ ນ ໂອກາໂສ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິ ຕເມວ ພລິຠາຊນໍ ຄາຫາເປຕ຺ວາ ປພ຺ພຕໍ ອຠິຣຸຫິ.

ໂສ ຠທ຺ທາຍ ສທ຺ຘິໍ ກເຖນ຺ໂຕ ປິຍກຖໍ ນ ກເຖຕິ. ສາ ອິງ຺ຄິເຕເນວ ຕສ຺ສ ອຘິປ຺ປາຍໍ ອຎ຺ຎາສິ. ອຖ ນໍ ໂສ ອາຫ – ‘‘ຠທ຺ເທ, ຕວ ອຸຕ຺ຕຣິສາຏກໍ ໂອມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ກາຍາຣຸຬ຺ຫໍ ເຕ ປສາຘນໍ ເອຕ຺ຖ ຠຓ຺ຑິກໍ ກໂຣຫີ’’ຕິ. ສາມິ ມຍ຺ຫໍ ໂກ ອປຣາໂຘຕິ? ກິໍ ປນາຫໍ, ພາເລ, ພລິກມ຺ມຕ຺ຖໍ ອາຄໂຕຕິ ສຎ຺ຎໍ ກໂຣສິ? ອຫຎ຺ຫິ ອິມິສ຺ສາ ເທວຕາຍ ຍກນໍ ອຸພ຺ພຏ຺ເຐຕ຺ວາ ທເທຍ຺ຍໍ, ພລິກມ຺ມາປເທເສນ ປນ ຕວ ອາຠຣຓໍ ຄຓ຺ຫິຕຸກາໂມ ຫຸຕ຺ວາ ອາຄໂຕມ຺ຫີຕິ. ກສ຺ສ ປນ, ອຍ຺ຍ, ປສາຘນໍ, ກສ຺ສ ອຫນ຺ຕິ? ມຍໍ ເອວຣູປໍ ນ ຊານາມ, ອຎ຺ຎໍ ຕວ ສນ຺ຕກໍ, ອຎ຺ຎໍ ມມ ສນ຺ຕກນ຺ຕິ. ສາຘຸ, ອຍ຺ຍ, ເອກໍ ປນ ເມ ອຘິປ຺ປາຍໍ ປູເຣຖ, ອລງ຺ກຕນິຍາເມເນວ ເມ ປຸຣໂຕ ຈ ປຈ຺ຉໂຕ ຈ ອາລິງ຺ຄິຕຸໍ ເທຖາຕິ. ໂສ ‘‘ສາຘູ’’ຕິ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິ. ສາ ເຕນ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕຠາວໍ ຎຕ຺ວາ ປຸຣໂຕ ອາລິງ຺ຄິຕ຺ວາ ປຈ຺ຉໂຕ ອາລິງ຺ຄນ຺ຕີ ວິຍ ຫຸຕ຺ວາ ປພ຺ພຕປປາເຕ ປາເຕສິ. ໂສ ປຕນ຺ໂຕ ອາກາເສເຍວ ຈຸຓ຺ຓວິຈຸຓ຺ໂຓ ອໂຫສິ. ຕາຍ ກຕໍ ວິຈິຕ຺ຣຠາວໍ ທິສ຺ວາ ປພ຺ພເຕ ອຘິວຕ຺ຖາ ເທວຕາ ຄຸຓກິຕ຺ຕນວເສນ ອິມາ ຄາຖາ ອາຫ –

‘‘ນ ໂສ ສພ຺ເພສຸ ຐາເນສຸ, ປຸຣິໂສ ໂຫຕິ ປຓ຺ຑິໂຕ;

ອິຕ຺ຖີປິ ປຓ຺ຑິຕາ ໂຫຕິ, ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ວິຈກ຺ຂຓາ.

‘‘ນ ໂສ ສພ຺ເພສຸ ຐາເນສຸ, ປຸຣິໂສ ໂຫຕິ ປຓ຺ຑິໂຕ;

ອິຕ຺ຖີປິ ປຓ຺ຑິຕາ ໂຫຕິ, ມຸຫຸຕ຺ຕມປິ ຈິນ຺ຕເຍ’’ຕິ. (ອປ. ເຖຣີ ໒.໓.໓໑-໓໒);

ຕໂຕ ຠທ຺ທາ ຈິນ຺ເຕສິ – ‘‘ນ ສກ຺ກາ ມຍາ ອິມິນາ ນິຍາເມນ ປຸນ ເຄຫໍ ຄນ຺ຕຸໍ, ອິໂຕວ ຄນ຺ຕ຺ວາ ເອກໍ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ ປພ຺ພຊິສ຺ສາມີ’’ຕິ, ນິຄຓ຺ຐາຣາມໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ນິຄຓ຺ເຐ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ ຍາຈິ. ອຖ ນໍ ເຕ ອາຫໍສຸ – ‘‘ເກນ ນິຍາເມນ ປພ຺ພຊ຺ຊາ ໂຫຕູ’’ຕິ? ຍໍ ຕຸມ຺ຫາກໍ ປພ຺ພຊ຺ຊາຍ ອຸຕ຺ຕມໍ, ຕເທວ ກໂຣຖາຕິ. ເຕ ‘‘ສາຘູ’’ຕິ ຕສ຺ສາ ຕາລຏ຺ຐິນາ ເກເສ ລຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ປພ຺ພາເຊສຸໍ. ເກສາ ປຸນ ວຑ຺ຒນ຺ຕາ ຣາສິຣາສິວເສນ ກຸຓ຺ຑລາວຕ຺ຕາ ຫຸຕ຺ວາ ວຑ຺ຒິໍສຸ. ສາ ເຕເນວ ກາຣເຓນ ກຸຓ຺ຑລເກສາ ນາມ ຊາຕາ. ສາ ອຕ຺ຕໂນ ປພ຺ພຊິຕຏ຺ຐາເນ ສພ຺ພສິປ຺ປໍ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫິຕ຺ວາ ‘‘ເອເຕສໍ ອິໂຕ ອຸຕ຺ຕຣິ ວິເສໂສ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ຎຕ຺ວາ ຄາມນິຄມຣາຊຘານິໂຍ ວິຈຣນ຺ຕີ ຍຕ຺ຖ ຍຕ຺ຖ ປຓ຺ຑິຕາ ອຕ຺ຖິ, ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕ຺ວາ ເຕສໍ ຊານນສິປ຺ປໍ ສພ຺ພເມວ ອຸຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ອຖສ຺ສາ ພຫູສຸ ຐາເນສຸ ສິກ຺ຂິຕຠາເວນ ປຏິວາທໍ ທາຕຸໍ ສມຕ຺ຖາ ນ ໂຫນ຺ຕິ. ສາ ອຕ຺ຕນາ ສທ຺ຘິໍ ກເຖຕຸໍ ສມຕ຺ຖໍ ອທິສ຺ວາ ຍໍ ຄາມໍ ວາ ນິຄມໍ ວາ ປວິສຕິ, ຕສ຺ສ ທ຺ວາເຣ ວາລຸກຣາສິໍ ກຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຊມ຺ພຸສາຂໍ ຐເປຕິ. ‘‘ໂຍ ມມ ວາທໍ ອາໂຣເປຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ, ໂສ ອິມໍ ສາຂໍ ມທ຺ທຕູ’’ຕິ ສມີເປ ຐິຕານໍ ທາຣການໍ ສຎ຺ຎໍ ເທຕິ. ຕໍ ສຕ຺ຕາຫມ຺ປິ ມທ຺ທນ຺ຕາ ນ ໂຫນ຺ຕິ. ອຖ ນໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປກ຺ກມຕິ.

ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ອມ຺ຫາກໍ ຠຄວາ ໂລເກ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕ຺ວາ ສາວຕ຺ຖິໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ເຊຕວເນ ວິຫຣຕິ. ກຸຓ຺ຑລເກສາປິ ໂຂ ອນຸປຸພ຺ເພນ ສາວຕ຺ຖິໍ ປຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕນຄຣໍ ປວິສມານາ ໂປຣາຓກນິຍາເມເນວ ວາລຸກາຣາສິມ຺ຫິ ສາຂໍ ຐເປຕ຺ວາ ທາຣການໍ ສຎ຺ຎໍ ທຕ຺ວາ ປາວິສິ. ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຘມ຺ມເສນາປຕິ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆ ປວິຏ຺ເຐ ເອກໂກວ ນຄຣໍ ປວິສນ຺ໂຕ ວາລຸກາຖູເປ ຊມ຺ພຸສາຂໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ກສ຺ມາ ອຍໍ ຐປິຕາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ທາຣກາ ຕໍ ກາຣຓໍ ອປຣິຫາເປຕ຺ວາ ກເຖສຸໍ. ເອວໍ ສນ຺ເຕ ອິມໍ ຄເຫຕ຺ວາ ມທ຺ທຖ, ທາຣກາຕິ. ເຕສຸ ເຖຣສ຺ສ ວຈນໍ ສຸຕ຺ວາ ເອກຈ຺ເຈ ມທ຺ທິຕຸໍ ນ ວິສຫິໍສຸ, ເອກຈ຺ເຈ ຕໍຂເຓເຍວ ມທ຺ທິຕ຺ວາ ຈຸຓ຺ຓວິຈຸຓ຺ຓໍ ອກໍສຸ. ກຸຓ຺ຑລເກສາ ຠຕ຺ຕກິຈ຺ຈໍ ກຕ຺ວາ ນິກ຺ຂມນ຺ຕີ ຕໍ ສາຂໍ ມທ຺ທິຕໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ກສ຺ເສຕໍ ກມ຺ມ’’ນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ອຖສ຺ສາ ຘມ຺ມເສນາປຕິນາ ກາຣາປິຕຠາວໍ ກຖຍິໍສຸ. ສາ ‘‘ອຕ຺ຕໂນ ຖາມໍ ອຊານນ຺ໂຕ ອິມໍ ສາຂໍ ມທ຺ທາເປຕຸໍ ໂນ ວິສຫິສ຺ສຕິ, ອທ຺ຘາ ມຫນ຺ໂຕ ເອໂສ ຠວິສ຺ສຕິ. ອຫມ຺ປິ ປນ ຂຸທ຺ທິກາ ຠວນ຺ຕີ ນ ໂສຠິສ຺ສາມິ, ອນ຺ໂຕຄາມເມວ ປວິສິຕ຺ວາ ປຣິສາຍ ສຎ຺ຎໍ ທາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີ’’ຕິ ຈິນ຺ເຕຕ຺ວາ ຕຖາ ອກາສິ. ອສີຕິກຸລສຫສ຺ສນິວາເສ ນຄເຣ ສຠາຄສຠາຄວເສນ ສພ຺ເພວ ສຎ຺ຊານິໍສູຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ເຖໂຣປິ ຠຕ຺ຕກິຈ຺ຈໍ ກຕ຺ວາ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ຣຸກ຺ຂມູເລ ນິສີທິ. ອຖາຍໍ ກຸຓ຺ຑລເກສາ ມຫາຊນປຣິວຸຕາ ເຖຣສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຏິສນ຺ຖາຣໍ ກຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ຐຕ຺ວາ, ‘‘ຠນ຺ເຕ, ຕຸມ຺ເຫຫິ ສາຂາ ມທ຺ທາປິຕາ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ອາມ, ມຍາ ມທ຺ທາປິຕາຕິ. ເອວໍ ສນ຺ເຕ ຕຸມ຺ເຫຫິ ສທ຺ຘິໍ ອມ຺ຫາກໍ ວາໂທ ໂຫຕຸ, ຠນ຺ເຕຕິ. ໂຫຕຸ, ຠທ຺ເທຕິ. ກສ຺ສ ປຸຈ຺ຉາ ໂຫຕຸ, ກສ຺ສ ວິສ຺ສຊ຺ຊນນ຺ຕິ? ປຸຈ຺ຉາ ນາມ ອມ຺ຫາກໍ ປຕ຺ຕາ, ຕ຺ວໍ ປນ ຕຸຍ຺ຫໍ ຊານນກໍ ປຸຈ຺ຉາຕິ. ສາ ເຖເຣນ ທິນ຺ນອນຸມຕິຍາ ສພ຺ພເມວ ອຕ຺ຕໂນ ຊານນກໍ ວາທໍ ປຸຈ຺ຉິ, ເຖໂຣ ສພ຺ພໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊສິ. ສາ ສພ຺ພໍ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ຕຸຓ຺ຫີ ອໂຫສິ. ອຖ ນໍ ເຖໂຣ ອາຫ – ‘‘ຕຍາ ພຫຸໍ ປຸຈ຺ຉິຕໍ, ມຍມ຺ປິ ເອກໍ ປຎ຺ຫໍ ປຸຈ຺ຉາມາ’’ຕິ. ປຸຈ຺ຉຖ, ຠນ຺ເຕຕິ. ເອກໍ ນາມ ກິນ຺ຕິ? ກຸຓ຺ຑລເກສາ ‘‘ນ ຊານາມິ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ອາຫ. ຕ຺ວໍ ເອຕ຺ຕກມ຺ປິ ນ ຊານາສິ, ອຎ຺ຎໍ ກິໍ ຊານິສ຺ສສີຕິ? ສາ ເຖຣສ຺ສ ປາເທສຸ ປຕິຕ຺ວາ ‘‘ຕຸມ຺ຫາກໍ ສຣຓໍ ຄຈ຺ຉາມິ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ອາຫ. ມມ ສຣຓຄມນກມ຺ມໍ ນຕ຺ຖິ, ສເທວເກ ໂລເກ ອຄ຺ຄປຸຄ຺ຄໂລ ຘຸຣວິຫາເຣ ວສຕິ, ຕໍ ສຣຓໍ ຄຈ຺ຉາຫີຕິ. ສາ ‘‘ເອວໍ ກຣິສ຺ສາມິ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ສາຍນ຺ຫສມເຍ ສຕ຺ຖຸ ຘມ຺ມເທສນາເວລາຍ ສຕ຺ຖຸ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຎ຺ຈປຕິຏ຺ຐິເຕນ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ເອກມນ຺ຕໍ ອຏ຺ຐາສິ. ສຕ຺ຖາ ຕສ຺ສາ ມທ຺ທິຕສງ຺ຂາຣາຍ ຈຣິຍາວເສນ ຘມ຺ມປເທ ອິມໍ ຄາຖມາຫ –

‘‘ສຫສ຺ສມປິ ເຈ ຄາຖາ, ອນຕ຺ຖປທສໍຫິຕາ;

ເອກໍ ຄາຖາປທໍ ເສຍ຺ໂຍ, ຍໍ ສຸຕ຺ວາ ອຸປສມ຺ມຕີ’’ຕິ. (ຘ. ປ. ໑໐໑);

ສາ ຄາຖາປຣິໂຍສາເນ ຍຖາຐິຕາວ ສຫ ປຏິສມ຺ຠິທາຫິ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ວາ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ ຍາຈິ. ສຕ຺ຖາ ຕສ຺ສາ ປພ຺ພຊ຺ຊໍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິ. ສາ ຠິກ຺ຂຸນຸປສ຺ສຍໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປພ຺ພຊິ. ອປຣຠາເຄ ຈຕຸປຣິສມຊ຺ເຌ ກຖາ ອຸທປາທິ – ‘‘ມຫນ຺ຕາ ວຕາຍໍ ຠທ຺ທາ ກຸຓ຺ຑລເກສາ, ຍາ ຈຕຸປ຺ປທິກຄາຖາວສາເນ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ຕາ’’ຕິ. ສຕ຺ຖາ ຕໍ ກາຣຓໍ ອຏ຺ຐຸປ຺ປຕ຺ຕິໍ ກຕ຺ວາ ເຖຣິໍ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ຎານໍ ອຄ຺ຄຏ຺ຐາເນ ຐເປສີຕິ.