ປຐມຊ຺ຌານກຖາວຓ຺ຓນາ

໖໙. ເອວນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາເຣນ. ວີຣິຍສມຕາໂຍຊນວເສນ ວີຖິປຏິປນ຺ນໍ ຠາວນາມານສໍ ປຏິຠາຄນິມິຕ຺ເຕເຍວ ຐປນວເສນ ນິມິຕ຺ຕາຠິມຸຂໍ ປຏິປາທຍໂຕ ອສ຺ສ ໂຍຄິໂນ. ອິຊ຺ຌິສ຺ສຕີຕິ ສມິຊ຺ຌິສ຺ສຕິ, ອຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອນຸໂຍຄວເສນາຕິ ຠາວນາວເສນ. ເສສານີຕິ ເສສານິ ຕີຓິ, ຈຕ຺ຕາຣິ ວາ. ປກຕິຈິຕ຺ເຕຫີຕິ ປາກຕິເກຫິ ກາມາວຈຣຈິຕ຺ເຕຫິ. ພລວ…ເປ… ຈິຕ຺ເຕກຄ຺ຄຕານິ ຠາວນາພເລນ ປຏຸຕຣສຠາວປ຺ປຕ຺ຕິຍາ. ປຣິກມ຺ມຕ຺ຕາຕິ ປຏິສງ຺ຂາຣກຕ຺ຕາ. ຍທິ ອາສນ຺ນຕ຺ຕາ ອຸປຈາຣຕາ, ໂຄຕ຺ຣຠຸໂນ ເອວ ອຸປຈາຣສມຎ຺ຎາ ສິຍາຕິ ອາຫ ‘‘ສມີປຈາຣິຕ຺ຕາ ວາ’’ຕິ. ອນຈ຺ຈາສນ຺ໂນປິ ຫິ ນາຕິທູຣປວຕ຺ຕີ ສມີປຈາຣີ ນາມ ໂຫຕິ. ອປ຺ປນໍ ອຸເປຈ຺ຈ ຈຣນ຺ຕີຕິ ອຸປຈາຣານິ. ອິໂຕ ປຸພ຺ເພ ປຣິກມ຺ມານນ຺ຕິ ນານາວຊ຺ຊນວີຖິຍໍ ປຣິກມ຺ມານໍ. ເອຕ຺ຖາຕິ ເອເຕສຸ ປຣິກມ຺ມຸປຈາຣານຸໂລມສຎ຺ຎິເຕສຸ. ສພ຺ພນ຺ຕິມນ຺ຕິ ຕຕິຍໍ, ຈຕຸຕ຺ຖໍ ວາ. ປຣິຕ຺ຕໂຄຕ຺ຕາຠິຠວນໂຕຕິ ປຣິຕ຺ຕສ຺ສ ໂຄຕ຺ຕສ຺ສ ອຠິຠວນໂຕ. ຄໍຕາຍຕີຕິ ຫິ ໂຄຕ຺ຕໍ, ‘‘ປຣິຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ປວຕ຺ຕມານໍ ອຠິຘານໍ, ພຸທ຺ຘິຎ຺ຈ ເອກໍສິກວິສຍຕາຍ ຣກ຺ຂຕີຕິ ປຣິຕ຺ຕໂຄຕ຺ຕໍ. ຍຖາ ຫິ ພຸທ຺ຘິ ອາຣມ຺ມຓຠູເຕນ ອຕ຺ເຖນ ວິນາ ນ ປວຕ຺ຕຕິ, ເອວໍ ອຠິຘານໍ ອຠິເຘຍ຺ຍຠູເຕນ. ຕສ຺ມາ ໂສ ຕານິ ຕາຍຕິ ຣກ຺ຂຕີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕໍ ປນ ມຫຄ຺ຄຕານຸຕ຺ຕຣວິຘຸຣໍ ກາມຕຓ຺ຫາຍ ໂຄຈຣຠູຕໍ ກາມາວຈຣຘມ຺ມານໍ ອາເວຓິກຣູປໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ມຫຄ຺ຄຕໂຄຕ຺ເຕປິ ອິມິນາ ນເຍນ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຠາວນໂຕຕິ ອຸປ຺ປາທນໂຕ.

ອວິເສເສນ ສພ຺ເພສໍ ສພ຺ພາ ສມຎ຺ຎາຕິ ປຐມນໂຍ ຄຫິຕຄ຺ຄຫຓໍ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘‘ອຄ຺ຄຫິຕຄ຺ຄຫເຓນາ’’ຕິອາທິ. ນານາວຊ຺ຊນປຣິກມ຺ມເມວ ປຣິກມ຺ມນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາເຍນ ‘‘ປຐມໍ ວາ ອຸປຈາຣ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ ອປ຺ປນາຈິຕ຺ຕໍ, ປຎ຺ຈມໍ ວາ ອປ຺ປນາຈິຕ຺ຕໍ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ສເຈ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ໂຄຕ຺ຣຠຸ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປຎ຺ຈມໍ ວາຕິ ວາ-ສທ຺ໂທ ອນິຍເມ. ສ຺ວາຍໍ ອນິຍໂມ ອິມິນາ ກາຣເຓນາຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຕຎ຺ຈ ໂຂ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ຎທນ຺ຘາຠິຎ຺ຎວເສນາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ຎສ຺ສ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ອປ຺ເປຕິ, ທນ຺ຘາຠິຎ຺ຎສ຺ສ ປຎ຺ຈມໍ. ກສ຺ມາ ປນ ຈຕຸຕ຺ຖໍ, ປຎ຺ຈມໍ ວາ ອປ຺ເປຕິ, ນ ຕໂຕ ປຣນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ຕໂຕ ປຣໍ ຊວນໍ ປຕຕີ’’ຕິ. ຕໂຕ ປຎ຺ຈມໂຕ ປຣໍ ຉຏ຺ຐໍ, ສຕ຺ຕມຎ຺ຈ ຊວນໍ ປຕນ຺ຕໍ ວິຍ ໂຫຕິ ປຣິກ຺ຂີຓຊວຕ຺ຕາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ຍຖາ ອລທ຺ຘາເສວນໍ ປຐມຊວນໍ ທຸພ຺ພລຕ຺ຕາ ໂຄຕ຺ຣຠຸໍ ນ ອຸປ຺ປາເທຕິ, ລທ຺ຘາເສວນໍ ປນ ພລວຠາວໂຕ ທຸຕິຍໍ, ຕຕິຍໍ ວາ ໂຄຕ຺ຣຠຸໍ ອຸປ຺ປາເທຕິ, ເອວໍ ລທ຺ຘາເສວນຕາຍ ພລວຠາວໂຕ ຉຏ຺ຐໍ, ສຕ຺ຕມມ຺ປິ ອປ຺ເປຕີຕິ ເຖຣສ຺ສ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ເຕນາຫ ‘‘ຕສ຺ມາ ຉຏ຺ເຐປິ ສຕ຺ຕເມປິ ອປ຺ປນາ ໂຫຕີ’’ຕິ. ຕນ຺ຕິ ເຖຣສ຺ສ ວຈນໍ. ສຸຕ຺ຕສຸຕ຺ຕານຸໂລມອາຈຣິຍວາເທຫິ ອນຸປຕ຺ຖມ຺ຠິຕຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອຕ຺ຕໂນມຕິມຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ‘‘ປຸຣິມາ ປຸຣິມາ ກຸສລາ ຘມ຺ມາ’’ຕິ (ປຏ຺ຐາ. ໑.໑.໑໒) ປນ ສຸຕ຺ຕປທມກາຣຓໍ ອາເສວນປຈ຺ຈຍລາຠສ຺ສ ພລວຠາເວ ອເນກນ຺ຕິກຕ຺ຕາ. ຕຖາ ຫິ ອລທ຺ຘາເສວນາປິ ປຐມເຈຕນາ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມເວທນີຍາ ໂຫຕິ, ລທ຺ຘາເສວນາ ທຸຕິຍເຈຕນາ ຍາວ ຉຏ຺ຐເຈຕນາ ອປຣາປຣິຍເວທນີຍາ. ຈຕຸຕ຺ຖປຎ຺ຈເມສຸເຍວາຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕສ຺ເສວຕ຺ຖສ຺ສ ຍຸຕ຺ຕິທສ຺ສນມຸເຂນ ນິຄມນຕ຺ຖໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ຍທິ ຉຏ຺ຐສຕ຺ຕມໍ ຊວນໍ ປຕິຕໍ ນາມ ໂຫຕິ ປຣິກ຺ຂີຓຊວຕ຺ຕາ, ກຖໍ ສຕ຺ຕມຊວນເຈຕນາ ອຸປປຊ຺ຊເວທນີຍາ, ອານນ຺ຕຣິຍາ ຈ ໂຫຕີຕິ? ນາຍໍ ວິເສໂສ ອາເສວນປຈ຺ຈຍລາເຠນ ພລປ຺ປຕ຺ຕິຍາ. ກິຎ຺ຈຣຫິ ກິຣິຍາວຕ຺ຖາວິເສສໂຕ. ກິຣິຍາວຕ຺ຖາ ຫິ ອາຣມ຺ຠມຊ຺ຌປຣິໂຍສານວເສນ ຕິວິຘາ. ຕຕ຺ຖ ຈ ປຣິໂຍສານາວຕ຺ຖາຍ ສນ຺ນິຏ຺ຐາປກເຈຕນາຠາເວນ ອຸປປຊ຺ຊເວທນີຍາທິຕາ ໂຫຕິ, ນ ພລວຠາເວນາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ປຏິສນ຺ຘິຍາ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈຍຠາວິໂນ ວິປາກສນ຺ຕານສ຺ສ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈຍຠາເວນ ຕຖາ ອຠິສງ຺ຂຕຕ຺ຕາຕິ ຈ ວທນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ຉຏ຺ຐສຕ຺ຕມານໍ ປປາຕາຠິມຸຂຕາຍ ປຣິກ຺ຂີຓຊວຕາ ນ ສກ຺ກາ ນິວາເຣຕຸໍ. ຕຖາ ຫິ ‘‘ຍຖາ ຫິ ປຸຣິໂສ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ສາ ຈ ປນ ອປ຺ປນາ. ອທ຺ຘານປຣິຈ຺ເຉໂທຕິ ກາລປຣິຈ຺ເຉໂທ. ໂສ ປເນຕ຺ຖ ສຕ຺ຕສຸ ຐາເນສຸ ກຕ຺ຖຈິ ອປຣິມາຓຈິຕ຺ຕກ຺ຂຓຕາຍ, ກຕ຺ຖຈິ ອຕິອິຕ຺ຕຣຂຓຕາຍ ນຕ຺ຖີຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ນ ເຫຕ຺ຖ ສມ຺ປຸຓ຺ຓຊວນວີຖິ ອທ຺ຘາ ລພ຺ຠຕິ. ເຕເນວາຫ ‘‘ເອຕ຺ຖ ມຄ຺ຄານນ຺ຕຣຜລ’’ນ຺ຕິອາທິ. ເສສຏ຺ຐາເນສູຕິ ປຐມປ຺ປນາ, ໂລກິຍາຠິຎ຺ຎາ, ມຄ຺ຄກ຺ຂໂຓ, ນິໂຣຘາ ວຸຏ຺ຐຫນ຺ຕສ຺ສ ຜລກ຺ຂໂຓຕິ ເອເຕສຸ ຈຕູສຸ ຐາເນສຸ.

ເອຕ຺ຕາວຕາຕິ ເອຕ຺ຕເກນ ຠາວນາກ຺ກເມນ ເອສ ໂຍຄາວຈໂຣ ປຐມໍ ຌານໍ ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊ ວິຫຣຕິ. ເອວໍ ວິຫຣຕາ ຈ ອເນນ ຕເທວ ປຐມໍ ຌານໍ ອຘິຄຕໍ ໂຫຕິ ປຖວີກສິຓນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

໗໐. ຕຕ຺ຖາຕິ ຕສ຺ມິໍ ຌານປາເຐ. ວິວິຈ຺ຈິຕ຺ວາຕິ ວິສຸໍ ຫຸຕ຺ວາ. ເຕນາຫ ‘‘ວິນາ ຫຸຕ຺ວາ ອປກ຺ກມິຕ຺ວາ’’ຕິ, ປຊຫນວເສນ ອປສກ຺ກິຕ຺ວາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ວິວິຈ຺ເຈວ ກາເມຫີຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ວິວິຈ຺ຈາ’’ຕິ ອິມິນາ ວິເວຈນໍ ຌານກ຺ຂເຓ ກາມານໍ ອຠາວມຕ຺ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ວິວິຈ຺ເຈວາ’’ຕິ ປນ ອິມິນາ ເອກໍສໂຕ ກາມານໍ ວິເວເຈຕພ຺ພຕາທີປເນນ ຕປ຺ປຏິປກ຺ຂຕາ ຌານສ຺ສ, ກາມວິເວກສ຺ສ ຈ ຌານາຘິຄມູປາຍຕາ ທສ຺ສິຕາ ໂຫຕີຕິ ອິມມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ປຐມໍ ຌານ’’ນ຺ຕິອາທິໍ ວຕ຺ວາ ຕເມວຕ຺ຖໍ ປາກຏຕຣໍ ກາຕຸໍ ‘‘ກຖ’’ນ຺ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ອນ຺ຘກາເຣ ສຕິ ປທີໂປຠາໂສ ວິຍາ’’ຕິ ເອເຕນ ຍຖາ ປທີໂປຠາສາຠາເວນ ຣຕ຺ຕິຍໍ ອນ຺ຘກາຣາຠິຠໂວ, ເອວໍ ຌານາຠາເວນ ສຕ຺ຕສນ຺ຕຕິຍໍ ກາມາຠິຠໂວຕິ ທສ຺ເສຕິ.

ເອຕນ຺ຕິ ປຸພ຺ພປເທເຍວ ອວຘາຣຓວຈນໍ. ນ ໂຂ ປນ ເອວໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ ‘‘ກາເມຫິ ເອວາ’’ຕິ ອວຘາຣຓສ຺ສ ອກຕຕ຺ຕາ. ນິສ຺ສຣນ຺ຕິ ນິຄ຺ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ ເອເຕນ, ເອຕ຺ຖ ວາຕິ ນິສ຺ສຣຓໍ. ເກ ນິຄ຺ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ? ກາມາ, ເຕສໍ ກາມານໍ ນິສ຺ສຣຓໍ ປຫານໍ ຕນ຺ນິສ຺ສຣຓໍ, ຕໂຕ. ກຖໍ ປນ ສມາເນ ວິກ຺ຂມ຺ຠເນ ກາມານເມເວຕໍ ນິສ຺ສຣຓໍ, ນ ພ຺ຍາປາທາທີນນ຺ຕິ ໂຈທນໍ ຍຸຕ຺ຕິໂຕ, ອາຄມໂຕ ຈ ໂສເຘຕຸໍ ‘‘ກາມຘາຕູ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຕ຺ຖ ກາມຘາຕຸສມຕິກ຺ກມນໂຕຕິ ສກລສ຺ສປິ ກາມຠວສ຺ສ ສມຕິກ຺ກມປຏິປທາຠາວໂຕ. ເຕນ ອິມສ຺ສ ຌານສ຺ສ ກາມປຣິຎ຺ຎາຠາວມາຫ. ກາມຣາຄປຏິປກ຺ຂໂຕຕິ ວກ຺ຂມານວິຠາຄສ຺ສ ກິເລສກາມສ຺ສ ປຈ຺ຈຕ຺ຖິກຠາວໂຕ. ເຕນ ຍຖາ ເມຕ຺ຕາ ພ຺ຍາປາທສ຺ສ, ກຣຸຓາ ວິຫິໍສາຍ, ເອວມິທໍ ຌານໍ ກາມຣາຄສ຺ສ ອຸຊຸວິປຈ຺ຈນີກຠູຕນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ. ເອວມຕ຺ຕໂນ ປວຕ຺ຕິຍາ, ວິປາກປ຺ປວຕ຺ຕິຍາ ຈ ກາມຣາຄໂຕ, ກາມຘາຕຸໂຕ ຈ ວິນິວຕ຺ຕສຠາວຕ຺ຕາ ອິທໍ ຌານໍ ວິເສສໂຕ ກາມານເມວ ນິສ຺ສຣຓໍ. ສ຺ວາຍມຕ຺ໂຖ ປາຐຄໂຕ ເອວາຕິ ອາຫ ‘‘ຍຖາຫາ’’ຕິອາທິ. ກາມຎ຺ເຈຕມຕ຺ຖໍ ທີເປຕຸໍ ປຸຣິມປເທເຍວ ອວຘາຣຓໍ ຄຫິຕໍ, ອຸຕ຺ຕຣປເທປິ ປນ ຕໍ ຄເຫຕພ຺ພເມວ ຕຖາ ອຕ຺ຖສມ຺ຠວໂຕຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອຸຕ຺ຕຣປເທປີ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິໂຕຕິ ກາມຈ຺ຉນ຺ທໂຕ. ເອສ ນິຍໂມ. ສາຘາຣຓວຈເນນາຕິ ອວິເສສວຈເນນ. ຕທງ຺ຄວິກ຺ຂມ຺ຠນສມຸຈ຺ເຉທປ຺ປຏິປສ຺ສທ຺ຘິນິສ຺ສຣຓວິເວກາ ຕທງ຺ຄວິເວກາທໂຍ. ຈິຕ຺ຕກາຍອຸປຘິວິເວກາ ຈິຕ຺ຕວິເວກາທໂຍ. ຕໂຍ ເອວ ອິຘ ຌານກຖາຍໍ ທຏ຺ຐພ຺ພາ ສມຸຈ຺ເຉທວິເວກາທີນໍ ອສມ຺ຠວໂຕ.

ນິທ຺ເທເສຕິ ມຫານິທ຺ເທເສ (ມຫານິ. ໑, ໗). ຕຕ຺ຖ ຫິ ‘‘ອຸທ຺ທານໂຕ ທ຺ເວ ກາມາ – ວຕ຺ຖຸກາມາ ກິເລສກາມາ ຈາ’’ຕິ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ ‘‘ຕຕ຺ຖ ກຕເມ ວຕ຺ຖຸກາມາ? ມນາປິຍາ ຣູປາ…ເປ… ມນາປິຍາ ໂຜຏ຺ຐພ຺ພາ’’ຕິອາທິນາ ວຕ຺ຖຸກາມາ ນິທ຺ທິຏ຺ຐາ. ເຕ ປນ ກາມີຍນ຺ຕີຕິ ກາມາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ຕຕ຺ເຖວາຕິ ນິທ຺ເທເສ ເອວ. ວິຠງ຺ເຄຕິ ຌານວິຠງ຺ເຄ (ວິຠ. ໕໖໔). ປຕ຺ຖນາກາເຣນ ປວຕ຺ໂຕ ທຸພ຺ພໂລ ໂລໂຠ ຉນ຺ທນຏ຺ເຐນ ຉນ຺ໂທ, ຕໂຕ ພລວາ ຣຎ຺ຊນຏ຺ເຐນ ຣາໂຄ, ຕໂຕປິ ພລວຕໂຣ ພຫລຣາໂຄ ຉນ຺ທຣາໂຄ. ນິມິຕ຺ຕານຸພ຺ຍຎ຺ຊນານິ ສງ຺ກປ຺ເປຕິ ເອເຕນາຕິ ສງ຺ກປ຺ໂປ, ຕຖາປວຕ຺ໂຕ ໂລໂຠ, ຕໂຕ ພລວາ ຣຎ຺ຊນຏ຺ເຐນ ຣາໂຄ, ສງ຺ກປ຺ປນວເສເນວ ປວຕ຺ໂຕ ຕໂຕປິ ພລວຕໂຣ ສງ຺ກປ຺ປຣາໂຄຕິ. ສ຺ວາຍໍ ປເຠໂທ ເອກສ຺ເສວ ໂລຠສ຺ສ ປວຕ຺ຕິອາກາຣວເສນ, ອວຕ຺ຖາເຠທວເສນ ຈ ເວທິຕພ຺ໂພ ຍຖາ ‘‘ວຈ຺ໂຉ ທມ຺ໂມ ພລີພທ຺ໂທ’’ຕິ. ອິເມ ກິເລສກາມາ. ກາເມນ຺ຕີຕິ ກາມາ, ກາເມນ຺ຕິ ເອເຕຫີຕິ ວາ.

ເອວຎ຺ຫິ ສຕີຕິ ເອວໍ ອຸຠເຍສມ຺ປິ ກາມານໍ ສງ຺ຄເຫ ສຕິ. ວຕ຺ຖຸກາເມຫິປີຕິ ‘‘ວຕ຺ຖຸກາເມຫິ ວິວິຈ຺ເຈວາ’’ຕິປິ ອຕ຺ໂຖ ຍຸຊ຺ຊຕີຕິ ເອວໍ ຍຸຊ຺ຊມານຕ຺ຖນ຺ຕຣສມຸຈ຺ຈຍຕ຺ໂຖ ປິ-ສທ຺ໂທ, ນ ກິເລສກາມສມຸຈ຺ຈຍຕ຺ໂຖ. ກສ຺ມາ? ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ກິເລສກາເມຫິ ວິເວກສ຺ສ ທຸຕິຍປເທນ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ເຕນາຕິ ວຕ຺ຖຸກາມວິເວເກນ. ກາຍວິເວໂກ ວຸຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ ປຸຕ຺ຕທາຣາທິປຣິຄ຺ຄຫວິເວກທີປນໂຕ. ປຸຣິເມນາຕິ ກາຍວິເວເກນ. ເອຕ຺ຖາຕິ ‘‘ວິວິຈ຺ເຈວ ກາເມຫິ, ວິວິຈ຺ຈ ອກຸສເລຫິ ຘມ຺ເມຫີ’’ຕິ ເອຕສ຺ມິໍ ປທທ຺ວເຍ, ອິໂຕ ວາ ນິທ຺ຘາຣິເຕ ວິເວກທ຺ວເຍ. ອກຸສລ-ສທ຺ເທນ ຍທິປິ ກິເລສກາມາ, ສພ຺ພາກຸສລາປິ ວາ ຄຫິຕາ, ສພ຺ພຖາ ປນ ກິເລສກາເມຫິ ວິເວໂກ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ອາຫ ‘‘ທຸຕິເຍນ ກິເລສກາເມຫິ ວິເວກວຈນໂຕ’’ຕິ. ທຸຕິເຍນາຕິ ຈ ຈິຕ຺ຕວິເວເກນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອເຕສນ຺ຕິ ຍຖາວຸຕ຺ຕານໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ປທານໍ, ນິທ຺ຘາຣເຓ ເຈຕໍ ສາມິວຈນໍ. ຕຓ຺ຫາທິສໍກິເລສານໍ ວຕ຺ຖຸໂນ ປຫານໍ ສໍກິເລສວຕ຺ຖຸປ຺ປຫານໍ. ໂລລຠາໂວ ນາມ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຣູປາທີສຸ ຕຓ຺ຫຸປ຺ປາໂທ, ຕສ຺ສ ເຫຕຸ ວຕ຺ຖຸກາມາ ເອວ ເວທິຕພ຺ພາ. ພາລຠາໂວ ອວິຊ຺ຊາ, ທຸຈ຺ຈິນ຺ຕິຕຈິນ຺ຕິຕາທິ ວາ, ຕສ຺ສ ອໂຍນິໂສມນສິກາໂຣ, ສພ຺ເພປິ ວາ ອກຸສລາ ຘມ຺ມາ ເຫຕຸ. ກາມຄຸຓາຘິຄມເຫຕຸປິ ປາຓາຕິປາຕາທິອສຸທ຺ຘປໂຍໂຄ ໂຫຕີຕິ ຕພ຺ພິເວເກນ ປໂຍຄສຸທ຺ຘິ ວິຠາວິຕາ. ຕຓ຺ຫາສໍກິເລສໂສຘເນນ, ວິວຏ຺ຏູປນິສ຺ສຍສໍວຑ຺ຒເນນ ຈ ອຊ຺ຌາສຍວິໂສຘນໍ ອາສຍໂປສນໍ. ກາເມສູຕິ ນິທ຺ຘາຣເຓ ຠຸມ຺ມໍ.

ອເນກເຠໂທຕິ ກາມາສວກາມຣາຄສໍໂຍຊນາທິວເສນ, ຣູປຕຓ຺ຫາທິວເສນ ຈ ອເນກປ຺ປເຠໂທ. ກາມຈ຺ຉນ຺ໂທເຍວາຕິ ກາມສຠາໂວເຍວ ຉນ຺ໂທ, ນ ກຕ຺ຕຸກມ຺ຍຕາຉນ຺ໂທ, ນາປິ ກຸສລຈ຺ຉນ຺ໂທຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຌານປຏິປກ຺ຂໂຕຕິ ຌານສ຺ສ ປຏິປກ຺ຂຠາວໂຕ ຕໍເຫຕຸ ຕນ຺ນິມິຕ຺ຕໍ ວິສຸໍ ວຸຕ຺ໂຕ. ອກຸສລຠາວສາມຎ຺ເຎນ ອຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ວິສຸໍ ສຣູເປນ ຄຫິໂຕ. ຍທິ ກິເລສກາໂມວ ປຸຣິມປເທ ວຸຕ຺ໂຕ, ກຖໍ ພຫຸວຈນນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ອເນກເຠທໂຕ’’ຕິອາທິ.

ອຎ຺ເຎສມ຺ປິ ທິຏ຺ຐິມານອຫິຣິກາໂນຕ຺ຕປ຺ປາທີນໍ, ຕໍສຫິຕຜສ຺ສາທີນຎ຺ຈ. ອຸປຣິ ວຸຈ຺ຈມານານິ ຌານງ຺ຄານິ ອຸປຣິຌານງ຺ຄານິ, ເຕສໍ ອຕ຺ຕໂນ ປຈ຺ຈນີການໍ ປຏິປກ຺ຂຠາວທສ຺ສນໂຕ ຕປ຺ປຈ຺ຈນີກນີວຣຓວຈນໍ. ນີວຣຓານິ ຫິ ຌານງ຺ຄປຈ຺ຈນີການິ ເຕສໍ ປວຕ຺ຕິນິວາຣຓໂຕ. ສມາຘິ ກາມຈ຺ຉນ຺ທສ຺ສ ປຏິປກ຺ໂຂ ຣາຄປ຺ປຓິຘິຍາ ອຸຊຸວິປຈ຺ຈນີກຠາວໂຕ, ນານາຣມ຺ມເຓຫິ ປໂລຠິຕສ຺ສ ປຣິພ຺ຠມນ຺ຕສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ສມາຘານໂຕ ຈ. ປີຕິ ພ຺ຍາປາທສ຺ສ ປຏິປກ຺ຂາ ປາໂມຊ຺ເຊນ ສມານໂຍຄກ຺ເຂມຕ຺ຕາ. ວິຕກ຺ໂກ ຖິນມິທ຺ຘສ຺ສ ປຏິປກ຺ໂຂ ໂຍນິໂສ ສງ຺ກປ຺ປນວເສນ ສວິປ຺ຜາຣປວຕ຺ຕິໂຕ. ສຸຂໍ ອວູປສມານຸຕາປສຠາວສ຺ສ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈກຸກ຺ກຸຈ຺ຈສ຺ສ ປຏິປກ຺ຂໍ ວູປສນ຺ຕສີຕລສຠາວຕ຺ຕາ. ວິຈາໂຣ ວິຈິກິຈ຺ຉາຍ ປຏິປກ຺ໂຂ ອາຣມ຺ມເຓ ອນຸມຊ຺ຊນວເສນ ປຎ຺ຎາປຏິຣູປສຠາວຕ຺ຕາ. ມຫາກຈ຺ຈານຕ຺ເຖເຣນ ເທສິຕໍ ປິຏການໍ ສໍວຓ຺ຓນາ ເປຏກໍ, ຕສ຺ມິໍ ເປຏເກ.

ປຎ຺ຈກາມຄຸຓເຠທວິສຍສ຺ສາຕິ ຣູປາທິປຎ຺ຈກາມຄຸຓວິເສສວິສຍສ຺ສ. ອາຆາຕວຕ຺ຖຸເຠທາທິວິສຍານນ຺ຕິ ພ຺ຍາປາທວິເວກວຈເນນ ‘‘ອນຕ຺ຖໍ ເມ ອຈຣີ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໓.໓໔໐; ອ. ນິ. ໙.໒໙; ວິຠ. ໙໖໐) ອາທິອາຆາຕວຕ຺ຖຸເຠທວິສຍສ຺ສ ໂທສສ຺ສ, ໂມຫາຘິເກຫິ ຖິນມິທ຺ຘາທີຫິ ວິເວກວຈເນນ ປຏິຈ຺ຉາທນວເສນ ທຸກ຺ຂາທິປຸພ຺ພນ຺ຕາທິເຠທວິສຍສ຺ສ ໂມຫສ຺ສ ວິກ຺ຂມ຺ຠນວິເວໂກ ວຸຕ຺ໂຕ. ກາມຣາຄພ຺ຍາປາທຕເທກຏ຺ຐຖິນມິທ຺ຘາທິວິກ຺ຂມ຺ຠກຎ຺ເຈຕໍ ສພ຺ພາກຸສລປຏິປກ຺ຂສຠາວຕ຺ຕາ. ສພ຺ພກຸສລານໍ ເຕນ ສຠາເວນ ສພ຺ພາກຸສລປ຺ປຫາຍກໍ ໂຫຕິ, ໂຫນ຺ຕມ຺ປິ ກາມຣາຄາທິວິກ຺ຂມ຺ຠນສຠາວເມວ ໂຫຕິ ຕໍສຠາວຕ຺ຕາຕິ ອວິເສເສຕ຺ວາ ນີວຣຓາກຸສລມູລາທີນໍ ‘‘ວິກ຺ຂມ຺ຠນວິເວໂກ ວຸຕ຺ໂຕ ໂຫຕີ’’ຕິ ອາຫ.

໗໑. ຍຖາປຈ຺ຈຍໍ ປວຕ຺ຕມານານໍ ສຠາວຘມ຺ມານໍ ນຕ຺ຖິ ກາຈິ ວສວຕ຺ຕິຕາຕິ ວສວຕ຺ຕິຠາວນິວາຣຓຕ຺ຖໍ ‘‘ວິຕກ຺ກນໍ ວິຕກ຺ໂກ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຍິທໍ ‘‘ວິຕກ຺ກນໍ ອີທິສມິທ’’ນ຺ຕິ ອາຣມ຺ມຓສ຺ສ ປຣິກປ຺ປນນ຺ຕິ ອາຫ ‘‘ອູຫນນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕີ’’ຕິ. ຍສ຺ມາ ຈິຕ຺ຕໍ ວິຕກ຺ກພເລນ ອາຣມ຺ມຓໍ ອຠິນິຣຸຬ຺ຫໍ ວິຍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ໂສ ອາຣມ຺ມຓາຠິນິໂຣປນລກ຺ຂໂຓ ວຸຕ຺ໂຕ. ຍຖາ ຫິ ໂກຈິ ຣາຊວລ຺ລຠໍ, ຕໍສມ຺ພນ຺ຘິນໍ ມິຕ຺ຕໍ ວາ ນິສ຺ສາຍ ຣາຊເຄຫໍ ອາໂຣຫຕິ ອນຸປວິສຕິ, ເອວໍ ວິຕກ຺ກໍ ນິສ຺ສາຍ ຈິຕ຺ຕໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ອາໂຣຫຕິ. ຍທິ ເອວໍ, ກຖໍ ອວິຕກ຺ກໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ອາໂຣຫຕີຕິ? ວິຕກ຺ກພເລເນວ. ຍຖາ ຫິ ໂສ ປຸຣິໂສ ປຣິຈເຍນ ເຕນ ວິນາປິ ນິຣາສງ຺ໂກ ຣາຊເຄຫໍ ປວິສຕິ, ເອວໍ ປຣິຈເຍນ ວິຕກ຺ເກນ ວິນາປິ ອວິຕກ຺ກໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ອາໂຣຫຕິ. ປຣິຈເຍນາຕິ ຈ ສນ຺ຕາເນ ປວຕ຺ຕວິຕກ຺ກຠາວນາສງ຺ຂາເຕນ ປຣິຈເຍນ. ວິຕກ຺ກສ຺ສ ຫິ ສນ຺ຕາເນ ອຠິຓ຺ຫໍ ປວຕ຺ຕສ຺ສ ວເສນ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓາຠິຣຸຫຓໍ ຈິຣປຣິຈິຕໍ. ເຕນ ຕໍ ກທາຈິ ວິຕກ຺ເກນ ວິນາປິ ຕຕ຺ຖ ປວຕ຺ຕເຕວ. ຍຖາ ຕໍ ຎາຓສຫິຕໍ ຫຸຕ຺ວາ ສມ຺ມສນວເສນ ຈິຣປຣິຈິຕໍ ກທາຈິ ຎາຓວິຣຫິຕມ຺ປິ ສມ຺ມສນວເສນ ປວຕ຺ຕຕິ, ຍຖາ ວາ ກິເລສສຫິຕໍ ຫຸຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕໍ ສພ຺ພໂສ ກິເລສຣຫິຕມ຺ປິ ປຣິຈເຍນ ກິເລສວາສນາວເສນ ປວຕ຺ຕຕິ, ເອວໍສມ຺ປທມິທໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ອາທິໂຕ, ອຠິມຸຂໍ ວາ ຫນນໍ ອາຫນນໍ. ປຣິໂຕ, ປຣິວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ວາ ອາຫນນໍ ປຣິຍາຫນນໍ. ‘‘ຣູປໍ ຣູປໍ, ປຖວີ ປຖວີ’’ຕິ ອາໂກເຏນ຺ຕສ຺ສ ວິຍ ປວຕ຺ຕິ ‘‘ອາຫນນໍ, ປຣິຍາຫນນ’’ນ຺ຕິ ຈ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອານຍນໍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອາຣມ຺ມເຓ ອຸປນຍນໍ, ອາກຑ຺ຒນໍ ວາ.

ອນຸສຎ຺ຈຣຓໍ ອນຸປຣິພ຺ຠມນໍ. ສ຺ວາຍໍ ວິເສໂສ ສນ຺ຕານມ຺ຫິ ລພ຺ຠມາໂນ ເອວ ສນ຺ຕາເນ ປາກໂຏ ໂຫຕີຕິ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ເສເສສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ. ອນຸມຊ຺ຊນໍ ອາຣມ຺ມເຓ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອນຸມສນໍ, ປຣິມຊ຺ຊນນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຖາ ຫິ ວິຈາໂຣ ‘‘ປຣິມຊ຺ຊນຫຕ຺ໂຖ ວິຍ, ສຎ຺ຈຣຓຫຕ຺ໂຖ ວິຍາ’’ຕິ ຈ ວຸຕ຺ໂຕ. ຕຕ຺ຖາຕິ ອາຣມ຺ມເຓ. ສຫຊາຕານໍ ອນຸໂຍຊນໍ ອາຣມ຺ມເຓ ອນຸວິຈາຣຓສງ຺ຂາຕອນຸມຊ຺ຊນວເສເນວ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອນຸປ຺ປພນ຺ຘນໍ ອາຣມ຺ມເຓ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອວິຈ຺ຉິນ຺ນສ຺ສ ວິຍ ປວຕ຺ຕິ. ຕຖາ ຫິ ໂສ ‘‘ອນຸສນ຺ຘານຕາ’’ຕິ (ຘ. ສ. ໘) ນິທ຺ທິຏ຺ໂຐ. ເຕເນວ ຈ ‘‘ຆຓ຺ຑານຸຣໂວ ວິຍ, ປຣິພ຺ຠມນໍ ວິຍາ’’ຕິ ຈ ວຸຕ຺ໂຕ.

ກຕ຺ຖຈີຕິ ປຐມຊ຺ຌາເນ, ປຣິຕ຺ຕຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາເທສຸ ຈ. ວິຈາຣໂຕ ໂອຬາຣິກຏ຺ເຐນ, ວິຈາຣສ຺ເສວ ຈ ປຸພ຺ພງ຺ຄມຏ຺ເຐນ ອນຸຣວໂຕ ໂອຬາຣິໂກ, ຕສ຺ສ ຈ ປຸພ຺ພງ຺ຄໂມ ຆຓ຺ຑາຠິຆາໂຕ ວິຍ ວິຕກ຺ໂກ. ຍຖາ ຫິ ຆຓ຺ຑາຠິຆາໂຕ ປຐມາຠິນິປາໂຕ ໂຫຕິ, ເອວໍ ອາຣມ຺ມຓາຠິມຸຂນິໂຣປນຏ຺ເຐນ ວິຕກ຺ໂກ ເຈຕໂສ ປຐມາຠິນິປາໂຕ ໂຫຕິ. ອຠິຆາຕ-ຄ຺ຄຫເຓນ ເຈຕ຺ຖ ອຠິຆາຕໂຊ ສທ຺ໂທ ຄຫິໂຕຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ວິປ຺ຜາຣວາຕິ ວິຈລນຍຸຕ຺ໂຕ ສປຣິປ຺ຜນ຺ໂທ. ປຣິພ຺ຠມນໍ ວິຍ ປຣິສ຺ສຍາຠາວວີມໍສນຕ຺ຖໍ. ອນຸປ຺ປພນ຺ເຘນ ປວຕ຺ຕິຍນ຺ຕິ ອຸປຈາເຣ ວາ ອປ຺ປນາຍໍ ວາ ສນ຺ຕາເນນ ປວຕ຺ຕິຍໍ. ຕຕ຺ຖ ຫິ ວິຕກ຺ໂກ ນິຈ຺ຈໂລ ຫຸຕ຺ວາ ອາຣມ຺ມຓໍ ອນຸປວິສິຕ຺ວາ ວິຍ ປວຕ຺ຕຕິ, ນ ປຐມາຠິນິປາເຕ. ປາກໂຏ ໂຫຕີຕິ ວິຕກ຺ກສ຺ສ ວິເສໂສ ອຠິນິໂຣປນາກາໂຣ ໂອຬາຣິກຕ຺ຕາ ປຐມຊ຺ຌາເນ ປາກໂຏ ໂຫຕິ, ຕທຠາວໂຕ ປຎ຺ຈກນເຍ ທຸຕິຍຊ຺ຌາເນ ວິຈາຣສ຺ສ ວິເສໂສ ອນຸມຊ຺ຊນາກາໂຣ ປາກໂຏ ໂຫຕິ.

ວາລຓ຺ຑຸປກໍ ເອຬກໂລມາທີຫິ ກຕຈຸມ຺ພຏກໍ. ອຸປ຺ປີຬນຫຕ຺ໂຖຕິ ປິຓ຺ຑສ຺ສ ອຸປ຺ປີຬນຫຕ຺ໂຖ. ຕສ຺ເສວ ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ສຎ຺ຈຣຓຫຕ຺ໂຖ. ມຓ຺ຑລນ຺ຕິ ກໍສຠາຊນາທີສຸ ກິຎ຺ຈິ ມຓ຺ຑລໍ ວຏ຺ຏເລຂໍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສ. ຍຖາ ປຸປ຺ຜຜລສາຂາທິອວຍວວິນິມຸຕ຺ໂຕ ອວິຊ຺ຊມາໂນປິ ຣຸກ຺ໂຂ ‘‘ສປຸປ຺ໂຜ ສຜໂລ’’ຕິ ໂວຫຣີຍຕິ, ເອວໍ ວິຕກ຺ກາທິອງ຺ຄວິນິມຸຕ຺ຕໍ ອວິຊ຺ຊມານມ຺ປິ ຌານໍ ‘‘ສວິຕກ຺ກໍ ສວິຈາຣ’’ນ຺ຕິ ໂວຫຣີຍຕີຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຣຸກ຺ໂຂ ວິຍາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຌານຠາວນາຍ ປຸຄ຺ຄລວເສນ ເທເສຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘‘ອິຘ ຠິກ຺ຂຸ ວິວິຈ຺ເຈວ ກາເມຫີ’’ຕິອາທິນາ ປຸຄ຺ຄລາຘິຏ຺ຐາເນນ ຌານານິ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐານີຕິ. ຍທິປິ ວິຠງ຺ເຄ ປຸຄ຺ຄລາຘິຏ຺ຐານາ ເທສນາ ກຕາ, ອຕ຺ໂຖ ປນ ຕຕ຺ຣາປິ ວິຠງ຺ເຄປິ ຍຖາ ອິຘ ‘‘ອິມິນາ ຈ ວິຕກ຺ເກນາ’’ຕິອາທິນາ ຘມ຺ມວເສນ ວຸຕ຺ໂຕ, ເອວເມວ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ, ປຣມຕ຺ຖໂຕ ປຸຄ຺ຄລສ຺ເສວ ອຠາວໂຕຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ອຕ຺ໂຖ…ເປ… ທຏ຺ຐພ຺ໂພ ຌານສມງ຺ຄິໂນ ວິຕກ຺ກວິຈາຣສມງ຺ຄິຕາທສ຺ສເນນ, ຌານສ຺ເສວ ຈ ສວິຕກ຺ກສວິຈາຣຕາຍ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາຕິ ເອວໍ ວາ ເອຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ.

ວິເວກາຕິ ວິເວກາ ເຫຕຸຠູຕາຕິ ວິເວກ-ສທ຺ທສ຺ສ ຠາວສາຘນຕໍ ສນ຺ຘາຍາຫ. ວິເວເກຕິ ກຕ຺ຕຸສາຘນຕໍ, ກມ຺ມສາຘນຕໍ ວາ. ‘‘ວິວິຕ຺ໂຕ’’ຕິ ຫິ ອິມິນາ ນີວຣເຓຫິ ວິນາຠູໂຕ ເຕຫິ ວິເວຈິໂຕຕິ ຈ ສາຘນທ຺ວຍມ຺ປິ ສງ຺ຄຫິຕເມວາຕິ.

໗໒. ປີຓຍຕີຕິ ຕປ຺ເປຕິ, ວຑ຺ເຒຕິ ວາ. ສມ຺ປິຍາຍນລກ຺ຂຓາຕິ ປຣິຕຸສ຺ສນລກ຺ຂຓາ. ປີຓນຣສາຕິ ປຣິພ຺ຣູຫນຣສາ. ຜຣຓຣສາຕິ ປຓີຕຣູເປຫິ ກາຍສ຺ສ ພ຺ຍາປນຣສາ. ອຸທຄ຺ຄຠາໂວ ໂອທຄ຺ຍໍ. ຂຸທ຺ທິກາ ລຫຸໍ ໂລມຫໍສນມຕ຺ຕໍ ກຕ຺ວາ ຠິນ຺ນາ ນ ປຸນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ຂຓິກາ ພຫຸລໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ອຸພ຺ເພຄໂຕ ຜຣຓາ ນິຈ຺ຈລຕ຺ຕາ, ຈິຣຏ຺ຐິຕິກຕ຺ຕາ ຈ ປຓີຕຕຣາ. ເຈຕິຍງ຺ຄຓໍ ຄນ຺ຕ຺ວາຕິ ປຸຓ຺ຓວລ຺ລິກວິຫາເຣ ເຈຕິຍງ຺ຄຓໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ. ປກຕິຍາ ທິຏ຺ຐາຣມ຺ມຓວເສນາຕິ ປຸພ຺ເພ ມຫາເຈຕິຍໍ ຄຫິຕາຣມ຺ມຓວເສນ. ຈິຕ຺ຣເຄຓ຺ຑຸໂກ ວິຈິຕ຺ຣາກາເຣນ ກຕເຄຓ຺ຑຸໂກ. ອຸປນິສ຺ສເຍຕິ ສມີເປ, ຕສ຺ສ ວາ ວິຫາຣສ຺ສ ນິສ຺ສຍຠູເຕ, ໂຄຈຣຏ຺ຐານຠູເຕຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຆຣາຊິເຣຕິ ເຄຫງ຺ຄເຓ. ປພ຺ພຕສິຂເຣ ກຕເຈຕິຍໍ ‘‘ອາກາສເຈຕິຍ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຄຫິຕນິມິຕ຺ເຕເນວາຕິ ເຈຕິຍວນ຺ທນໍ, ຘມ຺ມສ຺ສວນຎ຺ຈ ອຸທ຺ທິສ຺ສ ‘‘ຘຎ຺ຎາ ວຕິເມ’’ຕິອາທິນາ ຄຫິຕກຸສລນິມິຕ຺ເຕເນວ ກາຣຓຠູເຕນ. ຄຫິຕໍ ວາ ນິມິຕ຺ຕໍ ເອເຕນາຕິ ຄຫິຕນິມິຕ຺ຕໍ, ວຸຕ຺ຕາກາເຣນ ປວຕ຺ຕຈິຕ຺ຕໍ, ເຕນ ຄຫິຕນິມິຕ຺ເຕເນວ ຈິຕ຺ເຕນ ສຫ. ປກ຺ຂນ຺ທນ຺ຕິ ອນຸປວິຏ຺ຐໍ. ອນຸປຣິປ຺ຜຸຏນ຺ຕິ ອນຸ ອນຸ ສມນ຺ຕໂຕ ຜຸຏໍ, ສພ຺ພໂສ ອນຸວິສຏນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ປສ຺ສທ຺ຘິຍາ ນິມິຕ຺ຕຠາເວນ ຄພ຺ຠໍ ຄຓ຺ຫນ຺ຕີ. ປຣິປາຈນວເສນ ປຣິປາກໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີ. ອປ຺ປນາສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາວ ປີຕິ ອປ຺ປນາສມາຘິປູຣິກາ. ຂຓິກສມາຘິປູຣິກາ ຈ ອຸປຈາຣສມາຘິປູຣິກາ ຈ ອປ຺ປນາສມາຘິສ຺ສ ວິທູຣຕຣາຕິ ຕທຸຠຍໍ ອນາມສນ຺ໂຕ ‘‘ຕາສຸ ຍາ ອປ຺ປນາສມາຘິສ຺ສາ’’ຕິອາທິມາຫ. ສມາຘິສມ຺ປໂຍຄໍ ຄຕາຕິ ປຸພ຺ເພ ອຸປຈາຣສມາຘິນາ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ຫຸຕ຺ວາ ອນຸກ຺ກເມນ ວຑ຺ຒິຕ຺ວາ ອປ຺ປນາສມາຘິນາ ສມ຺ປໂຍຄໍ ຄຕາ.

໗໓. ສຸຂຍຕີຕິ ສຸຂໍ, ອຕ຺ຕນາ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ເມ ລທ຺ຘສ຺ສາເທ ກໂຣຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສ຺ວາຍໍ ກຕ຺ຕຸນິທ຺ເທໂສ ປຣິຍາຍລທ຺ໂຘ ຘມ຺ມໂຕ ອຎ຺ຎສ຺ສ ກຕ຺ຕຸ ນິວຕ຺ຕນຕ຺ໂຖ, ນິປ຺ປຣິຍາເຍນ ປນ ຠາວສາຘນເມວ ລພ຺ຠຕີຕິ ‘‘ສຸຂນໍ ສຸຂ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິຏ຺ຐສຠາວຕ຺ຕາ ຕໍສມງ຺ຄີປຸຄ຺ຄລໍ, ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ເມ ວາ ອຕ຺ຕນິ ສາທຍຕີຕິ ສາຕໍ ທ-ກາຣສ຺ສ ຕ-ກາຣໍ ກຕ຺ວາ. ສາຕໍ ‘‘ມຘຸຣ’’ນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ. ສາຕໍ ລກ຺ຂຓໍ ເອຕສ຺ສາຕິ ສາຕລກ຺ຂຓໍ. ອຸປພ຺ຣູຫນໍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມານໍ ສໍວຑ຺ຒນໍ. ທຸກ຺ຂໍ ວິຍ ອວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂາ ວິຍ ອນຊ຺ຌຸເປກ຺ຂິຕ຺ວາ ອນຸ ອນຸ ຄຓ຺ຫນໍ, ອຸປກາຣິຕາ ວາ ອນຸຄ຺ຄໂຫ. ກຕ຺ຖຈິ ປຐມຊ຺ຌານາທິເກ. ປຏິລາຠຕຸຏ຺ຐີຕິ ປຏິລາຠວເສນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກຕຸຏ຺ຐິ. ປຏິລທ຺ຘຣສານຸຠວນນ຺ຕິ ປຏິລທ຺ຘສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓຣສສ຺ສ ອນຸຠວນນ຺ຕິ ສຠາວໂຕ ປີຕິສຸຂານິ ວິຠຊິຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕິ. ຍຕ຺ຖ ປີຕິ, ຕຕ຺ຖ ສຸຂນ຺ຕິ ວິຕກ຺ກສ຺ສ ວິຍ ອິຕເຣນ ປີຕິຍາ ສຸເຂນ ອຈ຺ຈນ຺ຕສໍໂຍຄມາຫ. ‘‘ຍຕ຺ຖ ສຸຂໍ, ຕຕ຺ຖ ນ ນິຍມໂຕ ປີຕີ’’ຕິ ວິຈາຣສ຺ສ ວິຍ ວິຕກ຺ເກນ ສຸຂສ຺ສ ປີຕິຍາ ອນຈ຺ຈນ຺ຕສໍໂຍຄໍ. ເຕນ ອຈ຺ຈນ຺ຕານຈ຺ຈນ຺ຕສໍໂຍຄິຕາຍ ປີຕິສຸຂານໍ ວິເສສໍ ທສ຺ເສຕິ. ກໍ ຕາເຣນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖາຕິ ກນ຺ຕາຣໍ, ນິຣຸທກມຣຸຏ຺ຐານໍ. ວນເມວ ວນນ຺ຕໍ. ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍຕິ ອິຏ຺ຐາຣມ຺ມຓສ຺ສ ປຏິລາຠສມເຍ, ປຏິລທ຺ຘສ຺ສ ຣສານຸຠວນສມເຍ, ວນຈ຺ຉາຍາທີນໍ ສວນທສ຺ສນສມເຍ, ປເວສປຣິໂຠຄສມເຍ ຈ. ປາກຏຠາວໂຕຕິ ຍຖາກ຺ກມໍ ປີຕິສຸຂານໍ ວິຠູຕຠາວໂຕ.

ວິເວກຊໍ ປີຕິສຸຂນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ປຸຣິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ວິເວກຊນ຺ຕິ ຌານໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ປີຕິສຸຂສທ຺ທໂຕ ຈ ອຕ຺ຖິອຕ຺ຖວິເສສໂຕ ‘‘ອສ຺ສ ຌານສ຺ສ, ອສ຺ມິໍ ວາ ຌາເນ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ອ-ກາໂຣ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ທຸຕິເຍ ປີຕິສຸຂເມວ ວິເວກຊໍ. ‘‘ວິເວກຊໍປີຕິສຸຂ’’ນ຺ຕິ ຈ ອຎ຺ຎປທຕ຺ຖສມາໂສ, ປຈ຺ຈຕ຺ຕນິທ຺ເທສສ຺ສ ຈ ອໂລໂປ ກໂຕ. ໂລເປ ວາ ສຕິ ‘‘ວິເວກຊປີຕິສຸຂ’’ນ຺ຕິ ປາໂຐຕິ ອຍໍ ວິເສໂສ.

ອຸປສມ຺ປຊ຺ຊາຕິ ເອຕ຺ຖ ອຸປ-ສໍ-ສທ຺ທາ ‘‘ອຸປລພ຺ຠຕິ, ສໍຠຸຎ຺ຊຕີ’’ຕິອາທີສຸ ວິຍ ນິຣຕ຺ຖກາຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອຸປຄນ຺ຕ຺ວາ’’ຕິອາທິໍ ວຕ຺ວາ ປຸນ ເຕສໍ ສາຕ຺ຖກຠາວໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ອຸປສມ຺ປາທຍິຕ຺ວາ’’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ມາ ປຕ຺ວາ, ສາເຘຕ຺ວາຕິ ວາ ອຕ຺ໂຖ. ອິຣິຍນ຺ຕິ ກິຣິຍໍ. ວຸຕ຺ຕິອາທີນິ ຕສ຺ເສວ ເວວຈນານິ. ປາລນາຕິ ຫິ ເອກໍ ອິຣິຍາປຖພາຘນໍ ອິຣິຍາປຖນ຺ຕເຣຫິ ຣກ຺ຂຓາ.