ທກ຺ຂິຓອິນ຺ທິຍຣຏ຺ຐິກຠາວຍຸຕ຺ຕິ

ພຫູ ປນ ອາຘຸນິກາ ວິຈກ຺ຂຓາ ຘມ຺ມານນ຺ທາທໂຍ ‘‘ອາຈຣິຍພຸທ຺ຘໂຆສຕ຺ເຖໂຣ ທກ຺ຂິຓອິນ຺ທິຍຣຏ຺ຐິໂກ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ອຍໍ ປເນຕ຺ຖ ຍຸຕ຺ຕິ, ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ຫິ ອຏ຺ຐກຖາຏີກາກາຣາ ເຖຣາ ທກ຺ຂິຓອິນ຺ທິຍຣຏ຺ຐິກາເຍວ. ຕຖາ ຫິ ພຸທ຺ຘວໍສຏ຺ຐກຖາຍ ຈ ອຠິຘມ຺ມາວຕາຣຏ຺ຐກຖາຍ ຈ ວິນຍວິນິຈ຺ຉຍຏ຺ຐກຖາຍ ຈ ກາຣໂກ ອາຈຣິຍພຸທ຺ຘທຕ຺ຕຕ຺ເຖໂຣ ໂຈຬຣຏ຺ເຐ ຕມ຺ພປຓ຺ຓິນທິຍໍ ອຸຣຄນຄເຣ ຊາໂຕ ອາຈຣິຍພຸທ຺ຘໂຆເສນ ເອກກາລິໂກ ຈ. ປຣມຕ຺ຖວິນິຈ຺ຉຍ-ນາມຣູປປຣິຈ຺ເຉທ-ອຠິຘມ຺ມຕ຺ຖສງ຺ຄຫານໍ ກາຣໂກ ອາຈຣິຍອນຸຣຸທ຺ຘຕ຺ເຖໂຣ [ເອກຈ຺ເຈ ປນ ວທນ຺ຕິ-ປຣມຕ຺ຖວິນິຈ຺ຉຍກາຣໂກ ເອໂກ, ນາມຣູປປຣິຈ຺ເຉທອຠິຘມ຺ມຕ຺ຖສງ຺ຄຫານໍ ກາຣໂກ ເອໂກຕິ ທ຺ເວ ອນຸຣຸທ຺ຘຕ຺ເຖຣາຕິ] ກຎ຺ຈິວຣຣຏ຺ເຐ ກາເວຣິນຄຣຊາຕິໂກ. ຂຸທ຺ທກນິກາຍປຣິຍາປນ຺ນອຸທານາທິປາຬິຍາ ສໍວຓ຺ຓນາຠູຕາຍ ປຣມຕ຺ຖທີປນິຍາ ກາຣໂກ ອາຈຣິຍຘມ຺ມປາລຕ຺ເຖໂຣປິ ທກ຺ຂິຓອິນ຺ທິຍຣຏ຺ເຐ ກຎ຺ຈິປຸຣຊາຕິໂກ. ຕເຖວາຍມ຺ປີຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ຫິ ມໂນຣຖປູຣຓິຍາ ນາມ ອງ຺ຄຸຕ຺ຕຣຏ຺ຐກຖາຍ ນິຄມເນ –

‘‘ອາຍາຈິໂຕ ສຸມຕິນາ, ເຖເຣນ ຠທນ຺ຕໂຊຕິປາເລນ;

ກຎ຺ຈິປຸຣາທີສຸ ມຍາ, ປຸພ຺ເພ ສທ຺ຘິໍ ວສນ຺ເຕນາ’’ຕິ.

ເອຕ຺ຖ ຈ ກຎ຺ຈິປຸຣໍ ນາມ ມທຣສນຄຣສ຺ສ ອີສກໍ ປຈ຺ຉິມນິສ຺ສິເຕ ທກ຺ຂິຓທິສາຠາເຄ ປຎ຺ຈຈຕ຺ຕາລີສມິລປ຺ປມາເຓ ປເທເສ ອິທານິ ກຎ຺ຊີວຣ ອິຕິ ໂວຫຣິຕນຄຣເມວ.

ຕຖາ ປປຎ຺ຈສູທນິຍາ ນາມ ມຊ຺ຌິມຏ຺ຐກຖາຍ ນິຄມເນປິ –

‘‘ອາຍາຈິໂຕ ສຸມຕິນາ, ເຖເຣນ ພຸທ຺ຘມິຕ຺ເຕນ;

ປຸພ຺ເພ ມຍູຣທູຕ [ມຍູຣຣູປ (ສີ.), ມຍູຣສຸຕ຺ຕ (ສ຺ຍາ.)] ປຏ຺ຏນມ຺ຫິ ສທ຺ຘິໍ ວສນ຺ເຕນາ’’ຕິ – ວຸຕ຺ຕໍ.

ເອຕ຺ຖ ຈ ມຍູຣທູຕປຏ຺ຏນໍ ນາມ ອິທານິ ມທຣສນຄຣສມີເປ ມິລໂປຣ ອິຕິ ໂວຫຣິຕຏ຺ຐານນ຺ຕິ ໂປຣາຓປ຺ປວຕ຺ຕິຄເວສີຫິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ອິມາຫິ ປນ ນິຄມນຄາຖາຫິ ທກ຺ຂິຓອິນ຺ທິຍຣຏ຺ເຐເຍວ ນິວຸຕ຺ຖປຸພ຺ພຕໍ ປກາເສຕິ, ໂພຘິມຓ຺ຑສມີເປ ວາ, ມຣມ຺ມຣຏ຺ເຐ ວາ ນິວຸຕ຺ຖປຸພ຺ພຕາຍ ປກາສນຎ຺ຈ ນ ທິສ຺ສຕິ. ເຕນ ອາຈຣິຍພຸທ຺ຘໂຆໂສ ທກ຺ຂິຓອິນ຺ທິຍຣຏ຺ຐິໂກ ນ ໂຫຕີຕິ ນ ສກ຺ກາ ປຏິກ຺ຂິປິຕຸໍ.

ສມນ຺ຕປາສາທິກາຍມ຺ປິ ວິນຍຏ຺ຐກຖາຍໍ (໓, ໑໓) ອາຈຣິເຍນ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕໍ –

‘‘ຍໍ ປນ ອນ຺ຘກຏ຺ຐກຖາຍໍ ‘ອປຣິກ຺ຂິຕ຺ເຕ ປມຸເຂ ອນາປຕ຺ຕີຕິ ຠູມິຍໍ ວິນາ ຊຄຕິຍາ ປມຸຂໍ ສນ຺ຘາຍ ກຖິຕ’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ອນ຺ຘກຣຏ຺ເຐ ປາເຏກ຺ກສນ຺ນິເວສາ ເອກຈ຺ຉທນາ ຄພ຺ຠປາຬິໂຍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ.

ອິມິນາ ປນ ວຈເນນ ‘‘ອນ຺ຘກຏ຺ຐກຖາ ອນ຺ຘກຣຏ຺ຐິເກຫິ ເຖເຣຫິ ກຕາ’’ຕິ ປາກຏາ ໂຫຕິ, ອາຈຣິຍພຸທ຺ຘໂຆໂສປິ ຈ ອນ຺ຘກຏ຺ຐກຖາຍ ສນ຺ຘາຍຠາສິຕມ຺ປິ ຕນ຺ເທສິກຄພ຺ຠປາຬິສນ຺ນິເວສາກາຣມ຺ປິ ສຸຏ຺ຐຸ ຊານາຕິ, ຕສ຺ມາ ຕນ຺ເທສິໂກ ນ ໂຫຕີຕິ ນ ສກ຺ກາ ວຕ຺ຕຸນ຺ຕິ.

ຕຖາ ອິມສ຺ສປິ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ຄສ຺ສ ນິຄມເນ – ‘‘ໂມຣຓ຺ຑເຂຏກວຕ຺ຕພ຺ເພນາ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອຕ຺ຖ ຈ ເຂໂຏຕິ ປທສ຺ສ ຄາໂມຕິ ວາ, ຊານປທານໍ ກສ຺ສການໍ ນິວາໂສຕິ ວາ, ຂຸທ຺ທກນຄຣນ຺ຕິ ວາ ຕໂຍ ອຕ຺ຖາ ສກ຺ກຕາຠິຘາເນ ປກາສິຕາ, ທກ຺ຂິຓອິນ຺ທິຍຣຏ຺ເຐສຸ ຈ ຍາວຊ຺ຊຕນາປິ ຄາໂມ ເຂຑາຕິ ໂວຫຣີຍຕິ. ຕສ຺ມາ ໂມຣຓ຺ຑວ຺ຫເຍ ເຂເຏ ຊາໂຕ ໂມຣຓ຺ຑເຂຏໂກ, ໂມຣຓ຺ຑເຂຏໂກ ອິຕິ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ ໂມຣຓ຺ຑເຂຏກວຕ຺ຕພ຺ໂພ, ເຕນ ໂມຣຓ຺ຑເຂຏກວຕ຺ຕພ຺ເພນາຕິ ວຈນຕ຺ຖໍ ກຕ຺ວາ ‘‘ໂມຣຓ຺ຑຄາເມ ຊາໂຕຕິ ວຕ຺ຕພ຺ເພນ ເຖເຣນາ’’ຕິ ອຕ຺ໂຖ ຄເຫຕພ຺ໂພ. ອິທານິ ປນ ທກ຺ຂິຓອິນ຺ທິຍຣຏ຺ເຐ ຄຸນ຺ຕາຊນປເທ ນາຄາຣຊຸນໂກຓ຺ຑໂຕ ເອກປຓ຺ຓາສມິລມຕ຺ເຕ (໕໑) ອມຣວຕິໂຕ ຈ ອຏ຺ຐປຓ຺ຓາສມິລມຕ຺ເຕ (໕໘) ປເທເສ ໂກຕເນມລິປຸຣີຕິ ຈ ຄຸນ຺ທລປລ຺ລີຕິ ຈ ໂວຫຣິຕໍ ຐານທ຺ວຍມຕ຺ຖິ, ຕຕ຺ຖ ຈ ພຫູນິ ພຸທ຺ຘສາສນິກໂປຣາຓສນ຺ຕການິ ທິຏ຺ຐານິ, ເນມລີຕິ ເຕລຄຸໂວຫາໂຣ ຈ ໂມຣສ຺ສ, ຄຸນ຺ທລຸ ອິຕິ ຈ ອຓ຺ຑສ຺ສ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ຐານທ຺ວຍເມວ ປຸພ຺ເພ ໂມຣຓ຺ຑເຂໂຏຕິ ໂວຫຣິໂຕ ອາຈຣິຍພຸທ຺ຘໂຆສສ຺ສ ຊາຕິຄາໂມ ຠເວຍ຺ຍາຕິ ໂປຣາຓຏ຺ຐານຄເວສີຫິ ຄຫິໂຕ. ຍສ຺ມາ ປເນຕໍ ‘‘ໂມຣຓ຺ຑເຂຏກວຕ຺ຕພ຺ເພນາ’’ຕິ ປທໍ ‘‘ໂມຣຓ຺ຑຄາມຊາເຕນາ’’ຕິ ປທໍ ວິຍ ປາຬິນຍານຸຈ຺ຉວິກໍ ນ ໂຫຕິ, ອຎ຺ເຎຫິ ຈ ພຫູຫິ ວິເສສນປເທຫິ ເອກໂຕ ອຏ຺ຐຕ຺ວາ ວິເສສ຺ຍປທສ຺ສ ປຈ຺ຉໂຕ ວິສຸໍ ຐິຕໍ, ອາຄມຏ຺ຐກຖາທີສຸ ຈ ນ ທິສ຺ສຕິ, ຕສ຺ມາ ເອຕໍ ເກນຈິ ຕໍກາລິເກນ ອາຈຣິຍສ຺ສ ຊາຕິຏ຺ຐານໍ ສຎ຺ຊານນ຺ເຕນ ປກ຺ຂິຕ຺ຕໍ ວິຍ ທິສ຺ສຕີຕິ.

ອິເມສຸ ປນ ຕີສຸ ‘‘ອາຈຣິຍພຸທ຺ຘໂຆໂສ ໂພຘິມຓ຺ຑສມີເປ ຊາໂຕຕິ ຈ ມຣມ຺ມຣຏ຺ຐິໂກຕິ ຈ ທກ຺ຂິຓອິນ຺ທິຍຣຏ຺ຐິໂກ’’ຕິ ຈ ວຸຕ຺ຕວຈເນສຸ ປຈ຺ຉິມເມວ ພລວຕຣໍ ໂຫຕິ ອາຈຣິຍສ຺ເສວ ວຈນນິສ຺ສິຕຕ຺ຕາ, ຕສ຺ມາ ຕເທວ ນິສ຺ສາຍ ອາຈຣິຍພຸທ຺ຘໂຆສຕ຺ເຖຣສ຺ສ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ ເອວໍ ເວທິຕພ຺ພາ.