໘. ອນຸສ຺ສຕິກມ຺ມຏ຺ຐານນິທ຺ເທໂສ

ມຣຓສ຺ສຕິກຖາ

໑໖໗. ອິທານິ ອິໂຕ ອນນ຺ຕຣາຍ ມຣຓສ຺ສຕິຍາ ຠາວນານິທ຺ເທໂສ ອນຸປ຺ປຕ຺ໂຕ. ຕຕ຺ຖ ມຣຓນ຺ຕິ ເອກຠວປຣິຍາປນ຺ນສ຺ສ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ອຸປຈ຺ເຉໂທ. ຍໍ ປເນຕໍ ອຣຫນ຺ຕານໍ ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂສມຸຈ຺ເຉທສງ຺ຂາຕໍ ສມຸຈ຺ເຉທມຣຓໍ, ສງ຺ຂາຣານໍ ຂຓຠງ຺ຄສງ຺ຂາຕໍ ຂຓິກມຣຓໍ, ຣຸກ຺ໂຂ ມໂຕ ໂລຫໍ ມຕນ຺ຕິອາທີສຸ ສມ຺ມຸຕິມຣຓຎ຺ຈ, ນ ຕໍ ອິຘ ອຘິປ຺ເປຕໍ.

ຍມ຺ປິ ເຈຕໍ ອຘິປ຺ເປຕໍ, ຕໍ ກາລມຣຓໍ ອກາລມຣຓນ຺ຕິ ທຸວິຘໍ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ກາລມຣຓໍ ປຸຎ຺ຎກ຺ຂເຍນ ວາ ອາຍຸກ຺ຂເຍນ ວາ ອຸຠຍກ຺ຂເຍນ ວາ ໂຫຕິ. ອກາລມຣຓໍ ກມ຺ມຸປຈ຺ເຉທກກມ຺ມວເສນ.

ຕຕ຺ຖ ຍໍ ວິຊ຺ຊມານາຍປິ ອາຍຸສນ຺ຕານຊນກປຈ຺ຈຍສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ເກວລໍ ປຏິສນ຺ຘິຊນກສ຺ສ ກມ຺ມສ຺ສ ວິປກ຺ກວິປາກຕ຺ຕາ ມຣຓໍ ໂຫຕິ, ອິທໍ ປຸຎ຺ຎກ຺ຂເຍນ ມຣຓໍ ນາມ. ຍໍ ຄຕິກາລາຫາຣາທິສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ອຠາເວນ ອຊ຺ຊຕນກາລປຸຣິສານໍ ວິຍ ວສ຺ສສຕມຕ຺ຕປຣິມາຓສ຺ສ ອາຍຸໂນ ຂຍວເສນ ມຣຓໍ ໂຫຕິ, ອິທໍ ອາຍຸກ຺ຂເຍນ ມຣຓໍ ນາມ. ຍໍ ປນ ທູສີມາຣກລາພຸຣາຊາທີນໍ ວິຍ ຕງ຺ຂຓຎ຺ເຎວ ຐານາຈາວນສມຕ຺ເຖນ ກມ຺ມຸນາ ອຸປຈ຺ຉິນ຺ນສນ຺ຕານານໍ, ປຸຣິມກມ຺ມວເສນ ວາ ສຕ຺ຖຫຣຓາທີຫິ ອຸປກ຺ກເມຫິ ອຸປຈ຺ຉິຊ຺ຊມານສນ຺ຕານານໍ ມຣຓໍ ໂຫຕິ, ອິທໍ ອກາລມຣຓໍ ນາມ. ຕໍ ສພ຺ພມ຺ປິ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາເຣນ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍຸປຈ຺ເຉເທນ ສງ຺ຄຫິຕໍ. ອິຕິ ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍຸປຈ຺ເຉທສງ຺ຂາຕສ຺ສ ມຣຓສ຺ສ ສຣຓໍ ມຣຓສ຺ສຕິ.

໑໖໘. ຕໍ ຠາເວຕຸກາເມນ ຣໂຫຄເຕນ ປຏິສລ຺ລີເນນ ‘‘ມຣຓໍ ຠວິສ຺ສຕິ, ຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ອຸປຈ຺ຉິຊ຺ຊິສ຺ສຕີ’’ຕິ ວາ, ‘‘ມຣຓໍ ມຣຓ’’ນ຺ຕິ ວາ ໂຍນິໂສ ມນສິກາໂຣ ປວຕ຺ເຕຕພ຺ໂພ. ອໂຍນິໂສ ປວຕ຺ຕຍໂຕ ຫິ ອິຏ຺ຐຊນມຣຓານຸສ຺ສຣເຓ ໂສໂກ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ວິຊາຕມາຕຸຍາ ປິຍປຸຕ຺ຕມຣຓານຸສ຺ສຣເຓ ວິຍ. ອນິຏ຺ຐຊນມຣຓານຸສ຺ສຣເຓ ປາໂມຊ຺ຊໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ເວຣີນໍ ເວຣິມຣຓານຸສ຺ສຣເຓ ວິຍ. ມຊ຺ຌຕ຺ຕຊນມຣຓານຸສ຺ສຣເຓ ສໍເວໂຄ ນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ມຕກເຬວຣທສ຺ສເນ ຉວຑາຫກສ຺ສ ວິຍ. ອຕ຺ຕໂນ ມຣຓານຸສ຺ສຣເຓ ສນ຺ຕາໂສ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕາສິກໍ ວຘກໍ ທິສ຺ວາ ຠີຣຸກຊາຕິກສ຺ສ ວິຍ. ຕເທຕໍ ສພ຺ພມ຺ປິ ສຕິສໍເວຄຎາຓວິຣຫໂຕ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຫຕມຕສຕ຺ເຕ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ທິຏ຺ຐປຸພ຺ພສມ຺ປຕ຺ຕີນໍ ສຕ຺ຕານໍ ມຕານໍ ມຣຓໍ ອາວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ສຕິຎ຺ຈ ສໍເວຄຎ຺ຈ ຎາຓຎ຺ຈ ໂຍເຊຕ຺ວາ ‘‘ມຣຓໍ ຠວິສ຺ສຕີ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ມນສິກາໂຣ ປວຕ຺ເຕຕພ຺ໂພ. ເອວໍ ປວຕ຺ເຕນ຺ໂຕ ຫິ ໂຍນິໂສ ປວຕ຺ເຕຕິ, ອຸປາເຍນ ປວຕ຺ເຕຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອວໍ ປວຕ຺ຕຍໂຕເຍວ ຫິ ເອກຈ຺ຈສ຺ສ ນີວຣຓານິ ວິກ຺ຂມ຺ຠນ຺ຕິ, ມຣຓາຣມ຺ມຓາ ສຕິ ສຓ຺ຐາຕິ, ອຸປຈາຣປ຺ປຕ຺ຕເມວ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ໂຫຕິ.

໑໖໙. ຍສ຺ສ ປນ ເອຕ຺ຕາວຕາ ນ ໂຫຕິ, ເຕນ ວຘກປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານໂຕ, ສມ຺ປຕ຺ຕິວິປຕ຺ຕິໂຕ, ອຸປສໍຫຣຓໂຕ, ກາຍພຫຸສາຘາຣຓໂຕ, ອາຍຸທຸພ຺ພລໂຕ, ອນິມິຕ຺ຕໂຕ, ອທ຺ຘານປຣິຈ຺ເຉທໂຕ, ຂຓປຣິຕ຺ຕໂຕຕິ ອິເມຫິ ອຏ຺ຐຫາກາເຣຫິ ມຣຓໍ ອນຸສ຺ສຣິຕພ຺ພໍ.

ຕຕ຺ຖ ວຘກປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານໂຕຕິ ວຘກສ຺ສ ວິຍ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານໂຕ. ຍຖາ ຫິ ອິມສ຺ສ ສີສໍ ຉິນ຺ທິສ຺ສາມີຕິ ອສິໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຄີວາຍ ຈາຣຍມາໂນ ວຘໂກ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິໂຕວ ໂຫຕິ, ເອວໍ ມຣຓມ຺ປິ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິຕເມວາຕິ ອນຸສ຺ສຣິຕພ຺ພໍ. ກສ຺ມາ? ສຫ ຊາຕິຍາ ອາຄຕໂຕ, ຊີວິຕຫຣຓໂຕ ຈ. ຍຖາ ຫິ ອຫິຈ຺ຉຕ຺ຕກມກຸຬໍ ມຕ຺ຖເກນ ປໍສຸໍ ຄເຫຕ຺ວາວ ອຸຄ຺ຄຈ຺ຉຕິ, ເອວໍ ສຕ຺ຕາ ຊຣາມຣຓໍ ຄເຫຕ຺ວາວ ນິພ຺ພຕ຺ຕນ຺ຕິ. ຕຖາ ຫິ ເນສໍ ປຏິສນ຺ຘິຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປາທານນ຺ຕຣເມວ ຊຣໍ ປຕ຺ວາ ປພ຺ພຕສິຂຣໂຕ ປຕິຕສິລາ ວິຍ ຠິຊ຺ຊຕິ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຂນ຺ເຘຫິ. ເອວໍ ຂຓິກມຣຓໍ ຕາວ ສຫ ຊາຕິຍາ ອາຄຕໍ. ຊາຕສ຺ສ ປນ ອວສ຺ສໍ ມຣຓໂຕ ອິຘາຘິປ຺ເປຕມຣຓມ຺ປິ ສຫ ຊາຕິຍາ ອາຄຕໍ. ຕສ຺ມາ ເອສ ສຕ຺ໂຕ ຊາຕກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍຖາ ນາມ ອຸຏ຺ຐິໂຕ ສູຣິໂຍ ອຕ຺ຖາຠິມຸໂຂ ຄຈ຺ຉເຕວ, ຄຕຄຕຏ຺ຐານໂຕ ອີສກມ຺ປິ ນ ນິວຕ຺ຕຕິ. ຍຖາ ວາ ນທີ ປພ຺ພເຕຍ຺ຍາ ສີຆໂສຕາ ຫາຣຫາຣິນີ ສນ຺ທເຕວ ວຕ຺ຕເຕວ ອີສກມ຺ປິ ນ ນິວຕ຺ຕຕິ, ເອວໍ ອີສກມ຺ປິ ອນິວຕ຺ຕມາໂນ ມຣຓາຠິມຸໂຂວ ຍາຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ –

‘‘ຍເມກຣຕ຺ຕິໍ ປຐມໍ, ຄພ຺ເຠ ວສຕິ ມາຓໂວ;

ອພ຺ຠຸຏ຺ຐິໂຕວ ໂສ ຍາຕິ, ສ ຄຈ຺ຉໍ ນ ນິວຕ຺ຕຕີ’’ຕິ. (ຊາ. ໑.໑໕.໓໖໓);

ເອວໍ ຄຈ຺ຉໂຕ ຈສ຺ສ ຄິມ຺ຫາຠິຕຕ຺ຕານໍ ກຸນ຺ນທີນໍ ຂໂຍ ວິຍ, ປາໂຕ ອາໂປຣສານຸຄຕພນ຺ຘນານໍ ທຸມປ຺ຜລານໍ ປຕນໍ ວິຍ, ມຸຄ຺ຄຣາຠິຕາຬິຕານໍ ມຕ຺ຕິກຠາຊນານໍ ເຠໂທ ວິຍ, ສູຣິຍຣສ຺ມິສມ຺ຜຸຏ຺ຐານໍ ອຸສ຺ສາວພິນ຺ທູນໍ ວິທ຺ຘໍສນໍ ວິຍ ຈ ມຣຓເມວ ອາສນ຺ນໍ ໂຫຕິ. ເຕນາຫ –

‘‘ອຈ຺ຈຍນ຺ຕິ ອໂຫຣຕ຺ຕາ, ຊີວິຕມຸປຣຸຊ຺ຌຕິ;

ອາຍຸ ຂີຍຕິ ມຈ຺ຈານໍ, ກຸນ຺ນທີນໍວ ໂອທກໍ. (ສໍ. ນິ. ໑.໑໔໖);

‘‘ຜລານມິວ ປກ຺ການໍ, ປາໂຕ ປປຕໂຕ ຠຍໍ;

ເອວໍ ຊາຕານ ມຈ຺ຈານໍ, ນິຈ຺ຈໍ ມຣຓໂຕ ຠຍໍ.

‘‘ຍຖາປິ ກຸມ຺ຠກາຣສ຺ສ, ກຕໍ ມຕ຺ຕິກຠາຊນໍ;

ຂຸທ຺ທກຎ຺ຈ ມຫນ຺ຕຎ຺ຈ, ຍໍ ປກ຺ກໍ ຍຎ຺ຈ ອາມກໍ;

ສພ຺ພໍ ເຠທນປຣິຍນ຺ຕໍ, ເອວໍ ມຈ຺ຈານ ຊີວິຕໍ’. (ສຸ. ນິ. ໕໘໑-໕໘໒);

‘‘ອຸສ຺ສາໂວວ ຕິຓຄ຺ຄມ຺ຫິ, ສູຣິຍຸຄ຺ຄມນໍ ປຕິ;

ເອວມາຍຸ ມນຸສ຺ສານໍ, ມາ ມໍ ອມ຺ມ ນິວາຣຍາ’’ຕິ. (ຊາ. ໑.໑໑.໗໙);

ເອວໍ ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕາສິໂກ ວຘໂກ ວິຍ ສຫ ຊາຕິຍາ ອາຄຕໍ ປເນຕໍ ມຣຓໍ ຄີວາຍ ອສິໍ ຈາຣຍມາໂນ ໂສ ວຘໂກ ວິຍ ຊີວິຕໍ ຫຣຕິເຍວ, ນ ອຫຣິຕ຺ວາ ນິວຕ຺ຕຕິ. ຕສ຺ມາ ສຫ ຊາຕິຍາ ອາຄຕໂຕ, ຊີວິຕຫຣຓໂຕ ຈ ອຸກ຺ຂິຕ຺ຕາສິໂກ ວຘໂກ ວິຍ ມຣຓມ຺ປິ ປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐິຕເມວາຕິ ເອວໍ ວຘກປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານໂຕ ມຣຓໍ ອນຸສ຺ສຣິຕພ຺ພໍ.

໑໗໐. ສມ຺ປຕ຺ຕິວິປຕ຺ຕິໂຕຕິ ອິຘ ສມ຺ປຕ຺ຕິ ນາມ ຕາວເທວ ໂສຠຕິ, ຍາວ ນໍ ວິປຕ຺ຕິ ນາຠິຠວຕິ, ນ ຈ ສາ ສມ຺ປຕ຺ຕິ ນາມ ອຕ຺ຖິ, ຍາ ວິປຕ຺ຕິໍ ອຕິກ຺ກມ຺ມ ຕິຏ຺ເຐຍ຺ຍ. ຕຖາ ຫິ –

‘‘ສກລໍ ເມທິນິໍ ຠຸຕ຺ວາ, ທຕ຺ວາ ໂກຏິສຕໍ ສຸຂີ;

ອຑ຺ຒາມລກມຕ຺ຕສ຺ສ, ອນ຺ເຕ ອິສ຺ສຣຕໍ ຄໂຕ.

‘‘ເຕເນວ ເທຫພນ຺ເຘນ, ປຸຎ຺ຎມ຺ຫິ ຂຍມາຄເຕ;

ມຣຓາຠິມຸໂຂ ໂສປິ, ອໂສໂກ ໂສກມາຄໂຕ’’ຕິ.

ອປິຈ ສພ຺ພໍ ອາໂຣຄ຺ຍໍ ພ຺ຍາຘິປຣິໂຍສານໍ, ສພ຺ພໍ ໂຍພ຺ພນໍ ຊຣາປຣິໂຍສານໍ, ສພ຺ພໍ ຊີວິຕໍ ມຣຓປຣິໂຍສານໍ, ສພ຺ໂພເຍວ ໂລກສນ຺ນິວາໂສ ຊາຕິຍາ ອນຸຄໂຕ, ຊຣາຍ ອນຸສໂຏ, ພ຺ຍາຘິນາ ອຠິຠູໂຕ, ມຣເຓນ ອພ຺ຠາຫໂຕ. ເຕນາຫ –

‘‘ຍຖາປິ ເສລາ ວິປຸລາ, ນຠໍ ອາຫຈ຺ຈ ປພ຺ພຕາ;

ສມນ຺ຕາ ອນຸປຣິເຍຍ຺ຍຸໍ, ນິປ຺ໂປເຖນ຺ຕາ ຈຕຸທ຺ທິສາ.

‘‘ເອວໍ ຊຣາ ຈ ມຈ຺ຈຸ ຈ, ອຘິວຕ຺ຕນ຺ຕິ ປາຓິເນ;

ຂຕ຺ຕິເຍ ພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ເວສ຺ເສ, ສຸທ຺ເທ ຈຓ຺ຑາລປຸກ຺ກຸເສ;

ນ ກິຎ຺ຈິ ປຣິວຊ຺ເຊຕິ, ສພ຺ພເມວາຠິມທ຺ທຕິ.

‘‘ນ ຕຕ຺ຖ ຫຕ຺ຖີນໍ ຠູມິ, ນ ຣຖານໍ ນ ປຕ຺ຕິຍາ;

ນ ຈາປິ ມນ຺ຕຍຸທ຺ເຘນ, ສກ຺ກາ ເຊຕຸໍ ຘເນນ ວາ’’ຕິ. (ສໍ. ນິ. ໑.໑໓໖);

ເອວໍ ຊີວິຕສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ມຣຓວິປຕ຺ຕິປຣິໂຍສານຕໍ ວວຕ຺ຖເປນ຺ເຕນ ສມ຺ປຕ຺ຕິວິປຕ຺ຕິໂຕ ມຣຓໍ ອນຸສ຺ສຣິຕພ຺ພໍ.

໑໗໑. ອຸປສໍຫຣຓໂຕຕິ ປເຣຫິ ສທ຺ຘິໍ ອຕ຺ຕໂນ ອຸປສໍຫຣຓໂຕ. ຕຕ຺ຖ ສຕ຺ຕຫາກາເຣຫິ ອຸປສໍຫຣຓໂຕ ມຣຓໍ ອນຸສ຺ສຣິຕພ຺ພໍ, ຍສມຫຕ຺ຕໂຕ, ປຸຎ຺ຎມຫຕ຺ຕໂຕ, ຖາມມຫຕ຺ຕໂຕ, ອິທ຺ຘິມຫຕ຺ຕໂຕ, ປຎ຺ຎາມຫຕ຺ຕໂຕ, ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘໂຕ, ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘໂຕຕິ. ກຖໍ? ອິທໍ ມຣຓໍ ນາມ ມຫາຍສານໍ ມຫາປຣິວາຣານໍ ສມ຺ປນ຺ນຘນວາຫນານໍ ມຫາສມ຺ມຕມນ຺ຘາຕຸມຫາສຸທສ຺ສນ ທຬ຺ຫເນມິ ນິມິປ຺ປຠຸຕີນມ຺ປິ ອຸປຣິ ນິຣາສງ຺ກເມວ ປຕິຕໍ, ກິມງ຺ຄໍ ປນ ມຍ຺ຫໍ ອຸປຣິ ນ ປຕິສ຺ສຕິ?

ມຫາຍສາ ຣາຊວຣາ, ມຫາສມ຺ມຕອາທໂຍ;

ເຕປິ ມຈ຺ຈຸວສໍ ປຕ຺ຕາ, ມາທິເສສຸ ກຖາວ ກາຕິ.

ເອວໍ ຕາວ ຍສມຫຕ຺ຕໂຕ ອນຸສ຺ສຣິຕພ຺ພໍ.

ກຖໍ ປຸຎ຺ຎມຫຕ຺ຕໂຕ?

ໂຊຕິໂກ ຊຏິໂລ ອຸຄ຺ໂຄ, ເມຓ຺ຑໂກ ອຖ ປຸຓ຺ຓໂກ;

ເອເຕ ຈຎ຺ເຎ ຈ ເຍ ໂລເກ, ມຫາປຸຎ຺ຎາຕິ ວິສ຺ສຸຕາ;

ສພ຺ເພ ມຣຓມາປນ຺ນາ, ມາທິເສສຸ ກຖາວ ກາຕິ.

ເອວໍ ປຸຎ຺ຎມຫຕ຺ຕໂຕ ອນຸສ຺ສຣິຕພ຺ພໍ.

ກຖໍ ຖາມມຫຕ຺ຕໂຕ?

ວາສຸເທໂວ ພລເທໂວ, ຠີມເສໂນ ຍຸຘິຏ຺ຐິໂລ;

ຈານຸໂຣ ໂຍ ມຫາມລ຺ໂລ, ອນ຺ຕກສ຺ສ ວສໍ ຄຕາ.

ເອວໍ ຖາມພລູເປຕາ, ອິຕິ ໂລກມ຺ຫິ ວິສ຺ສຸຕາ;

ເອເຕປິ ມຣຓໍ ຍາຕາ, ມາທິເສສຸ ກຖາວ ກາຕິ.

ເອວໍ ຖາມມຫຕ຺ຕໂຕ ອນຸສ຺ສຣິຕພ຺ພໍ.

ກຖໍ ອິທ຺ຘິມຫຕ຺ຕໂຕ?

ປາທງ຺ຄຸຏ຺ຐກມຕ຺ເຕນ, ເວຊຍນ຺ຕມກມ຺ປຍິ;

ໂຍ ນາມິທ຺ຘິມຕໍ ເສຏ຺ໂຐ, ທຸຕິໂຍ ອຄ຺ຄສາວໂກ.

ໂສປິ ມຈ຺ຈຸມຸຂໍ ໂຆຣໍ, ມິໂຄ ສີຫມຸຂໍ ວິຍ;

ປວິຏ຺ໂຐ ສຫ ອິທ຺ຘີຫິ, ມາທິເສສຸ ກຖາວ ກາຕິ.

ເອວໍ ອິທ຺ຘິມຫຕ຺ຕໂຕ ອນຸສ຺ສຣິຕພ຺ພໍ.

ກຖໍ ປຎ຺ຎາມຫຕ຺ຕໂຕ?

ໂລກນາຖໍ ຐເປຕ຺ວານ, ເຍ ຈຎ຺ເຎ ອຕ຺ຖິ ປາຓິໂນ;

ປຎ຺ຎາຍ ສາຣິປຸຕ຺ຕສ຺ສ, ກລໍ ນາຄ຺ຆນ຺ຕິ ໂສຬສິໍ.

ເອວໍ ນາມ ມຫາປຎ຺ໂຎ, ປຐໂມ ອຄ຺ຄສາວໂກ;

ມຣຓສ຺ສ ວສໍ ປຕ຺ໂຕ, ມາທິເສສຸ ກຖາວ ກາຕິ.

ເອວໍ ປຎ຺ຎາມຫຕ຺ຕໂຕ ອນຸສ຺ສຣິຕພ຺ພໍ.

ກຖໍ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘໂຕ? ເຍປິ ເຕ ອຕ຺ຕໂນ ຎາຓວີຣິຍພເລນ ສພ຺ພກິເລສສຕ຺ຕຸນິມ຺ມຖນໍ ກຕ຺ວາ ປຈ຺ເຈກໂພຘິໍ ປຕ຺ຕາ ຂຄ຺ຄວິສາຓກປ຺ປາ ສຍມ຺ຠຸໂນ, ເຕປິ ມຣຓໂຕ ນ ມຸຕ຺ຕາ, ກຸໂຕ ປນາຫໍ ມຸຈ຺ຈິສ຺ສາມີຕິ.

ຕໍ ຕໍ ນິມິຕ຺ຕມາຄມ຺ມ, ວີມໍສນ຺ຕາ ມເຫສໂຍ;

ສຍມ຺ຠຸຎ຺ຎາຓເຕເຊນ, ເຍ ປຕ຺ຕາ ອາສວກ຺ຂຍໍ.

ເອກຈຣິຍນິວາເສນ, ຂຄ຺ຄສິງ຺ຄສມູປມາ;

ເຕປິ ນາຕິຄຕາ ມຈ຺ຈຸໍ, ມາທິເສສຸ ກຖາວ ກາຕິ.

ເອວໍ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘໂຕ ອນຸສ຺ສຣິຕພ຺ພໍ.

ກຖໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘໂຕ? ໂຍປິ ໂສ ຠຄວາ ອສີຕິອນຸພ຺ຍຎ຺ຊນປຏິມຓ຺ຑິຕທ຺ວຕ຺ຕິໍສມຫາປຸຣິສລກ຺ຂຓວິຈິຕ຺ຣຣູປກາໂຍ ສພ຺ພາກາຣປຣິສຸທ຺ຘສີລກ຺ຂນ຺ຘາທິຄຸຓຣຕນສມິທ຺ຘຘມ຺ມກາໂຍ ຍສມຫຕ຺ຕປຸຎ຺ຎມຫຕ຺ຕຖາມມຫຕ຺ຕອິທ຺ຘິມຫຕ຺ຕປຎ຺ຎາມຫຕ຺ຕານໍ ປາຣໍ ຄໂຕ ອສໂມ ອສມສໂມ ອປ຺ປຏິປຸຄ຺ຄໂລ ອຣຫໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ, ໂສປິ ສລິລວຸຏ຺ຐິນິປາເຕນ ມຫາອຄ຺ຄິກ຺ຂນ຺ໂຘ ວິຍ ມຣຓວຸຏ຺ຐິນິປາເຕນ ຐານໂສ ວູປສນ຺ໂຕ.

ເອວໍ ມຫານຸຠາວສ຺ສ, ຍໍ ນາເມຕໍ ມເຫສິໂນ;

ນ ຠເຍນ ນ ລຊ຺ຊາຍ, ມຣຓໍ ວສມາຄຕໍ.

ນິລ຺ລຊ຺ຊໍ ວີຕສາຣຊ຺ຊໍ, ສພ຺ພສຕ຺ຕາຠິມທ຺ທນໍ;

ຕຍິທໍ ມາທິສໍ ສຕ຺ຕໍ, ກຖໍ ນາຠິຠວິສ຺ສຕີຕິ.

ເອວໍ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘໂຕ ອນຸສ຺ສຣິຕພ຺ພໍ.

ຕສ຺ເສວໍ ຍສມຫຕ຺ຕຕາທິສມ຺ປນ຺ເນຫິ ປເຣຫິ ສທ຺ຘິໍ ມຣຓສາມຎ຺ຎຕາຍ ອຕ຺ຕານໍ ອຸປສໍຫຣິຕ຺ວາ ເຕສໍ ວິຍ ສຕ຺ຕວິເສສານໍ ມຍ຺ຫມ຺ປິ ມຣຓໍ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ອນຸສ຺ສຣໂຕ ອຸປຈາຣປ຺ປຕ຺ຕໍ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ໂຫຕີຕິ. ເອວໍ ອຸປສໍຫຣຓໂຕ ມຣຓໍ ອນຸສ຺ສຣິຕພ຺ພໍ.

໑໗໒. ກາຍພຫຸສາຘາຣຓໂຕຕິ ອຍໍ ກາໂຍ ພຫຸສາຘາຣໂຓ. ອສີຕິຍາ ຕາວ ກິມິກຸລານໍ ສາຘາຣໂຓ, ຕຕ຺ຖ ຉວິນິສ຺ສິຕາ ປາຓາ ຉວິໍ ຂາທນ຺ຕິ, ຈມ຺ມນິສ຺ສິຕາ ຈມ຺ມໍ ຂາທນ຺ຕິ, ມໍສນິສ຺ສິຕາ ມໍສໍ ຂາທນ຺ຕິ, ນ຺ຫາຣຸນິສ຺ສິຕາ ນ຺ຫາຣຸໍ ຂາທນ຺ຕິ, ອຏ຺ຐິນິສ຺ສິຕາ ອຏ຺ຐິໍ ຂາທນ຺ຕິ, ມິຎ຺ຊນິສ຺ສິຕາ ມິຎ຺ຊໍ ຂາທນ຺ຕິ. ຕຕ຺ເຖວ ຊາຍນ຺ຕິ ຊີຍນ຺ຕິ ມີຍນ຺ຕິ, ອຸຈ຺ຈາຣປສ຺ສາວໍ ກໂຣນ຺ຕິ. ກາໂຍວ ເນສໍ ສູຕິຆຣຎ຺ເຈວ ຄິລານສາລາ ຈ ສຸສານຎ຺ຈ ວຈ຺ຈກຸຏິ ຈ ປສ຺ສາວໂທຓິກາ ຈ. ສ຺ວາຍໍ ເຕສມ຺ປິ ກິມິກຸລານໍ ປໂກເປນ ມຣຓໍ ນິຄຈ຺ຉຕິເຍວ. ຍຖາ ຈ ອສີຕິຍາ ກິມິກຸລານໍ, ເອວໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕິການໍເຍວ ອເນກສຕານໍ ໂຣຄານໍ ພາຫິຣານຎ຺ຈ ອຫິວິຈ຺ຉິກາທີນໍ ມຣຓສ຺ສ ປຈ຺ຈຍານໍ ສາຘາຣໂຓ.

ຍຖາ ຫິ ຈຕຸມຫາປເຖ ຐປິເຕ ລກ຺ຂມ຺ຫິ ສພ຺ພທິສາຫິ ອາຄຕາ ສຣສຕ຺ຕິໂຕມຣປາສາຓາທໂຍ ນິປຕນ຺ຕິ, ເອວໍ ກາເຍປິ ສພ຺ພຸປທ຺ທວາ ນິປຕນ຺ຕິ. ສ຺ວາຍໍ ເຕສມ຺ປິ ອຸປທ຺ທວານໍ ນິປາເຕນ ມຣຓໍ ນິຄຈ຺ຉຕິເຍວ. ເຕນາຫ ຠຄວາ – ‘‘ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ທິວເສ ນິກ຺ຂນ຺ເຕ ຣຕ຺ຕິຍາ ປຏິຫິຕາຍ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ, ພຫຸກາ ໂຂ ເມ ປຈ຺ຈຍາ ມຣຓສ຺ສ, ອຫິ ວາ ມໍ ຑໍເສຍ຺ຍ, ວິຈ຺ຉິໂກ ວາ ມໍ ຑໍເສຍ຺ຍ, ສຕປທີ ວາ ມໍ ຑໍເສຍ຺ຍ, ເຕນ ເມ ອສ຺ສ ກາລງ຺ກິຣິຍາ, ໂສ ມມສ຺ສ ອນ຺ຕຣາໂຍ, ອຸປກ຺ຂລິຕ຺ວາ ວາ ປປເຕຍ຺ຍໍ, ຠຕ຺ຕໍ ວາ ເມ ຠຸຕ຺ຕໍ ພ຺ຍາປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ປິຕ຺ຕໍ ວາ ເມ ກຸປ຺ເປຍ຺ຍ, ເສມ຺ຫໍ ວາ ເມ ກຸປ຺ເປຍ຺ຍ, ສຕ຺ຖກາ ວາ ເມ ວາຕາ ກຸປ຺ເປຍ຺ຍຸໍ, ເຕນ ເມ ອສ຺ສ ກາລງ຺ກິຣິຍາ, ໂສ ມມສ຺ສ ອນ຺ຕຣາໂຍ’’ຕິ. ເອວໍ (ອ. ນິ. ໖.໒໐) ກາຍພຫຸສາຘາຣຓໂຕ ມຣຓໍ ອນຸສ຺ສຣິຕພ຺ພໍ.

໑໗໓. ອາຍຸທຸພ຺ພລໂຕຕິ ອາຍຸ ນາເມຕໍ ອພລໍ ທຸພ຺ພລໍ. ຕຖາ ຫິ ສຕ຺ຕານໍ ຊີວິຕໍ ອສ຺ສາສປສ຺ສາສູປນິພທ຺ຘຎ຺ເຈວ ອິຣິຍາປຖູປນິພທ຺ຘຎ຺ຈ ສີຕຸຓ຺ຫູປນິພທ຺ຘຎ຺ຈ ມຫາຠູຕູປນິພທ຺ຘຎ຺ຈ ອາຫາຣູປນິພທ຺ຘຎ຺ຈ. ຕເທຕໍ ອສ຺ສາສປສ຺ສາສານໍ ສມວຸຕ຺ຕິຕໍ ລຠມານເມວ ປວຕ຺ຕຕິ. ພຫິ ນິກ຺ຂນ຺ຕນາສິກວາເຕ ປນ ອນ຺ໂຕ ອປວິສນ຺ເຕ, ປວິຏ຺ເຐ ວາ ອນິກ຺ຂມນ຺ເຕ ມໂຕ ນາມ ໂຫຕິ. ຈຕຸນ຺ນໍ ອິຣິຍາປຖານມ຺ປິ ສມວຸຕ຺ຕິຕໍ ລຠມານເມວ ປວຕ຺ຕຕິ. ອຎ຺ຎຕຣຎ຺ຎຕຣສ຺ສ ປນ ອຘິມຕ຺ຕຕາຍ ອາຍຸສງ຺ຂາຣາ ອຸປຈ຺ຉິຊ຺ຊນ຺ຕິ. ສີຕຸຓ຺ຫານມ຺ປິ ສມວຸຕ຺ຕິຕໍ ລຠມານເມວ ປວຕ຺ຕຕິ. ອຕິສີເຕນ ປນ ອຕິອຸຓ຺ເຫນ ວາ ອຠິຠູຕສ຺ສ ວິປຊ຺ຊຕິ. ມຫາຠູຕານມ຺ປິ ສມວຸຕ຺ຕິຕໍ ລຠມານເມວ ປວຕ຺ຕຕິ. ປຖວີຘາຕຸຍາ ປນ ອາໂປຘາຕຸອາທີນໍ ວາ ອຎ຺ຎຕຣຎ຺ຎຕຣສ຺ສ ປໂກເປນ ພລສມ຺ປນ຺ໂນປິ ປຸຄ຺ຄໂລ ປຕ຺ຖທ຺ຘກາໂຍ ວາ ອຕິສາຣາທິວເສນ ກິລິນ຺ນປູຕິກາໂຍ ວາ ມຫາຑາຫປເຣໂຕ ວາ ສມ຺ຠິຊ຺ຊມານສນ຺ຘິພນ຺ຘໂນ ວາ ຫຸຕ຺ວາ ຊີວິຕກ຺ຂຍໍ ປາປຸຓາຕິ. ກພຬີກາຣາຫາຣມ຺ປິ ຍຸຕ຺ຕກາເລ ລຠນ຺ຕສ຺ເສວ ຊີວິຕໍ ປວຕ຺ຕຕິ, ອາຫາຣໍ ອລຠມານສ຺ສ ປນ ປຣິກ຺ຂຍໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ. ເອວໍ ອາຍຸທຸພ຺ພລໂຕ ມຣຓໍ ອນຸສ຺ສຣິຕພ຺ພໍ.

໑໗໔. ອນິມິຕ຺ຕໂຕຕິ ອວວຕ຺ຖານໂຕ, ປຣິຈ຺ເຉທາຠາວໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສຕ຺ຕານໍ ຫິ –

ຊີວິຕໍ ພ຺ຍາຘິ ກາໂລ ຈ, ເທຫນິກ຺ເຂປນໍ ຄຕິ;

ປຎ຺ເຈເຕ ຊີວໂລກສ຺ມິໍ, ອນິມິຕ຺ຕາ ນ ນາຍເຣ.

ຕຕ຺ຖ ຊີວິຕໍ ຕາວ ‘‘ເອຕ຺ຕກເມວ ຊີວິຕພ຺ພໍ, ນ ອິໂຕ ປຣ’’ນ຺ຕິ ວວຕ຺ຖານາຠາວໂຕ ອນິມິຕ຺ຕໍ. ກລລກາເລປິ ຫິ ສຕ຺ຕາ ມຣນ຺ຕິ, ອພ຺ພຸທເປສິຆນມາສິກທ຺ເວມາສເຕມາສຈຕຸມາສປຎ຺ຈມາສທສມາສກາເລປິ. ກຸຈ຺ຉິໂຕ ນິກ຺ຂນ຺ຕສມເຍປິ. ຕໂຕ ປຣໍ ວສ຺ສສຕສ຺ສ ອນ຺ໂຕປິ ພຫິປິ ມຣນ຺ຕິເຍວ. ພ຺ຍາຘິປິ ‘‘ອິມິນາວ ພ຺ຍາຘິນາ ສຕ຺ຕາ ມຣນ຺ຕິ, ນາຎ຺ເຎນາ’’ຕິ ວວຕ຺ຖານາຠາວໂຕ ອນິມິຕ຺ໂຕ. ຈກ຺ຂຸໂຣເຄນາປິ ຫິ ສຕ຺ຕາ ມຣນ຺ຕິ, ໂສຕໂຣຄາທີນໍ ອຎ຺ຎຕເຣນາປິ. ກາໂລປິ ‘‘ອິມສ຺ມິໍເຍວ ກາເລ ມຣິຕພ຺ພໍ, ນາຎ຺ຎສ຺ມິ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ວວຕ຺ຖານາຠາວໂຕ ອນິມິຕ຺ໂຕ. ປຸພ຺ພຓ຺ເຫປິ ຫິ ສຕ຺ຕາ ມຣນ຺ຕິ, ມຊ຺ຌນ຺ຫິກາທີນໍ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິມ຺ປິ. ເທຫນິກ຺ເຂປນມ຺ປິ ‘‘ອິເຘວ ມີຍມານານໍ ເທເຫນ ປຕິຕພ຺ພໍ, ນາຎ຺ຎຕ຺ຣາ’’ຕິ ເອວໍ ວວຕ຺ຖານາຠາວໂຕ ອນິມິຕ຺ຕໍ. ອນ຺ໂຕຄາເມ ຊາຕານໍ ຫິ ພຫິຄາເມປິ ອຕ຺ຕຠາໂວ ປຕຕິ. ພຫິຄາເມ ຊາຕານມ຺ປິ ອນ຺ໂຕຄາເມ. ຕຖາ ຖລຊານໍ ວາ ຊເລ, ຊລຊານໍ ວາ ຖເລຕິ ອເນກປ຺ປກາຣໂຕ ວິຕ຺ຖາເຣຕພ຺ພໍ. ຄຕິປິ ‘‘ອິໂຕ ຈຸເຕນ ອິຘ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ວວຕ຺ຖານາຠາວໂຕ ອນິມິຕ຺ຕາ. ເທວໂລກໂຕ ຫິ ຈຸຕາ ມນຸສ຺ເສສຸປິ ນິພ຺ພຕ຺ຕນ຺ຕິ, ມນຸສ຺ສໂລກໂຕ ຈຸຕາ ເທວໂລກາທີນມ຺ປິ ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ນິພ຺ພຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ ເອວໍ ຍນ຺ຕຍຸຕ຺ຕໂຄໂຓ ວິຍ ຄຕິປຎ຺ຈເກ ໂລໂກ ສມ຺ປຣິວຕ຺ຕຕີຕິ ເອວໍ ອນິມິຕ຺ຕໂຕ ມຣຓໍ ອນຸສ຺ສຣິຕພ຺ພໍ.

໑໗໕. ອທ຺ຘານປຣິຈ຺ເຉທໂຕຕິ ມນຸສ຺ສານໍ ຊີວິຕສ຺ສ ນາມ ເອຕຣຫິ ປຣິຕ຺ໂຕ ອທ຺ຘາ. ໂຍ ຈິຣໍ ຊີວຕິ, ໂສ ວສ຺ສສຕໍ, ອປ຺ປໍ ວາ ຠິຍ຺ໂຍ. ເຕນາຫ ຠຄວາ – ‘‘ອປ຺ປມິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ມນຸສ຺ສານໍ ອາຍຸ, ຄມນີໂຍ ສມ຺ປຣາໂຍ, ກຕ຺ຕພ຺ພໍ ກຸສລໍ, ຈຣິຕພ຺ພໍ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍໍ, ນຕ຺ຖິ ຊາຕສ຺ສ ອມຣຓໍ. ໂຍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈິຣໍ ຊີວຕິ, ໂສ ວສ຺ສສຕໍ, ອປ຺ປໍ ວາ ຠິຍ຺ໂຍຕິ.

ອປ຺ປມາຍຸມນຸສ຺ສານໍ, ຫີເຬຍ຺ຍ ນໍ ສຸໂປຣິໂສ;

ຈເຣຍ຺ຍາທິຕ຺ຕສີໂສວ, ນຕ຺ຖິ ມຈ຺ຈຸສ຺ສ ນາຄໂມຕິ. (ສໍ. ນິ. ໑.໑໔໕);

ອປຣມ຺ປິ ອາຫ – ‘‘ຠູຕປຸພ຺ພໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຣໂກ ນາມ ສຕ຺ຖາ ອໂຫສີ’’ຕິ ສພ຺ພມ຺ປິ ສຕ຺ຕຫິ ອຸປມາຫິ ອລງ຺ກຕໍ ສຸຕ຺ຕໍ ວິຕ຺ຖາເຣຕພ຺ພໍ.

ອປຣມ຺ປິ ອາຫ – ‘‘ໂຍຈາຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍ ມຣຓສ຺ສຕິໍ ຠາເວຕິ, ອໂຫ ວຕາຫໍ ຣຕ຺ຕິນ຺ທິວໍ ຊີເວຍ຺ຍໍ, ຠຄວໂຕ ສາສນໍ ມນສິກເຣຍ຺ຍໍ, ພຫຸໍ ວຕ ເມ ກຕໍ ອສ຺ສາຕິ. ໂຍຈາຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍ ມຣຓສ຺ສຕິໍ ຠາເວຕິ, ອໂຫ ວຕາຫໍ ທິວສໍ ຊີເວຍ຺ຍໍ, ຠຄວໂຕ ສາສນໍ ມນສິກເຣຍ຺ຍໍ, ພຫຸໍ ວຕ ເມ ກຕໍ ອສ຺ສາຕິ. ໂຍ ຈາຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍ ມຣຓສ຺ສຕິໍ ຠາເວຕິ, ອໂຫ ວຕາຫໍ ຕທນ຺ຕຣໍ ຊີເວຍ຺ຍໍ, ຍທນ຺ຕຣໍ ເອກໍ ປິຓ຺ຑປາຕໍ ຠຸຎ຺ຊາມິ, ຠຄວໂຕ ສາສນໍ ມນສິກເຣຍ຺ຍໍ, ພຫຸໍ ວຕ ເມ ກຕໍ ອສ຺ສາຕິ. ໂຍ ຈາຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍ ມຣຓສ຺ສຕິໍ ຠາເວຕິ, ອໂຫ ວຕາຫໍ ຕທນ຺ຕຣໍ ຊີເວຍ຺ຍໍ, ຍທນ຺ຕຣໍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຎ຺ຈ ອາໂລເປ ສງ຺ຂາທິຕ຺ວາ ອຊ຺ໂຌຫຣາມິ, ຠຄວໂຕ ສາສນໍ ມນສິກເຣຍ຺ຍໍ, ພຫຸໍ ວຕ ເມ ກຕໍ ອສ຺ສາຕິ. ອິເມ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູ ປມຕ຺ຕາ ວິຫຣນ຺ຕິ, ທນ຺ຘໍ ມຣຓສ຺ສຕິໍ ຠາເວນ຺ຕິ ອາສວານໍ ຂຍາຍ. ໂຍ ຈ ຂ຺ວາຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍ ມຣຓສ຺ສຕິໍ ຠາເວຕິ, ອໂຫ ວຕາຫໍ ຕທນ຺ຕຣໍ ຊີເວຍ຺ຍໍ, ຍທນ຺ຕຣໍ ເອກໍ ອາໂລປໍ ສງ຺ຂາທິຕ຺ວາ ອຊ຺ໂຌຫຣາມິ, ຠຄວໂຕ ສາສນໍ ມນສິກເຣຍ຺ຍໍ, ພຫຸໍ ວຕ ເມ ກຕໍ ອສ຺ສາຕິ. ໂຍ ຈາຍໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ເອວໍ ມຣຓສ຺ສຕິໍ ຠາເວຕິ, ອໂຫ ວຕາຫໍ ຕທນ຺ຕຣໍ ຊີເວຍ຺ຍໍ, ຍທນ຺ຕຣໍ ອສ຺ສສິຕ຺ວາ ວາ ປສ຺ສສາມິ, ປສ຺ສສິຕ຺ວາ ວາ ອສ຺ສສາມິ, ຠຄວໂຕ ສາສນໍ ມນສິກເຣຍ຺ຍໍ, ພຫຸໍ ວຕ ເມ ກຕໍ ອສ຺ສາຕິ. ອິເມ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂູ ອປ຺ປມຕ຺ຕາ ວິຫຣນ຺ຕິ, ຕິກ຺ຂໍ ມຣຓສ຺ສຕິໍ ຠາເວນ຺ຕິ ອາສວານໍ ຂຍາຍາ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໖.໑໙). ເອວໍ ຈຕຸປຎ຺ຈາໂລປສງ຺ຂາທນມຕ຺ຕໍ ອວິສ຺ສາສິໂຍ ປຣິຕ຺ໂຕ ຊີວິຕສ຺ສ ອທ຺ຘາຕິ ເອວໍ ອທ຺ຘານປຣິຈ຺ເຉທໂຕ ມຣຓໍ ອນຸສ຺ສຣິຕພ຺ພໍ.

໑໗໖. ຂຓປຣິຕ຺ຕໂຕຕິ ປຣມຕ຺ຖໂຕ ຫິ ອຕິປຣິຕ຺ໂຕ ສຕ຺ຕານໍ ຊີວິຕກ຺ຂໂຓ ເອກຈິຕ຺ຕປ຺ປວຕ຺ຕິມຕ຺ໂຕເຍວ. ຍຖາ ນາມ ຣຖຈກ຺ກໍ ປວຕ຺ຕມານມ຺ປິ ເອເກເນວ ເນມິປ຺ປເທເສນ ປວຕ຺ຕຕິ, ຕິຏ຺ຐມານມ຺ປິ ເອເກເນວ ຕິຏ຺ຐຕິ, ເອວເມວ ເອກຈິຕ຺ຕກ຺ຂຓິກໍ ສຕ຺ຕານໍ ຊີວິຕໍ. ຕສ຺ມິໍ ຈິຕ຺ເຕ ນິຣຸທ຺ຘມຕ຺ເຕ ສຕ຺ໂຕ ນິຣຸທ຺ໂຘຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຍຖາຫ – ‘‘ອຕີເຕ ຈິຕ຺ຕກ຺ຂເຓ ຊີວິຕ຺ຖ, ນ ຊີວຕິ, ນ ຊີວິສ຺ສຕິ. ອນາຄເຕ ຈິຕ຺ຕກ຺ຂເຓ ນ ຊີວິຕ຺ຖ, ນ ຊີວຕິ, ຊີວິສ຺ສຕິ. ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນ ຈິຕ຺ຕກ຺ຂເຓ ນ ຊີວິຕ຺ຖ, ຊີວຕິ, ນ ຊີວິສ຺ສຕິ.

‘‘ຊີວິຕໍ ອຕ຺ຕຠາໂວ ຈ, ສຸຂທຸກ຺ຂາ ຈ ເກວລາ;

ເອກຈິຕ຺ຕສມາຍຸຕ຺ຕາ, ລຫຸ ໂສ ວຕ຺ຕເຕ ຂໂຓ.

‘‘ເຍ ນິຣຸທ຺ຘາ ມຣນ຺ຕສ຺ສ, ຕິຏ຺ຐມານສ຺ສ ວາ ອິຘ;

ສພ຺ເພປິ ສທິສາ ຂນ຺ຘາ, ຄຕາ ອປ຺ປຏິສນ຺ຘິກາ.

‘‘ອນິພ຺ພຕ຺ເຕນ ນ ຊາໂຕ, ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນນ ຊີວຕິ;

ຈິຕ຺ຕຠງ຺ຄາ ມໂຕ ໂລໂກ, ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ປຣມຕ຺ຖິຍາ’’ຕິ. (ມຫານິ. ໓໙);

ເອວໍ ຂຓປຣິຕ຺ຕໂຕ ມຣຓໍ ອນຸສ຺ສຣິຕພ຺ພໍ.

໑໗໗. ອິຕິ ອິເມສໍ ອຏ຺ຐນ຺ນໍ ອາກາຣານໍ ອຎ຺ຎຕຣຎ຺ຎຕເຣນ ອນຸສ຺ສຣໂຕປິ ປຸນປ຺ປຸນໍ ມນສິກາຣວເສນ ຈິຕ຺ຕໍ ອາເສວນໍ ລຠຕິ, ມຣຓາຣມ຺ມຓາ ສຕິ ສນ຺ຕິຏ຺ຐຕິ, ນີວຣຓານິ ວິກ຺ຂມ຺ຠນ຺ຕິ, ຌານງ຺ຄານິ ປາຕຸຠວນ຺ຕິ. ສຠາວຘມ຺ມຕ຺ຕາ ປນ ສໍເວຊນີຍຕ຺ຕາ ຈ ອາຣມ຺ມຓສ຺ສ ອປ຺ປນໍ ອປ຺ປຕ຺ວາ ອຸປຈາຣປ຺ປຕ຺ຕເມວ ຌານໍ ໂຫຕິ. ໂລກຸຕ຺ຕຣຊ຺ຌານໍ ປນ ທຸຕິຍຈຕຸຕ຺ຖານິ ຈ ອາຣຸປ຺ປຊ຺ຌານານິ ສຠາວຘມ຺ເມປິ ຠາວນາວິເສເສນ ອປ຺ປນໍ ປາປຸຓນ຺ຕິ. ວິສຸທ຺ຘິຠາວນານຸກ຺ກມວເສນ ຫິ ໂລກຸຕ຺ຕຣໍ ອປ຺ປນໍ ປາປຸຓາຕິ. ອາຣມ຺ມຓາຕິກ຺ກມຠາວນາວເສນ ອາຣຸປ຺ປໍ. ອປ຺ປນາປຕ຺ຕສ຺ເສວ ຫິ ຌານສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓສມຕິກ຺ກມນມຕ຺ຕໍ ຕຕ຺ຖ ໂຫຕິ. ອິຘ ປນ ຕທຸຠຍມ຺ປິ ນຕ຺ຖິ. ຕສ຺ມາ ອຸປຈາຣປ຺ປຕ຺ຕເມວ ຌານໍ ໂຫຕິ. ຕເທຕໍ ມຣຓສ຺ສຕິພເລນ ອຸປ຺ປນ຺ນຕ຺ຕາ ມຣຓສ຺ສຕິຈ຺ເຈວ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕິ.

ອິມຎ຺ຈ ປນ ມຣຓສ຺ສຕິໍ ອນຸຍຸຕ຺ໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ສຕຕໍ ອປ຺ປມຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ສພ຺ພຠເວສຸ ອນຠິຣຕິສຎ຺ຎໍ ປຏິລຠຕິ, ຊີວິຕນິກນ຺ຕິໍ ຊຫາຕິ, ປາປຄຣຫີ ໂຫຕິ, ອສນ຺ນິຘິພຫຸໂລ ປຣິກ຺ຂາເຣສຸ ວິຄຕມລມຈ຺ເຉໂຣ, ອນິຈ຺ຈສຎ຺ຎາ ຈສ຺ສ ປຣິຈຍໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ຕທນຸສາເຣເນວ ທຸກ຺ຂສຎ຺ຎາ ອນຕ຺ຕສຎ຺ຎາ ຈ ອຸປຏ຺ຐາຕິ. ຍຖາ ອຠາວິຕມຣຓາ ສຕ຺ຕາ ສຫສາ ວາຬມິຄຍກ຺ຂສປ຺ປໂຈຣວຘກາຠິຠູຕາ ວິຍ ມຣຓສມເຍ ຠຍໍ ສນ຺ຕາສໍ ສມ຺ໂມຫໍ ອາປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ເອວໍ ອນາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ອຠໂຍ ອສມ຺ມູຬ຺ໂຫ ກາລໍ ກໂຣຕິ. ສເຈ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ອມຕໍ ນາຣາເຘຕິ, ກາຍສ຺ສ ເຠທາ ສຸຄຕິປຣາຍໂນ ໂຫຕິ.

ຕສ຺ມາ ຫເວ ອປ຺ປມາທໍ, ກຍິຣາຖ ສຸເມຘໂສ;

ເອວໍ ມຫານຸຠາວາຍ, ມຣຓສ຺ສຕິຍາ ສທາຕິ.

ອິທໍ ມຣຓສ຺ສຕິຍໍ ວິຕ຺ຖາຣກຖາມຸຂໍ.

ກາຍຄຕາສຕິກຖາ

໑໗໘. ອິທານິ ຍໍ ຕໍ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ພຸທ຺ຘຸປ຺ປາທາ ອປ຺ປວຕ຺ຕປຸພ຺ພໍ ສພ຺ພຕິຕ຺ຖິຍານໍ ອວິສຍຠູຕໍ ເຕສຸ ເຕສຸ ສຸຕ຺ຕນ຺ເຕສຸ ‘‘ເອກຘມ຺ໂມ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠາວິໂຕ ພຫຸລີກໂຕ ມຫໂຕ ສໍເວຄາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ. ມຫໂຕ ອຕ຺ຖາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ. ມຫໂຕ ໂຍຄກ຺ເຂມາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ. ມຫໂຕ ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ຎາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ. ຎາຓທສ຺ສນປຏິລາຠາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ. ທິຏ຺ຐຘມ຺ມສຸຂວິຫາຣາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ. ວິຊ຺ຊາວິມຸຕ຺ຕິຜລສຈ຺ຉິກິຣິຍາຍ ສໍວຕ຺ຕຕິ. ກຕໂມ ເອກຘມ຺ໂມ? ກາຍຄຕາ ສຕິ… (ອ. ນິ. ໑.໕໖໓ ອາທໂຍ). ອມຕໍ ເຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕິ, ເຍ ກາຍຄຕາສຕິໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕິ. ອມຕໍ ເຕ, ຠິກ຺ຂເວ, ນ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕິ, ເຍ ກາຍຄຕາສຕິໍ ນ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕິ. ອມຕໍ ເຕສໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຣິຠຸຕ຺ຕໍ… ອປຣິຠຸຕ຺ຕໍ… ປຣິຫີນໍ… ອປຣິຫີນໍ… ວິຣທ຺ຘໍ… ອວິຣທ຺ຘໍ, ເຍສໍ ກາຍຄຕາສຕິ ອາຣທ຺ຘາຕິ (ອ. ນິ. ໑.໖໐໓) ເອວໍ ຠຄວຕາ ອເນເກຫິ ອາກາເຣຫິ ປສໍສິຕ຺ວາ ‘‘ກຖໍ ຠາວິຕາ, ຠິກ຺ຂເວ, ກາຍຄຕາສຕິ ກຖໍ ພຫຸລີກຕາ ມຫປ຺ຜລາ ໂຫຕິ ມຫານິສໍສາ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອຣຎ຺ຎຄໂຕ ວາ’’ຕິອາທິນາ (ມ. ນິ. ໓.໑໕໔) ນເຍນ ອານາປານປພ຺ພໍ, ອິຣິຍາປຖປພ຺ພໍ, ຈຕຸສມ຺ປຊຎ຺ຎປພ຺ພໍ, ປຏິກ຺ກູລມນສິກາຣປພ຺ພໍ, ຘາຕຸມນສິກາຣປພ຺ພໍ, ນວສິວຖິກປພ຺ພານີຕິ ອິເມສໍ ຈຸທ຺ທສນ຺ນໍ ປພ຺ພານໍ ວເສນ ກາຍຄຕາສຕິກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ນິທ຺ທິຏ຺ຐໍ, ຕສ຺ສ ຠາວນານິທ຺ເທໂສ ອນຸປ຺ປຕ຺ໂຕ.

ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ອິຣິຍາປຖປພ຺ພໍ ຈຕຸສມ຺ປຊຎ຺ຎປພ຺ພໍ ຘາຕຸມນສິກາຣປພ຺ພນ຺ຕິ ອິມານິ ຕີຓິ ວິປສ຺ສນາວເສນ ວຸຕ຺ຕານິ. ນວ ສິວຖິກປພ຺ພານິ ວິປສ຺ສນາຎາເຓສຸເຍວ ອາທີນວານຸປສ຺ສນາວເສນ ວຸຕ຺ຕານິ. ຍາປິ ເຈຕ຺ຖ ອຸທ຺ຘຸມາຕກາທີສຸ ສມາຘິຠາວນາ ອິຊ຺ເຌຍ຺ຍ, ສາ ອສຸຠນິທ຺ເທເສ ປກາສິຕາເຍວ. ອານາປານປພ຺ພໍ ປນ ປຏິກ຺ກູລມນສິກາຣປພ຺ພຎ຺ຈ ອິມາເນເວຕ຺ຖ ທ຺ເວ ສມາຘິວເສນ ວຸຕ຺ຕານິ. ເຕສຸ ອານາປານປພ຺ພໍ ອານາປານສ຺ສຕິວເສນ ວິສຸໍ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍເຍວ. ຍໍ ປເນຕໍ ‘‘ປຸນ ຈປຣໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ອິມເມວ ກາຍໍ ອຸທ຺ຘໍ ປາທຕລາ ອໂຘ ເກສມຕ຺ຖກາ ຕຈປຣິຍນ຺ຕໍ ປູຣໍ ນານປ຺ປກາຣສ຺ສ ອສຸຈິໂນ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຕິ. ອຕ຺ຖິ ອິມສ຺ມິໍ ກາເຍ ເກສາ ໂລມາ…ເປ… ມຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ (ມ. ນິ. ໓.໑໕໔) ເອວໍ ມຕ຺ຖລຸງ຺ຄໍ ອຏ຺ຐິມິຎ຺ເຊນ ສງ຺ຄເຫຕ຺ວາ ປຏິກ຺ກູລມນສິກາຣວເສນ ເທສິຕໍ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສາກາຣກມ຺ມຏ຺ຐານໍ, ອິທມິຘ ກາຍຄຕາສຕີຕິ ອຘິປ຺ເປຕໍ.

໑໗໙. ຕຕ຺ຖາຍໍ ປາຬິວຓ຺ຓນາປຸພ຺ພງ຺ຄໂມ ຠາວນານິທ຺ເທໂສ. ອິມເມວ ກາຍນ຺ຕິ ອິມໍ ຈຕຸມຫາຠູຕິກໍ ປູຕິກາຍໍ. ອຸທ຺ຘໍ ປາທຕລາຕິ ປາທຕລໂຕ ອຸປຣິ. ອໂຘ ເກສມຕ຺ຖກາຕິ ເກສຄ຺ຄໂຕ ເຫຏ຺ຐາ. ຕຈປຣິຍນ຺ຕນ຺ຕິ ຕິຣິຍໍ ຕຈປຣິຈ຺ຉິນ຺ນໍ. ປູຣໍ ນານປ຺ປກາຣສ຺ສ ອສຸຈິໂນ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຕີຕິ ນານປ຺ປກາຣເກສາທິອສຸຈິຠຣິໂຕ ອຍໍ ກາໂຍຕິ ປສ຺ສຕິ. ກຖໍ? ອຕ຺ຖິ ອິມສ຺ມິໍ ກາເຍ ເກສາ…ເປ… ມຸຕ຺ຕນ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ອຕ຺ຖີຕິ ສໍວິຊ຺ຊນ຺ຕິ. ອິມສ຺ມິນ຺ຕິ ຍ຺ວາຍໍ ອຸທ຺ຘໍ ປາທຕລາ ອໂຘ ເກສມຕ຺ຖກາ ຕຈປຣິຍນ຺ໂຕ ປູໂຣ ນານປ຺ປກາຣສ຺ສ ອສຸຈິໂນຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕສ຺ມິໍ. ກາເຍຕິ ສຣີເຣ. ສຣີຣໍ ຫິ ອສຸຈິສຎ຺ຈຍໂຕ ກຸຈ຺ຉິຕານໍ ເກສາທີນຎ຺ເຈວ ຈກ຺ຂຸໂຣຄາທີນຎ຺ຈ ໂຣຄສຕານໍ ອາຍຠູຕໂຕ ກາໂຍຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເກສາ ໂລມາຕິ ເອເຕ ເກສາທໂຍ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສາກາຣາ. ຕຕ຺ຖ ອຕ຺ຖິ ອິມສ຺ມິໍ ກາເຍ ເກສາ, ອຕ຺ຖິ ອິມສ຺ມິໍ ກາເຍ ໂລມາຕິ ເອວໍ ສມ຺ພນ຺ໂຘ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ອິມສ຺ມິໍ ຫິ ປາທຕລາ ປຏ຺ຐາຍ ອຸປຣິ, ເກສມຕ຺ຖກາ ປຏ຺ຐາຍ ເຫຏ຺ຐາ, ຕຈໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ປຣິໂຕຕິ ເອຕ຺ຕເກ ພ຺ຍາມມຕ຺ເຕ ກເຬວເຣ ສພ຺ພາກາເຣນປິ ວິຈິນນ຺ໂຕ ນ ໂກຈິ ກິຎ຺ຈິ ມຸຕ຺ຕໍ ວາ ມຓິໍ ວາ ເວຬຸຣິຍໍ ວາ ອຄຣຸໍ ວາ ກຸງ຺ກຸມໍ ວາ ກປ຺ປູຣໍ ວາ ວາສຈຸຓ຺ຓາທິໍ ວາ ອຓຸມຕ຺ຕມ຺ປິ ສຸຈິຠາວໍ ປສ຺ສຕິ, ອຖ ໂຂ ປຣມທຸຄ຺ຄນ຺ຘເຊຄຸຈ຺ຉໍ ອສິຣິກທສ຺ສນໍ ນານປ຺ປກາຣໍ ເກສໂລມາທິເຠທໍ ອສຸຈິໍເຍວ ປສ຺ສຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອຕ຺ຖິ ອິມສ຺ມິໍ ກາເຍ ເກສາ ໂລມາ…ເປ… ມຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ. ອຍເມຕ຺ຖ ປທສມ຺ພນ຺ຘໂຕ ວຓ຺ຓນາ.

໑໘໐. ອິມໍ ປນ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ຠາເວຕຸກາເມນ ອາທິກມ຺ມິເກນ ກຸລປຸຕ຺ເຕນ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣໍ ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອິທໍ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ເຕນາປິສ຺ສ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ກເຖນ຺ເຕນ ສຕ຺ຕຘາ ອຸຄ຺ຄຫໂກສລ຺ລໍ ທສຘາ ຈ ມນສິກາຣໂກສລ຺ລໍ ອາຈິກ຺ຂິຕພ຺ພໍ. ຕຕ຺ຖ ວຈສາ ມນສາ ວຓ຺ຓໂຕ ສຓ຺ຐານໂຕ ທິສໂຕ ໂອກາສໂຕ ປຣິຈ຺ເຉທໂຕຕິ ເອວໍ ສຕ຺ຕຘາ ອຸຄ຺ຄຫໂກສລ຺ລໍ ອາຈິກ຺ຂິຕພ຺ພໍ.

ອິມສ຺ມິໍ ຫິ ປຏິກ຺ກູລມນສິກາຣກມ຺ມຏ຺ຐາເນ ໂຍປິ ຕິປິຏໂກ ໂຫຕິ, ເຕນາປິ ມນສິກາຣກາເລ ປຐມໍ ວາຈາຍ ສຊ຺ຌາໂຍ ກາຕພ຺ໂພ. ເອກຈ຺ຈສ຺ສ ຫິ ສຊ຺ຌາຍໍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ເສວ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ປາກຏໍ ໂຫຕິ ມລຍວາສີ ມຫາເທວຕ຺ເຖຣສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ອຸຄ຺ຄຫິຕກມ຺ມຏ຺ຐານານໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ເຖຣານໍ ວິຍ. ເຖໂຣ ກິຣ ເຕຫິ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ຍາຈິໂຕ ຈຕ຺ຕາໂຣ ມາເສ ອິມໍເຍວ ສຊ຺ຌາຍໍ ກໂຣຖາຕິ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສາກາຣປາຬິໍ ອທາສິ. ເຕ ກິຎ຺ຈາປິ ເນສໍ ທ຺ເວ ຕໂຍ ນິກາຍາ ປຄຸຓາ, ປທກ຺ຂິຓຄ຺ຄາຫິຕາຍ ປນ ຈຕ຺ຕາໂຣ ມາເສ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສາກາຣໍ ສຊ຺ຌາຍນ຺ຕາວ ໂສຕາປນ຺ນາ ອເຫສຸໍ. ຕສ຺ມາ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ກເຖນ຺ເຕນ ອາຈຣິເຍນ ອນ຺ເຕວາສິໂກ ວຕ຺ຕພ຺ໂພ ‘‘ປຐມໍ ຕາວ ວາຈາຍ ສຊ຺ຌາຍໍ ກໂຣຫີ’’ຕິ.

ກໂຣນ຺ເຕນ ຈ ຕຈປຎ຺ຈກາທີນິ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ອນຸໂລມປຏິໂລມວເສນ ສຊ຺ຌາໂຍ ກາຕພ຺ໂພ. ເກສາ ໂລມາ ນຂາ ທນ຺ຕາ ຕໂຈຕິ ຫິ ວຕ຺ວາ ປຸນ ປຏິໂລມໂຕ ຕໂຈ ທນ຺ຕາ ນຂາ ໂລມາ ເກສາຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ.

ຕທນນ຺ຕຣໍ ວກ຺ກປຎ຺ຈເກ ມໍສໍ ນ຺ຫາຣຸ ອຏ຺ຐິ ອຏ຺ຐິມິຎ຺ຊໍ ວກ຺ກນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ປຸນ ປຏິໂລມໂຕ ວກ຺ກໍ ອຏ຺ຐິມິຎ຺ຊໍ ອຏ຺ຐິ ນ຺ຫາຣຸ ມໍສໍ, ຕໂຈ ທນ຺ຕາ ນຂາ ໂລມາ ເກສາຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ.

ຕໂຕ ປປ຺ຜາສປຎ຺ຈເກ ຫທຍໍ ຍກນໍ ກິໂລມກໍ ປິຫກໍ ປປ຺ຜາສນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ປຸນ ປຏິໂລມໂຕ ປປ຺ຜາສໍ ປິຫກໍ ກິໂລມກໍ ຍກນໍ ຫທຍໍ, ວກ຺ກໍ ອຏ຺ຐິມິຎ຺ຊໍ ອຏ຺ຐິ ນ຺ຫາຣຸ ມໍສໍ, ຕໂຈ ທນ຺ຕາ ນຂາ ໂລມາ ເກສາຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ.

ຕໂຕ ມຕ຺ຖລຸງ຺ຄປຎ຺ຈເກ ອນ຺ຕໍ ອນ຺ຕຄຸຓໍ ອຸທຣິຍໍ ກຣີສໍ ມຕ຺ຖລຸງ຺ຄນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ປຸນ ປຏິໂລມໂຕ ມຕ຺ຖລຸງ຺ຄໍ ກຣີສໍ ອຸທຣິຍໍ ອນ຺ຕຄຸຓໍ ອນ຺ຕໍ, ປປ຺ຜາສໍ ປິຫກໍ ກິໂລມກໍ ຍກນໍ ຫທຍໍ, ວກ຺ກໍ ອຏ຺ຐິມິຎ຺ຊໍ ອຏ຺ຐິ ນ຺ຫາຣຸ ມໍສໍ, ຕໂຈ ທນ຺ຕາ ນຂາ ໂລມາ ເກສາຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ.

ຕໂຕ ເມທຉກ຺ເກ ປິຕ຺ຕໍ ເສມ຺ຫໍ ປຸພ຺ໂພ ໂລຫິຕໍ ເສໂທ ເມໂທຕິ ວຕ຺ວາ ປຸນ ປຏິໂລມໂຕ ເມໂທ ເສໂທ ໂລຫິຕໍ ປຸພ຺ໂພ ເສມ຺ຫໍ ປິຕ຺ຕໍ, ມຕ຺ຖລຸງ຺ຄໍ ກຣີສໍ ອຸທຣິຍໍ ອນ຺ຕຄຸຓໍ ອນ຺ຕໍ, ປປ຺ຜາສໍ ປິຫກໍ ກິໂລມກໍ ຍກນໍ ຫທຍໍ, ວກ຺ກໍ ອຏ຺ຐິມິຎ຺ຊໍ ອຏ຺ຐິ ນ຺ຫາຣຸ ມໍສໍ, ຕໂຈ ທນ຺ຕາ ນຂາ ໂລມາ ເກສາຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ.

ຕໂຕ ມຸຕ຺ຕຉກ຺ເກ ອສ຺ສຸ ວສາ ເຂໂຬ ສິງ຺ຆາຓິກາ ລສິກາ ມຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ວຕ຺ວາ ປຸນ ປຏິໂລມໂຕ ມຸຕ຺ຕໍ ລສິກາ ສິງ຺ຆາຓິກາ ເຂໂຬ ວສາ ອສ຺ສຸ, ເມໂທ ເສໂທ ໂລຫິຕໍ ປຸພ຺ໂພ ເສມ຺ຫໍ ປິຕ຺ຕໍ, ມຕ຺ຖລຸງ຺ຄໍ ກຣີສໍ ອຸທຣິຍໍ ອນ຺ຕຄຸຓໍ ອນ຺ຕໍ, ປປ຺ຜາສໍ ປິຫກໍ ກິໂລມກໍ ຍກນໍ ຫທຍໍ, ວກ຺ກໍ ອຏ຺ຐິມິຎ຺ຊໍ ອຏ຺ຐິ ນ຺ຫາຣຸ ມໍສໍ, ຕໂຈ ທນ຺ຕາ ນຂາ ໂລມາ ເກສາຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ.

ເອວໍ ກາລສຕໍ ກາລສຫສ຺ສໍ ກາລສຕສຫສ຺ສມ຺ປິ ວາຈາຍ ສຊ຺ຌາໂຍ ກາຕພ຺ໂພ. ວຈສາ ສຊ຺ຌາເຍນ ຫິ ກມ຺ມຏ຺ຐານຕນ຺ຕິ ປຄຸຓາ ໂຫຕິ, ນ ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ຈິຕ຺ຕໍ ວິຘາວຕິ. ໂກຏ຺ຐາສາ ປາກຏາ ໂຫນ຺ຕິ, ຫຕ຺ຖສງ຺ຂລິກາ ວິຍ ວຕິປາທປນ຺ຕິ ວິຍ ຈ ຂາຍນ຺ຕິ.

ຍຖາ ປນ ວຈສາ, ຕເຖວ ມນສາປິ ສຊ຺ຌາໂຍ ກາຕພ຺ໂພ. ວຈສາ ສຊ຺ຌາໂຍ ຫິ ມນສາ ສຊ຺ຌາຍສ຺ສ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ມນສາ ສຊ຺ຌາໂຍ ລກ຺ຂຓປຏິເວຘສ຺ສ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ.

ວຓ຺ຓໂຕຕິ ເກສາທີນໍ ວຓ຺ໂຓ ວວຕ຺ຖເປຕພ຺ໂພ.

ສຓ຺ຐານໂຕຕິ ເຕສຎ຺ເຎວ ສຓ຺ຐານໍ ວວຕ຺ຖເປຕພ຺ພໍ.

ທິສໂຕຕິ ອິມສ຺ມິໍ ຫິ ສຣີເຣ ນາຠິໂຕ ອຸທ຺ຘໍ ອຸປຣິມທິສາ, ອໂຘ ເຫຏ຺ຐິມທິສາ, ຕສ຺ມາ ອຍໍ ໂກຏ຺ຐາໂສ ອິມິສ຺ສາ ນາມ ທິສາຍາຕິ ທິສາ ວວຕ຺ຖເປຕພ຺ພາ.

ໂອກາສໂຕຕິ ອຍໍ ໂກຏ຺ຐາໂສ ອິມສ຺ມິໍ ນາມ ໂອກາເສ ປຕິຏ຺ຐິໂຕຕິ ເອວໍ ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ໂອກາໂສ ວວຕ຺ຖເປຕພ຺ໂພ.

ປຣິຈ຺ເຉທໂຕຕິ ສຠາຄປຣິຈ຺ເຉໂທ ວິສຠາຄປຣິຈ຺ເຉໂທຕິ ທ຺ເວ ປຣິຈ຺ເຉທາ. ຕຕ຺ຖ ອຍໍ ໂກຏ຺ຐາໂສ ເຫຏ຺ຐາ ຈ ອຸປຣິ ຈ ຕິຣິຍຎ຺ຈ ອິມິນາ ນາມ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ໂນຕິ ເອວໍ ສຠາຄປຣິຈ຺ເຉໂທ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເກສາ ນ ໂລມາ, ໂລມາປິ ນ ເກສາຕິ ເອວໍ ອມິສ຺ສກຕາວເສນ ວິສຠາຄປຣິຈ຺ເຉໂທ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ເອວໍ ສຕ຺ຕຘາ ອຸຄ຺ຄຫໂກສລ຺ລໍ ອາຈິກ຺ຂນ຺ເຕນ ປນ ອິທໍ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ອສຸກສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ເຕ ປຏິກ຺ກູລວເສນ ກຖິຕໍ, ອສຸກສ຺ມິໍ ຘາຕຸວເສນາຕິ ຎຕ຺ວາ ອາຈິກ຺ຂິຕພ຺ພໍ. ອິທຎ຺ຫິ ມຫາສຕິປຏ຺ຐາເນ (ທີ. ນິ. ໒.໓໗໗) ປຏິກ຺ກູລວເສເນວ ກຖິຕໍ. ມຫາຫຕ຺ຖິປໂທປມ(ມ. ນິ. ໑.໓໐໐ ອາທໂຍ) ມຫາຣາຫຸໂລວາທ(ມ. ນິ. ໒.໑໑໓ ອາທໂຍ) ຘາຕຸວິຠງ຺ເຄສຸ(ມ. ນິ. ໓.໓໔໒ ອາທໂຍ) ຘາຕຸວເສນ ກຖິຕໍ. ກາຍຄຕາສຕິສຸຕ຺ເຕ (ມ. ນິ. ໓.໑໕໓) ປນ ຍສ຺ສ ວຓ຺ຓໂຕ ອຸປຏ຺ຐາຕິ, ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ຈຕ຺ຕາຣິ ຌານານິ ວິຠຕ຺ຕານິ. ຕຕ຺ຖ ຘາຕຸວເສນ ກຖິຕໍ ວິປສ຺ສນາກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ໂຫຕິ. ປຏິກ຺ກູລວເສນ ກຖິຕໍ ສມຖກມ຺ມຏ຺ຐານໍ. ຕເທຕໍ ອິຘ ສມຖກມ຺ມຏ຺ຐານເມວາຕິ.

໑໘໑. ເອວໍ ສຕ຺ຕຘາ ອຸຄ຺ຄຫໂກສລ຺ລໍ ອາຈິກ຺ຂິຕ຺ວາ ອນຸປຸພ຺ພໂຕ, ນາຕິສີຆໂຕ, ນາຕິສຓິກໂຕ, ວິກ຺ເຂປປຏິພາຫນໂຕ, ປຓ຺ຓຕ຺ຕິສມຕິກ຺ກມນໂຕ, ອນຸປຸພ຺ພມຸຎ຺ຈນໂຕ, ອປ຺ປນາໂຕ, ຕໂຍ ຈ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕາຕິ ເອວໍ ທສຘາ ມນສິກາຣໂກສລ຺ລໍ ອາຈິກ຺ຂິຕພ຺ພໍ. ຕຕ຺ຖ ອນຸປຸພ຺ພໂຕຕິ ອິທຎ຺ຫິ ສຊ຺ຌາຍກຣຓໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອນຸປຏິປາຏິຍາ ມນສິກາຕພ຺ພໍ, ນ ເອກນ຺ຕຣິກາຍ. ເອກນ຺ຕຣິກາຍ ຫິ ມນສິກໂຣນ຺ໂຕ ຍຖາ ນາມ ອກຸສໂລ ປຸຣິໂສ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສປທໍ ນິສ຺ເສຓິໍ ເອກນ຺ຕຣິກາຍ ອາໂຣຫນ຺ໂຕ ກິລນ຺ຕກາໂຍ ປຕຕິ, ນ ອາໂຣຫນໍ ສມ຺ປາເທຕິ, ເອວເມວ ຠາວນາສມ຺ປຕ຺ຕິວເສນ ອຘິຄນ຺ຕພ຺ພສ຺ສ ອສ຺ສາທສ຺ສ ອນຘິຄມາ ກິລນ຺ຕຈິຕ຺ໂຕ ປຕຕິ, ນ ຠາວນໍ ສມ຺ປາເທຕິ.

ອນຸປຸພ຺ພໂຕ ມນສິກໂຣນ຺ເຕນາປິ ຈ ນາຕິສີຆໂຕ ມນສິກາຕພ຺ພໍ. ອຕິສີຆໂຕ ມນສິກໂຣໂຕ ຫິ ຍຖາ ນາມ ຕິໂຍຊນມຄ຺ຄໍ ປຏິປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ໂອກ຺ກມນວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ອສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ສີເຆນ ຊເວນ ສຕກ຺ຂຕ຺ຕຸມ຺ປິ ຄມນາຄມນໍ ກໂຣໂຕ ປຸຣິສສ຺ສ ກິຎ຺ຈາປິ ອທ຺ຘານໍ ປຣິກ຺ຂຍໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ອຖ ໂຂ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາວ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ ໂຫຕິ, ເອວເມວ ເກວລໍ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ປຣິໂຍສານໍ ປາປຸຓາຕິ, ອວິຠູຕໍ ປນ ໂຫຕິ, ນ ວິເສສໍ ອາວຫຕິ, ຕສ຺ມາ ນາຕິສີຆໂຕ ມນສິກາຕພ຺ພໍ.

ຍຖາ ຈ ນາຕິສີຆໂຕ, ເອວໍ ນາຕິສຓິກໂຕປິ. ອຕິສຓິກໂຕ ມນສິກໂຣໂຕ ຫິ ຍຖາ ນາມ ຕທເຫວ ຕິໂຍຊນມຄ຺ຄໍ ຄນ຺ຕຸກາມສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄ ຣຸກ຺ຂປພ຺ພຕຕຬາກາທີສຸ ວິລມ຺ພມານສ຺ສ ມຄ຺ໂຄ ປຣິກ຺ຂຍໍ ນ ຄຈ຺ຉຕິ, ທ຺ວີຫຕີເຫນ ປຣິໂຍສາເປຕພ຺ໂພ ໂຫຕິ, ເອວເມວ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ປຣິໂຍສານໍ ນ ຄຈ຺ຉຕິ, ວິເສສາຘິຄມສ຺ສ ປຈ຺ຈໂຍ ນ ໂຫຕິ.

ວິກ຺ເຂປປຏິພາຫນໂຕຕິ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ພຫິທ຺ຘາ ປຸຖຸຕ຺ຕາຣມ຺ມເຓ ເຈຕໂສ ວິກ຺ເຂໂປ ປຏິພາຫິຕພ຺ໂພ. ອປ຺ປຏິພາຫໂຕ ຫິ ຍຖາ ນາມ ເອກປທິກໍ ປປາຕມຄ຺ຄໍ ປຏິປນ຺ນສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ອກ຺ກມນປທໍ ອສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ວິໂລກຍໂຕ ປທວາໂຣ ວິຣຊ຺ຌຕິ, ຕໂຕ ສຕໂປຣິເສ ປປາເຕ ປຕິຕພ຺ພໍ ໂຫຕິ, ເອວເມວ ພຫິທ຺ຘາ ວິກ຺ເຂເປ ສຕິ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ປຣິຫາຍຕິ ປຣິຘໍສຕິ. ຕສ຺ມາ ວິກ຺ເຂປປຏິພາຫນໂຕ ມນສິກາຕພ຺ພໍ.

ປຓ຺ຓຕ຺ຕິສມຕິກ຺ກມນໂຕຕິ ຍາຍໍ ເກສາ ໂລມາຕິອາທິກາ ປຓ຺ຓຕ຺ຕິ, ຕໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ປຏິກ຺ກູລນ຺ຕິ ຈິຕ຺ຕໍ ຐເປຕພ຺ພໍ. ຍຖາ ຫິ ອຸທກທຸລ຺ລຠກາເລ ມນຸສ຺ສາ ອຣຎ຺ເຎ ອຸທປານໍ ທິສ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຕາລປຓ຺ຓາທິກໍ ກິຎ຺ຈິເທວ ສຎ຺ຎາຓໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ເຕນ ສຎ຺ຎາເຓນ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ນ຺ຫາຍນ຺ຕິ ເຈວ ປິວນ຺ຕິ ຈ. ຍທາ ປນ ເນສໍ ອຠິຓ຺ຫສຎ຺ຈາເຣນ ອາຄຕາຄຕປທໍ ປາກຏໍ ໂຫຕິ, ຕທາ ສຎ຺ຎາເຓນ ກິຈ຺ຈໍ ນ ໂຫຕິ, ອິຈ຺ຉິຕິຈ຺ຉິຕກ຺ຂເຓ ຄນ຺ຕ຺ວາ ນ຺ຫາຍນ຺ຕິ ເຈວ ປິວນ຺ຕິ ຈ, ເອວເມວ ປຸພ຺ພຠາເຄ ເກສາ ໂລມາຕິປຓ຺ຓຕ຺ຕິວເສນ ມນສິກໂຣໂຕ ປຏິກ຺ກູລຠາໂວ ປາກໂຏ ໂຫຕິ. ອຖ ເກສາ ໂລມາຕິປຓ຺ຓຕ຺ຕິໍ ສມຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ປຏິກ຺ກູລຠາເວເຍວ ຈິຕ຺ຕໍ ຐເປຕພ຺ພໍ.

ອນຸປຸພ຺ພມຸຎ຺ຈນໂຕຕິ ໂຍ ໂຍ ໂກຏ຺ຐາໂສ ນ ອຸປຏ຺ຐາຕິ, ຕໍ ຕໍ ມຸຎ຺ຈນ຺ເຕນ ອນຸປຸພ຺ພມຸຎ຺ຈນໂຕ ມນສິກາຕພ຺ພໍ. ອາທິກມ຺ມິກສ຺ສ ຫິ ເກສາຕິ ມນສິກໂຣໂຕ ມນສິກາໂຣ ຄນ຺ຕ຺ວາ ມຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອິມໍ ປຣິໂຍສານໂກຏ຺ຐາສເມວ ອາຫຈ຺ຈ ຕິຏ຺ຐຕິ. ມຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ຈ ມນສິກໂຣໂຕ ມນສິກາໂຣ ຄນ຺ຕ຺ວາ ເກສາຕິ ອິມໍ ອາທິໂກຏ຺ຐາສເມວ ອາຫຈ຺ຈ ຕິຏ຺ຐຕິ. ອຖສ຺ສ ມນສິກໂຣໂຕ ມນສິກໂຣໂຕ ເກຈິ ໂກຏ຺ຐາສາ ອຸປຏ຺ຐຫນ຺ຕິ, ເກຈິ ນ ອຸປຏ຺ຐຫນ຺ຕິ. ເຕນ ເຍ ເຍ ອຸປຏ຺ຐຫນ຺ຕິ, ເຕສຸ ເຕສຸ ຕາວ ກມ຺ມໍ ກາຕພ຺ພໍ. ຍາວ ທ຺ວີສຸ ອຸປຏ຺ຐິເຕສຸ ເຕສມ຺ປິ ເອໂກ ສຸຏ຺ຐຸຕຣໍ ອຸປຏ຺ຐຫຕິ, ເອວໍ ອຸປຏ຺ຐິຕໍ ປນ ຕເມວ ປຸນປ຺ປຸນໍ ມນສິກໂຣນ຺ເຕນ ອປ຺ປນາ ອຸປ຺ປາເທຕພ຺ພາ.

ຕຕ຺ຣາຍໍ ອຸປມາ – ຍຖາ ຫິ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສຕາລເກ ຕາລວເນ ວສນ຺ຕໍ ມກ຺ກຏໍ ຄເຫຕຸກາໂມ ລຸທ຺ໂທ ອາທິມ຺ຫິ ຐິຕຕາລສ຺ສ ປຓ຺ຓໍ ສເຣນ ວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ອຸກ຺ກຸຏ຺ຐິໍ ກເຣຍ຺ຍ, ອຖ ໂຂ ໂສ ມກ຺ກໂຏ ປຏິປາຏິຍາ ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ຕາເລ ປຕິຕ຺ວາ ປຣິຍນ຺ຕຕາລເມວ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ຕຕ຺ຖປິ ຄນ຺ຕ຺ວາ ລຸທ຺ເທນ ຕເຖວ ກເຕ ປຸນ ເຕເນວ ນເຍນ ອາທິຕາລໍ ອາຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ, ໂສ ເອວໍ ປຸນປ຺ປຸນໍ ປຣິປາຕິຍມາໂນ ອຸກ຺ກຸຏ຺ຐຸກ຺ກຸຏ຺ຐິຏ຺ຐາເນເຍວ ອຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ອນຸກ຺ກເມນ ເອກສ຺ມິໍ ຕາເລ ນິປຕິຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ເວມຊ຺ເຌ ມກຸຬຕາລປຓ຺ຓສູຈິໍ ທຬ຺ຫໍ ຄເຫຕ຺ວາ ວິຊ຺ຌິຍມາໂນປິ ນ ອຸຏ຺ຐເຫຍ຺ຍ, ເອວໍສມ຺ປທມິທໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

ຕຕ຺ຣິທໍ ໂອປມ຺ມສໍສນ຺ທນໍ – ຍຖາ ຫິ ຕາລວເນ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສຕາລາ, ເອວໍ ອິມສ຺ມິໍ ກາເຍ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສໂກຏ຺ຐາສາ. ມກ຺ກໂຏ ວິຍ ຈິຕ຺ຕໍ. ລຸທ຺ໂທ ວິຍ ໂຍຄາວຈໂຣ. ມກ຺ກຏສ຺ສ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສຕາລເກ ຕາລວເນ ນິວາໂສ ວິຍ ໂຍຄິໂນ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສໂກຏ຺ຐາສເກ ກາເຍ ອາຣມ຺ມຓວເສນ ອນຸສຎ຺ຈຣຓໍ. ລຸທ຺ເທນ ອາທິມ຺ຫິ ຐິຕຕາລສ຺ສ ປຓ຺ຓໍ ສເຣນ ວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ອຸກ຺ກຸຏ຺ຐິຍາ ກຕາຍ ມກ຺ກຏສ຺ສ ຕສ຺ມິໍ ຕສ຺ມິໍ ຕາເລ ປຕິຕ຺ວາ ປຣິຍນ຺ຕຕາລຄມນໍ ວິຍ ໂຍຄິໂນ ເກສາຕິ ມນສິກາເຣ ອາຣທ຺ເຘ ປຏິປາຏິຍາ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຣິໂຍສານໂກຏ຺ຐາເສເຍວ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ສຓ຺ຐານໍ. ປຸນ ປຈ຺ຈາຄມເນປິ ເອເສວ ນໂຍ. ປຸນປ຺ປຸນໍ ປຣິປາຕິຍມານສ຺ສ ມກ຺ກຏສ຺ສ ອຸກ຺ກຸຏ຺ຐຸກ຺ກຸຏ຺ຐິຏ຺ຐາເນ ອຸຏ຺ຐານໍ ວິຍ ປຸນປ຺ປຸນໍ ມນສິກໂຣໂຕ ເກສຸຈິ ເກສຸຈິ ອຸປຏ຺ຐິເຕສຸ ອນຸປຏ຺ຐຫນ຺ເຕ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ອຸປຏ຺ຐິເຕສຸ ປຣິກມ຺ມກຣຓໍ. ອນຸກ຺ກເມນ ເອກສ຺ມິໍ ຕາເລ ນິປຕິຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ມຊ຺ເຌ ມກຸຬຕາລປຓ຺ຓສູຈິໍ ທຬ຺ຫໍ ຄເຫຕ຺ວາ ວິຊ຺ຌິຍມານສ຺ສປິ ອນຸຏ຺ຐານໍ ວິຍ ອວສາເນ ທ຺ວີສຸ ອຸປຏ຺ຐິເຕສຸ ໂຍ ສຸຏ຺ຐຸຕຣໍ ອຸປຏ຺ຐາຕິ, ຕເມວ ປຸນປ຺ປຸນໍ ມນສິກຣິຕ຺ວາ ອປ຺ປນາຍ ອຸປ຺ປາທນໍ.

ອປຣາປິ ອຸປມາ – ຍຖາ ນາມ ປິຓ຺ຑປາຕິໂກ ຠິກ຺ຂຸ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສກຸລໍ ຄາມໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວສນ຺ໂຕ ປຐມເຄເຫເຍວ ທ຺ເວ ຠິກ຺ຂາ ລຠິຕ຺ວາ ປຣໂຕ ເອກໍ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຍ຺ຍ. ປຸນທິວເສ ຕິສ຺ໂສ ລຠິຕ຺ວາ ປຣໂຕ ທ຺ເວ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຍ຺ຍ. ຕຕິຍທິວເສ ອາທິມ຺ຫິເຍວ ປຕ຺ຕປູຣໍ ລຠິຕ຺ວາ ອາສນສາລໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຣິຠຸຎ຺ເຊຍ຺ຍ. ເອວໍສມ຺ປທມິທໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ທ຺ວຕ຺ຕິໍສກຸລຄາໂມ ວິຍ ຫິ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສາກາໂຣ. ປິຓ຺ຑປາຕິໂກ ວິຍ ໂຍຄາວຈໂຣ. ຕສ຺ສ ຕໍ ຄາມໍ ອຸປນິສ຺ສາຍ ວາໂສ ວິຍ ໂຍຄິໂນ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສາກາເຣ ປຣິກມ຺ມກຣຓໍ. ປຐມເຄເຫ ທ຺ເວ ຠິກ຺ຂາ ລຠິຕ຺ວາ ປຣໂຕ ເອກິສ຺ສາ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ວິຍ ທຸຕິຍທິວເສ ຕິສ຺ໂສ ລຠິຕ຺ວາ ປຣໂຕ ທ຺ວິນ຺ນໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ວິຍ ຈ ມນສິກໂຣໂຕ ມນສິກໂຣໂຕ ອນຸປຏ຺ຐຫນ຺ເຕ ວິສ຺ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ອຸປຏ຺ຐິເຕສຸ ຍາວ ໂກຏ຺ຐາສທ຺ວເຍ ປຣິກມ຺ມກຣຓໍ. ຕຕິຍທິວເສ ອາທິມ຺ຫິເຍວ ປຕ຺ຕປູຣໍ ລຠິຕ຺ວາ ອາສນສາລາຍໍ ນິສີທິຕ຺ວາ ປຣິໂຠໂຄ ວິຍ ທ຺ວີສຸ ໂຍ ສຸຏ຺ຐຸຕຣໍ ອຸປຏ຺ຐາຕິ, ຕເມວ ປຸນປ຺ປຸນໍ ມນສິກຣິຕ຺ວາ ອປ຺ປນາຍ ອຸປ຺ປາທນໍ.

ອປ຺ປນາໂຕຕິ ອປ຺ປນາໂກຏ຺ຐາສໂຕ ເກສາທີສຸ ເອເກກສ຺ມິໍ ໂກຏ຺ຐາເສ ອປ຺ປນາ ໂຫຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພາຕິ ອຍເມເວຕ຺ຖ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ຕໂຍ ຈ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕາຕິ ອຘິຈິຕ຺ຕໍ, ສີຕິຠາໂວ, ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໂກສລ຺ລນ຺ຕິ ອິເມ ຕໂຍ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕາ ວີຣິຍສມາຘິໂຍຊນຕ຺ຖໍ ເວທິຕພ຺ພາຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຕຕ຺ຖ –

‘‘ອຘິຈິຕ຺ຕມນຸຍຸຕ຺ເຕນ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸນາ ຕີຓິ ນິມິຕ຺ຕານິ ກາເລນກາລໍ ມນສິກາຕພ຺ພານິ. ກາເລນກາລໍ ສມາຘິນິມິຕ຺ຕໍ ມນສິກາຕພ຺ພໍ. ກາເລນກາລໍ ປຄ຺ຄຫນິມິຕ຺ຕໍ ມນສິກາຕພ຺ພໍ. ກາເລນກາລໍ ອຸເປກ຺ຂານິມິຕ຺ຕໍ ມນສິກາຕພ຺ພໍ. ສເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຘິຈິຕ຺ຕມນຸຍຸຕ຺ໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ເອກນ຺ຕໍ ສມາຘິນິມິຕ຺ຕຎ຺ເຎວ ມນສິກເຣຍ຺ຍ, ຐານໍ ຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ໂກສຊ຺ຊາຍ ສໍວຕ຺ເຕຍ຺ຍ. ສເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຘິຈິຕ຺ຕມນຸຍຸຕ຺ໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ເອກນ຺ຕໍ ປຄ຺ຄຫນິມິຕ຺ຕຎ຺ເຎວ ມນສິກເຣຍ຺ຍ, ຐານໍ ຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈາຍ ສໍວຕ຺ເຕຍ຺ຍ. ສເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຘິຈິຕ຺ຕມນຸຍຸຕ຺ໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ເອກນ຺ຕໍ ອຸເປກ຺ຂານິມິຕ຺ຕຎ຺ເຎວ ມນສິກເຣຍ຺ຍ, ຐານໍ ຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ສມ຺ມາ ສມາຘິເຍຍ຺ຍ ອາສວານໍ ຂຍາຍ. ຍໂຕ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຘິຈິຕ຺ຕມນຸຍຸຕ຺ໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ກາເລນກາລໍ ສມາຘິນິມິຕ຺ຕໍ ປຄ຺ຄຫນິມິຕ຺ຕໍ ອຸເປກ຺ຂານິມິຕ຺ຕໍ ມນສິກໂຣຕິ, ຕໍ ໂຫຕິ ຈິຕ຺ຕໍ ມຸທຸຎ຺ຈ ກມ຺ມຎ຺ຎຎ຺ຈ ປຠສ຺ສຣຎ຺ຈ, ນ ຈ ປຠງ຺ຄຸ, ສມ຺ມາ ສມາຘິຍຕິ ອາສວານໍ ຂຍາຍ.

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຸວຓ຺ຓກາໂຣ ວາ ສຸວຓ຺ຓກາຣນ຺ເຕວາສີ ວາ ອຸກ຺ກໍ ພນ຺ຘຕິ, ອຸກ຺ກໍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ອຸກ຺ກາມຸຂໍ ອາລິມ຺ເປຕິ, ອຸກ຺ກາມຸຂໍ ອາລິມ຺ເປຕ຺ວາ ສຓ຺ຑາເສນ ຊາຕຣູປໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຸກ຺ກາມຸເຂ ປກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ກາເລນກາລໍ ອຠິຘມຕິ, ກາເລນກາລໍ ອຸທເກນ ປຣິປ຺ໂຜເສຕິ, ກາເລນກາລໍ ອຊ຺ຌຸເປກ຺ຂຕິ. ສເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຸວຓ຺ຓກາໂຣ ວາ ສຸວຓ຺ຓກາຣນ຺ເຕວາສີ ວາ ຕໍ ຊາຕຣູປໍ ເອກນ຺ຕໍ ອຠິຘເມຍ຺ຍ, ຐານໍ ຕໍ ຊາຕຣູປໍ ຑເຫຍ຺ຍ. ສເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຸວຓ຺ຓກາໂຣ ວາ ສຸວຓ຺ຓກາຣນ຺ເຕວາສີ ວາ ຕໍ ຊາຕຣູປໍ ເອກນ຺ຕໍ ອຸທເກນ ປຣິປ຺ໂຜເສຍ຺ຍ, ຐານໍ ຕໍ ຊາຕຣູປໍ ນິພ຺ພາເຍຍ຺ຍ. ສເຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຸວຓ຺ຓກາໂຣ ວາ ສຸວຓ຺ຓກາຣນ຺ເຕວາສີ ວາ ຕໍ ຊາຕຣູປໍ ເອກນ຺ຕໍ ອຊ຺ຌຸເປກ຺ເຂຍ຺ຍ, ຐານໍ ຕໍ ຊາຕຣູປໍ ນ ສມ຺ມາ ປຣິປາກໍ ຄຈ຺ເຉຍ຺ຍ. ຍໂຕ ຈ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ສຸວຓ຺ຓກາໂຣ ວາ ສຸວຓ຺ຓກາຣນ຺ເຕວາສີ ວາ ຕໍ ຊາຕຣູປໍ ກາເລນກາລໍ ອຠິຘມຕິ, ກາເລນກາລໍ ອຸທເກນ ປຣິປ຺ໂຜເສຕິ, ກາເລນກາລໍ ອຊ຺ຌຸເປກ຺ຂຕິ, ຕໍ ໂຫຕິ ຊາຕຣູປໍ ມຸທຸຎ຺ຈ ກມ຺ມຎ຺ຎຎ຺ຈ ປຠສ຺ສຣຎ຺ຈ, ນ ຈ ປຠງ຺ຄຸ, ສມ຺ມາ ອຸເປຕິ ກມ຺ມາຍ. ຍສ຺ສາ ຍສ຺ສາ ຈ ປິຬນ຺ຘນວິກຕິຍາ ອາກງ຺ຂຕິ ຍທິ ປຏິກາຍ ຍທິ ກຸຓ຺ຑລາຍ ຍທິ ຄີເວຍ຺ຍາຍ ຍທິ ສຸວຓ຺ຓມາລາຍ, ຕຎ຺ຈສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ອນຸໂຠຕິ.

‘‘ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຘິຈິຕ຺ຕມນຸຍຸຕ຺ເຕນ…ເປ… ສມາຘິຍຕິ ອາສວານໍ ຂຍາຍ. ຍສ຺ສ ຍສ຺ສ ຈ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິ ກຣຓີຍສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ອຠິນິນ຺ນາເມຕິ ອຠິຎ຺ຎາ ສຈ຺ຉິ ກິຣິຍາຍ, ຕຕ຺ຣ ຕຕ຺ເຣວ ສກ຺ຂິຠພ຺ພຕໍ ປາປຸຓາຕິ ສຕິ ສຕິ ອາຍຕເນ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໓.໑໐໓).

ອິທໍ ສຸຕ຺ຕໍ ອຘິຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

‘‘ຉຫິ, ຠິກ຺ຂເວ, ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ຠພ຺ໂພ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ສີຕິຠາວໍ ສຈ຺ຉິກາຕຸໍ. ກຕເມຫິ ຉຫິ? ອິຘ, ຠິກ຺ຂເວ, ຠິກ຺ຂຸ ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ ຈິຕ຺ຕໍ ນິຄ຺ຄເຫຕພ຺ພໍ, ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຈິຕ຺ຕໍ ນິຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ ຈິຕ຺ຕໍ ປຄ຺ຄເຫຕພ຺ພໍ, ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຈິຕ຺ຕໍ ປຄ຺ຄຓ຺ຫາຕິ. ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ ຈິຕ຺ຕໍ ສມ຺ປຫໍສິຕພ຺ພໍ, ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຈິຕ຺ຕໍ ສມ຺ປຫໍເສຕິ. ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຊ຺ຌຸເປກ຺ຂິຕພ຺ພໍ, ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຊ຺ຌຸເປກ຺ຂຕິ. ປຓີຕາຘິມຸຕ຺ຕິໂກ ຈ ໂຫຕິ ນິພ຺ພານາຠິຣໂຕ. ອິເມຫິ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຉຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສມນ຺ນາຄໂຕ ຠິກ຺ຂຸ ຠພ຺ໂພ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ສີຕິຠາວໍ ສຈ຺ຉິກາຕຸ’’ນ຺ຕິ (ອ. ນິ. ໖.໘໕).

ອິທໍ ສຸຕ຺ຕໍ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ສີຕິຠາໂວຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ໂພຊ຺ຌງ຺ຄໂກສລ຺ລໍ ‘‘ປນ ເອວເມວ ໂຂ, ຠິກ຺ຂເວ, ຍສ຺ມິໍ ສມເຍ ລີນໍ ຈິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ອກາໂລ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ປສ຺ສທ຺ຘິສມ຺ໂພຊ຺ຌງ຺ຄສ຺ສ ຠາວນາຍາ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໕.໒໓໔) ອປ຺ປນາໂກສລ຺ລກຖາຍໍ ທສ຺ສິຕເມວ.

ອິຕິ ອິທໍ ສຕ຺ຕວິຘໍ ອຸຄ຺ຄຫໂກສລ຺ລໍ ສຸຄ຺ຄຫິຕໍ ກຕ຺ວາ ອິທຎ຺ຈ ທສວິຘໍ ມນສິກາຣໂກສລ຺ລໍ ສຸຏ຺ຐຸ ວວຕ຺ຖເປຕ຺ວາ ເຕນ ໂຍຄິນາ ອຸຠຍໂກສລ຺ລວເສນ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ສາຘຸກໍ ອຸຄ຺ຄເຫຕພ຺ພໍ. ສເຈ ປນສ຺ສ ອາຈຣິເຍນ ສທ຺ຘິໍ ເອກວິຫາເຣເຍວ ຜາສຸ ໂຫຕິ, ເອວໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ ອກຖາເປຕ຺ວາ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ສຸຏ຺ຐຸ ວວຕ຺ຖເປຕ຺ວາ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ອນຸຍຸຊ຺ຊນ຺ເຕນ ວິເສສໍ ລຠິຕ຺ວາ ອຸປຣູປຣິ ກຖາເປຕພ຺ພໍ. ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ວສິຕຸກາເມນ ຍຖາວຸຕ຺ເຕນ ວິຘິນາ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ກຖາເປຕ຺ວາ ປຸນປ຺ປຸນໍ ປຣິວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ສພ຺ພໍ ຄຓ຺ຐິຏ຺ຐານໍ ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ປຖວີກສິຓນິທ຺ເທເສ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ອນນຸຣູປໍ ເສນາສນໍ ປຫາຍ ອນຸຣູເປ ວິຫາເຣ ວສນ຺ເຕນ ຂຸທ຺ທກປລິໂພຘຸປຈ຺ເຉທໍ ກຕ຺ວາ ປຏິກ຺ກູລມນສິກາເຣ ປຣິກມ຺ມໍ ກາຕພ຺ພໍ.

ກໂຣນ຺ເຕນ ປນ ເກເສສຸ ຕາວ ນິມິຕ຺ຕໍ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ກຖໍ? ເອກໍ ວາ ທ຺ເວ ວາ ເກເສ ລຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ຫຕ຺ຖຕເລ ຐເປຕ຺ວາ ວຓ຺ໂຓ ຕາວ ວວຕ຺ຖເປຕພ຺ໂພ. ຉິນ຺ນຏ຺ຐາເນປິ ເກເສ ໂອໂລເກຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ອຸທກປຕ຺ເຕ ວາ ຍາຄຸປຕ຺ເຕ ວາ ໂອໂລເກຕຸມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິເຍວ. ກາຬກກາເລ ທິສ຺ວາ ກາຬກາຕິ ມນສິກາຕພ຺ພາ. ເສຕກາເລ ເສຕາຕິ. ມິສ຺ສກກາເລ ປນ ອຸສ຺ສທວເສນ ມນສິກາຕພ຺ພາ ໂຫນ຺ຕິ. ຍຖາ ຈ ເກເສສຸ, ເອວໍ ສກເລປິ ຕຈປຎ຺ຈເກ ທິສ຺ວາວ ນິມິຕ຺ຕໍ ຄເຫຕພ຺ພໍ.

ໂກຏ຺ຐາສວວຕ຺ຖາປນກຖາ

໑໘໒. ເອວໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ສພ຺ພໂກຏ຺ຐາເສ ວຓ຺ຓສຓ຺ຐານທິໂສກາສປຣິຈ຺ເຉທວເສນ ວວຕ຺ຖເປຕ຺ວາ ວຓ຺ຓສຓ຺ຐານຄນ຺ຘອາສໂຍກາສວເສນ ປຎ຺ຈຘາ ປຏິກ຺ກູລໂຕ ວວຕ຺ຖເປຕພ຺ພາ.

ຕຕ຺ຣາຍໍ ສພ຺ພໂກຏ຺ຐາເສສຸ ອນຸປຸພ຺ພກຖາ. ເກສາ ຕາວ ປກຕິວຓ຺ເຓນ ກາຬກາ ອທ຺ທາຣິຏ຺ຐກວຓ຺ຓາ. ສຓ຺ຐານໂຕ ທີຆວຏ຺ຏລິກາ ຕຸລາທຓ຺ຑສຓ຺ຐານາ. ທິສໂຕ ອຸປຣິມທິສາຍ ຊາຕາ. ໂອກາສໂຕ ອຸໂຠສຸ ປສ຺ເສສຸ ກຓ຺ຓຈູຬິກາຫິ, ປຸຣໂຕ ນລາຏນ຺ເຕນ, ປຈ຺ຉໂຕ ຄລວາຏເກນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນາ. ສີສກຏາຫເວຐນໍ ອລ຺ລຈມ຺ມໍ ເກສານໍ ໂອກາໂສ. ປຣິຈ຺ເຉທໂຕ ເກສາ ສີສເວຐນຈມ຺ເມ ວີຫຄ຺ຄມຕ຺ຕໍ ປວິສິຕ຺ວາ ປຕິຏ຺ຐິເຕນ ເຫຏ຺ຐາ ອຕ຺ຕໂນ ມູລຕເລນ, ອຸປຣິ ອາກາເສນ, ຕິຣິຍໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ເຎນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນາ, ທ຺ເວ ເກສາ ເອກໂຕ ນຕ຺ຖີຕິ ອຍໍ ສຠາຄປຣິຈ຺ເຉໂທ. ເກສາ ນ ໂລມາ, ໂລມາ ນ ເກສາຕິ ເອວໍ ອວເສສເອກຕິໍສໂກຏ຺ຐາເສຫິ ອມິສ຺ສີກຕາ ເກສາ ນາມ ປາຏິເຍກ຺ໂກ ເອກໂກຏ຺ຐາໂສຕິ ອຍໍ ວິສຠາຄປຣິຈ຺ເຉໂທ. ອິທໍ ເກສານໍ ວຓ຺ຓາທິໂຕ ວວຕ຺ຖາປນໍ.

໑໘໓. ອິທໍ ປນ ເນສໍ ວຓ຺ຓາທິວເສນ ປຎ຺ຈຘາ ປຏິກ຺ກູລໂຕ ວວຕ຺ຖາປນໍ. ເກສາ ນາເມເຕ ວຓ຺ຓໂຕປິ ປຏິກ຺ກູລາ. ສຓ຺ຐານໂຕປິ ຄນ຺ຘໂຕປິ ອາສຍໂຕປິ ໂອກາສໂຕປິ ປຏິກ຺ກູລາ.

ມນຸຎ຺ເຎປິ ຫິ ຍາຄຸປຕ຺ເຕ ວາ ຠຕ຺ຕປຕ຺ເຕ ວາ ເກສວຓ຺ຓໍ ກິຎ຺ຈິ ທິສ຺ວາ ເກສມິສ຺ສກມິທໍ ຫຣຖ ນນ຺ຕິ ຊິຄຸຈ຺ຉນ຺ຕິ. ເອວໍ ເກສາ ວຓ຺ຓໂຕ ປຏິກ຺ກູລາ. ຣຕ຺ຕິໍ ຠຸຎ຺ຊນ຺ຕາປິ ເກສສຓ຺ຐານໍ ອກ຺ກວາກໍ ວາ ມກຈິວາກໍ ວາ ຉຸປິຕ຺ວາປິ ຕເຖວ ຊິຄຸຈ຺ຉນ຺ຕິ. ເອວໍ ສຓ຺ຐານໂຕ ປຏິກ຺ກູລາ.

ເຕລມກ຺ຂນປຸປ຺ຜຘູປາທິ ສງ຺ຂາຣວິຣຫິຕານຎ຺ຈ ເກສານໍ ຄນ຺ໂຘ ປຣມເຊຄຸຈ຺ໂຉ ໂຫຕິ. ຕໂຕ ເຊຄຸຈ຺ຉຕໂຣ ອຄ຺ຄິມ຺ຫິ ປກ຺ຂິຕ຺ຕານໍ. ເກສາ ຫິ ວຓ຺ຓສຓ຺ຐານໂຕ ອປ຺ປຏິກ຺ກູລາປິ ສິຍຸໍ, ຄນ຺ເຘນ ປນ ປຏິກ຺ກູລາເຍວ. ຍຖາ ຫິ ທຫຣສ຺ສ ກຸມາຣສ຺ສ ວຈ຺ຈໍ ວຓ຺ຓໂຕ ຫລິທ຺ທິວຓ຺ຓໍ, ສຓ຺ຐານໂຕປິ ຫລິທ຺ທິປິຓ຺ຑສຓ຺ຐານໍ. ສງ຺ກາຣຏ຺ຐາເນ ຉຑ຺ຑິຕຎ຺ຈ ອຸທ຺ຘຸມາຕກກາຬສຸນຂສຣີຣໍ ວຓ຺ຓໂຕ ຕາລປກ຺ກວຓ຺ຓໍ. ສຓ຺ຐານໂຕ ວຏ຺ເຏຕ຺ວາ ວິສ຺ສຏ຺ຐມຸທິງ຺ຄສຓ຺ຐານໍ. ທາຐາປິສ຺ສ ສຸມນມກຸຬສທິສາຕິ ອຸຠຍມ຺ປິ ວຓ຺ຓສຓ຺ຐານໂຕ ສິຍາ ອປ຺ປຏິກ຺ກູລໍ ຄນ຺ເຘນ ປນ ປຏິກ຺ກູລເມວ. ເອວໍ ເກສາປິ ສິຍຸໍ ວຓ຺ຓສຓ຺ຐານໂຕ ອປ຺ປຏິກ຺ກູລາ ຄນ຺ເຘນ ປນ ປຏິກ຺ກູລາເຍວາຕິ.

ຍຖາ ປນ ອສຸຈິຏ຺ຐາເນ ຄາມນິສ຺ສນ຺ເທນ ຊາຕານິ ສູເປຍ຺ຍປຓ຺ຓານິ ນາຄຣິກມນຸສ຺ສານໍ ເຊຄຸຈ຺ຉານິ ໂຫນ຺ຕິ ອປຣິໂຠຄານິ, ເອວໍ ເກສາປິ ປຸພ຺ພໂລຫິຕມຸຕ຺ຕກຣີສປິຕ຺ຕເສມ຺ຫາທິນິສ຺ສນ຺ເທນ ຊາຕຕ຺ຕາ ເຊຄຸຈ຺ຉາຕິ ອິທໍ ເນສໍ ອາສຍໂຕ ປາຏິກ຺ກຸລ຺ຍໍ.

ອິເມ ຈ ເກສາ ນາມ ຄູຖຣາສິມ຺ຫິ ອຸຏ຺ຐິຕກຓ຺ຓິກໍ ວິຍ ເອກຕິໍສໂກຏ຺ຐາສຣາສິມ຺ຫິ ຊາຕາ. ເຕ ສຸສານສງ຺ກາຣຏ຺ຐານາທີສຸ ຊາຕສາກໍ ວິຍ ປຣິກ຺ຂາທີສຸ ຊາຕກມລກຸວລຍາທິປຸປ຺ຜໍ ວິຍ ຈ ອສຸຈິຏ຺ຐາເນ ຊາຕຕ຺ຕາ ປຣມເຊຄຸຈ຺ຉາຕິ ອິທໍ ເນສໍ ໂອກາສໂຕ ປາຏິກ຺ກຸລ຺ຍໍ.