໓. ກມ຺ມຏ຺ຐານຄ຺ຄຫຓນິທ຺ເທໂສ

໓໘. ອິທານິ ຍສ຺ມາ ເອວໍ ຘຸຕງ຺ຄປຣິຫຣຓສມ຺ປາທິເຕຫິ ອປ຺ປິຈ຺ຉຕາທີຫິ ຄຸເຓຫິ ປຣິໂຍທາເຕ ອິມສ຺ມິໍ ສີເລ ປຕິຏ຺ຐິເຕນ ‘‘ສີເລ ປຕິຏ຺ຐາຍ ນໂຣ ສປຎ຺ໂຎ, ຈິຕ຺ຕໍ ປຎ຺ຎຎ຺ຈ ຠາວຍ’’ນ຺ຕິ ວຈນໂຕ ຈິຕ຺ຕສີເສນ ນິທ຺ທິຏ຺ໂຐ ສມາຘິ ຠາເວຕພ຺ໂພ. ໂສ ຈ ອຕິສງ຺ເຂປເທສິຕຕ຺ຕາ ວິຎ຺ຎາຕຸມ຺ປິ ຕາວ ນ ສຸກໂຣ, ປເຄວ ຠາເວຕຸໍ, ຕສ຺ມາ ຕສ຺ສ ວິຕ຺ຖາຣຎ຺ຈ ຠາວນານຍຎ຺ຈ ທສ຺ເສຕຸໍ ອິທໍ ປຎ຺ຫາກມ຺ມໍ ໂຫຕິ.

ໂກ ສມາຘິ? ເກນຏ຺ເຐນ ສມາຘິ? ການສ຺ສ ລກ຺ຂຓຣສປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານປທຏ຺ຐານານິ? ກຕິວິໂຘ ສມາຘິ? ໂກ ຈສ຺ສ ສໍກິເລໂສ? ກິໍ ໂວທານໍ? ກຖໍ ຠາເວຕພ຺ໂພ? ສມາຘິຠາວນາຍ ໂກ ອານິສໍໂສຕິ?

ຕຕ຺ຣິທໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ. ໂກ ສມາຘີຕິ ສມາຘິ ພຫຸວິໂຘ ນານປ຺ປກາຣໂກ. ຕໍ ສພ຺ພໍ ວິຠາວຍິຕຸໍ ອາຣພ຺ຠມານໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ອຘິປ຺ເປຕຎ຺ເຈວ ອຕ຺ຖໍ ນ ສາເຘຍ຺ຍ, ອຸຕ຺ຕຣິ ຈ ວິກ຺ເຂປາຍ ສໍວຕ຺ເຕຍ຺ຍ, ຕສ຺ມາ ອິຘາຘິປ຺ເປຕເມວ ສນ຺ຘາຍ ວທາມ, ກຸສລຈິຕ຺ເຕກຄ຺ຄຕາ ສມາຘິ.

ເກນຏ຺ເຐນ ສມາຘີຕິ ສມາຘານຏ຺ເຐນ ສມາຘິ. ກິມິທໍ ສມາຘານໍ ນາມ? ເອກາຣມ຺ມເຓ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິການໍ ສມໍ ສມ຺ມາ ຈ ອາຘານໍ, ຐປນນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ຍສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສານຸຠາເວນ ເອກາຣມ຺ມເຓ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິກາ ສມໍ ສມ຺ມາ ຈ ອວິກ຺ຂິປມານາ ອວິປ຺ປກິຓ຺ຓາ ຈ ຫຸຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ, ອິທໍ ສມາຘານນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ການສ຺ສ ລກ຺ຂຓຣສປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານປທຏ຺ຐານານີຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ອວິກ຺ເຂປລກ຺ຂໂຓ ສມາຘິ, ວິກ຺ເຂປວິທ຺ຘໍສນຣໂສ, ອວິກມ຺ປນປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐາໂນ. ‘‘ສຸຂິໂນ ຈິຕ຺ຕໍ ສມາຘິຍຕີ’’ຕິ ວຈນໂຕ ປນ ສຸຂມສ຺ສ ປທຏ຺ຐານໍ.

໓໙. ກຕິວິໂຘ ສມາຘີຕິ ອວິກ຺ເຂປລກ຺ຂເຓນ ຕາວ ເອກວິໂຘ. ອຸປຈາຣອປ຺ປນາວເສນ ທຸວິໂຘ, ຕຖາ ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕຣວເສນ ສປ຺ປີຕິກນິປ຺ປີຕິກວເສນ ສຸຂສຫຄຕອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕວເສນ ຈ. ຕິວິໂຘ ຫີນມຊ຺ຌິມປຓີຕວເສນ, ຕຖາ ສວິຕກ຺ກສວິຈາຣາທິວເສນ ປີຕິສຫຄຕາທິວເສນ ປຣິຕ຺ຕມຫຄ຺ຄຕປ຺ປມາຓວເສນ ຈ. ຈຕຸພ຺ພິໂຘ ທຸກ຺ຂາປຏິປທາທນ຺ຘາຠິຎ຺ຎາທິວເສນ, ຕຖາ ປຣິຕ຺ຕປຣິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓາທິວເສນ ຈຕຸຌານງ຺ຄວເສນ ຫານຠາຄິຍາທິວເສນ ກາມາວຈຣາທິວເສນ ອຘິປຕິວເສນ ຈ. ປຎ຺ຈວິໂຘ ປຎ຺ຈກນເຍ ປຎ຺ຈຌານງ຺ຄວເສນາຕິ.

ສມາຘິເອກກທຸກວຓ຺ຓນາ

ຕຕ຺ຖ ເອກວິຘໂກຏ຺ຐາໂສ ອຸຕ຺ຕານຕ຺ໂຖເຍວ. ທຸວິຘໂກຏ຺ຐາເສ ຉນ຺ນໍ ອນຸສ຺ສຕິຏ຺ຐານານໍ ມຣຓສ຺ສຕິຍາ ອຸປສມານຸສ຺ສຕິຍາ ອາຫາເຣ ປຏິກູລສຎ຺ຎາຍ ຈຕຸຘາຕຸວວຕ຺ຖານສ຺ສາຕິ ອິເມສໍ ວເສນ ລທ຺ຘຈິຕ຺ເຕກຄ຺ຄຕາ, ຍາ ຈ ອປ຺ປນາສມາຘີນໍ ປຸພ຺ພຠາເຄ ເອກຄ຺ຄຕາ, ອຍໍ ອຸປຈາຣສມາຘິ. ‘‘ປຐມສ຺ສ ຌານສ຺ສ ປຣິກມ຺ມໍ ປຐມສ຺ສ ຌານສ຺ສ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ ອາທິວຈນໂຕ ປນ ຍາ ປຣິກມ຺ມານນ຺ຕຣາ ເອກຄ຺ຄຕາ, ອຍໍ ອປ຺ປນາສມາຘີຕິ ເອວໍ ອຸປຈາຣປ຺ປນາວເສນ ທຸວິໂຘ.

ທຸຕິຍທຸເກ ຕີສຸ ຠູມີສຸ ກຸສລຈິຕ຺ເຕກຄ຺ຄຕາ ໂລກິໂຍ ສມາຘິ. ອຣິຍມຄ຺ຄສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ເອກຄ຺ຄຕາ ໂລກຸຕ຺ຕໂຣ ສມາຘີຕິ ເອວໍ ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕຣວເສນ ທຸວິໂຘ.

ຕຕິຍທຸເກ ຈຕຸກ຺ກນເຍ ທ຺ວີສຸ ປຎ຺ຈກນເຍ ຕີສຸ ຌາເນສຸ ເອກຄ຺ຄຕາ ສປ຺ປີຕິໂກ ສມາຘິ. ອວເສເສສຸ ທ຺ວີສຸ ຌາເນສຸ ເອກຄ຺ຄຕາ ນິປ຺ປີຕິໂກ ສມາຘິ. ອຸປຈາຣສມາຘິ ປນ ສິຍາ ສປ຺ປີຕິໂກ, ສິຍາ ນິປ຺ປີຕິໂກຕິ ເອວໍ ສປ຺ປີຕິກນິປ຺ປີຕິກວເສນ ທຸວິໂຘ.

ຈຕຸຕ຺ຖທຸເກ ຈຕຸກ຺ກນເຍ ຕີສຸ ປຎ຺ຈກນເຍ ຈຕູສຸ ຌາເນສຸ ເອກຄ຺ຄຕາ ສຸຂສຫຄໂຕ ສມາຘິ. ອວເສສສ຺ມິໍ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄໂຕ ສມາຘິ. ອຸປຈາຣສມາຘິ ປນ ສິຍາ ສຸຂສຫຄໂຕ, ສິຍາ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄໂຕຕິ ເອວໍ ສຸຂສຫຄຕອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕວເສນ ທຸວິໂຘ.

ສມາຘິຕິກວຓ຺ຓນາ

ຕິເກສຸ ປຐມຕ຺ຕິເກ ປຏິລທ຺ຘມຕ຺ໂຕ ຫີໂນ, ນາຕິສຸຠາວິໂຕ ມຊ຺ຌິໂມ, ສຸຠາວິໂຕ ວສິປ຺ປຕ຺ໂຕ ປຓີໂຕຕິ ເອວໍ ຫີນມຊ຺ຌິມປຓີຕວເສນ ຕິວິໂຘ.

ທຸຕິຍຕ຺ຕິເກ ປຐມຊ຺ຌານສມາຘິ ສທ຺ຘິໍ ອຸປຈາຣສມາຘິນາ ສວິຕກ຺ກສວິຈາໂຣ. ປຎ຺ຈກນເຍ ທຸຕິຍຊ຺ຌານສມາຘິ ອວິຕກ຺ກວິຈາຣມຕ຺ໂຕ. ໂຍ ຫິ ວິຕກ຺ກມຕ຺ເຕເຍວ ອາທີນວໍ ທິສ຺ວາ ວິຈາເຣ ອທິສ຺ວາ ເກວລໍ ວິຕກ຺ກປ຺ປຫານມຕ຺ຕໍ ອາກງ຺ຂມາໂນ ປຐມຊ຺ຌານໍ ອຕິກ຺ກມຕິ, ໂສ ອວິຕກ຺ກວິຈາຣມຕ຺ຕໍ ສມາຘິໍ ປຏິລຠຕິ. ຕໍ ສນ຺ຘາເຍຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຈຕຸກ຺ກນເຍ ປນ ທຸຕິຍາທີສຸ ປຎ຺ຈກນເຍ ຕຕິຍາທີສຸ ຕີສຸ ຌາເນສຸ ເອກຄ຺ຄຕາ ອວິຕກ຺ກາວິຈາໂຣ ສມາຘີຕິ ເອວໍ ສວິຕກ຺ກສວິຈາຣາທິວເສນ ຕິວິໂຘ.

ຕຕິຍຕ຺ຕິເກ ຈຕຸກ຺ກນເຍ ອາທິໂຕ ທ຺ວີສຸ ປຎ຺ຈກນເຍ ຈ ຕີສຸ ຌາເນສຸ ເອກຄ຺ຄຕາ ປີຕິສຫຄໂຕ ສມາຘິ. ເຕສ຺ເວວ ຕຕິເຍ ຈ ຈຕຸຕ຺ເຖ ຈ ຌາເນ ເອກຄ຺ຄຕາ ສຸຂສຫຄໂຕ ສມາຘິ. ອວສາເນ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄໂຕ. ອຸປຈາຣສມາຘິ ປນ ປີຕິສຸຂສຫຄໂຕ ວາ ໂຫຕິ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄໂຕ ວາຕິ ເອວໍ ປີຕິສຫຄຕາທິວເສນ ຕິວິໂຘ.

ຈຕຸຕ຺ຖຕ຺ຕິເກ ອຸປຈາຣຠູມິຍໍ ເອກຄ຺ຄຕາ ປຣິຕ຺ໂຕ ສມາຘິ. ຣູປາວຈຣາຣູປາວຈຣກຸສເລ ເອກຄ຺ຄຕາ ມຫຄ຺ຄໂຕ ສມາຘິ. ອຣິຍມຄ຺ຄສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ເອກຄ຺ຄຕາ ອປ຺ປມາໂຓ ສມາຘີຕິ ເອວໍ ປຣິຕ຺ຕມຫຄ຺ຄຕປ຺ປມາຓວເສນ ຕິວິໂຘ.

ສມາຘິຈຕຸກ຺ກວຓ຺ຓນາ

ຈຕຸກ຺ເກສຸ ປຐມຈຕຸກ຺ເກ ອຕ຺ຖິ ສມາຘິ ທຸກ຺ຂາປຏິປໂທ ທນ຺ຘາຠິຎ຺ໂຎ, ອຕ຺ຖິ ທຸກ຺ຂາປຏິປໂທ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ໂຎ, ອຕ຺ຖິ ສຸຂາປຏິປໂທ ທນ຺ຘາຠິຎ຺ໂຎ, ອຕ຺ຖິ ສຸຂາປຏິປໂທ ຂິປ຺ປາຠິຎ຺ໂຎຕິ.

ຕຕ຺ຖ ປຐມສມນ຺ນາຫາຣໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ຌານສ຺ສ ອຸປຈາຣໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕາວ ປວຕ຺ຕາ ສມາຘິຠາວນາ ປຏິປທາຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອຸປຈາຣໂຕ ປນ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ອປ຺ປນາ, ຕາວ ປວຕ຺ຕາ ປຎ຺ຎາ ອຠິຎ຺ຎາຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ສາ ປເນສາ ປຏິປທາ ເອກຈ຺ຈສ຺ສ ທຸກ຺ຂາ ໂຫຕິ, ນີວຣຓາທິປຈ຺ຈນີກຘມ຺ມສມຸທາຈາຣຄຫຓຕາຍ ກິຈ຺ຉາ ອສຸຂາເສວນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອກຈ຺ຈສ຺ສ ຕທຠາເວນ ສຸຂາ. ອຠິຎ຺ຎາປິ ເອກຈ຺ຈສ຺ສ ທນ຺ຘາ ໂຫຕິ ມນ຺ທາ ອສີຆປ຺ປວຕ຺ຕິ. ເອກຈ຺ຈສ຺ສ ຂິປ຺ປາ ອມນ຺ທາ ສີຆປ຺ປວຕ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ຍານິ ປຣໂຕ ສປ຺ປາຍາສປ຺ປາຍານິ ຈ ປລິໂພຘຸປຈ຺ເຉທາທີນິ ປຸພ຺ພກິຈ຺ຈານິ ຈ ອປ຺ປນາໂກສລ຺ລານິ ຈ ວຓ຺ຓຍິສ຺ສາມ, ເຕສຸ ໂຍ ອສປ຺ປາຍເສວີ ໂຫຕິ, ຕສ຺ສ ທຸກ຺ຂາ ປຏິປທາ ທນ຺ຘາ ຈ ອຠິຎ຺ຎາ ໂຫຕິ. ສປ຺ປາຍເສວິໂນ ສຸຂາ ປຏິປທາ ຂິປ຺ປາ ຈ ອຠິຎ຺ຎາ. ໂຍ ປນ ປຸພ຺ພຠາເຄ ອສປ຺ປາຍໍ ເສວິຕ຺ວາ ອປຣຠາເຄ ສປ຺ປາຍເສວີ ໂຫຕິ, ປຸພ຺ພຠາເຄ ວາ ສປ຺ປາຍໍ ເສວິຕ຺ວາ ອປຣຠາເຄ ອສປ຺ປາຍເສວີ, ຕສ຺ສ ໂວມິສ຺ສກຕາ ເວທິຕພ຺ພາ. ຕຖາ ປລິໂພຘຸປຈ຺ເຉທາທິກໍ ປຸພ຺ພກິຈ຺ຈໍ ອສມ຺ປາເທຕ຺ວາ ຠາວນມນຸຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ທຸກ຺ຂາ ປຏິປທາ ໂຫຕິ. ວິປຣິຍາເຍນ ສຸຂາ. ອປ຺ປນາໂກສລ຺ລານິ ປນ ອສມ຺ປາເທນ຺ຕສ຺ສ ທນ຺ຘາ ອຠິຎ຺ຎາ ໂຫຕິ. ສມ຺ປາເທນ຺ຕສ຺ສ ຂິປ຺ປາ.

ອປິຈ ຕຓ຺ຫາອວິຊ຺ຊາວເສນ ສມຖວິປສ຺ສນາຘິກາຣວເສນ ຈາປິ ເອຕາສໍ ປເຠໂທ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຕຓ຺ຫາຠິຠູຕສ຺ສ ຫິ ທຸກ຺ຂາ ປຏິປທາ ໂຫຕິ. ອນຠິຠູຕສ຺ສ ສຸຂາ. ອວິຊ຺ຊາຠິຠູຕສ຺ສ ຈ ທນ຺ຘາ ອຠິຎ຺ຎາ ໂຫຕິ. ອນຠິຠູຕສ຺ສ ຂິປ຺ປາ. ໂຍ ຈ ສມເຖ ອກຕາຘິກາໂຣ, ຕສ຺ສ ທຸກ຺ຂາ ປຏິປທາ ໂຫຕິ. ກຕາຘິກາຣສ຺ສ ສຸຂາ. ໂຍ ປນ ວິປສ຺ສນາຍ ອກຕາຘິກາໂຣ ໂຫຕິ, ຕສ຺ສ ທນ຺ຘາ ອຠິຎ຺ຎາ ໂຫຕິ, ກຕາຘິກາຣສ຺ສ ຂິປ຺ປາ. ກິເລສິນ຺ທ຺ຣິຍວເສນ ຈາປິ ເອຕາສໍ ປເຠໂທ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຕິພ຺ພກິເລສສ຺ສ ຫິ ມຸທິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ທຸກ຺ຂາ ປຏິປທາ ໂຫຕິ ທນ຺ຘາ ຈ ອຠິຎ຺ຎາ, ຕິກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ປນ ຂິປ຺ປາ ອຠິຎ຺ຎາ. ມນ຺ທກິເລສສ຺ສ ຈ ມຸທິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ສຸຂາ ປຏິປທາ ໂຫຕິ ທນ຺ຘາ ຈ ອຠິຎ຺ຎາ. ຕິກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິຍສ຺ສ ປນ ຂິປ຺ປາ ອຠິຎ຺ຎາຕິ.

ອິຕິ ອິມາສຸ ປຏິປທາອຠິຎ຺ຎາສຸ ໂຍ ປຸຄ຺ຄໂລ ທຸກ຺ຂາຍ ປຏິປທາຍ ທນ຺ຘາຍ ຈ ອຠິຎ຺ຎາຍ ສມາຘິໍ ປາປຸຓາຕິ, ຕສ຺ສ ໂສ ສມາຘິ ທຸກ຺ຂາປຏິປໂທ ທນ຺ຘາຠິຎ຺ໂຎຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເອສ ນໂຍ ເສສຕ຺ຕເຍປີຕິ ເອວໍ ທຸກ຺ຂາປຏິປທາທນ຺ຘາຠິຎ຺ຎາທິວເສນ ຈຕຸພ຺ພິໂຘ.

ທຸຕິຍຈຕຸກ຺ເກ ອຕ຺ຖິ ສມາຘິ ປຣິຕ຺ໂຕ ປຣິຕ຺ຕາຣມ຺ມໂຓ, ອຕ຺ຖິ ປຣິຕ຺ໂຕ ອປ຺ປມາຓາຣມ຺ມໂຓ, ອຕ຺ຖິ ອປ຺ປມາໂຓ ປຣິຕ຺ຕາຣມ຺ມໂຓ, ອຕ຺ຖິ ອປ຺ປມາໂຓ ອປ຺ປມາຓາຣມ຺ມໂຓຕິ. ຕຕ຺ຖ ໂຍ ສມາຘິ ອປ຺ປຄຸໂຓ ອຸປຣິຌານສ຺ສ ປຈ຺ຈໂຍ ຠວິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ອຍໍ ປຣິຕ຺ໂຕ. ໂຍ ປນ ອວຑ຺ຒິເຕ ອາຣມ຺ມເຓ ປວຕ຺ໂຕ, ອຍໍ ປຣິຕ຺ຕາຣມ຺ມໂຓ. ໂຍ ປຄຸໂຓ ສຸຠາວິໂຕ, ອຸປຣິຌານສ຺ສ ປຈ຺ຈໂຍ ຠວິຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ, ອຍໍ ອປ຺ປມາໂຓ. ໂຍ ຈ ວຑ຺ຒິເຕ ອາຣມ຺ມເຓ ປວຕ຺ໂຕ, ອຍໍ ອປ຺ປມາຓາຣມ຺ມໂຓ. ວຸຕ຺ຕລກ຺ຂຓໂວມິສ຺ສຕາຍ ປນ ໂວມິສ຺ສກນໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເອວໍ ປຣິຕ຺ຕປຣິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓາທິວເສນ ຈຕຸພ຺ພິໂຘ.

ຕຕິຍຈຕຸກ຺ເກ ວິກ຺ຂມ຺ຠິຕນີວຣຓານໍ ວິຕກ຺ກວິຈາຣປີຕິສຸຂສມາຘີນໍ ວເສນ ປຎ຺ຈງ຺ຄິກໍ ປຐມໍ ຌານໍ, ຕໂຕ ວູປສນ຺ຕວິຕກ຺ກວິຈາຣໍ ຕິວງ຺ຄິກໍ ທຸຕິຍໍ, ຕໂຕ ວິຣຕ຺ຕປີຕິກໍ ທຸວງ຺ຄິກໍ ຕຕິຍໍ, ຕໂຕ ປຫີນສຸຂໍ ອຸເປກ຺ຂາເວທນາສຫິຕສ຺ສ ສມາຘິໂນ ວເສນ ທຸວງ຺ຄິກໍ ຈຕຸຕ຺ຖໍ. ອິຕິ ອິເມສໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ຌານານໍ ອງ຺ຄຠູຕາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສມາຘີ ໂຫນ຺ຕິ. ເອວໍ ຈຕຸຌານງ຺ຄວເສນ ຈຕຸພ຺ພິໂຘ.

ຈຕຸຕ຺ຖຈຕຸກ຺ເກ ອຕ຺ຖິ ສມາຘິ ຫານຠາຄິໂຍ, ອຕ຺ຖິ ຐິຕິຠາຄິໂຍ, ອຕ຺ຖິ ວິເສສຠາຄິໂຍ, ອຕ຺ຖິ ນິພ຺ເພຘຠາຄິໂຍ. ຕຕ຺ຖ ປຈ຺ຈນີກສມຸທາຈາຣວເສນ ຫານຠາຄິຍຕາ, ຕທນຸຘມ຺ມຕາຍ ສຕິຍາ ສຓ຺ຐານວເສນ ຐິຕິຠາຄິຍຕາ, ອຸປຣິວິເສສາຘິຄມວເສນ ວິເສສຠາຄິຍຕາ, ນິພ຺ພິທາສຫຄຕສຎ຺ຎາມນສິກາຣສມຸທາຈາຣວເສນ ນິພ຺ເພຘຠາຄິຍຕາ ຈ ເວທິຕພ຺ພາ. ຍຖາຫ, ‘‘ປຐມສ຺ສ ຌານສ຺ສ ລາຠິໍ ກາມສຫຄຕາ ສຎ຺ຎາມນສິກາຣາ ສມຸທາຈຣນ຺ຕິ ຫານຠາຄິນີ ປຎ຺ຎາ. ຕທນຸຘມ຺ມຕາ ສຕິ ສນ຺ຕິຏ຺ຐຕິ ຐິຕິຠາຄິນີ ປຎ຺ຎາ. ອວິຕກ຺ກສຫຄຕາ ສຎ຺ຎາມນສິກາຣາ ສມຸທາຈຣນ຺ຕິ ວິເສສຠາຄິນີ ປຎ຺ຎາ. ນິພ຺ພິທາສຫຄຕາ ສຎ຺ຎາມນສິກາຣາ ສມຸທາຈຣນ຺ຕິ ວິຣາຄູປສຎ຺ຫິຕາ ນິພ຺ເພຘຠາຄິນີ ປຎ຺ຎາ’’ຕິ (ວິຠ. ໗໙໙). ຕາຍ ປນ ປຎ຺ຎາຍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ສມາຘີປິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ໂຫນ຺ຕີຕິ. ເອວໍ ຫານຠາຄິຍາທິວເສນ ຈຕຸພ຺ພິໂຘ.

ປຎ຺ຈມຈຕຸກ຺ເກ ກາມາວຈໂຣ ສມາຘິ, ຣູປາວຈໂຣ ສມາຘິ, ອຣູປາວຈໂຣ ສມາຘິ, ອປຣິຍາປນ຺ໂນ ສມາຘີຕິ ເອວໍ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສມາຘີ. ຕຕ຺ຖ ສພ຺ພາປິ ອຸປຈາເຣກຄ຺ຄຕາ ກາມາວຈໂຣ ສມາຘິ. ຕຖາ ຣູປາວຈຣາທິກຸສລຈິຕ຺ເຕກຄ຺ຄຕາ ອິຕເຣ ຕໂຍຕິ ເອວໍ ກາມາວຈຣາທິວເສນ ຈຕຸພ຺ພິໂຘ.

ຉຏ຺ຐຈຕຸກ຺ເກ ‘‘ຉນ຺ທໍ ເຈ ຠິກ຺ຂຸ ອຘິປຕິໍ ກຣິຕ຺ວາ ລຠຕິ ສມາຘິໍ, ລຠຕິ ຈິຕ຺ຕສ຺ເສກຄ຺ຄຕໍ, ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ຉນ຺ທສມາຘິ…ເປ… ວີຣິຍໍ ເຈ ຠິກ຺ຂຸ…ເປ… ຈິຕ຺ຕໍ ເຈ ຠິກ຺ຂຸ…ເປ… ວີມໍສໍ ເຈ ຠິກ຺ຂຸ ອຘິປຕິໍ ກຣິຕ຺ວາ ລຠຕິ ສມາຘິໍ, ລຠຕິ ຈິຕ຺ຕສ຺ເສກຄ຺ຄຕໍ, ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ວີມໍສາສມາຘີ’’ຕິ (ວິຠ. ໔໓໒; ສໍ. ນິ. ໓.໘໒໕) ເອວໍ ອຘິປຕິວເສນ ຈຕຸພ຺ພິໂຘ.

ປຎ຺ຈເກ ຍໍ ຈຕຸກ຺ກເຠເທ ວຸຕ຺ຕໍ ທຸຕິຍໍ ຌານໍ, ຕໍ ວິຕກ຺ກມຕ຺ຕາຕິກ຺ກເມນ ທຸຕິຍໍ, ວິຕກ຺ກວິຈາຣາຕິກ຺ກເມນ ຕຕິຍນ຺ຕິ ເອວໍ ທ຺ວິຘາ ຠິນ຺ທິຕ຺ວາ ປຎ຺ຈ ຌານານິ ເວທິຕພ຺ພານິ. ເຕສໍ ອງ຺ຄຠູຕາ ຈ ປຎ຺ຈ ສມາຘີຕິ ເອວໍ ປຎ຺ຈຌານງ຺ຄວເສນ ປຎ຺ຈວິຘຕາ ເວທິຕພ຺ພາ.

໔໐. ໂກ ຈສ຺ສ ສໍກິເລໂສ ກິໍ ໂວທານນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ວິສ຺ສຊ຺ຊນໍ ວິຠງ຺ເຄ ວຸຕ຺ຕເມວ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ຫິ ຕຕ຺ຖ ‘‘ສໍກິເລສນ຺ຕິ ຫານຠາຄິໂຍ ຘມ຺ໂມ. ໂວທານນ຺ຕິ ວິເສສຠາຄິໂຍ ຘມ຺ໂມ’’ຕິ (ວິຠ. ໘໒໘). ຕຕ຺ຖ ‘‘ປຐມສ຺ສ ຌານສ຺ສ ລາຠິໍ ກາມສຫຄຕາ ສຎ຺ຎາມນສິກາຣາ ສມຸທາຈຣນ຺ຕິ ຫານຠາຄິນີ ປຎ຺ຎາ’’ຕິ (ວິຠ. ໗໙໙) ອິມິນາ ນເຍນ ຫານຠາຄິຍຘມ຺ໂມ ເວທິຕພ຺ໂພ. ‘‘ອວິຕກ຺ກສຫຄຕາ ສຎ຺ຎາມນສິກາຣາ ສມຸທາຈຣນ຺ຕິ ວິເສສຠາຄິນີ ປຎ຺ຎາ’’ຕິ (ວິຠ. ໗໙໙) ອິມິນາ ນເຍນ ວິເສສຠາຄິຍຘມ຺ໂມ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ທສປລິໂພຘວຓ຺ຓນາ

໔໑. ກຖໍ ຠາເວຕພ຺ໂພຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ໂຍ ຕາວ ອຍໍ ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕຣວເສນ ທຸວິໂຘຕິອາທີສຸ ອຣິຍມຄ຺ຄສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ ສມາຘິ ວຸຕ຺ໂຕ, ຕສ຺ສ ຠາວນານໂຍ ປຎ຺ຎາຠາວນານເຍເນວ ສງ຺ຄຫິໂຕ. ປຎ຺ຎາຍ ຫິ ຠາວິຕາຍ ໂສ ຠາວິໂຕ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ເອວໍ ຠາເວຕພ຺ໂພຕິ ນ ກິຎ຺ຈິ ວິສຸໍ ວທາມ.

ໂຍ ປນາຍໍ ໂລກິໂຍ, ໂສ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ສີລານິ ວິໂສເຘຕ຺ວາ ສຸປຣິສຸທ຺ເຘ ສີເລ ປຕິຏ຺ຐິເຕນ ຍ຺ວາສ຺ສ ທສສຸ ປລິໂພເຘສຸ ປລິໂພໂຘ ອຕ຺ຖິ, ຕໍ ອຸປຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ກມ຺ມຏ຺ຐານທາຍກໍ ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ຈຣິຍານຸກູລໍ ຈຕ຺ຕາລີສາຍ ກມ຺ມຏ຺ຐາເນສຸ ອຎ຺ຎຕຣໍ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ຄເຫຕ຺ວາ ສມາຘິຠາວນາຍ ອນນຸຣູປໍ ວິຫາຣໍ ປຫາຍ ອນຸຣູເປ ວິຫາເຣ ວິຫຣນ຺ເຕນ ຂຸທ຺ທກປລິໂພຘຸປຈ຺ເຉທໍ ກຕ຺ວາ ສພ຺ພໍ ຠາວນາວິຘານໍ ອປຣິຫາເປນ຺ເຕນ ຠາເວຕພ຺ໂພຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ສງ຺ເຂໂປ.

ອຍໍ ປນ ວິຕ຺ຖາໂຣ, ຍໍ ຕາວ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຍ຺ວາສ຺ສ ທສສຸ ປລິໂພເຘສຸ ປລິໂພໂຘ ອຕ຺ຖິ, ຕໍ ອຸປຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ’’ຕິ, ເອຕ຺ຖ –

ອາວາໂສ ຈ ກຸລໍ ລາໂຠ, ຄໂຓ ກມ຺ມຎ຺ຈ ປຎ຺ຈມໍ;

ອທ຺ຘານໍ ຎາຕິ ອາພາໂຘ, ຄນ຺ໂຖ ອິທ຺ຘີຕິ ເຕ ທສາຕິ. –

ອິເມ ທສ ປລິໂພຘາ ນາມ. ຕຕ຺ຖ ອາວາໂສເຍວ ອາວາສປລິໂພໂຘ. ເອສ ນໂຍ ກຸລາທີສຸ.

ຕຕ຺ຖ ອາວາໂສຕິ ເອໂກປິ ໂອວຣໂກ ວຸຈ຺ຈຕິ ເອກມ຺ປິ ປຣິເວຓໍ ສກໂລປິ ສງ຺ຆາຣາໂມ. ສ຺ວາຍໍ ນ ສພ຺ພສ຺ເສວ ປລິໂພໂຘ ໂຫຕິ. ໂຍ ປເນຕ຺ຖ ນວກມ຺ມາທີສຸ ອຸສ຺ສຸກ຺ກໍ ວາ ອາປຊ຺ຊຕິ, ພຫຸຠຓ຺ຑສນ຺ນິຈໂຍ ວາ ໂຫຕິ, ເຍນ ເກນຈິ ວາ ກາຣເຓນ ອເປກ຺ຂວາ ປຏິພທ຺ຘຈິຕ຺ໂຕ, ຕສ຺ເສວ ປລິໂພໂຘ ໂຫຕິ, ນ ອິຕຣສ຺ສ.

ຕຕ຺ຣິທໍ ວຕ຺ຖຸ – ທ຺ເວ ກິຣ ກຸລປຸຕ຺ຕາ ອນຸຣາຘປຸຣາ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ອນຸປຸພ຺ເພນ ຖູປາຣາເມ ປພ຺ພຊິໍສຸ. ເຕສຸ ເອໂກ ທ຺ເວ ມາຕິກາ ປຄຸຓາ ກຕ຺ວາ ປຎ຺ຈວສ຺ສິໂກ ຫຸຕ຺ວາ ປວາເຣຕ຺ວາ ປາຈິນຂຓ຺ຑຣາຊິໍ ນາມ ຄໂຕ. ເອໂກ ຕຕ຺ເຖວ ວສຕິ. ປາຈິນຂຓ຺ຑຣາຊິຄໂຕ ຕຕ຺ຖ ຈິຣໍ ວສິຕ຺ວາ ເຖໂຣ ຫຸຕ຺ວາ ຈິນ຺ເຕສິ ‘‘ປຏິສລ຺ລານສາຣຸປ຺ປມິທໍ ຐານໍ, ຫນ຺ທ ນໍ ສຫາຍກສ຺ສາປິ ອາໂຣເຈມີ’’ຕິ. ຕໂຕ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ອນຸປຸພ຺ເພນ ຖູປາຣາມໍ ປາວິສິ. ປວິສນ຺ຕໍເຍວ ຈ ນໍ ທິສ຺ວາ ສມານວສ຺ສິກຕ຺ເຖໂຣ ປຈ຺ຈຸຄ຺ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຈີວຣໍ ປຏິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ວຕ຺ຕໍ ອກາສິ. ອາຄນ຺ຕຸກຕ຺ເຖໂຣ ເສນາສນໍ ປວິສິຕ຺ວາ ຈິນ຺ເຕສິ ‘‘ອິທານິ ເມ ສຫາໂຍ ສປ຺ປິໍ ວາ ຜາຓິຕໍ ວາ ປານກໍ ວາ ເປເສສ຺ສຕິ. ອຍຎ຺ຫິ ອິມສ຺ມິໍ ນຄເຣ ຈິຣນິວາສີ’’ຕິ. ໂສ ຣຕ຺ຕິໍ ອລທ຺ຘາ ປາໂຕ ຈິນ຺ເຕສິ ‘‘ອິທານິ ອຸປຏ຺ຐາເກຫິ ຄຫິຕໍ ຍາຄຸຂຊ຺ຊກໍ ເປເສສ຺ສຕີ’’ຕິ. ຕມ຺ປິ ອທິສ຺ວາ ‘‘ປຫິຓນ຺ຕາ ນຕ຺ຖິ, ປວິຏ຺ຐສ຺ສ ມຎ຺ເຎ ທສ຺ສຕີ’’ຕິ ປາໂຕວ ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ຄາມໍ ປາວິສິ. ເຕ ທ຺ເວ ເອກໍ ວີຖິໍ ຈຣິຕ຺ວາ ອຸຬຸງ຺ກມຕ຺ຕໍ ຍາຄຸໍ ລຠິຕ຺ວາ ອາສນສາລາຍໍ ນິສີທິຕ຺ວາ ປິວິໍສຸ. ຕໂຕ ອາຄນ຺ຕຸໂກ ຈິນ຺ເຕສິ ‘‘ນິພທ຺ຘຍາຄຸ ມຎ຺ເຎ ນຕ຺ຖິ, ຠຕ຺ຕກາເລ ອິທານິ ມນຸສ຺ສາ ປຓີຕໍ ຠຕ຺ຕໍ ທສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ, ຕໂຕ ຠຕ຺ຕກາເລປິ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣິຕ຺ວາ ລທ຺ຘເມວ ຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ອິຕໂຣ ອາຫ – ‘‘ກິໍ, ຠນ຺ເຕ, ສພ຺ພກາລໍ ເອວໍ ຍາເປຖາ’’ຕິ? ອາມາວຸໂສຕິ. ຠນ຺ເຕ, ປາຈິນຂຓ຺ຑຣາຊິ ຜາສຸກາ, ຕຕ຺ຖ ຄຈ຺ຉາມາຕິ. ເຖໂຣ ນຄຣໂຕ ທກ຺ຂິຓທ຺ວາເຣນ ນິກ຺ຂມນ຺ໂຕ ກຸມ຺ຠກາຣຄາມມຄ຺ຄໍ ປຏິປຊ຺ຊິ. ອິຕໂຣ ອາຫ – ‘‘ກິໍ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ອິມໍ ມຄ຺ຄໍ ປຏິປນ຺ນຕ຺ຖາ’’ຕິ? ນນຸ ຕ຺ວມາວຸໂສ, ປາຈິນຂຓ຺ຑຣາຊິຍາ ວຓ຺ຓໍ ອຠາສີຕິ? ກິໍ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ຕຸມ຺ຫາກໍ ເອຕ຺ຕກໍ ກາລໍ ວສິຕຏ຺ຐາເນ ນ ໂກຈິ ອຕິເຣກປຣິກ຺ຂາໂຣ ອຕ຺ຖີຕິ? ອາມາວຸໂສ ມຎ຺ຈປີຐໍ ສງ຺ຆິກໍ, ຕໍ ປຏິສາມິຕເມວ, ອຎ຺ຎໍ ກິຎ຺ຈິ ນຕ຺ຖີຕິ. ມຍ຺ຫໍ ປນ, ຠນ຺ເຕ, ກຕ຺ຕຣທຓ຺ໂຑ ເຕລນາຬິ ອຸປາຫນຕ຺ຖວິກາ ຈ ຕຕ຺ເຖວາຕິ. ຕຍາວຸໂສ, ເອກທິວສໍ ວສິຕ຺ວາ ເອຕ຺ຕກໍ ຐປິຕນ຺ຕິ? ອາມ, ຠນ຺ເຕ. ໂສ ປສນ຺ນຈິຕ຺ໂຕ ເຖຣໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ‘‘ຕຸມ຺ຫາທິສານໍ, ຠນ຺ເຕ, ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຣຎ຺ຎວາໂສເຍວ. ຖູປາຣາໂມ ຈຕຸນ຺ນໍ ພຸທ຺ຘານໍ ຘາຕຸນິຘານຏ຺ຐານໍ, ໂລຫປາສາເທ ສປ຺ປາຍໍ ຘມ຺ມສ຺ສວນໍ ມຫາເຈຕິຍທສ຺ສນໍ ເຖຣທສ຺ສນຎ຺ຈ ລພ຺ຠຕິ, ພຸທ຺ຘກາໂລ ວິຍ ປວຕ຺ຕຕິ. ອິເຘວ ຕຸມ຺ເຫ ວສຖາ’’ຕິ ທຸຕິຍທິວເສ ປຕ຺ຕຈີວຣໍ ຄເຫຕ຺ວາ ສຍເມວ ອຄມາສີຕິ. ອີທິສສ຺ສ ອາວາໂສ ນ ປລິໂພໂຘ ໂຫຕິ.

ກຸລນ຺ຕິ ຎາຕິກຸລໍ ວາ ອຸປຏ຺ຐາກກຸລໍ ວາ. ເອກຈ຺ຈສ຺ສ ຫິ ອຸປຏ຺ຐາກກຸລມ຺ປິ ‘‘ສຸຂິເຕສຸ ສຸຂິໂຕ’’ຕິອາທິນາ (ວິຠ. ໘໘໘; ສໍ. ນິ. ໔.໒໔໑) ນເຍນ ສໍສຏ຺ຐສ຺ສ ວິຫຣໂຕ ປລິໂພໂຘ ໂຫຕິ, ໂສ ກຸລມານຸສເກຫິ ວິນາ ຘມ຺ມສ຺ສວນາຍ ສາມນ຺ຕວິຫາຣມ຺ປິ ນ ຄຈ຺ຉຕິ. ເອກຈ຺ຈສ຺ສ ມາຕາປິຕໂຣປິ ປລິໂພຘາ ນ ໂຫນ຺ຕິ, ໂກຣຓ຺ຑກວິຫາຣວາສິຕ຺ເຖຣສ຺ສ ຠາຄິເນຍ຺ຍທຫຣຠິກ຺ຂຸໂນ ວິຍ.

ໂສ ກິຣ ອຸທ຺ເທສຕ຺ຖໍ ໂຣຫຓໍ ອຄມາສິ. ເຖຣຠຄິນີປິ ອຸປາສິກາ ສທາ ເຖຣໍ ຕສ຺ສ ປວຕ຺ຕິໍ ປຸຈ຺ຉຕິ. ເຖໂຣ ເອກທິວສໍ ທຫຣໍ ອາເນສ຺ສາມີຕິ ໂຣຫຓາຠິມຸໂຂ ປາຍາສິ. ທຫໂຣປິ ‘‘ຈິຣໍ ເມ ອິຘ ວຸຕ຺ຖໍ, ອຸປຊ຺ຌາຍໍ ທານິ ປສ຺ສິຕ຺ວາ ອຸປາສິກາຍ ຈ ປວຕ຺ຕິໍ ຎຕ຺ວາ ອາຄມິສ຺ສາມີ’’ຕິ ໂຣຫຓໂຕ ນິກ຺ຂມິ. ເຕ ອຸໂຠປິ ຄງ຺ຄາຕີເຣ ສມາຄຈ຺ຉິໍສຸ. ໂສ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ຣຸກ຺ຂມູເລ ເຖຣສ຺ສ ວຕ຺ຕໍ ກຕ຺ວາ ‘‘ກຸຫິໍ ຍາສີ’’ຕິ ປຸຈ຺ຉິໂຕ ຕມຕ຺ຖໍ ອາໂຣເຈສິ. ເຖໂຣ ສຸຏ຺ຐຸ ເຕ ກຕໍ, ອຸປາສິກາປິ ສທາ ປຸຈ຺ຉຕິ, ອຫມ຺ປິ ເອຕທຕ຺ຖເມວ ອາຄໂຕ, ຄຈ຺ຉ ຕ຺ວໍ, ອຫໍ ປນ ອິເຘວ ອິມໍ ວສ຺ສໍ ວສິສ຺ສາມີຕິ ຕໍ ອຸຍ຺ໂຍເຊສິ. ໂສ ວສ຺ສູປນາຍິກທິວເສເຍວ ຕໍ ວິຫາຣໍ ປຕ຺ໂຕ. ເສນາສນມ຺ປິສ຺ສ ປິຕຣາ ກາຣິຕເມວ ປຕ຺ຕໍ.

ອຖສ຺ສ ປິຕາ ທຸຕິຍທິວເສ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ກສ຺ສ, ຠນ຺ເຕ, ອມ຺ຫາກໍ ເສນາສນໍ ປຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉນ຺ໂຕ ‘‘ອາຄນ຺ຕຸກສ຺ສ ທຫຣສ຺ສາ’’ຕິ ສຸຕ຺ວາ ຕໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ອາຫ – ‘‘ຠນ຺ເຕ, ອມ຺ຫາກໍ ເສນາສເນ ວສ຺ສໍ ອຸປຄຕສ຺ສ ວຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ. ກິໍ ອຸປາສກາຕິ? ເຕມາສໍ ອມ຺ຫາກໍເຍວ ຆເຣ ຠິກ຺ຂໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປວາເຣຕ຺ວາ ຄມນກາເລ ອາປຸຈ຺ຉິຕພ຺ພນ຺ຕິ. ໂສ ຕຸຓ຺ຫິຠາເວນ ອຘິວາເສສິ. ອຸປາສໂກປິ ຆຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ອມ຺ຫາກໍ ອາວາເສ ເອໂກ ອາຄນ຺ຕຸໂກ ອຍ຺ໂຍ ອຸປຄໂຕ ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ອຸປຏ຺ຐາຕພ຺ໂພ’’ຕິ ອາຫ. ອຸປາສິກາ ‘‘ສາຘູ’’ຕິ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉິຕ຺ວາ ປຓີຕໍ ຂາທນີຍໍ ໂຠຊນີຍໍ ປຏິຍາເທສິ. ທຫໂຣປິ ຠຕ຺ຕກາເລ ຎາຕິຆຣໍ ອຄມາສິ. ນ ນໍ ໂກຈິ ສຎ຺ຊານິ.

ໂສ ເຕມາສມ຺ປິ ຕຕ຺ຖ ປິຓ຺ຑປາຕໍ ປຣິຠຸຎ຺ຊິຕ຺ວາ ວສ຺ສໍວຸຕ຺ໂຖ ‘‘ອຫໍ ຄຈ຺ຉາມີ’’ຕິ ອາປຸຈ຺ຉິ. ອຖສ຺ສ ຎາຕກາ ‘‘ສ຺ເວ, ຠນ຺ເຕ, ຄຈ຺ຉຖາ’’ຕິ ທຸຕິຍທິວເສ ຆເຣເຍວ ໂຠເຊຕ຺ວາ ເຕລນາຬິໍ ປູເຣຕ຺ວາ ເອກໍ ຄຸຬປິຓ຺ຑໍ ນວຫຕ຺ຖຎ຺ຈ ສາຏກໍ ທຕ຺ວາ ‘‘ຄຈ຺ຉຖ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ອາຫໍສຸ. ໂສ ອນຸໂມທນໍ ກຕ຺ວາ ໂຣຫຓາຠິມຸໂຂ ປາຍາສິ.

ອຸປຊ຺ຌາໂຍປິສ຺ສ ປວາເຣຕ຺ວາ ປຏິປຖໍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ປຸພ຺ເພ ທິຏ຺ຐຏ຺ຐາເນເຍວ ຕໍ ອທ຺ທສ. ໂສ ອຎ຺ຎຕຣສ຺ມິໍ ຣຸກ຺ຂມູເລ ເຖຣສ຺ສ ວຕ຺ຕໍ ອກາສິ. ອຖ ນໍ ເຖໂຣ ປຸຈ຺ຉິ ‘‘ກິໍ, ຠທ຺ທມຸຂ, ທິຏ຺ຐາ ເຕ ອຸປາສິກາ’’ຕິ? ໂສ ‘‘ອາມ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ສພ຺ພໍ ປວຕ຺ຕິໍ ອາໂຣເຈຕ຺ວາ ເຕນ ເຕເລນ ເຖຣສ຺ສ ປາເທ ມກ຺ເຂຕ຺ວາ ຄຸເຬນ ປານກໍ ກຕ຺ວາ ຕມ຺ປິ ສາຏກໍ ເຖຣສ຺ເສວ ທຕ຺ວາ ເຖຣໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ‘‘ມຍ຺ຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ໂຣຫຓໍເຍວ ສປ຺ປາຍ’’ນ຺ຕິ ອຄມາສິ. ເຖໂຣປິ ວິຫາຣໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ທຸຕິຍທິວເສ ໂກຣຓ຺ຑກຄາມໍ ປາວິສິ.

ອຸປາສິກາປິ ‘‘ມຍ຺ຫໍ ຠາຕາ ມມ ປຸຕ຺ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອິທານິ ອາຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ ສທາ ມຄ຺ຄໍ ໂອໂລກຍມານາວ ຕິຏ຺ຐຕິ. ສາ ຕໍ ເອກກເມວ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ມໂຕ ເມ ມຎ຺ເຎ ປຸຕ຺ໂຕ, ອຍໍ ເຖໂຣ ເອກໂກວ ອາຄຈ຺ຉຕີ’’ຕິ ເຖຣສ຺ສ ປາທມູເລ ນິປຕິຕ຺ວາ ປຣິເທວມານາ ໂຣທິ. ເຖໂຣ ‘‘ນູນ ທຫໂຣ ອປ຺ປິຈ຺ຉຕາຍ ອຕ຺ຕານໍ ອຊານາເປຕ຺ວາວ ຄໂຕ’’ຕິ ຕໍ ສມສ຺ສາເສຕ຺ວາ ສພ຺ພໍ ປວຕ຺ຕິໍ ອາໂຣເຈຕ຺ວາ ປຕ຺ຕຕ຺ຖວິກໂຕ ຕໍ ສາຏກໍ ນີຫຣິຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕິ.

ອຸປາສິກາ ປສີທິຕ຺ວາ ປຸຕ຺ເຕນ ຄຕທິສາຠິມຸຂາ ອຸເຣນ ນິປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ນມສ຺ສມານາ ອາຫ – ‘‘ມຍ຺ຫໍ ປຸຕ຺ຕສທິສໍ ວຕ ມຎ຺ເຎ ຠິກ຺ຂຸໍ ກາຍສກ຺ຂິໍ ກຕ຺ວາ ຠຄວາ ຣຖວິນີຕປຏິປທໍ (ມ. ນິ. ໑.໒໕໒ ອາທໂຍ), ນາລກປຏິປທໍ (ສຸ. ນິ. ໖໘໔ ອາທໂຍ), ຕຸວຏ຺ຏກປຏິປທໍ (ສຸ. ນິ. ໙໒໑ ອາທໂຍ), ຈຕຸປຈ຺ຈຍສນ຺ໂຕສຠາວນາຣາມຕາທີປກໍ ມຫາອຣິຍວໍສປຏິປທຎ຺ຈ (ອ. ນິ. ໔.໒໘; ທີ. ນິ. ໓.໓໐໙) ເທເສສິ. ວິຊາຕມາຕຸຍາ ນາມ ເຄເຫ ເຕມາສໍ ຠຸຎ຺ຊມາໂນປິ ‘ອຫໍ ປຸຕ຺ໂຕ ຕ຺ວໍ ມາຕາ’ຕິ ນ ວກ຺ຂຕິ, ອໂຫ ອຈ຺ຉຣິຍມນຸສ຺ໂສ’’ຕິ. ເອວຣູປສ຺ສ ມາຕາປິຕໂຣປິ ປລິໂພຘາ ນ ໂຫນ຺ຕິ, ປເຄວ ອຎ຺ຎໍ ອຸປຏ຺ຐາກກຸລ’’ນ຺ຕິ.

ລາໂຠຕິ ຈຕ຺ຕາໂຣ ປຈ຺ຈຍາ. ເຕ ກຖໍ ປລິໂພຘາ ໂຫນ຺ຕິ? ປຸຎ຺ຎວນ຺ຕສ຺ສ ຫິ ຠິກ຺ຂຸໂນ ຄຕຄຕຏ຺ຐາເນ ມນຸສ຺ສາ ມຫາປຣິວາເຣ ປຈ຺ຈເຍ ເທນ຺ຕິ. ໂສ ເຕສໍ ອນຸໂມເທນ຺ໂຕ ຘມ຺ມໍ ເທເສນ຺ໂຕ ສມຓຘມ຺ມໍ ກາຕຸໍ ນ ໂອກາສໍ ລຠຕິ. ອຣຸຓຸຄ຺ຄມນໂຕ ຍາວ ປຐມຍາໂມ, ຕາວ ມນຸສ຺ສສໍສຄ຺ໂຄ ນ ອຸປຈ຺ຉິຊ຺ຊຕິ. ປຸນ ພລວປຈ຺ຈູເສເຍວ ພາຫຸລ຺ລິກປິຓ຺ຑປາຕິກາ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ‘‘ຠນ຺ເຕ, ອສຸໂກ ອຸປາສໂກ ອຸປາສິກາ ອມຈ຺ໂຈ ອມຈ຺ຈຘີຕາ ຕຸມ຺ຫາກໍ ທສ຺ສນກາມາ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ, ໂສ ຄຓ຺ຫາວຸໂສ, ປຕ຺ຕຈີວຣນ຺ຕິ ຄມນສຊ຺ໂຊວ ໂຫຕີຕິ ນິຈ຺ຈພ຺ຍາວໂຏ, ຕສ຺ເສວ ເຕ ປຈ຺ຈຍາ ປລິໂພຘາ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕນ ຄຓໍ ປຫາຍ ຍຕ຺ຖ ນໍ ນ ຊານນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຖ ເອກເກນ ຈຣິຕພ຺ພໍ. ເອວໍ ໂສ ປລິໂພໂຘ ອຸປຈ຺ຉິຊ຺ຊຕີຕິ.

ຄໂຓຕິ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕິກຄໂຓ ວາ ອາຠິຘມ຺ມິກຄໂຓ ວາ, ໂຍ ຕສ຺ສ ອຸທ຺ເທສໍ ວາ ປຣິປຸຈ຺ຉໍ ວາ ເທນ຺ໂຕ ສມຓຘມ຺ມສ຺ສ ໂອກາສໍ ນ ລຠຕິ, ຕສ຺ເສວ ຄໂຓ ປລິໂພໂຘ ໂຫຕິ, ເຕນ ໂສ ເອວໍ ອຸປຈ຺ຉິນ຺ທິຕພ຺ໂພ. ສເຈ ເຕສໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ພຫຸ ຄຫິຕໍ ໂຫຕິ, ອປ຺ປໍ ອວສິຏ຺ຐໍ, ຕໍ ນິຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ອຣຎ຺ຎໍ ປວິສິຕພ຺ພໍ. ສເຈ ອປ຺ປໍ ຄຫິຕໍ, ພຫຸ ອວສິຏ຺ຐໍ, ໂຍຊນໂຕ ປຣໍ ອຄນ຺ຕ຺ວາ ອນ຺ໂຕໂຍຊນປຣິຈ຺ເຉເທ ອຎ຺ຎໍ ຄຓວາຈກໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ‘‘ອິເມ ອາຍສ຺ມາ ອຸທ຺ເທສາທີຫິ ສງ຺ຄຓ຺ຫຕູ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ເອວໍ ອລຠມາເນນ ‘‘ມຍ຺ຫມາວຸໂສ, ເອກໍ ກິຈ຺ຈໍ ອຕ຺ຖິ, ຕຸມ຺ເຫ ຍຖາຜາສຸກຏ຺ຐານານິ ຄຈ຺ຉຖາ’’ຕິ ຄຓໍ ປຫາຍ ອຕ຺ຕໂນ ກມ຺ມໍ ກຕ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ.

ກມ຺ມນ຺ຕິ ນວກມ຺ມໍ. ຕໍ ກໂຣນ຺ເຕນ ວຑ຺ຒກີອາທີຫິ ລທ຺ຘາລທ຺ຘໍ ຊານິຕພ຺ພໍ, ກຕາກເຕ ອຸສ຺ສຸກ຺ກໍ ອາປຊ຺ຊິຕພ຺ພນ຺ຕິ ສພ຺ພທາ ປລິໂພໂຘ ໂຫຕິ. ໂສປິ ເອວໍ ອຸປຈ຺ຉິນ຺ທິຕພ຺ໂພ, ສເຈ ອປ຺ປໍ ອວສິຏ຺ຐໍ ໂຫຕິ ນິຏ຺ຐເປຕພ຺ພໍ. ສເຈ ພຫຸ, ສງ຺ຆິກຎ຺ເຈ ນວກມ຺ມໍ, ສງ຺ຆສ຺ສ ວາ ສງ຺ຆຠາຣຫາຣກຠິກ຺ຂູນໍ ວາ ນິຍ຺ຍາເທຕພ຺ພໍ. ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕກຎ຺ເຈ, ອຕ຺ຕໂນ ຠາຣຫາຣການໍ ນິຍ຺ຍາເທຕພ຺ພໍ. ຕາທິເສ ອລຠນ຺ເຕນ ສງ຺ຆສ຺ສ ປຣິຈ຺ຈຊິຕ຺ວາ ຄນ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ.

ອທ຺ຘານນ຺ຕິ ມຄ຺ຄຄມນໍ. ຍສ຺ສ ຫິ ກຕ຺ຖຈິ ປພ຺ພຊ຺ຊາເປກ຺ໂຂ ວາ ໂຫຕິ, ປຈ຺ຈຍຊາຕໍ ວາ ກິຎ຺ຈິ ລທ຺ຘພ຺ພໍ ໂຫຕິ. ສເຈ ຕໍ ອລຠນ຺ໂຕ ນ ສກ຺ໂກຕິ ອຘິວາເສຕຸໍ, ອຣຎ຺ຎໍ ປວິສິຕ຺ວາ ສມຓຘມ຺ມໍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສປິ ຄມິກຈິຕ຺ຕໍ ນາມ ທຸປ຺ປຏິວິໂນທນີຍໍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ຄນ຺ຕ຺ວາ ຕໍ ກິຈ຺ຈໍ ຕີເຣຕ຺ວາວ ສມຓຘມ຺ເມ ອຸສ຺ສຸກ຺ກໍ ກາຕພ຺ພນ຺ຕິ.

ຎາຕີຕິ ວິຫາເຣ ອາຈຣິຍຸປຊ຺ຌາຍສທ຺ຘິວິຫາຣິກອນ຺ເຕວາສິກສມານຸປຊ຺ຌາຍກສມານາຈຣິຍກາ, ຆເຣ ມາຕາ ປິຕາ ຠາຕາຕິ ເອວມາທິກາ. ເຕ ຄິລານາ ອິມສ຺ສ ປລິໂພຘາ ໂຫນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ໂສ ປລິໂພໂຘ ອຸປຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ເຕສໍ ປາກຕິກກຣເຓນ ອຸປຈ຺ຉິນ຺ທິຕພ຺ໂພ.

ຕຕ຺ຖ ອຸປຊ຺ຌາໂຍ ຕາວ ຄິລາໂນ ສເຈ ລຫຸໍ ນ ວຸຏ຺ຐາຕິ, ຍາວຊີວມ຺ປິ ປຏິຊຄ຺ຄິຕພ຺ໂພ. ຕຖາ ປພ຺ພຊ຺ຊາຈຣິໂຍ ອຸປສມ຺ປທາຈຣິໂຍ ສທ຺ຘິວິຫາຣິໂກ ອຸປສມ຺ປາທິຕປພ຺ພາຊິຕອນ຺ເຕວາສິກສມານຸປຊ຺ຌາຍກາ ຈ. ນິສ຺ສຍາຈຣິຍອຸທ຺ເທສາຈຣິຍນິສ຺ສຍນ຺ເຕວາສິກອຸທ຺ເທສນ຺ເຕວາສິກສມານາຈຣິຍກາ ປນ ຍາວ ນິສ຺ສຍອຸທ຺ເທສາ ອນຸປຈ຺ຉິນ຺ນາ, ຕາວ ປຏິຊຄ຺ຄິຕພ຺ພາ. ປໂຫນ຺ເຕນ ຕໂຕ ອຸທ຺ຘມ຺ປິ ປຏິຊຄ຺ຄິຕພ຺ພາ ເອວ. ມາຕາປິຕູສຸ ອຸປຊ຺ຌາເຍ ວິຍ ປຏິປຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ. ສເຈປິ ຫິ ເຕ ຣຊ຺ເຊ ຐິຕາ ໂຫນ຺ຕິ, ປຸຕ຺ຕໂຕ ຈ ອຸປຏ຺ຐານໍ ປຈ຺ຈາສີສນ຺ຕິ, ກາຕພ຺ພເມວ. ອຖ ເຕສໍ ເຠສຊ຺ຊໍ ນຕ຺ຖິ, ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕກໍ ທາຕພ຺ພໍ. ອສຕິ ຠິກ຺ຂາຈຣິຍາຍ ປຣິເຍສິຕ຺ວາປິ ທາຕພ຺ພເມວ. ຠາຕຸຠຄິນີນໍ ປນ ເຕສໍ ສນ຺ຕກເມວ ໂຍເຊຕ຺ວາ ທາຕພ຺ພໍ. ສເຈ ນຕ຺ຖິ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕກໍ ຕາວກາລິກໍ ທຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ລຠນ຺ເຕນ ຄຓ຺ຫິຕພ຺ພໍ. ອລຠນ຺ເຕນ ນ ໂຈເທຕພ຺ພາ. ອຎ຺ຎາຕກສ຺ສ ຠຄິນິສາມິກສ຺ສ ເຠສຊ຺ຊໍ ເນວ ກາຕຸໍ ນ ທາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ‘‘ຕຸຍ຺ຫໍ ສາມິກສ຺ສ ເທຫີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ປນ ຠຄິນິຍາ ທາຕພ຺ພໍ. ຠາຕຸຊາຍາຍປິ ເອເສວ ນໂຍ. ເຕສໍ ປນ ປຸຕ຺ຕາ ອິມສ຺ສ ຎາຕກາ ເອວາຕິ ເຕສໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕີຕິ.

ອາພາໂຘຕິ ໂຍໂກຈິ ໂຣໂຄ. ໂສ ພາຘຍມາໂນ ປລິໂພໂຘ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ເຠສຊ຺ຊກຣເຓນ ອຸປຈ຺ຉິນ຺ທິຕພ຺ໂພ. ສເຈ ປນ ກຕິປາຫໍ ເຠສຊ຺ຊໍ ກໂຣນ຺ຕສ຺ສປິ ນ ວູປສມ຺ມຕິ, ນາຫໍ ຕຸຍ຺ຫໍ ທາໂສ, ນ ຠຏໂກ, ຕໍເຍວ ຫິ ໂປເສນ຺ໂຕ ອນມຕຄ຺ເຄ ສໍສາຣວຏ຺ເຏ ທຸກ຺ຂໍ ປຕ຺ໂຕຕິ ອຕ຺ຕຠາວໍ ຄຣຫິຕ຺ວາ ສມຓຘມ຺ໂມ ກາຕພ຺ໂພຕິ.

ຄນ຺ໂຖຕິ ປຣິຍຕ຺ຕິຫຣຓໍ. ຕໍ ສຊ຺ຌາຍາທີຫິ ນິຈ຺ຈພ຺ຍາວຏສ຺ສ ປລິໂພໂຘ ໂຫຕິ, ນ ອິຕຣສ຺ສ. ຕຕ຺ຣິມານິ ວຕ຺ຖູນິ –

ມຊ຺ຌິມຠາຓກເທວຕ຺ເຖໂຣ ກິຣ ມລຍວາສິເທວຕ຺ເຖຣສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ຍາຈິ. ເຖໂຣ ກີທິໂສສິ, ອາວຸໂສ, ປຣິຍຕ຺ຕິຍນ຺ຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ມຊ຺ຌິໂມ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ປຄຸໂຓຕິ. ອາວຸໂສ, ມຊ຺ຌິໂມ ນາເມໂສ ທຸປ຺ປຣິຫາໂຣ, ມູລປຓ຺ຓາສໍ ສຊ຺ຌາຍນ຺ຕສ຺ສ ມຊ຺ຌິມປຓ຺ຓາສໂກ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ຕໍ ສຊ຺ຌາຍນ຺ຕສ຺ສ ອຸປຣິປຓ຺ຓາສໂກ. ກຸໂຕ ຕຸຍ຺ຫໍ ກມ຺ມຏ຺ຐານນ຺ຕິ? ຠນ຺ເຕ, ຕຸມ຺ຫາກໍ ສນ຺ຕິເກ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ລຠິຕ຺ວາ ປຸນ ນ ໂອໂລເກສ຺ສາມີຕິ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ຄເຫຕ຺ວາ ເອກູນວີສຕິວສ຺ສານິ ສຊ຺ຌາຍໍ ອກຕ຺ວາ ວີສຕິເມ ວສ຺ເສ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປຕ຺ວາ ສຊ຺ຌາຍຕ຺ຖາຍ ອາຄຕານໍ ຠິກ຺ຂູນໍ ‘‘ວີສຕິ ເມ, ອາວຸໂສ, ວສ຺ສານິ ປຣິຍຕ຺ຕິໍ ອໂນໂລເກນ຺ຕສ຺ສ, ອປິຈ ໂຂ ກຕປຣິຈໂຍ ອຫເມຕ຺ຖ ອາຣຠຖາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອາທິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ປຣິໂຍສານາ ເອກພ຺ຍຎ຺ຊເນປິສ຺ສ ກງ຺ຂາ ນາໂຫສິ.

ກຣຸຬິຍຄິຣິວາສີນາຄຕ຺ເຖໂຣປິ ອຏ຺ຐາຣສວສ຺ສານິ ປຣິຍຕ຺ຕິໍ ຉຑ຺ເຑຕ຺ວາ ຠິກ຺ຂູນໍ ຘາຕຸກຖໍ ອຸທ຺ທິສິ. ເຕສໍ ຄາມວາສິກຕ຺ເຖເຣຫິ ສທ຺ຘິໍ ສໍສນ຺ເທນ຺ຕານໍ ເອກປຎ຺ໂຫປິ ອຸປ຺ປຏິປາຏິຍາ ອາຄໂຕ ນາໂຫສິ.

ມຫາວິຫາເຣປິ ຕິປິຏກຈູຬາຠຍຕ຺ເຖໂຣ ນາມ ອຏ຺ຐກຖໍ ອນຸຄ຺ຄເຫຕ຺ວາວ ປຎ຺ຈນິກາຍມຓ຺ຑເລ ຕີຓິ ປິຏການິ ປຣິວຕ຺ເຕສ຺ສາມີຕິ ສຸວຓ຺ຓເຠຣິໍ ປຫຣາເປສິ. ຠິກ຺ຂຸສງ຺ໂຆ ກຕມາຈຣິຍານໍ ອຸຄ຺ຄໂຫ, ອຕ຺ຕໂນ ອາຈຣິຍຸຄ຺ຄຫຎ຺ເຎວ ວທຕຸ, ອິຕຣຖາ ວຕ຺ຕຸໍ ນ ເທມາຕິ ອາຫ. ອຸປຊ຺ຌາໂຍປິ ນໍ ອຕ຺ຕໂນ ອຸປຏ຺ຐານມາຄຕໍ ປຸຈ຺ຉິ ‘‘ຕ຺ວມາວຸໂສ, ເຠຣິໍ ປຫຣາເປສີ’’ຕິ? ອາມ, ຠນ຺ເຕ. ກິໍ ກາຣຓາຕິ? ປຣິຍຕ຺ຕິໍ, ຠນ຺ເຕ, ປຣິວຕ຺ເຕສ຺ສາມີຕິ. ອາວຸໂສ ອຠຍ, ອາຈຣິຍາ ອິທໍ ປທໍ ກຖໍ ວທນ຺ຕີຕິ? ເອວໍ ວທນ຺ຕິ, ຠນ຺ເຕຕິ. ເຖໂຣ ຫຸນ຺ຕິ ປຏິພາຫິ. ປຸນ ໂສ ອຎ຺ເຎນ ອຎ຺ເຎນ ປຣິຍາເຍນ ເອວໍ ວທນ຺ຕິ ຠນ຺ເຕຕິ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ອາຫ. ເຖໂຣ ສພ຺ພໍ ຫຸນ຺ຕິ ປຏິພາຫິຕ຺ວາ ‘‘ອາວຸໂສ, ຕຍາ ປຐມໍ ກຖິໂຕ ເອວ ອາຈຣິຍມຄ຺ໂຄ, ອາຈຣິຍມຸຂໂຕ ປນ ອນຸຄ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາ ‘ເອວໍ ອາຈຣິຍາ ວທນ຺ຕີ’ຕິ ສຓ຺ຐາຕຸໍ ນາສກ຺ຂິ. ຄຈ຺ຉ ອຕ຺ຕໂນ ອາຈຣິຍານໍ ສນ຺ຕິເກ ສຸຓາຫີ’’ຕິ. ກຸຫິໍ, ຠນ຺ເຕ, ຄຈ຺ຉາມີຕິ? ຄງ຺ຄາຍ ປຣໂຕ ໂຣຫຓຊນປເທ ຕຸລາຘາຣປພ຺ພຕວິຫາເຣ ສພ຺ພປຣິຍຕ຺ຕິໂກ ມຫາຘມ຺ມຣກ຺ຂິຕຕ຺ເຖໂຣ ນາມ ວສຕິ, ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ຄຈ຺ຉາຕິ. ສາຘຸ, ຠນ຺ເຕຕິ ເຖຣໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ປຎ຺ຈຫິ ຠິກ຺ຂຸສເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ເຖຣສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ນິສີທິ. ເຖໂຣ ກສ຺ມາ ອາຄໂຕສີຕິ ປຸຈ຺ຉິ. ຘມ຺ມໍ ໂສຕຸໍ, ຠນ຺ເຕຕິ. ອາວຸໂສ ອຠຍ, ທີຆມຊ຺ຌິເມສຸ ມໍ ກາເລນ ກາລໍ ປຸຈ຺ຉນ຺ຕິ. ອວເສສໍ ປນ ເມ ຕິໍສມຕ຺ຕານິ ວສ຺ສານິ ນ ໂອໂລກິຕປຸພ຺ພໍ. ອປິຈ ຕ຺ວໍ ຣຕ຺ຕິໍ ມມ ສນ຺ຕິເກ ປຣິວຕ຺ເຕຫິ. ອຫໍ ເຕ ທິວາ ກຖຍິສ຺ສາມີຕິ. ໂສ ສາຘຸ, ຠນ຺ເຕຕິ ຕຖາ ອກາສິ. ປຣິເວຓທ຺ວາເຣ ມຫາມຓ຺ຑປໍ ກາເຣຕ຺ວາ ຄາມວາສິໂນ ທິວເສ ທິວເສ ຘມ຺ມສ຺ສວນຕ຺ຖາຍ ອາຄຈ຺ຉນ຺ຕິ. ເຖໂຣ ຣຕ຺ຕິໍ ປຣິວຕ຺ຕິ. ຕໍ ທິວາ ກຖຍນ຺ໂຕ ອນຸປຸພ຺ເພນ ເທສນໍ ນິຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ອຠຍຕ຺ເຖຣສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ຕຏ຺ຏິກາຍ ນິສີທິຕ຺ວາ ‘‘ອາວຸໂສ, ມຍ຺ຫໍ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ກເຖຫີ’’ຕິ ອາຫ. ຠນ຺ເຕ, ກິໍ ຠຓຖ, ນນຸ ມຍາ ຕຸມ຺ຫາກເມວ ສນ຺ຕິເກ ສຸຕໍ? ກິມຫໍ ຕຸມ຺ເຫຫິ ອຎ຺ຎາຕໍ ກເຖສ຺ສາມີຕິ? ຕໂຕ ນໍ ເຖໂຣ ອຎ຺ໂຎ ເອສ, ອາວຸໂສ, ຄຕກສ຺ສ ມຄ຺ໂຄ ນາມາຕິ ອາຫ. ອຠຍເຖໂຣ ກິຣ ຕທາ ໂສຕາປນ຺ໂນ ໂຫຕິ. ອຖສ຺ສ ໂສ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ທຕ຺ວາ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ໂລຫປາສາເທ ຘມ຺ມໍ ປຣິວຕ຺ເຕນ຺ໂຕ ເຖໂຣ ປຣິນິພ຺ພຸໂຕຕິ ອສ຺ໂສສິ. ສຸຕ຺ວາ ‘‘ອາຫຣຖາວຸໂສ, ຈີວຣ’’ນ຺ຕິ ຈີວຣໍ ປາຣຸປິຕ຺ວາ ‘‘ອນຸຈ຺ຉວິໂກ, ອາວຸໂສ, ອມ຺ຫາກໍ ອາຈຣິຍສ຺ສ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ໂຄ. ອາຈຣິໂຍ ໂນ, ອາວຸໂສ, ອຸຊຸ ອາຊານີໂຍ. ໂສ ອຕ຺ຕໂນ ຘມ຺ມນ຺ເຕວາສິກສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ຕຏ຺ຏິກາຍ ນິສີທິຕ຺ວາ ‘ມຍ຺ຫໍ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ກເຖຫີ’ຕິ ອາຫ. ອນຸຈ຺ຉວິໂກ, ອາວຸໂສ, ເຖຣສ຺ສ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ໂຄ’’ຕິ. ເອວຣູປານໍ ຄນ຺ໂຖ ປລິໂພໂຘ ນ ໂຫຕີຕິ.

ອິທ຺ຘີຕິ ໂປຖຸຊ຺ຊນິກາ ອິທ຺ຘິ. ສາ ຫິ ອຸຕ຺ຕານເສຍ຺ຍກທາຣໂກ ວິຍ ຕຣຸຓສສ຺ສໍ ວິຍ ຈ ທຸປ຺ປຣິຫາຣາ ໂຫຕິ. ອປ຺ປມຕ຺ຕເກເນວ ຠິຊ຺ຊຕິ. ສາ ປນ ວິປສ຺ສນາຍ ປລິໂພໂຘ ໂຫຕິ, ນ ສມາຘິສ຺ສ, ສມາຘິໍ ປຕ຺ວາ ປຕ຺ຕພ຺ພໂຕ. ຕສ຺ມາ ວິປສ຺ສນຕ຺ຖິເກນ ອິທ຺ຘິປລິໂພໂຘ ອຸປຈ຺ຉິນ຺ທິຕພ຺ໂພ, ອິຕເຣນ ອວເສສາຕິ ອຍໍ ຕາວ ປລິໂພຘກຖາຍ ວິຕ຺ຖາໂຣ.

ກມ຺ມຏ຺ຐານທາຍກວຓ຺ຓນາ

໔໒. ກມ຺ມຏ຺ຐານທາຍກໍ ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ທຸວິຘໍ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ສພ຺ພຕ຺ຖກກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ປາຣິຫາຣິຍກມ຺ມຏ຺ຐານຎ຺ຈ. ຕຕ຺ຖ ສພ຺ພຕ຺ຖກກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ນາມ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ຆາທີສຸ ເມຕ຺ຕາ ມຣຓສ຺ສຕິ ຈ. ອສຸຠສຎ຺ຎາຕິປິ ເອເກ.

ກມ຺ມຏ຺ຐານິເກນ ຫິ ຠິກ຺ຂຸນາ ປຐມໍ ຕາວ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ສີມຏ຺ຐກຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆ ສຸຂິຕາ ໂຫນ຺ຕຸ ອພ຺ຍາປຊ຺ຊາຕິ ເມຕ຺ຕາ ຠາເວຕພ຺ພາ. ຕໂຕ ສີມຏ຺ຐກເທວຕາສຸ. ຕໂຕ ໂຄຈຣຄາມມ຺ຫິ ອິສ຺ສຣຊເນ. ຕໂຕ ຕຕ຺ຖ ມນຸສ຺ເສ ອຸປາທາຍ ສພ຺ພສຕ຺ເຕສຸ. ໂສ ຫິ ຠິກ຺ຂຸສງ຺ເຆ ເມຕ຺ຕາຍ ສຫວາສີນໍ ມຸທຸຈິຕ຺ຕຕໍ ຊເນຕິ. ອຖສ຺ສ ເຕ ສຸຂສໍວາສາ ໂຫນ຺ຕິ. ສີມຏ຺ຐກເທວຕາສຸ ເມຕ຺ຕາຍ ມຸທຸກຕຈິຕ຺ຕາຫິ ເທວຕາຫິ ຘມ຺ມິກາຍ ຣກ຺ຂາຍ ສຸສໍວິຫິຕຣກ຺ໂຂ ໂຫຕິ. ໂຄຈຣຄາມມ຺ຫິ ອິສ຺ສຣຊເນ ເມຕ຺ຕາຍ ມຸທຸກຕຈິຕ຺ຕສນ຺ຕາເນຫິ ອິສ຺ສເຣຫິ ຘມ຺ມິກາຍ ຣກ຺ຂາຍ ສຸຣກ຺ຂິຕປຣິກ຺ຂາໂຣ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ມນຸສ຺ເສສຸ ເມຕ຺ຕາຍ ປສາທິຕຈິຕ຺ເຕຫິ ເຕຫິ ອປຣິຠູໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ວິຈຣຕິ. ສພ຺ພສຕ຺ເຕສຸ ເມຕ຺ຕາຍ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອປ຺ປຏິຫຕຈາໂຣ ໂຫຕິ. ມຣຓສ຺ສຕິຍາ ປນ ອວສ຺ສໍ ມຍາ ມຣິຕພ຺ພນ຺ຕິ ຈິນ຺ເຕນ຺ໂຕ ອເນສນໍ ປຫາຍ ອຸປຣູປຣິ ວຑ຺ຒມານສໍເວໂຄ ອໂນລີນວຸຕ຺ຕິໂກ ໂຫຕິ. ອສຸຠສຎ຺ຎາປຣິຈິຕຈິຕ຺ຕສ຺ສ ປນສ຺ສ ທິພ຺ພານິປິ ອາຣມ຺ມຓານິ ໂລຠວເສນ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ປຣິຍາທິຍນ຺ຕິ.

ເອວໍ ພຫູປກາຣຕ຺ຕາ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຕ຺ຖຍິຕພ຺ພໍ ອິຈ຺ຉິຕພ຺ພນ຺ຕິ ຈ ອຘິປ຺ເປຕສ຺ສ ໂຍຄານຸໂຍຄກມ຺ມສ຺ສ ຐານຎ຺ຈາຕິ ສພ຺ພຕ຺ຖກກມ຺ມຏ຺ຐານນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

ຈຕ຺ຕາລີສາຍ ປນ ກມ຺ມຏ຺ຐາເນສຸ ຍໍ ຍສ຺ສ ຈຣິຍານຸກູລໍ, ຕໍ ຕສ຺ສ ນິຈ຺ຈໍ ປຣິຫຣິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ອຸປຣິມສ຺ສ ຈ ອຸປຣິມສ຺ສ ຠາວນາກມ຺ມສ຺ສ ປທຏ຺ຐານຕ຺ຕາ ປາຣິຫາຣິຍກມ຺ມຏ຺ຐານນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອິຕິ ອິມໍ ທຸວິຘມ຺ປິ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ໂຍ ເທຕິ, ອຍໍ ກມ຺ມຏ຺ຐານທາຍໂກ ນາມ. ຕໍ ກມ຺ມຏ຺ຐານທາຍກໍ.

ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕນ຺ຕິ –

ປິໂຍ ຄຣຸ ຠາວນີໂຍ, ວຕ຺ຕາ ຈ ວຈນກ຺ຂໂມ;

ຄມ຺ຠີຣຎ຺ຈ ກຖໍ ກຕ຺ຕາ, ໂນ ຈຏ຺ຐາເນ ນິໂຍຊໂກຕິ. (ອ. ນິ. ໗.໓໗);

ເອວມາທິຄຸຓສມນ຺ນາຄຕໍ ເອກນ຺ເຕນ ຫິເຕສິໍ ວຸທ຺ຘິປກ຺ເຂ ຐິຕໍ ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕໍ.

‘‘ມມໍ ຫິ, ອານນ຺ທ, ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕໍ ອາຄມ຺ມ ຊາຕິຘມ຺ມາ ສຕ຺ຕາ ຊາຕິຍາ ປຣິມຸຈ຺ຈນ຺ຕີ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໑.໑໒໙; ໕.໒) ອາທິວຈນໂຕ ປນ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘເຍວ ສພ຺ພາກາຣສມ຺ປນ຺ໂນ ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ໂຕ. ຕສ຺ມາ ຕສ຺ມິໍ ສຕິ ຕສ຺ເສວ ຠຄວໂຕ ສນ຺ຕິເກ ຄຫິຕກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ສຸຄຫິຕໍ ໂຫຕິ. ປຣິນິພ຺ພຸເຕ ປນ ຕສ຺ມິໍ ອສີຕິຍາ ມຫາສາວເກສຸ ໂຍ ຘຣຕິ, ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ຄເຫຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ຕສ຺ມິໍ ອສຕິ ຍໍ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ຄເຫຕຸກາໂມ ໂຫຕິ, ຕສ຺ເສວ ວເສນ ຈຕຸກ຺ກປຎ຺ຈກຊ຺ຌານານິ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕ຺ວາ ຌານປທຏ຺ຐານໍ ວິປສ຺ສນໍ ວຑ຺ເຒຕ຺ວາ ອາສວກ຺ຂຍປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ຂີຓາສວສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ຄເຫຕພ຺ພໍ.

ກິໍ ປນ ຂີຓາສໂວ ອຫໍ ຂີຓາສໂວຕິ ອຕ຺ຕານໍ ປກາເສຕີຕິ? ກິໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ກາຣກຠາວໍ ຫິ ຊານິຕ຺ວາ ປກາເສຕິ. ນນຸ ອສ຺ສຄຸຕ຺ຕຕ຺ເຖໂຣ ອາຣທ຺ຘກມ຺ມຏ຺ຐານສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ‘‘ກມ຺ມຏ຺ຐານກາຣໂກ ອຍ’’ນ຺ຕິ ຊານິຕ຺ວາ ອາກາເສ ຈມ຺ມຂຓ຺ຑໍ ປຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ປລ຺ລງ຺ເກນ ນິສິນ຺ໂນ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ກເຖສີຕິ.

ຕສ຺ມາ ສເຈ ຂີຓາສວໍ ລຠຕິ, ອິຈ຺ເຈຕໍ ກຸສລໍ, ໂນ ເຈ ລຠຕິ, ອນາຄາມິສກທາຄາມິໂສຕາປນ຺ນຌານລາຠີປຸຖຸຊ຺ຊນຕິປິຏກຘຣທ຺ວິປິຏກຘຣເອກປິຏກຘເຣສຸ ປຸຣິມສ຺ສ ປຸຣິມສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ. ເອກປິຏກຘເຣປິ ອສຕິ ຍສ຺ສ ເອກສງ຺ຄີຕິປິ ອຏ຺ຐກຖາຍ ສທ຺ຘິໍ ປຄຸຓາ, ອຍຎ຺ຈ ລຊ຺ຊີ ໂຫຕິ, ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິເກ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ເອວຣູໂປ ຫິ ຕນ຺ຕິຘໂຣ ວໍສານຸຣກ຺ຂໂກ ປເວຓີປາລໂກ ອາຈຣິໂຍ ອາຈຣິຍມຕິໂກວ ໂຫຕິ, ນ ອຕ຺ຕໂນມຕິໂກ ໂຫຕິ. ເຕເນວ ໂປຣາຓກຕ຺ເຖຣາ ‘‘ລຊ຺ຊີ ຣກ຺ຂິສ຺ສຕິ ລຊ຺ຊີ ຣກ຺ຂິສ຺ສຕີ’’ຕິ ຕິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ອາຫໍສຸ.

ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕຂີຓາສວາທໂຍ ເຈຕ຺ຖ ອຕ຺ຕນາ ອຘິຄຕມຄ຺ຄເມວ ອາຈິກ຺ຂນ຺ຕິ. ພຫຸສ຺ສຸໂຕ ປນ ຕໍ ຕໍ ອາຈຣິຍໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ອຸຄ຺ຄຫປຣິປຸຈ຺ຉານໍ ວິໂສຘິຕຕ຺ຕາ ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ສຸຕ຺ຕຎ຺ຈ ກາຣຓຎ຺ຈ ສລ຺ລກ຺ເຂຕ຺ວາ ສປ຺ປາຍາສປ຺ປາຍໍ ໂຍເຊຕ຺ວາ ຄຫນຏ຺ຐາເນ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ມຫາຫຕ຺ຖີ ວິຍ ມຫາມຄ຺ຄໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ກເຖສ຺ສຕິ. ຕສ຺ມາ ເອວຣູປໍ ກມ຺ມຏ຺ຐານທາຍກໍ ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ວຕ຺ຕປຏິປຕ຺ຕິໍ ກຕ຺ວາ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ຄເຫຕພ຺ພໍ.

ສເຈ ປເນຕໍ ເອກວິຫາເຣເຍວ ລຠຕິ, ອິຈ຺ເຈຕໍ ກຸສລໍ, ໂນ ເຈ ລຠຕິ, ຍຕ຺ຖ ໂສ ວສຕິ, ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ. ຄຈ຺ຉນ຺ເຕນ ຈ ນ ໂຘຕມກ຺ຂິເຕຫິ ປາເທຫິ ອຸປາຫນາ ອາຣູຫິຕ຺ວາ ຉຕ຺ຕໍ ຄເຫຕ຺ວາ ເຕລນາຬິມຘຸຜາຓິຕາທີນິ ຄາຫາເປຕ຺ວາ ອນ຺ເຕວາສິກປຣິວຸເຕນ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ. ຄມິກວຕ຺ຕໍ ປນ ປູເຣຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ປຕ຺ຕຈີວຣໍ ສຍເມວ ຄເຫຕ຺ວາ ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄ ຍໍ ຍໍ ວິຫາຣໍ ປວິສຕິ ສພ຺ພຕ຺ຖ ວຕ຺ຕປຏິປຕ຺ຕິໍ ກຸຣຸມາເນນ ສລ຺ລຫຸກປຣິກ຺ຂາເຣນ ປຣມສລ຺ເລຂວຸຕ຺ຕິນາ ຫຸຕ຺ວາ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ.

ຕໍ ວິຫາຣໍ ປວິສນ຺ເຕນ ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄເຍວ ທນ຺ຕກຏ຺ຐໍ ກປ຺ປິຍໍ ກາຣາເປຕ຺ວາ ຄເຫຕ຺ວາ ປວິສິຕພ຺ພໍ, ນ ຈ ‘‘ມຸຫຸຕ຺ຕໍ ວິສ຺ສເມຕ຺ວາ ປາທໂຘວນມກ຺ຂນາທີນິ ກຕ຺ວາ ອາຈຣິຍສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ຄມິສ຺ສາມີ’’ຕິ ອຎ຺ຎໍ ປຣິເວຓໍ ປວິສິຕພ຺ພໍ. ກສ຺ມາ? ສເຈ ຫິສ຺ສ ຕຕ຺ຣ ອາຈຣິຍສ຺ສ ວິສຠາຄາ ຠິກ຺ຂູ ຠເວຍ຺ຍຸໍ, ເຕ ອາຄມນກາຣຓໍ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ອາຈຣິຍສ຺ສ ອວຓ຺ຓໍ ປກາເສຕ຺ວາ ‘‘ນຏ຺ໂຐສິ, ສເຈ ຕສ຺ສ ສນ຺ຕິກໍ ອາຄໂຕ’’ຕິ ວິປ຺ປຏິສາຣໍ ອຸປ຺ປາເທຍ຺ຍຸໍ, ເຍນ ຕໂຕວ ປຏິນິວຕ຺ເຕຍ຺ຍ, ຕສ຺ມາ ອາຈຣິຍສ຺ສ ວສນຏ຺ຐານໍ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ອຸຊຸກໍ ຕຕ຺ເຖວ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ.

ສເຈ ອາຈຣິໂຍ ທຫຣຕໂຣ ໂຫຕິ, ປຕ຺ຕຈີວຣປຏິຄ຺ຄຫຓາທີນິ ນ ສາທິຕພ຺ພານິ. ສເຈ ວຸຑ຺ຒຕໂຣ ໂຫຕິ, ຄນ຺ຕ຺ວາ ອາຈຣິຍໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ຐາຕພ຺ພໍ. ‘‘ນິກ຺ຂິປາວຸໂສ, ປຕ຺ຕຈີວຣ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ເຕນ ນິກ຺ຂິປິຕພ຺ພໍ. ‘‘ປານີຍໍ ປິວາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕນ ສເຈ ອິຈ຺ຉຕິ ປາຕພ຺ພໍ. ‘‘ປາເທ ໂຘວາຫີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕນ ນ ຕາວ ປາທາ ໂຘວິຕພ຺ພາ. ສເຈ ຫິ ອາຈຣິເຍນ ອາຠຕໍ ອຸທກໍ ຠເວຍ຺ຍ, ນ ສາຣຸປ຺ປໍ ສິຍາ. ‘‘ໂຘວາຫາວຸໂສ, ນ ມຍາ ອາຠຕໍ, ອຎ຺ເຎຫິ ອາຠຕ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ເຕນ ປນ ຍຕ຺ຖ ອາຈຣິໂຍ ນ ປສ຺ສຕິ, ເອວຣູເປ ປຏິຈ຺ຉນ຺ເນ ວາ ໂອກາເສ, ອພ຺ໂຠກາເສ ວິຫາຣສ຺ສາປິ ວາ ເອກມນ຺ເຕ ນິສີທິຕ຺ວາ ປາທາ ໂຘວິຕພ຺ພາ.

ສເຈ ອາຈຣິໂຍ ເຕລນາຬິໍ ອາຫຣຕິ ອຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ອຸໂຠຫິ ຫຕ຺ເຖຫິ ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ຄເຫຕພ຺ພາ. ສເຈ ຫິ ນ ຄຓ຺ເຫຍ຺ຍ, ‘‘ອຍໍ ຠິກ຺ຂຸ ອິໂຕ ເອວ ປຏ຺ຐາຍ ສມ຺ໂຠຄໍ ໂກເປຕີ’’ຕິ ອາຈຣິຍສ຺ສ ອຎ຺ຎຖຕ຺ຕໍ ຠເວຍ຺ຍ. ຄເຫຕ຺ວາ ປນ ນ ອາທິໂຕວ ປາທາ ມກ຺ເຂຕພ຺ພາ. ສເຈ ຫິ ຕໍ ອາຈຣິຍສ຺ສ ຄຕ຺ຕພ຺ຠຎ຺ຊນເຕລໍ ຠເວຍ຺ຍ, ນ ສາຣຸປ຺ປໍ ສິຍາ. ຕສ຺ມາ ສີສໍ ມກ຺ເຂຕ຺ວາ ຂນ຺ຘາທີນິ ມກ຺ເຂຕພ຺ພານິ. ‘‘ສພ຺ພປາຣິຫາຣິຍເຕລມິທໍ, ອາວຸໂສ, ປາເທປິ ມກ຺ເຂຫີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕນ ປນ ໂຖກໍ ສີເສ ກຕ຺ວາ ປາເທ ມກ຺ເຂຕ຺ວາ ‘‘ອິມໍ ເຕລນາຬິໍ ຐເປມິ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ອາຈຣິເຍ ຄຓ຺ຫນ຺ເຕ ທາຕພ຺ພາ.

ອາຄຕທິວສໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ເມ, ຠນ຺ເຕ, ກເຖຖ ອິຈ຺ເຈວໍ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ທຸຕິຍທິວສໂຕ ປນ ປຏ຺ຐາຍ ສເຈ ອາຈຣິຍສ຺ສ ປກຕິອຸປຏ຺ຐາໂກ ອຕ຺ຖິ, ຕໍ ຍາຈິຕ຺ວາ ວຕ຺ຕໍ ກາຕພ຺ພໍ. ສເຈ ຍາຈິໂຕປິ ນ ເທຕິ, ໂອກາເສ ລທ຺ເຘເຍວ ກາຕພ຺ພໍ. ກໂຣນ຺ເຕນ ຂຸທ຺ທກມຊ຺ຌິມມຫນ຺ຕານິ ຕີຓິ ທນ຺ຕກຏ຺ຐານິ ອຸປນາເມຕພ຺ພານິ. ສີຕໍ ອຸຓ຺ຫນ຺ຕິ ທຸວິຘໍ ມຸຂໂຘວນອຸທກຎ຺ຈ ນ຺ຫາໂນທກຎ຺ຈ ປຏິຍາເທຕພ຺ພໍ. ຕໂຕ ຍໍ ອາຈຣິໂຍ ຕີຓິ ທິວສານິ ປຣິຠຸຎ຺ຊຕິ, ຕາທິສເມວ ນິຈ຺ຈໍ ອຸປນາເມຕພ຺ພໍ. ນິຍມໍ ອກຕ຺ວາ ຍໍ ວາ ຕໍ ວາ ປຣິຠຸຎ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ຍຖາລທ຺ຘໍ ອຸປນາເມຕພ຺ພໍ. ກິໍ ພຫຸນາ ວຸຕ຺ເຕນ? ຍໍ ຕໍ ຠຄວຕາ ‘‘ອນ຺ເຕວາສິເກນ, ຠິກ຺ຂເວ, ອາຈຣິຍມ຺ຫິ ສມ຺ມາ ວຕ຺ຕິຕພ຺ພໍ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ສມ຺ມາ ວຕ຺ຕນາ, ກາລສ຺ເສວ ອຸຏ຺ຐາຍ ອຸປາຫນາ ໂອມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ເອກໍສໍ ອຸຕ຺ຕຣາສງ຺ຄໍ ກຣິຕ຺ວາ ທນ຺ຕກຏ຺ຐໍ ທາຕພ຺ພໍ, ມຸໂຂທກໍ ທາຕພ຺ພໍ, ອາສນໍ ປຎ຺ຎເປຕພ຺ພໍ. ສເຈ ຍາຄຸ ໂຫຕິ, ຠາຊນໍ ໂຘວິຕ຺ວາ ຍາຄຸ ອຸປນາເມຕພ຺ພາ’’ຕິ (ມຫາວ. ໗໘) ອາທິກໍ ຂນ຺ຘເກ ສມ຺ມາວຕ຺ຕໍ ປຎ຺ຎຕ຺ຕໍ, ຕໍ ສພ຺ພມ຺ປິ ກາຕພ຺ພໍ.

ເອວໍ ວຕ຺ຕສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຄຣຸໍ ອາຣາຘຍມາເນນ ສາຍໍ ວນ຺ທິຕ຺ວາ ຍາຫີຕິ ວິສ຺ສຊ຺ຊິເຕນ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ, ຍທາ ໂສ ກິສ຺ສາຄໂຕສີຕິ ປຸຈ຺ຉຕິ, ຕທາ ອາຄມນກາຣຓໍ ກເຖຕພ຺ພໍ. ສເຈ ໂສ ເນວ ປຸຈ຺ຉຕິ, ວຕ຺ຕໍ ປນ ສາທິຍຕິ, ທສາເຫ ວາ ປກ຺ເຂ ວາ ວີຕິວຕ຺ເຕ ເອກທິວສໍ ວິສ຺ສຊ຺ຊິເຕນາປິ ອຄນ຺ຕ຺ວາ ໂອກາສໍ ກາເຣຕ຺ວາ ອາຄມນກາຣຓໍ ອາໂຣເຈຕພ຺ພໍ. ອກາເລ ວາ ຄນ຺ຕ຺ວາ ກິມຕ຺ຖມາຄໂຕສີຕິ ປຸຏ຺ເຐນ ອາໂຣເຈຕພ຺ພໍ. ສເຈ ໂສ ປາໂຕວ ອາຄຈ຺ຉາຕິ ວທຕິ, ປາໂຕວ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ.

ສເຈ ປນສ຺ສ ຕາຍ ເວລາຍ ປິຕ຺ຕາພາເຘນ ວາ ກຸຈ຺ຉິ ປຣິຑຍ຺ຫຕິ, ອຄ຺ຄິມນ຺ທຕາຍ ວາ ຠຕ຺ຕໍ ນ ຊີຣຕິ, ອຎ຺ໂຎ ວາ ໂກຈິ ໂຣໂຄ ພາຘຕິ, ຕໍ ຍຖາຠູຕໍ ອາວິກຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ສປ຺ປາຍເວລໍ ອາໂຣເຈຕ຺ວາ ຕາຍ ເວລາຍ ອຸປສງ຺ກມິຕພ຺ພໍ. ອສປ຺ປາຍເວລາຍ ຫິ ວຸຈ຺ຈມານມ຺ປິ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ນ ສກ຺ກາ ໂຫຕິ ມນສິກາຕຸນ຺ຕິ. ອຍໍ ກມ຺ມຏ຺ຐານທາຍກໍ ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາຕິ ເອຕ຺ຖ ວິຕ຺ຖາໂຣ.

ຈຣິຍາວຓ຺ຓນາ

໔໓. ອິທານິ ອຕ຺ຕໂນ ຈຣິຍານຸກູລນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ຈຣິຍາຕິ ຉ ຈຣິຍາ ຣາຄຈຣິຍາ, ໂທສຈຣິຍາ, ໂມຫຈຣິຍາ, ສທ຺ຘາຈຣິຍາ, ພຸທ຺ຘິຈຣິຍາ, ວິຕກ຺ກຈຣິຍາຕິ. ເກຈິ ປນ ຣາຄາທີນໍ ສໍສຄ຺ຄສນ຺ນິປາຕວເສນ ອປຣາປິ ຈຕສ຺ໂສ, ຕຖາ ສທ຺ຘາທີນນ຺ຕິ ອິມາຫິ ອຏ຺ຐຫິ ສທ຺ຘິໍ ຈຸທ຺ທສ ອິຈ຺ຉນ຺ຕິ. ເອວໍ ປນ ເຠເທ ວຸຈ຺ຈມາເນ ຣາຄາທີນໍ ສທ຺ຘາທີຫິປິ ສໍສຄ຺ຄໍ ກຕ຺ວາ ອເນກາ ຈຣິຍາ ໂຫນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ສງ຺ເຂເປນ ຉເຬວ ຈຣິຍາ ເວທິຕພ຺ພາ. ຈຣິຍາ, ປກຕິ, ອຸສ຺ສນ຺ນຕາຕິ ອຕ຺ຖໂຕ ເອກໍ. ຕາສໍ ວເສນ ຉເຬວ ປຸຄ຺ຄລາ ໂຫນ຺ຕິ ຣາຄຈຣິໂຕ, ໂທສຈຣິໂຕ, ໂມຫຈຣິໂຕ, ສທ຺ຘາຈຣິໂຕ, ພຸທ຺ຘິຈຣິໂຕ, ວິຕກ຺ກຈຣິໂຕຕິ.

ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ຣາຄຈຣິຕສ຺ສ ກຸສລປ຺ປວຕ຺ຕິສມເຍ ສທ຺ຘາ ພລວຕີ ໂຫຕິ, ຣາຄສ຺ສ ອາສນ຺ນຄຸຓຕ຺ຕາ. ຍຖາ ຫິ ອກຸສລປກ຺ເຂ ຣາໂຄ ສິນິທ຺ໂຘ ນາຕິລູໂຂ, ເອວໍ ກຸສລປກ຺ເຂ ສທ຺ຘາ. ຍຖາ ຣາໂຄ ວຕ຺ຖຸກາເມ ປຣິເຍສຕິ, ເອວໍ ສທ຺ຘາ ສີລາທິຄຸເຓ. ຍຖາ ຣາໂຄ ອຫິຕໍ ນ ປຣິຈ຺ຈຊຕິ, ເອວໍ ສທ຺ຘາ ຫິຕໍ ນ ປຣິຈ຺ຈຊຕິ, ຕສ຺ມາ ຣາຄຈຣິຕສ຺ສ ສທ຺ຘາຈຣິໂຕ ສຠາໂຄ.

ຍສ຺ມາ ປນ ໂທສຈຣິຕສ຺ສ ກຸສລປ຺ປວຕ຺ຕິສມເຍ ປຎ຺ຎາ ພລວຕີ ໂຫຕິ, ໂທສສ຺ສ ອາສນ຺ນຄຸຓຕ຺ຕາ. ຍຖາ ຫິ ອກຸສລປກ຺ເຂ ໂທໂສ ນິສ຺ສິເນໂຫ ນ ອາຣມ຺ມຓໍ ອລ຺ລີຍຕິ, ເອວໍ ກຸສລປກ຺ເຂ ປຎ຺ຎາ. ຍຖາ ຈ ໂທໂສ ອຠູຕມ຺ປິ ໂທສເມວ ປຣິເຍສຕິ, ເອວໍ ປຎ຺ຎາ ຠູຕໍ ໂທສເມວ. ຍຖາ ໂທໂສ ສຕ຺ຕປຣິວຊ຺ຊນາກາເຣນ ປວຕ຺ຕຕິ, ເອວໍ ປຎ຺ຎາ ສງ຺ຂາຣປຣິວຊ຺ຊນາກາເຣນ, ຕສ຺ມາ ໂທສຈຣິຕສ຺ສ ພຸທ຺ຘິຈຣິໂຕ ສຠາໂຄ.

ຍສ຺ມາ ປນ ໂມຫຈຣິຕສ຺ສ ອນຸປ຺ປນ຺ນານໍ ກຸສລານໍ ຘມ຺ມານໍ ອຸປ຺ປາທາຍ ວາຍມມານສ຺ສ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ອນ຺ຕຣາຍກຣາ ວິຕກ຺ກາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ໂມຫສ຺ສ ອາສນ຺ນລກ຺ຂຓຕ຺ຕາ. ຍຖາ ຫິ ໂມໂຫ ປຣິພ຺ຍາກຸລຕາຍ ອນວຏ຺ຐິໂຕ, ເອວໍ ວິຕກ຺ໂກ ນານປ຺ປກາຣວິຕກ຺ກນຕາຍ. ຍຖາ ຈ ໂມໂຫ ອປຣິໂຍຄາຫຓຕາຍ ຈຎ຺ຈໂລ. ຕຖາ ວິຕກ຺ໂກ ລຫຸປຣິກປ຺ປນຕາຍ, ຕສ຺ມາ ໂມຫຈຣິຕສ຺ສ ວິຕກ຺ກຈຣິໂຕ ສຠາໂຄຕິ.

ອປເຣ ຕຓ຺ຫາມານທິຏ຺ຐິວເສນ ອປຣາປິ ຕິສ຺ໂສ ຈຣິຍາ ວທນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ຕຓ຺ຫາ ຣາໂຄເຍວ, ມາໂນ ຈ ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕຕິ ຕທຸຠຍໍ ຣາຄຈຣິຍໍ ນາຕິວຕ຺ຕຕິ. ໂມຫນິທານຕ຺ຕາ ຈ ທິຏ຺ຐິຍາ ທິຏ຺ຐິຈຣິຍາ ໂມຫຈຣິຍເມວ ອນຸປຕຕິ.

໔໔. ຕາ ປເນຕາ ຈຣິຍາ ກິນ຺ນິທານາ? ກຖຎ຺ຈ ຊານິຕພ຺ພໍ ‘‘ອຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ຣາຄຈຣິໂຕ, ອຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ໂທສາທີສຸ ອຎ຺ຎຕຣຈຣິໂຕ’’ຕິ? ກິໍ ຈຣິຕສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ກິໍ ສປ຺ປາຍນ຺ຕິ?

ຕຕ຺ຣ ປຸຣິມາ ຕາວ ຕິສ຺ໂສ ຈຣິຍາ ປຸພ຺ພາຈິຓ຺ຓນິທານາ, ຘາຕຸໂທສນິທານາ ຈາຕິ ເອກຈ຺ເຈ ວທນ຺ຕິ. ປຸພ຺ເພ ກິຣ ອິຏ຺ຐປ຺ປໂຍຄສຸຠກມ຺ມພຫຸໂລ ຣາຄຈຣິໂຕ ໂຫຕິ, ສຄ຺ຄາ ວາ ຈວິຕ຺ວາ ອິຘູປປນ຺ໂນ. ປຸພ຺ເພ ເຉທນວຘພນ຺ຘນເວຣກມ຺ມພຫຸໂລ ໂທສຈຣິໂຕ ໂຫຕິ, ນິຣຍນາຄໂຍນີຫິ ວາ ຈວິຕ຺ວາ ອິຘູປປນ຺ໂນ. ປຸພ຺ເພ ມຊ຺ຊປານພຫຸໂລ ສຸຕປຣິປຸຈ຺ຉາວິຫີໂນ ຈ ໂມຫຈຣິໂຕ ໂຫຕິ, ຕິຣຈ຺ຉານໂຍນິຍາ ວາ ຈວິຕ຺ວາ ອິຘູປປນ຺ໂນຕິ ເອວໍ ປຸພ຺ພາຈິຓ຺ຓນິທານາຕິ ວທນ຺ຕິ. ທ຺ວິນ຺ນໍ ປນ ຘາຕູນໍ ອຸສ຺ສນ຺ນຕ຺ຕາ ປຸຄ຺ຄໂລ ໂມຫຈຣິໂຕ ໂຫຕິ ປຖວີຘາຕຸຍາ ຈ ອາໂປຘາຕຸຍາ ຈ. ອິຕຣາສໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ອຸສ຺ສນ຺ນຕ຺ຕາ ໂທສຈຣິໂຕ. ສພ຺ພາສໍ ສມຕ຺ຕາ ປນ ຣາຄຈຣິໂຕຕິ. ໂທເສສຸ ຈ ເສມ຺ຫາຘິໂກ ຣາຄຈຣິໂຕ ໂຫຕິ. ວາຕາຘິໂກ ໂມຫຈຣິໂຕ. ເສມ຺ຫາຘິໂກ ວາ ໂມຫຈຣິໂຕ. ວາຕາຘິໂກ ຣາຄຈຣິໂຕຕິ ເອວໍ ຘາຕຸໂທສນິທານາຕິ ວທນ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ປຸພ຺ເພ ອິຏ຺ຐປ຺ປໂຍຄສຸຠກມ຺ມພຫຸລາປິ ສຄ຺ຄາ ຈວິຕ຺ວາ ອິຘູປປນ຺ນາປິ ຈ ນ ສພ຺ເພ ຣາຄຈຣິຕາເຍວ ໂຫນ຺ຕິ, ນ ອິຕເຣ ວາ ໂທສໂມຫຈຣິຕາ. ເອວໍ ຘາຕູນຎ຺ຈ ຍຖາວຸຕ຺ເຕເນວ ນເຍນ ອຸສ຺ສທນິຍໂມ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ໂທສນິຍເມ ຈ ຣາຄໂມຫທ຺ວຍເມວ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕມ຺ປິ ຈ ປຸພ຺ພາປຣວິຣຸທ຺ຘເມວ. ສທ຺ຘາຈຣິຍາທີສຸ ຈ ເອກິສ຺ສາປິ ນິທານໍ ນ ວຸຕ຺ຕເມວ. ຕສ຺ມາ ສພ຺ພເມຕໍ ອປຣິຈ຺ຉິນ຺ນວຈນໍ.

ອຍໍ ປເນຕ຺ຖ ອຏ຺ຐກຖາຈຣິຍານໍ ມຕານຸສາເຣນ ວິນິຈ຺ຉໂຍ, ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ອຸສ຺ສທກິຕ຺ຕເນ (ຘ. ສ. ອຏ຺ຐ. ໔໙໘) ‘‘ອິເມ ສຕ຺ຕາ ປຸພ຺ພເຫຕຸນິຍາເມນ ໂລຠຸສ຺ສທາ ໂທສຸສ຺ສທາ ໂມຫຸສ຺ສທາ ອໂລຠຸສ຺ສທາ ອໂທສຸສ຺ສທາ ອໂມຫຸສ຺ສທາ ຈ ໂຫນ຺ຕິ.

ຍສ຺ສ ຫິ ກມ຺ມາຍູຫນກ຺ຂເຓ ໂລໂຠ ພລວາ ໂຫຕິ ອໂລໂຠ ມນ຺ໂທ, ອໂທສາໂມຫາ ພລວນ຺ໂຕ ໂທສໂມຫາ ມນ຺ທາ, ຕສ຺ສ ມນ຺ໂທ ອໂລໂຠ ໂລຠໍ ປຣິຍາທາຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ. ອໂທສາໂມຫາ ປນ ພລວນ຺ໂຕ ໂທສໂມເຫ ປຣິຍາທາຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ. ຕສ຺ມາ ໂສ ເຕນ ກມ຺ເມນ ທິນ຺ນປຏິສນ຺ຘິວເສນ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ ລຸທ຺ໂຘ ໂຫຕິ ສຸຂສີໂລ ອກ຺ໂກຘໂນ ປຎ຺ຎວາ ວຊິຣູປມຎາໂຓ.

ຍສ຺ສ ປນ ກມ຺ມາຍູຫນກ຺ຂເຓ ໂລຠໂທສາ ພລວນ຺ໂຕ ໂຫນ຺ຕິ ອໂລຠາໂທສາ ມນ຺ທາ, ອໂມໂຫ ພລວາ ໂມໂຫ ມນ຺ໂທ, ໂສ ປຸຣິມນເຍເນວ ລຸທ຺ໂຘ ເຈວ ໂຫຕິ ທຸຏ຺ໂຐ ຈ. ປຎ຺ຎວາ ປນ ໂຫຕິ ວຊິຣູປມຎາໂຓ ທຕ຺ຕາຠຍຕ຺ເຖໂຣ ວິຍ.

ຍສ຺ສ ກມ຺ມາຍູຫນກ຺ຂເຓ ໂລຠາໂທສໂມຫາ ພລວນ຺ໂຕ ໂຫນ຺ຕິ ອິຕເຣ ມນ຺ທາ, ໂສ ປຸຣິມນເຍເນວ ລຸທ຺ໂຘ ເຈວ ໂຫຕິ ທນ຺ໂຘ ຈ, ສີລໂກ ປນ ໂຫຕິ ອກ຺ໂກຘໂນ (ພາກຸລຕ຺ເຖໂຣ ວິຍ).

ຕຖາ ຍສ຺ສ ກມ຺ມາຍູຫນກ຺ຂເຓ ຕໂຍປິ ໂລຠໂທສໂມຫາ ພລວນ຺ໂຕ ໂຫນ຺ຕິ ອໂລຠາທໂຍ ມນ຺ທາ, ໂສ ປຸຣິມນເຍເນວ ລຸທ຺ໂຘ ເຈວ ໂຫຕິ ທຸຏ຺ໂຐ ຈ ມູຬ຺ໂຫ ຈ.

ຍສ຺ສ ປນ ກມ຺ມາຍູຫນກ຺ຂເຓ ອໂລຠໂທສໂມຫາ ພລວນ຺ໂຕ ໂຫນ຺ຕິ ອິຕເຣ ມນ຺ທາ, ໂສ ປຸຣິມນເຍເນວ ອລຸທ຺ໂຘ ອປ຺ປກິເລໂສ ໂຫຕິ ທິພ຺ພາຣມ຺ມຓມ຺ປິ ທິສ຺ວາ ນິຈ຺ຈໂລ, ທຸຏ຺ໂຐ ປນ ໂຫຕິ ທນ຺ຘປຎ຺ໂຎ ຈ.

ຍສ຺ສ ປນ ກມ຺ມາຍູຫນກ຺ຂເຓ ອໂລຠາໂທສໂມຫາ ພລວນ຺ໂຕ ໂຫນ຺ຕິ ອິຕເຣ ມນ຺ທາ, ໂສ ປຸຣິມນເຍເນວ ອລຸທ຺ໂຘ ເຈວ ໂຫຕິ ອທຸຏ຺ໂຐ ສີລໂກ ຈ, ທນ຺ໂຘ ປນ ໂຫຕິ.

ຕຖາ ຍສ຺ສ ກມ຺ມາຍູຫນກ຺ຂເຓ ອໂລຠໂທສາໂມຫາ ພລວນ຺ໂຕ ໂຫນ຺ຕິ ອິຕເຣ ມນ຺ທາ, ໂສ ປຸຣິມນເຍເນວ ອລຸທ຺ໂຘ ເຈວ ໂຫຕິ ປຎ຺ຎວາ ຈ, ທຸຏ຺ໂຐ ຈ ປນ ໂຫຕິ ໂກຘໂນ.

ຍສ຺ສ ປນ ກມ຺ມາຍູຫນກ຺ຂເຓ ຕໂຍປິ ອໂລຠາໂທສາໂມຫາ ພລວນ຺ໂຕ ໂຫນ຺ຕິ ໂລຠາທໂຍ ມນ຺ທາ, ໂສ ປຸຣິມນເຍເນວ ມຫາສງ຺ຆຣກ຺ຂິຕຕ຺ເຖໂຣ ວິຍ ອລຸທ຺ໂຘ ອທຸຏ຺ໂຐ ປຎ຺ຎວາ ຈ ໂຫຕີ’’ຕິ.

ເອຕ຺ຖ ຈ ໂຍ ລຸທ຺ໂຘຕິ ວຸຕ຺ໂຕ, ອຍໍ ຣາຄຈຣິໂຕ. ທຸຏ຺ຐທນ຺ຘາ ໂທສໂມຫຈຣິຕາ. ປຎ຺ຎວາ ພຸທ຺ຘິຈຣິໂຕ. ອລຸທ຺ຘອທຸຏ຺ຐາ ປສນ຺ນປກຕິຕາຍ ສທ຺ຘາຈຣິຕາ. ຍຖາ ວາ ອໂມຫປຣິວາເຣນ ກມ຺ມຸນາ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ ພຸທ຺ຘິຈຣິໂຕ, ເອວໍ ພລວສທ຺ຘາປຣິວາເຣນ ກມ຺ມຸນາ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ ສທ຺ຘາຈຣິໂຕ. ກາມວິຕກ຺ກາທິປຣິວາເຣນ ກມ຺ມຸນາ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ ວິຕກ຺ກຈຣິໂຕ. ໂລຠາທິນາ ໂວມິສ຺ສປຣິວາເຣນ ກມ຺ມຸນາ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ ໂວມິສ຺ສຈຣິໂຕຕິ. ເອວໍ ໂລຠາທີສຸ ອຎ຺ຎຕຣຎ຺ຎຕຣປຣິວາຣໍ ປຏິສນ຺ຘິຊນກໍ ກມ຺ມໍ ຈຣິຍານໍ ນິທານນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໔໕. ຍໍ ປນ ວຸຕ຺ຕໍ ກຖຎ຺ຈ ຊານິຕພ຺ພໍ ອຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ຣາຄຈຣິໂຕຕິອາທິ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ນໂຍ.

ອິຣິຍາປຖໂຕ ກິຈ຺ຈາ, ໂຠຊນາ ທສ຺ສນາທິໂຕ;

ຘມ຺ມປ຺ປວຕ຺ຕິໂຕ ເຈວ, ຈຣິຍາໂຍ ວິຠາວເຍຕິ.

ຕຕ຺ຖ ອິຣິຍາປຖໂຕຕິ ຣາຄຈຣິໂຕ ຫິ ປກຕິຄມເນນ ຄຈ຺ຉນ຺ໂຕ ຈາຕຸຣິເຍນ ຄຈ຺ຉຕິ, ສຓິກໍ ປາທໍ ນິກ຺ຂິປຕິ, ສມໍ ນິກ຺ຂິປຕິ, ສມໍ ອຸທ຺ຘຣຕິ, ອຸກ຺ກຸຏິກຎ຺ຈສ຺ສ ປທໍ ໂຫຕິ. ໂທສຈຣິໂຕ ປາທຄ຺ເຄຫິ ຂຓນ຺ໂຕ ວິຍ ຄຈ຺ຉຕິ, ສຫສາ ປາທໍ ນິກ຺ຂິປຕິ, ສຫສາ ອຸທ຺ຘຣຕິ, ອນຸກຑ຺ຒິຕຎ຺ຈສ຺ສ ປທໍ ໂຫຕິ. ໂມຫຈຣິໂຕ ປຣິພ຺ຍາກຸລາຍ ຄຕິຍາ ຄຈ຺ຉຕິ, ຉມ຺ຠິໂຕ ວິຍ ປທໍ ນິກ຺ຂິປຕິ, ຉມ຺ຠິໂຕ ວິຍ ອຸທ຺ຘຣຕິ, ສຫສານຸປີຬິຕຎ຺ຈສ຺ສ ປທໍ ໂຫຕິ. ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ເຈຕໍ ມາຄຓ຺ຑິຍສຸຕ຺ຕຸປ຺ປຕ຺ຕິຍໍ –

‘‘ຣຕ຺ຕສ຺ສ ຫິ ອຸກ຺ກຸຏິກໍ ປທໍ ຠເວ,

ທຸຏ຺ຐສ຺ສ ໂຫຕິ ອນຸກຑ຺ຒິຕໍ ປທໍ;

ມູຬ຺ຫສ຺ສ ໂຫຕິ ສຫສານຸປີຬິຕໍ,

ວິວຏ຺ຏຈ຺ຉທສ຺ສ ອິທມີທິສໍ ປທ’’ນ຺ຕິ.

ຐານມ຺ປິ ຣາຄຈຣິຕສ຺ສ ປາສາທິກໍ ໂຫຕິ ມຘຸຣາກາຣໍ, ໂທສຈຣິຕສ຺ສ ຖທ຺ຘາກາຣໍ, ໂມຫຈຣິຕສ຺ສ ອາກຸລາກາຣໍ. ນິສຊ຺ຊາຍປິ ເອເສວ ນໂຍ. ຣາຄຈຣິໂຕ ຈ ອຕຣມາໂນ ສມໍ ເສຍ຺ຍໍ ປຎ຺ຎເປຕ຺ວາ ສຓິກໍ ນິປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ອງ຺ຄປຈ຺ຈງ຺ຄານິ ສໂມຘາຍ ປາສາທິເກນ ອາກາເຣນ ສຍຕິ, ວຸຏ຺ຐາປິຍມາໂນ ຈ ສີຆໍ ອວຸຏ຺ຐາຍ ສງ຺ກິໂຕ ວິຍ ສຓິກໍ ປຏິວຈນໍ ເທຕິ. ໂທສຈຣິໂຕ ຕຣມາໂນ ຍຖາ ວາ ຕຖາ ວາ ເສຍ຺ຍໍ ປຎ຺ຎເປຕ຺ວາ ປກ຺ຂິຕ຺ຕກາໂຍ ຠາກຸຏິໍ ກຕ຺ວາ ສຍຕິ, ວຸຏ຺ຐາປິຍມາໂນ ຈ ສີຆໍ ວຸຏ຺ຐາຍ ກຸປິໂຕ ວິຍ ປຏິວຈນໍ ເທຕິ. ໂມຫຈຣິໂຕ ທຸສ຺ສຓ຺ຐານໍ ເສຍ຺ຍໍ ປຎ຺ຎເປຕ຺ວາ ວິກ຺ຂິຕ຺ຕກາໂຍ ພຫຸລໍ ອໂຘມຸໂຂ ສຍຕິ, ວຸຏ຺ຐາປິຍມາໂນ ຈ ຫຸງ຺ກາຣໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ທນ຺ຘໍ ວຸຏ຺ຐາຕິ. ສທ຺ຘາຈຣິຕາທໂຍ ປນ ຍສ຺ມາ ຣາຄຈຣິຕາທີນໍ ສຠາຄາ, ຕສ຺ມາ ເຕສມ຺ປິ ຕາທິໂສວ ອິຣິຍາປໂຖ ໂຫຕີຕິ. ເອວໍ ຕາວ ອິຣິຍາປຖໂຕ ຈຣິຍາໂຍ ວິຠາວເຍ.

ກິຈ຺ຈາຕິ ສມ຺ມຊ຺ຊນາທີສຸ ຈ ກິຈ຺ເຈສຸ ຣາຄຈຣິໂຕ ສາຘຸກໍ ສມ຺ມຊ຺ຊນິໍ ຄເຫຕ຺ວາ ອຕຣມາໂນ ວາລິກໍ ອວິປ຺ປກິຣນ຺ໂຕ ສິນ຺ທຸວາຣກຸສຸມສນ຺ຖຣມິວ ສນ຺ຖຣນ຺ໂຕ ສຸທ຺ຘໍ ສມໍ ສມ຺ມຊ຺ຊຕິ. ໂທສຈຣິໂຕ ຄາຬ຺ຫໍ ສມ຺ມຊ຺ຊນິໍ ຄເຫຕ຺ວາ ຕຣມານຣູໂປ ອຸຠໂຕ ວາລິກໍ ອຸສ຺ສາເຣນ຺ໂຕ ຂເຣນ ສທ຺ເທນ ອສຸທ຺ຘໍ ວິສມໍ ສມ຺ມຊ຺ຊຕິ. ໂມຫຈຣິໂຕ ສິຖິລໍ ສມ຺ມຊ຺ຊນິໍ ຄເຫຕ຺ວາ ສມ຺ປຣິວຕ຺ຕກໍ ອາໂຬລຍມາໂນ ອສຸທ຺ຘໍ ວິສມໍ ສມ຺ມຊ຺ຊຕິ.

ຍຖາ ສມ຺ມຊ຺ຊເນ, ເອວໍ ຈີວຣໂຘວນຣຊນາທີສຸປິ ສພ຺ພກິຈ຺ເຈສຸ ນິປຸຓມຘຸຣສມສກ຺ກຈ຺ຈກາຣີ ຣາຄຈຣິໂຕ. ຄາຬ຺ຫຖທ຺ຘວິສມກາຣີ ໂທສຈຣິໂຕ. ອນິປຸຓພ຺ຍາກຸລວິສມາປຣິຈ຺ຉິນ຺ນກາຣີ ໂມຫຈຣິໂຕ. ຈີວຣຘາຣຓມ຺ປິ ຈ ຣາຄຈຣິຕສ຺ສ ນາຕິຄາຬ຺ຫໍ ນາຕິສິຖິລໍ ໂຫຕິ ປາສາທິກໍ ປຣິມຓ຺ຑລໍ. ໂທສຈຣິຕສ຺ສ ອຕິຄາຬ຺ຫໍ ອປຣິມຓ຺ຑລໍ. ໂມຫຈຣິຕສ຺ສ ສິຖິລໍ ປຣິພ຺ຍາກຸລໍ. ສທ຺ຘາຈຣິຕາທໂຍ ເຕສໍເຍວານຸສາເຣນ ເວທິຕພ຺ພາ, ຕໍ ສຠາຄຕ຺ຕາຕິ. ເອວໍ ກິຈ຺ຈໂຕ ຈຣິຍາໂຍ ວິຠາວເຍ.

ໂຠຊນາຕິ ຣາຄຈຣິໂຕ ສິນິທ຺ຘມຘຸຣໂຠຊນປ຺ປິໂຍ ໂຫຕິ, ຠຸຎ຺ຊມາໂນ ຈ ນາຕິມຫນ຺ຕໍ ປຣິມຓ຺ຑລໍ ອາໂລປໍ ກຕ຺ວາ ຣສປຏິສໍເວທີ ອຕຣມາໂນ ຠຸຎ຺ຊຕິ, ກິຎ຺ຈິເທວ ຈ ສາທຸໍ ລຠິຕ຺ວາ ໂສມນສ຺ສໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ໂທສຈຣິໂຕ ລູຂອມ຺ພິລໂຠຊນປ຺ປິໂຍ ໂຫຕິ, ຠຸຎ຺ຊມາໂນ ຈ ມຸຂປູຣກໍ ອາໂລປໍ ກຕ຺ວາ ອຣສປຏິສໍເວທີ ຕຣມາໂນ ຠຸຎ຺ຊຕິ, ກິຎ຺ຈິເທວ ຈ ອສາທຸໍ ລຠິຕ຺ວາ ໂທມນສ຺ສໍ ອາປຊ຺ຊຕິ. ໂມຫຈຣິໂຕ ອນິຍຕຣຸຈິໂກ ໂຫຕິ, ຠຸຎ຺ຊມາໂນ ຈ ອປຣິມຓ຺ຑລໍ ປຣິຕ຺ຕໍ ອາໂລປໍ ກຕ຺ວາ ຠາຊເນ ຉຑ຺ເຑນ຺ໂຕ ມຸຂໍ ມກ຺ເຂນ຺ໂຕ ວິກ຺ຂິຕ຺ຕຈິຕ຺ໂຕ ຕໍ ຕໍ ວິຕກ຺ເກນ຺ໂຕ ຠຸຎ຺ຊຕິ. ສທ຺ຘາຈຣິຕາທໂຍປິ ເຕສໍເຍວານຸສາເຣນ ເວທິຕພ຺ພາ, ຕໍສຠາຄຕ຺ຕາຕິ. ເອວໍ ໂຠຊນໂຕ ຈຣິຍາໂຍ ວິຠາວເຍ.

ທສ຺ສນາທິໂຕຕິ ຣາຄຈຣິໂຕ ອີສກມ຺ປິ ມໂນຣມໍ ຣູປໍ ທິສ຺ວາ ວິມ຺ຫຍຊາໂຕ ວິຍ ຈິຣໍ ໂອໂລເກຕິ, ປຣິຕ຺ເຕປິ ຄຸເຓ ສຊ຺ຊຕິ, ຠູຕມ຺ປິ ໂທສໍ ນ ຄຓ຺ຫາຕິ, ປກ຺ກມນ຺ໂຕປິ ອມຸຎ຺ຈິຕຸກາໂມວ ຫຸຕ຺ວາ ສາເປກ຺ໂຂ ປກ຺ກມຕິ. ໂທສຈຣິໂຕ ອີສກມ຺ປິ ອມໂນຣມໍ ຣູປໍ ທິສ຺ວາ ກິລນ຺ຕຣູໂປ ວິຍ ນ ຈິຣໍ ໂອໂລເກຕິ, ປຣິຕ຺ເຕປິ ໂທເສ ປຏິຫຎ຺ຎຕິ, ຠູຕມ຺ປິ ຄຸຓໍ ນ ຄຓ຺ຫາຕິ, ປກ຺ກມນ຺ໂຕປິ ມຸຎ຺ຈິຕຸກາໂມວ ຫຸຕ຺ວາ ອນເປກ຺ໂຂ ປກ຺ກມຕິ. ໂມຫຈຣິໂຕ ຍໍກິຎ຺ຈິ ຣູປໍ ທິສ຺ວາ ປຣປຈ຺ຈຍິໂກ ໂຫຕິ, ປຣໍ ນິນ຺ທນ຺ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ນິນ຺ທຕິ, ປສໍສນ຺ຕໍ ສຸຕ຺ວາ ປສໍສຕິ, ສຍໍ ປນ ອຎ຺ຎາຓຸເປກ຺ຂາຍ ອຸເປກ຺ຂໂກວ ໂຫຕິ. ເອສ ນໂຍ ສທ຺ທສວນາທີສຸປິ. ສທ຺ຘາຈຣິຕາທໂຍ ປນ ເຕສໍເຍວານຸສາເຣນ ເວທິຕພ຺ພາ, ຕໍສຠາຄຕ຺ຕາຕິ. ເອວໍ ທສ຺ສນາທິໂຕ ຈຣິຍາໂຍ ວິຠາວເຍ.

ຘມ຺ມປ຺ປວຕ຺ຕິໂຕ ເຈວາຕິ ຣາຄຈຣິຕສ຺ສ ຈ ມາຍາ, ສາເຐຍ຺ຍໍ, ມາໂນ, ປາປິຈ຺ຉຕາ, ມຫິຈ຺ຉຕາ, ອສນ຺ຕຸຏ຺ຐິຕາ, ສິງ຺ຄໍ, ຈາປລ຺ຍນ຺ຕິ ເອວມາທໂຍ ຘມ຺ມາ ພຫຸລໍ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ໂທສຈຣິຕສ຺ສ ໂກໂຘ, ອຸປນາໂຫ, ມກ຺ໂຂ, ປຬາໂສ, ອິສ຺ສາ, ມຈ຺ຉຣິຍນ຺ຕິ ເອວມາທໂຍ. ໂມຫຈຣິຕສ຺ສ ຖິນໍ, ມິທ຺ຘໍ, ອຸທ຺ຘຈ຺ຈໍ, ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈໍ, ວິຈິກິຈ຺ຉາ, ອາຘານຄ຺ຄາຫິຕາ, ທຸປ຺ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄິຕາຕິ ເອວມາທໂຍ. ສທ຺ຘາຈຣິຕສ຺ສ ມຸຕ຺ຕຈາຄຕາ, ອຣິຍານໍ ທສ຺ສນກາມຕາ, ສທ຺ຘມ຺ມໍ ໂສຕຸກາມຕາ, ປາໂມຊ຺ຊພຫຸລຕາ, ອສຐຕາ, ອມາຍາວິຕາ, ປສາທນີເຍສຸ ຐາເນສຸ ປສາໂທຕິ ເອວມາທໂຍ. ພຸທ຺ຘິຈຣິຕສ຺ສ ໂສວຈສ຺ສຕາ, ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕຕາ, ໂຠຊເນມຕ຺ຕຎ຺ຎຸຕາ, ສຕິສມ຺ປຊຎ຺ຎໍ, ຊາຄຣິຍານຸໂຍໂຄ, ສໍເວຊນີເຍສຸ ຐາເນສຸ ສໍເວໂຄ, ສໍວິຄ຺ຄສ຺ສ ຈ ໂຍນິໂສ ປຘານນ຺ຕິ ເອວມາທໂຍ. ວິຕກ຺ກຈຣິຕສ຺ສ ຠສ຺ສພຫຸລຕາ, ຄຓາຣາມຕາ, ກຸສລານຸໂຍເຄ ອຣຕິ, ອນວຏ຺ຐິຕກິຈ຺ຈຕາ, ຣຕ຺ຕິໍ ຘູມາຍນາ, ທິວາ ປຊ຺ຊລນາ, ຫຸຣາຫຸຣໍ ຘາວນາຕິ ເອວມາທໂຍ ຘມ຺ມາ ພຫຸລໍ ປວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ. ເອວໍ ຘມ຺ມປ຺ປວຕ຺ຕິໂຕ ຈຣິຍາໂຍ ວິຠາວເຍ.

ຍສ຺ມາ ປນ ອິທໍ ຈຣິຍາວິຠາວນວິຘານໍ ສພ຺ພາກາເຣນ ເນວ ປາຬິຍໍ ນ ອຏ຺ຐກຖາຍໍ ອາຄຕໍ, ເກວລໍ ອາຈຣິຍມຕານຸສາເຣນ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ມາ ນ ສາຣໂຕ ປຈ຺ເຈຕພ຺ພໍ. ຣາຄຈຣິຕສ຺ສ ຫິ ວຸຕ຺ຕານິ ອິຣິຍາປຖາທີນິ ໂທສຈຣິຕາທໂຍປິ ອປ຺ປມາທວິຫາຣິໂນ ກາຕຸໍ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ. ສໍສຏ຺ຐຈຣິຕສ຺ສ ຈ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ເອກສ຺ເສວ ຠິນ຺ນລກ຺ຂຓາ ອິຣິຍາປຖາທໂຍ ນ ອຸປປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ຍໍ ປເນຕໍ ອຏ຺ຐກຖາສຸ ຈຣິຍາວິຠາວນວິຘານໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕເທວ ສາຣໂຕ ປຈ຺ເຈຕພ຺ພໍ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ‘‘ເຈໂຕປຣິຍຎາຓສ຺ສ ລາຠີ ອາຈຣິໂຍ ຈຣິຍໍ ຎຕ຺ວາ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ກເຖສ຺ສຕິ, ອິຕເຣນ ອນ຺ເຕວາສິໂກ ປຸຈ຺ຉິຕພ຺ໂພ’’ຕິ. ຕສ຺ມາ ເຈໂຕປຣິຍຎາເຓນ ວາ ຕໍ ວາ ປຸຄ຺ຄລໍ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ຊານິຕພ຺ພໍ. ອຍໍ ປຸຄ຺ຄໂລ ຣາຄຈຣິໂຕ, ອຍໍ ໂທສາທີສຸ ອຎ຺ຎຕຣຈຣິໂຕຕິ.

໔໖. ກິໍ ຈຣິຕສ຺ສ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ກິໍ ສປ຺ປາຍນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ເສນາສນໍ ຕາວ ຣາຄຈຣິຕສ຺ສ ອໂຘຕເວທິກໍ ຠູມຏ຺ຐກໍ ອກຕປພ຺ຠາຣກໍ ຕິຓກຸຏິກໍ ປຓ຺ຓສາລາທີນໍ ອຎ຺ຎຕຣໍ ຣໂຊກິຓ຺ຓໍ ຊຕຸກາຠຣິຕໍ ໂອລຸຄ຺ຄວິລຸຄ຺ຄໍ ອຕິອຸຈ຺ຈໍ ວາ ອຕິນີຈໍ ວາ ອຸຊ຺ຊງ຺ຄລໍ ສາສງ຺ກໍ ອສຸຈິວິສມມຄ຺ຄໍ, ຍຕ຺ຖ ມຎ຺ຈປີຐມ຺ປິ ມງ຺ກຸຓຠຣິຕໍ ທຸຣູປໍ ທຸພ຺ພຓ຺ຓໍ, ຍໍ ໂອໂລເກນ຺ຕສ຺ເສວ ຊິຄຸຈ຺ຉາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕາທິສໍ ສປ຺ປາຍໍ. ນິວາສນປາຣຸປນໍ ອນ຺ຕຈ຺ຉິນ຺ນໍ ໂອລມ຺ພວິລມ຺ພສຸຕ຺ຕກາກິຓ຺ຓໍ ຊາລປູວສທິສໍ ສາຓິ ວິຍ ຂຣສມ຺ຜສ຺ສໍ ກິລິຏ຺ຐໍ ຠາຣິກໍ ກິຈ຺ຉປຣິຫຣຓໍ ສປ຺ປາຍໍ. ປຕ຺ໂຕປິ ທຸພ຺ພຓ຺ໂຓ ມຕ຺ຕິກາປຕ຺ໂຕ ວາ ອາຓິຄຓ຺ຐິກາຫໂຕ ອໂຍປຕ຺ໂຕ ວາ ຄຣຸໂກ ທຸສ຺ສຓ຺ຐາໂນ ສີສກປາລມິວ ເຊຄຸຈ຺ໂຉ ວຏ຺ຏຕິ. ຠິກ຺ຂາຈາຣມຄ຺ໂຄປິ ອມນາໂປ ອນາສນ຺ນຄາໂມ ວິສໂມ ວຏ຺ຏຕິ. ຠິກ຺ຂາຈາຣຄາໂມປິ ຍຕ຺ຖ ມນຸສ຺ສາ ອປສ຺ສນ຺ຕາ ວິຍ ຈຣນ຺ຕິ, ຍຕ຺ຖ ເອກກຸເລປິ ຠິກ຺ຂໍ ອລຠິຕ຺ວາ ນິກ຺ຂມນ຺ຕໍ ‘‘ເອຫິ, ຠນ຺ເຕ’’ຕິ ອາສນສາລໍ ປເວເສຕ຺ວາ ຍາຄຸຠຕ຺ຕໍ ທຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕາ ຄາວີ ວິຍ ວເຊ ປເວເສຕ຺ວາ ອນປໂລເກນ຺ຕາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ຕາທິໂສ ວຏ຺ຏຕິ. ປຣິວິສກມນຸສ຺ສາປິ ທາສາ ວາ ກມ຺ມກຣາ ວາ ທຸພ຺ພຓ຺ຓາ ທຸທ຺ທສິກາ ກິລິຏ຺ຐວສນາ ທຸຄ຺ຄນ຺ຘາ ເຊຄຸຈ຺ຉາ, ເຍ ອຈິຕ຺ຕີກາເຣນ ຍາຄຸຠຕ຺ຕໍ ຉຑ຺ເຑນ຺ຕາ ວິຍ ປຣິວິສນ຺ຕິ, ຕາທິສາ ສປ຺ປາຍາ. ຍາຄຸຠຕ຺ຕຂຊ຺ຊກມ຺ປິ ລູຂໍ ທຸພ຺ພຓ຺ຓໍ ສາມາກກຸທ຺ຣູສກກຓາຊກາທິມຍໍ ປູຕິຕກ຺ກໍ ພິລງ຺ຄໍ ຊິຓ຺ຓສາກສູເປຍ຺ຍໍ ຍໍກິຎ຺ຈິເທວ ເກວລໍ ອຸທຣປູຣມຕ຺ຕໍ ວຏ຺ຏຕິ. ອິຣິຍາປໂຖປິສ຺ສ ຐານໍ ວາ ຈງ຺ກໂມ ວາ ວຏ຺ຏຕິ. ອາຣມ຺ມຓໍ ນີລາທີສຸ ວຓ຺ຓກສິເຓສຸ ຍໍກິຎ຺ຈິ ອປຣິສຸທ຺ຘວຓ຺ຓນ຺ຕິ ອິທໍ ຣາຄຈຣິຕສ຺ສ ສປ຺ປາຍໍ.

ໂທສຈຣິຕສ຺ສ ເສນາສນໍ ນາຕິອຸຈ຺ຈໍ ນາຕິນີຈໍ ຉາຍູທກສມ຺ປນ຺ນໍ ສຸວິຠຕ຺ຕຠິຕ຺ຕິຖມ຺ຠໂສປານໍ ສຸປຣິນິຏ຺ຐິຕມາລາກມ຺ມລຕາກມ຺ມນານາວິຘຈິຕ຺ຕກມ຺ມສມຸຊ຺ຊລສມສິນິທ຺ຘມຸທຸຠູມິຕລໍ ພ຺ຣຫ຺ມວິມານມິວ ກຸສຸມທາມວິຈິຕ຺ຣວຓ຺ຓເຈລວິຕານສມລງ຺ກຕໍ ສຸປຎ຺ຎຕ຺ຕສຸຈິມໂນຣມຕ຺ຖຣຓມຎ຺ຈປີຐໍ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ວາສຕ຺ຖາຍ ນິກ຺ຂິຕ຺ຕກຸສຸມວາສຄນ຺ຘສຸຄນ຺ຘໍ ຍໍ ທສ຺ສນມຕ຺ເຕເນວ ປີຕິປາໂມຊ຺ຊໍ ຊນຍຕິ, ເອວຣູປໍ ສປ຺ປາຍໍ. ຕສ຺ສ ປນ ເສນາສນສ຺ສ ມຄ຺ໂຄປິ ສພ຺ພປຣິສ຺ສຍວິມຸຕ຺ໂຕ ສຸຈິສມຕໂລ ອລງ຺ກຕປຏິຍຕ຺ໂຕວ ວຏ຺ຏຕິ. ເສນາສນປຣິກ຺ຂາໂຣເປຕ຺ຖ ກີຏມງ຺ກຸຓທີຆຊາຕິມູສິການໍ ນິສ຺ສຍປຣິຈ຺ຉິນ຺ທນຕ຺ຖໍ ນາຕິພຫຸໂກ, ເອກມຎ຺ຈປີຐມຕ຺ຕເມວ ວຏ຺ຏຕິ. ນິວາສນປາຣຸປນມ຺ປິສ຺ສ ຈີນປຏ຺ຏໂສມາຣປຏ຺ຏໂກເສຍ຺ຍກປ຺ປາສິກສຸຂຸມໂຂມາທີນໍ ຍໍ ຍໍ ປຓີຕໍ, ເຕນ ເຕນ ເອກປຏ຺ຏໍ ວາ ທຸປຏ຺ຏໍ ວາ ສລ຺ລຫຸກໍ ສມຓສາຣຸປ຺ເປນ ສຸຣຕ຺ຕໍ ສຸທ຺ຘວຓ຺ຓໍ ວຏ຺ຏຕິ. ປຕ຺ໂຕ ອຸທກປຸປ຺ຜຸຬມິວ ສຸສຓ຺ຐາໂນ ມຓິ ວິຍ ສຸມຏ຺ໂຐ ນິມ຺ມໂລ ສມຓສາຣຸປ຺ເປນ ສຸປຣິສຸທ຺ຘວຓ຺ໂຓ ອໂຍມໂຍ ວຏ຺ຏຕິ. ຠິກ຺ຂາຈາຣມຄ຺ໂຄ ປຣິສ຺ສຍວິມຸຕ຺ໂຕ ສໂມ ມນາໂປ ນາຕິທູຣນາຈ຺ຈາສນ຺ນຄາໂມ ວຏ຺ຏຕິ. ຠິກ຺ຂາຈາຣຄາໂມປິ ຍຕ຺ຖ ມນຸສ຺ສາ ‘‘ອິທານິ ອຍ຺ໂຍ ອາຄມິສ຺ສຕີ’’ຕິ ສິຕ຺ຕສມ຺ມຏ຺ເຐ ປເທເສ ອາສນໍ ປຎ຺ຎາເປຕ຺ວາ ປຈ຺ຈຸຄ຺ຄນ຺ຕ຺ວາ ປຕ຺ຕໍ ອາທາຍ ຆຣໍ ປເວເສຕ຺ວາ ປຎ຺ຎຕ຺ຕາສເນ ນິສີທາເປຕ຺ວາ ສກ຺ກຈ຺ຈໍ ສຫຕ຺ຖາ ປຣິວິສນ຺ຕິ, ຕາທິໂສ ວຏ຺ຏຕິ. ປຣິເວສກາ ປນສ຺ສ ເຍ ໂຫນ຺ຕິ ອຠິຣູປາ ປາສາທິກາ ສຸນ຺ຫາຕາ ສຸວິລິຕ຺ຕາ ຘູປວາສກຸສຸມຄນ຺ຘສຸຣຠິໂນ ນານາວິຣາຄສຸຈິມນຸຎ຺ຎວຕ຺ຖາຠຣຓປຏິມຓ຺ຑິຕາ ສກ຺ກຈ຺ຈກາຣິໂນ, ຕາທິສາ ສປ຺ປາຍາ. ຍາຄຸຠຕ຺ຕຂຊ຺ຊກມ຺ປິ ວຓ຺ຓຄນ຺ຘຣສສມ຺ປນ຺ນໍ ໂອຊວນ຺ຕໍ ມໂນຣມໍ ສພ຺ພາກາຣປຓີຕໍ ຍາວທຕ຺ຖໍ ວຏ຺ຏຕິ. ອິຣິຍາປໂຖປິສ຺ສ ເສຍ຺ຍາ ວາ ນິສຊ຺ຊາ ວາ ວຏ຺ຏຕິ, ອາຣມ຺ມຓໍ ນີລາທີສຸ ວຓ຺ຓກສິເຓສຸ ຍໍກິຎ຺ຈິ ສຸປຣິສຸທ຺ຘວຓ຺ຓນ຺ຕິ ອິທໍ ໂທສຈຣິຕສ຺ສ ສປ຺ປາຍໍ.

ໂມຫຈຣິຕສ຺ສ ເສນາສນໍ ທິສາມຸຂໍ ອສມ຺ພາຘໍ ວຏ຺ຏຕິ, ຍຕ຺ຖ ນິສິນ຺ນສ຺ສ ວິວຏາ ທິສາ ຂາຍນ຺ຕິ, ອິຣິຍາປເຖສຸ ຈງ຺ກໂມ ວຏ຺ຏຕິ. ອາຣມ຺ມຓໍ ປນສ຺ສ ປຣິຕ຺ຕໍ ສຸປ຺ປມຕ຺ຕໍ ສຣາວມຕ຺ຕໍ ວາ (ຂຸທ຺ທກໍ) ນ ວຏ຺ຏຕິ. ສມ຺ພາຘສ຺ມິຎ຺ຫິ ໂອກາເສ ຈິຕ຺ຕໍ ຠິຍ຺ໂຍ ສມ຺ໂມຫມາປຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ມາ ວິປຸລໍ ມຫາກສິຓໍ ວຏ຺ຏຕິ. ເສສໍ ໂທສຈຣິຕສ຺ສ ວຸຕ຺ຕສທິສເມວາຕິ ອິທໍ ໂມຫຈຣິຕສ຺ສ ສປ຺ປາຍໍ.

ສທ຺ຘາຈຣິຕສ຺ສ ສພ຺ພມ຺ປິ ໂທສຈຣິຕມ຺ຫິ ວຸຕ຺ຕວິຘານໍ ສປ຺ປາຍໍ. ອາຣມ຺ມເຓສຸ ຈສ຺ສ ອນຸສ຺ສຕິຏ຺ຐານມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິ.

ພຸທ຺ຘິຈຣິຕສ຺ສ ເສນາສນາທີສຸ ອິທໍ ນາມ ອສປ຺ປາຍນ຺ຕິ ນຕ຺ຖິ.

ວິຕກ຺ກຈຣິຕສ຺ສ ເສນາສນໍ ວິວຏໍ ທິສາມຸຂໍ ຍຕ຺ຖ ນິສິນ຺ນສ຺ສ ອາຣາມວນໂປກ຺ຂຣຓີຣາມເຓຍ຺ຍການິ ຄາມນິຄມຊນປທປຏິປາຏິໂຍ ນີໂລຠາສາ ຈ ປພ຺ພຕາ ປຎ຺ຎາຍນ຺ຕິ, ຕໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ, ຕຎ຺ຫິ ວິຕກ຺ກວິຘາວນສ຺ເສວ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ຄມ຺ຠີເຣ ທຣີມຸເຂ ວນປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ເນ ຫຕ຺ຖິກຸຈ຺ຉິປພ຺ຠາຣມຫິນ຺ທຄຸຫາສທິເສ ເສນາສເນ ວສິຕພ຺ພໍ. ອາຣມ຺ມຓມ຺ປິສ຺ສ ວິປຸລໍ ນ ວຏ຺ຏຕິ. ຕາທິສຎ຺ຫິ ວິຕກ຺ກວເສນ ສນ຺ຘາວນສ຺ສ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ປຣິຕ຺ຕໍ ປນ ວຏ຺ຏຕິ.

ເສສໍ ຣາຄຈຣິຕສ຺ສ ວຸຕ຺ຕສທິສເມວາຕິ ອິທໍ ວິຕກ຺ກຈຣິຕສ຺ສ ສປ຺ປາຍໍ. ອຍໍ ອຕ຺ຕໂນ ຈຣິຍານຸກູລນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອາຄຕຈຣິຍານໍ ປເຠທນິທານວິຠາວນສປ຺ປາຍປຣິຈ຺ເຉທໂຕ ວິຕ຺ຖາໂຣ. ນ ຈ ຕາວ ຈຣິຍານຸກູລໍ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ສພ຺ພາກາເຣນ ອາວິກຕໍ. ຕຎ຺ຫິ ອນນ຺ຕຣສ຺ສ ມາຕິກາປທສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣ ສຍເມວ ອາວິຠວິສ຺ສຕິ.

ຈຕ຺ຕາລີສກມ຺ມຏ຺ຐານວຓ຺ຓນາ

໔໗. ຕສ຺ມາ ຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຈຕ຺ຕາລີສາຍ ກມ຺ມຏ຺ຐາເນສຸ ອຎ຺ຎຕຣໍ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ຄເຫຕ຺ວາຕິ ເອຕ຺ຖ ສງ຺ຂາຕນິທ຺ເທສໂຕ, ອຸປຈາຣປ຺ປນາວຫໂຕ, ຌານປ຺ປເຠທໂຕ, ສມຕິກ຺ກມໂຕ, ວຑ຺ຒນາວຑ຺ຒນໂຕ, ອາຣມ຺ມຓໂຕ, ຠູມິໂຕ, ຄຫຓໂຕ, ປຈ຺ຈຍໂຕ, ຈຣິຍານຸກູລໂຕຕິ ອິເມຫິ ຕາວ ທສຫາກາເຣຫິ ກມ຺ມຏ຺ຐານວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ຕຕ຺ຖ ສງ຺ຂາຕນິທ຺ເທສໂຕຕິ ຈຕ຺ຕາລີສາຍ ກມ຺ມຏ຺ຐາເນສູຕິ ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕຕ຺ຣິມານິ ຈຕ຺ຕາລີສ ກມ຺ມຏ຺ຐານານິ ທສ ກສິຓາ, ທສ ອສຸຠາ, ທສ ອນຸສ຺ສຕິໂຍ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາຣາ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ອາຣຸປ຺ປາ, ເອກາ ສຎ຺ຎາ, ເອກໍ ວວຕ຺ຖານນ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ປຖວີກສິຓໍ, ອາໂປກສິຓໍ, ເຕໂຊກສິຓໍ, ວາໂຍກສິຓໍ, ນີລກສິຓໍ, ປີຕກສິຓໍ, ໂລຫິຕກສິຓໍ, ໂອທາຕກສິຓໍ, ອາໂລກກສິຓໍ, ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນາກາສກສິຓນ຺ຕິ ອິເມ ທສ ກສິຓາ.

ອຸທ຺ຘຸມາຕກໍ, ວິນີລກໍ, ວິປຸພ຺ພກໍ, ວິຈ຺ຉິທ຺ທກໍ, ວິກ຺ຂາຍິຕກໍ, ວິກ຺ຂິຕ຺ຕກໍ, ຫຕວິກ຺ຂິຕ຺ຕກໍ, ໂລຫິຕກໍ, ປຸຬຸວກໍ, ອຏ຺ຐິກນ຺ຕິ ອິເມ ທສ ອສຸຠາ.

ພຸທ຺ຘານຸສ຺ສຕິ, ຘມ຺ມານຸສ຺ສຕິ, ສງ຺ຆານຸສ຺ສຕິ, ສີລານຸສ຺ສຕິ, ຈາຄານຸສ຺ສຕິ, ເທວຕານຸສ຺ສຕິ, ມຣຓານຸສ຺ສຕິ, ກາຍຄຕາສຕິ, ອານາປານສ຺ສຕິ, ອຸປສມານຸສ຺ສຕີຕິ ອິມາ ທສ ອນຸສ຺ສຕິໂຍ.

ເມຕ຺ຕາ, ກຣຸຓາ, ມຸທິຕາ, ອຸເປກ຺ຂາຕິ ອິເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາຣາ.

ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ, ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ, ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ, ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນນ຺ຕິ ອິເມ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອາຣຸປ຺ປາ. ອາຫາເຣ ປຏິກູລສຎ຺ຎາ ເອກາ ສຎ຺ຎາ. ຈຕຸຘາຕຸວວຕ຺ຖານໍ ເອກໍ ວວຕ຺ຖານນ຺ຕິ ເອວໍ ສງ຺ຂາຕນິທ຺ເທສໂຕ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ອຸປຈາຣປ຺ປນາວຫໂຕຕິ ຐເປຕ຺ວາ ກາຍຄຕາສຕິຎ຺ຈ ອານາປານສ຺ສຕິຎ຺ຈ ອວເສສາ ອຏ຺ຐ ອນຸສ຺ສຕິໂຍ, ອາຫາເຣ ປຏິກູລສຎ຺ຎາ, ຈຕຸຘາຕຸວວຕ຺ຖານນ຺ຕິ ອິມາເນວ ເຫຕ຺ຖ ທສກມ຺ມຏ຺ຐານານິ ອຸປຈາຣວຫານິ. ເສສານິ ອປ຺ປນາວຫານິ. ເອວໍ ອຸປຈາຣປ຺ປນາວຫໂຕ.

ຌານປ຺ປເຠທໂຕຕິ ອປ຺ປນາວເຫສຸ ເຈຕ຺ຖ ອານາປານສ຺ສຕິຍາ ສທ຺ຘິໍ ທສ ກສິຓາ ຈຕຸກ຺ກຊ຺ຌານິກາ ໂຫນ຺ຕິ. ກາຍຄຕາສຕິຍາ ສທ຺ຘິໍ ທສ ອສຸຠາ ປຐມຊ຺ຌານິກາ. ປຸຣິມາ ຕໂຍ ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາຣາ ຕິກຊ຺ຌານິກາ. ຈຕຸຕ຺ຖພ຺ຣຫ຺ມວິຫາໂຣ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຈ ອາຣຸປ຺ປາ ຈຕຸຕ຺ຖຊ຺ຌານິກາຕິ ເອວໍ ຌານປ຺ປເຠທໂຕ.

ສມຕິກ຺ກມໂຕຕິ ທ຺ເວ ສມຕິກ຺ກມາ ອງ຺ຄສມຕິກ຺ກໂມ ຈ ອາຣມ຺ມຓສມຕິກ຺ກໂມ ຈ. ຕຕ຺ຖ ສພ຺ເພສຸປິ ຕິກຈຕຸກ຺ກຊ຺ຌານິເກສຸ ກມ຺ມຏ຺ຐາເນສຸ ອງ຺ຄສມຕິກ຺ກໂມ ໂຫຕິ ວິຕກ຺ກວິຈາຣາທີນິ ຌານງ຺ຄານິ ສມຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ເຕສ຺ເວວາຣມ຺ມເຓສຸ ທຸຕິຍຊ຺ຌານາທີນໍ ປຕ຺ຕພ຺ພໂຕ. ຕຖາ ຈຕຸຕ຺ຖພ຺ຣຫ຺ມວິຫາເຣ. ໂສປິ ຫິ ເມຕ຺ຕາທີນໍເຍວ ອາຣມ຺ມເຓ ໂສມນສ຺ສໍ ສມຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ປຕ຺ຕພ຺ໂພຕິ. ຈຕູສຸ ປນ ອາຣຸປ຺ເປສຸ ອາຣມ຺ມຓສມຕິກ຺ກໂມ ໂຫຕິ. ປຸຣິເມສຸ ຫິ ນວສຸ ກສິເຓສຸ ອຎ຺ຎຕຣໍ ສມຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນໍ ປຕ຺ຕພ຺ພໍ. ອາກາສາທີນິ ຈ ສມຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນາທີນິ. ເສເສສຸ ສມຕິກ຺ກໂມ ນຕ຺ຖີຕິ ເອວໍ ສມຕິກ຺ກມໂຕ.

ວຑ຺ຒນາວຑ຺ຒນໂຕຕິ ອິເມສຸ ຈຕ຺ຕາລີສາຍ ກມ຺ມຏ຺ຐາເນສຸ ທສ ກສິຓາເນວ ວຑ຺ເຒຕພ຺ພານິ. ຍຕ຺ຕກຎ຺ຫິ ໂອກາສໍ ກສິເຓນ ຜຣຕິ, ຕທພ຺ຠນ຺ຕເຣ ທິພ຺ພາຍ ໂສຕຘາຕຸຍາ ສທ຺ທໍ ໂສຕຸໍ ທິພ຺ເພນ ຈກ຺ຂຸນາ ຣູປານິ ປສ຺ສິຕຸໍ ປຣສຕ຺ຕານຎ຺ຈ ເຈຕສາ ຈິຕ຺ຕມຎ຺ຎາຕຸໍ ສມຕ຺ໂຖ ໂຫຕິ. ກາຍຄຕາສຕິ ປນ ອສຸຠານິ ຈ ນ ວຑ຺ເຒຕພ຺ພານິ. ກສ຺ມາ? ໂອກາເສນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນຕ຺ຕາ ອານິສໍສາຠາວາ ຈ. ສາ ຈ ເນສໍ ໂອກາເສນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນຕາ ຠາວນານເຍ ອາວິຠວິສ຺ສຕິ. ເຕສຸ ປນ ວຑ຺ຒິເຕສຸ ກຸຓປຣາສິເຍວ ວຑ຺ຒຕິ, ນ ໂກຈິ ອານິສໍໂສ ອຕ຺ຖິ. ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ເຈຕໍ ໂສປາກປຎ຺ຫາພ຺ຍາກຣເຓ, ‘‘ວິຠູຕາ ຠຄວາ ຣູປສຎ຺ຎາ ອວິຠູຕາ ອຏ຺ຐິກສຎ຺ຎາ’’ຕິ. ຕຕ຺ຣ ຫິ ນິມິຕ຺ຕວຑ຺ຒນວເສນ ຣູປສຎ຺ຎາ ວິຠູຕາຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ອຏ຺ຐິກສຎ຺ຎາ ອວຑ຺ຒນວເສນ ອວິຠູຕາຕິ ວຸຕ຺ຕາ.

ຍໍ ປເນຕໍ ‘‘ເກວລໍ ອຏ຺ຐິສຎ຺ຎາຍ, ອຜຣີ ປຖວິໍ ອິມ’’ນ຺ຕິ (ເຖຣຄາ. ໑໘) ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ລາຠິສ຺ສ ສໂຕ ອຸປຏ຺ຐານາກາຣວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ. ຍເຖວ ຫິ ຘມ຺ມາໂສກກາເລ ກຣວີກສກຸໂຓ ສມນ຺ຕາ ອາທາສຠິຕ຺ຕີສຸ ອຕ຺ຕໂນ ຉາຍໍ ທິສ຺ວາ ສພ຺ພທິສາສຸ ກຣວີກສຎ຺ຎີ ຫຸຕ຺ວາ ມຘຸຣໍ ຄິຣໍ ນິຈ຺ຉາເຣສິ, ເອວໍ ເຖໂຣປິ ອຏ຺ຐິກສຎ຺ຎາຍ ລາຠິຕ຺ຕາ ສພ຺ພທິສາສຸ ອຸປຏ຺ຐິຕໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ປສ຺ສນ຺ໂຕ ເກວລາປິ ປຖວີ ອຏ຺ຐິກຠຣິຕາຕິ ຈິນ຺ເຕສີຕິ.

ຍທິ ເອວໍ ຍາ ອສຸຠຊ຺ຌານານໍ ອປ຺ປມາຓາຣມ຺ມຓຕາ ວຸຕ຺ຕາ, ສາ ວິຣຸຊ຺ຌຕີຕິ. ສາ ຈ ນ ວິຣຸຊ຺ຌຕິ. ເອກຈ຺ໂຈ ຫິ ອຸທ຺ຘຸມາຕເກ ວາ ອຏ຺ຐິເກ ວາ ມຫນ຺ເຕ ນິມິຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ຫາຕິ. ເອກຈ຺ໂຈ ອປ຺ປເກ. ອິມິນາ ປຣິຍາເຍນ ເອກຈ຺ຈສ຺ສ ປຣິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓໍ ຌານໍ ໂຫຕິ. ເອກຈ຺ຈສ຺ສ ອປ຺ປມາຓາຣມ຺ມຓນ຺ຕິ. ໂຍ ວາ ເອຕໍ ວຑ຺ຒເນ ອາທີນວໍ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ ວຑ຺ເຒຕິ. ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ‘‘ອປ຺ປມາຓາຣມ຺ມຓ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອານິສໍສາຠາວາ ປນ ນ ວຑ຺ເຒຕພ຺ພານີຕິ.

ຍຖາ ຈ ເອຕານິ, ເອວໍ ເສສານິປິ ນ ວຑ຺ເຒຕພ຺ພານິ. ກສ຺ມາ? ເຕສຸ ຫິ ອານາປານນິມິຕ຺ຕໍ ຕາວ ວຑ຺ຒຍໂຕ ວາຕຣາສິເຍວ ວຑ຺ຒຕິ, ໂອກາເສນ ຈ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນໍ. ອິຕິ ສາທີນວຕ຺ຕາ ໂອກາເສນ ຈ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນຕ຺ຕາ ນ ວຑ຺ເຒຕພ຺ພໍ. ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາຣາ ສຕ຺ຕາຣມ຺ມຓາ, ເຕສໍ ນິມິຕ຺ຕໍ ວຑ຺ຒຍໂຕ ສຕ຺ຕຣາສິເຍວ ວຑ຺ເຒຍ຺ຍ, ນ ຈ ເຕນ ອຕ຺ໂຖ ອຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ຕມ຺ປິ ນ ວຑ຺ເຒຕພ຺ພໍ. ຍໍ ປນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ເມຕ຺ຕາສຫຄເຕນ ເຈຕສາ ເອກໍ ທິສໍ ຜຣິຕ຺ວາ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໑.໕໕໖) ອາທິ, ຕໍ ປຣິຄ຺ຄຫວເສເນວ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອກາວາສທ຺ວິອາວາສາທິນາ ຫິ ອນຸກ຺ກເມນ ເອກິສ຺ສາ ທິສາຍ ສຕ຺ເຕ ປຣິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຠາເວນ຺ໂຕ ເອກໍ ທິສໍ ຜຣິຕ຺ວາຕິ ວຸຕ຺ໂຕ. ນ ນິມິຕ຺ຕໍ ວຑ຺ເຒນ຺ໂຕ. ປຏິຠາຄນິມິຕ຺ຕເມວ ເຈຕ຺ຖ ນຕ຺ຖິ. ຍທຍໍ ວຑ຺ເຒຍ຺ຍ, ປຣິຕ຺ຕອປ຺ປມາຓາຣມ຺ມຓຕາເປຕ຺ຖ ປຣິຄ຺ຄຫວເສເນວ ເວທິຕພ຺ພາ. ອາຣຸປ຺ປາຣມ຺ມເຓສຸປິ ອາກາສໍ ກສິຓຸຄ຺ຆາຏິມຕ຺ຕາ. ຕຎ຺ຫິ ກສິຓາປຄມວເສເນວ ມນສິ ກາຕພ຺ພໍ. ຕໂຕ ປຣໍ ວຑ຺ຒຍໂຕປິ ນ ກິຎ຺ຈິ ໂຫຕິ. ວິຎ຺ຎາຓໍ ສຠາວຘມ຺ມຕ຺ຕາ. ນ ຫິ ສກ຺ກາ ສຠາວຘມ຺ມໍ ວຑ຺ເຒຕຸໍ. ວິຎ຺ຎາຓາປຄໂມ ວິຎ຺ຎາຓສ຺ສ ອຠາວມຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນາຣມ຺ມຓໍ ສຠາວຘມ຺ມຕ຺ຕາເຍວ ນ ວຑ຺ເຒຕພ຺ພໍ. ເສສານິ ອນິມິຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ປຏິຠາຄນິມິຕ຺ຕຎ຺ຫິ ວຑ຺ເຒຕພ຺ພໍ ນາມ ຠເວຍ຺ຍ. ພຸທ຺ຘານຸສ຺ສຕິອາທີນຎ຺ຈ ເນວ ປຏິຠາຄນິມິຕ຺ຕໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ນ ວຑ຺ເຒຕພ຺ພນ຺ຕິ ເອວໍ ວຑ຺ຒນາວຑ຺ຒນໂຕ.

ອາຣມ຺ມຓໂຕຕິ ອິເມສຸ ຈ ຈຕ຺ຕາລີສາຍ ກມ຺ມຏ຺ຐາເນສຸ ທສກສິຓາ, ທສອສຸຠາ, ອານາປານສ຺ສຕິ, ກາຍຄຕາສຕີຕິ ອິມານິ ທ຺ວາວີສຕິປຏິຠາຄນິມິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓານິ. ເສສານິ ນ ປຏິຠາຄນິມິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓານິ. ຕຖາ ທສສຸ ອນຸສ຺ສຕີສຸ ຐເປຕ຺ວາ ອານາປານສ຺ສຕິຎ຺ຈ ກາຍຄຕາສຕິຎ຺ຈ ອວເສສາ ອຏ຺ຐ ອນຸສ຺ສຕິໂຍ, ອາຫາເຣ ປຏິກູລສຎ຺ຎາ, ຈຕຸຘາຕຸວວຕ຺ຖານໍ, ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ, ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນນ຺ຕິ ອິມານິ ທ຺ວາທສ ສຠາວຘມ຺ມາຣມ຺ມຓານິ. ທສ ກສິຓາ, ທສ ອສຸຠາ, ອານາປານສ຺ສຕິ, ກາຍຄຕາສຕີຕິ ອິມານິ ທ຺ວາວີສຕິ ນິມິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓານິ. ເສສານິ ຉ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພາຣມ຺ມຓານິ. ຕຖາ ວິປຸພ຺ພກໍ, ໂລຫິຕກໍ, ປຸຬຸວກໍ, ອານາປານສ຺ສຕິ, ອາໂປກສິຓໍ, ເຕໂຊກສິຓໍ, ວາໂຍກສິຓໍ, ຍຎ຺ຈ ອາໂລກກສິເຓ ສູຣິຍາທີນໍ ໂອຠາສມຓ຺ຑລາຣມ຺ມຓນ຺ຕິ ອິມານິ ອຏ຺ຐ ຈລິຕາຣມ຺ມຓານິ, ຕານິ ຈ ໂຂ ປຸພ຺ພຠາເຄ, ປຏິຠາຄໍ ປນ ສນ຺ນິສິນ຺ນເມວ ໂຫຕິ. ເສສານິ ນ ຈລິຕາຣມ຺ມຓານີຕິ ເອວໍ ອາຣມ຺ມຓໂຕ.

ຠູມິໂຕຕິ ເອຕ຺ຖ ຈ ທສ ອສຸຠາ, ກາຍຄຕາສຕິ, ອາຫາເຣ ປຏິກູລສຎ຺ຎາຕິ ອິມານິ ທ຺ວາທສ ເທເວສຸ ນປ຺ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ຕານິ ທ຺ວາທສ, ອານາປານສ຺ສຕິ ຈາຕິ ອິມານິ ເຕຣສ ພ຺ຣຫ຺ມໂລເກ ນປ຺ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ອຣູປຠເວ ປນ ຐເປຕ຺ວາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອາຣຸປ຺ເປ ອຎ຺ຎໍ ນປ຺ປວຕ຺ຕຕິ. ມນຸສ຺ເສສຸ ສພ຺ພານິປິ ປວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ ເອວໍ ຠູມິໂຕ.

ຄຫຓໂຕຕິ ທິຏ຺ຐຜຸຏ຺ຐສຸຕຄ຺ຄຫຓໂຕເປຕ຺ຖ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຕຕ຺ຣ ຐເປຕ຺ວາ ວາໂຍກສິຓໍ ເສສາ ນວ ກສິຓາ, ທສ ອສຸຠາຕິ ອິມານິ ເອກູນວີສຕິ ທິຏ຺ເຐນ ຄເຫຕພ຺ພານິ. ປຸພ຺ພຠາເຄ ຈກ຺ຂຸນາ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ນິມິຕ຺ຕໍ ເນສໍ ຄເຫຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກາຍຄຕາສຕິຍໍ ຕຈປຎ຺ຈກໍ ທິຏ຺ເຐນ, ເສສໍ ສຸເຕນາຕິ ເອວໍ ຕສ຺ສາ ອາຣມ຺ມຓໍ ທິຏ຺ຐສຸເຕນ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ອານາປານສ຺ສຕິ ຜຸຏ຺ເຐນ, ວາໂຍກສິຓໍ ທິຏ຺ຐຜຸຏ຺ເຐນ, ເສສານິ ອຏ຺ຐາຣສ ສຸເຕນ ຄເຫຕພ຺ພານິ. ອຸເປກ຺ຂາພ຺ຣຫ຺ມວິຫາໂຣ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ອາຣຸປ຺ປາຕິ ອິມານິ ເຈຕ຺ຖ ນ ອາທິກມ຺ມິເກນ ຄເຫຕພ຺ພານິ. ເສສານິ ປຎ຺ຈຕິໍສ ຄເຫຕພ຺ພານີຕິ ເອວໍ ຄຫຓໂຕ.

ປຈ຺ຈຍໂຕຕິ ອິເມສຸ ປນ ກມ຺ມຏ຺ຐາເນສຸ ຐເປຕ຺ວາ ອາກາສກສິຓໍ ເສສາ ນວ ກສິຓາ ອາຣຸປ຺ປານໍ ປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕິ, ທສ ກສິຓາ ອຠິຎ຺ຎານໍ, ຕໂຍ ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາຣາ ຈຕຸຕ຺ຖພ຺ຣຫ຺ມວິຫາຣສ຺ສ, ເຫຏ຺ຐິມໍ ເຫຏ຺ຐິມໍ ອາຣຸປ຺ປໍ ອຸປຣິມສ຺ສ ອຸປຣິມສ຺ສ, ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິຍາ, ສພ຺ພານິປິ ສຸຂວິຫາຣວິປສ຺ສນາຠວສມ຺ປຕ຺ຕີນນ຺ຕິ ເອວໍ ປຈ຺ຈຍໂຕ.

ຈຣິຍານຸກູລໂຕຕິ ຈຣິຍານໍ ອນຸກູລໂຕເປຕ຺ຖ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ. ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ຣາຄຈຣິຕສ຺ສ ຕາວ ເອຕ຺ຖ ທສ ອສຸຠາ, ກາຍຄຕາສຕີຕິ ເອກາທສ ກມ຺ມຏ຺ຐານານິ ອນຸກູລານິ. ໂທສຈຣິຕສ຺ສ ຈຕ຺ຕາໂຣ ພ຺ຣຫ຺ມວິຫາຣາ, ຈຕ຺ຕາຣິ ວຓ຺ຓກສິຓານີຕິ ອຏ຺ຐ. ໂມຫຈຣິຕສ຺ສ, ວິຕກ຺ກຈຣິຕສ຺ສ ຈ ເອກໍ ອານາປານສ຺ສຕິ ກມ຺ມຏ຺ຐານເມວ. ສທ຺ຘາຈຣິຕສ຺ສ ປຸຣິມາ ຉ ອນຸສ຺ສຕິໂຍ. ພຸທ຺ຘິຈຣິຕສ຺ສ ມຣຓສ຺ສຕິ, ອຸປສມານຸສ຺ສຕິ, ຈຕຸຘາຕຸວວຕ຺ຖານໍ, ອາຫາເຣ ປຏິກູລສຎ຺ຎາຕິ ຈຕ຺ຕາຣິ. ເສສກສິຓານິ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ຈ ອາຣຸປ຺ປາ ສພ຺ພຈຣິຕານໍ ອນຸກູລານິ. ກສິເຓສຸ ຈ ຍໍກິຎ຺ຈິ ປຣິຕ຺ຕໍ ວິຕກ຺ກຈຣິຕສ຺ສ, ອປ຺ປມາຓໍ ໂມຫຈຣິຕສ຺ສາຕິ.

ເອວເມຕ຺ຖ ຈຣິຍານຸກູລໂຕ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ ສພ຺ພຎ຺ເຈຕໍ ອຸຊຸວິປຈ຺ຈນີກວເສນ ຈ ອຕິສປ຺ປາຍວເສນ ຈ ວຸຕ຺ຕໍ. ຣາຄາທີນໍ ປນ ອວິກ຺ຂມ຺ຠິກາ ສທ຺ຘາທີນໍ ວາ ອນຸປກາຣາ ກຸສລຠາວນາ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ເຈຕໍ ເມຆິຍສຸຕ຺ເຕ –

‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣ ຘມ຺ມາ ອຸຕ຺ຕຣິ ຠາເວຕພ຺ພາ. ອສຸຠາ ຠາເວຕພ຺ພາ ຣາຄສ຺ສ ປຫານາຍ. ເມຕ຺ຕາ ຠາເວຕພ຺ພາ ພ຺ຍາປາທສ຺ສ ປຫານາຍ. ອານາປານສ຺ສຕິ ຠາເວຕພ຺ພາ ວິຕກ຺ກຸປຈ຺ເຉທາຍ. ອນິຈ຺ຈສຎ຺ຎາ ຠາເວຕພ຺ພາ ອສ຺ມິມານສມຸຄ຺ຆາຕາຍາ’’ຕິ.

ຣາຫຸລສຸຕ຺ເຕປິ ‘‘ເມຕ຺ຕໍ, ຣາຫຸລ, ຠາວນໍ ຠາເວຫີ’’ຕິອາທິນາ (ມ. ນິ. ໒.໑໒໐) ນເຍນ ເອກສ຺ເສວ ສຕ຺ຕ ກມ຺ມຏ຺ຐານານິ ວຸຕ຺ຕານິ. ຕສ຺ມາ ວຈນມຕ຺ເຕ ອຠິນິເວສໍ ອກຕ຺ວາ ສພ຺ພຕ຺ຖ ອຘິປ຺ປາໂຍ ປຣິເຍສິຕພ຺ໂພຕິ ອຍໍ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ຄເຫຕ຺ວາຕິ ເອຕ຺ຖ ກມ຺ມຏ຺ຐານກຖາ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

໔໘. ຄເຫຕ຺ວາຕິ ອິມສ຺ສ ປນ ປທສ຺ສ ອຍມຕ຺ຖທີປນາ. ‘‘ເຕນ ໂຍຄິນາ ກມ຺ມຏ຺ຐານທາຍກໍ ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣໍ ກລ຺ຍາຓມິຕ຺ຕໍ ອຸປສງ຺ກມິຕ຺ວາ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ວາ ຠຄວໂຕ ອາຈຣິຍສ຺ສ ວາ ອຕ຺ຕານໍ ນິຍ຺ຍາເຕຕ຺ວາ ສມ຺ປນ຺ນຊ຺ຌາສເຍນ ສມ຺ປນ຺ນາຘິມຸຕ຺ຕິນາ ຈ ຫຸຕ຺ວາ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ຍາຈິຕພ຺ພໍ.

ຕຕ຺ຣ ‘‘ອິມາຫໍ ຠຄວາ ອຕ຺ຕຠາວໍ ຕຸມ຺ຫາກໍ ປຣິຈ຺ຈຊາມີ’’ຕິ ເອວໍ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ຠຄວໂຕ ອຕ຺ຕາ ນິຍ຺ຍາເຕຕພ຺ໂພ. ເອວຎ຺ຫິ ອນິຍ຺ຍາເຕຕ຺ວາ ປນ຺ເຕສຸ ເສນາສເນສຸ ວິຫຣນ຺ໂຕ ເຠຣວາຣມ຺ມເຓ ອາປາຖມາຄເຕ ສນ຺ຖມ຺ຠິຕຸໍ ອສກ຺ໂກນ຺ໂຕ ຄາມນ຺ຕໍ ໂອສຣິຕ຺ວາ ຄິຫີຫິ ສໍສຏ຺ໂຐ ຫຸຕ຺ວາ ອເນສນໍ ອາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ອນຍພ຺ຍສນໍ ປາປຸເຓຍ຺ຍ. ນິຍ຺ຍາຕິຕຕ຺ຕຠາວສ຺ສ ປນສ຺ສ ເຠຣວາຣມ຺ມເຓ ອາປາຖມາຄເຕປິ ຠຍໍ ນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ‘‘ນນຸ ຕຍາ, ປຓ຺ຑິຕ, ປຸຣິມເມວ ອຕ຺ຕາ ພຸທ຺ຘານໍ ນິຍ຺ຍາຕິໂຕ’’ຕິ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂໂຕ ປນສ຺ສ ໂສມນສ຺ສເມວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ຍຖາ ຫິ ປຸຣິສສ຺ສ ອຸຕ຺ຕມໍ ກາສິກວຕ຺ຖໍ ຠເວຍ຺ຍ, ຕສ຺ສ ຕສ຺ມິໍ ມູສິກາຍ ວາ ກີເຏຫິ ວາ ຂາທິເຕ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ ໂທມນສ຺ສໍ. ສເຈ ປນ ຕໍ ອຈີວຣກສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ທເທຍ຺ຍ, ອຖສ຺ສ ຕໍ ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ຂຓ຺ຑາຂຓ຺ຑໍ ກຣິຍມານໍ ທິສ຺ວາປິ ໂສມນສ຺ສເມວ ອຸປ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍ. ເອວໍສມ຺ປທມິທໍ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ອາຈຣິຍສ຺ສ ນິຍ຺ຍາເຕນ຺ເຕນາປິ ‘‘ອິມາຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ອຕ຺ຕຠາວໍ ຕຸມ຺ຫາກໍ ປຣິຈ຺ຈຊາມີ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ເອວໍ ອນິຍ຺ຍາຕິຕຕ຺ຕຠາໂວ ຫິ ອຕຊ຺ຊນີໂຍ ວາ ໂຫຕິ, ທຸພ຺ພໂຈ ວາ ອໂນວາທກໂຣ, ເຍນກາມໍຄໂມ ວາ ອາຈຣິຍໍ ອນາປຸຈ຺ຉາວ ຍຕ຺ຖິຈ຺ຉຕິ, ຕຕ຺ຖ ຄນ຺ຕາ, ຕເມນໍ ອາຈຣິໂຍ ອາມິເສນ ວາ ຘມ຺ເມນ ວາ ນ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ຄູຬ຺ຫໍ ຄນ຺ຖໍ ນ ສິກ຺ຂາເປຕິ. ໂສ ອິມໍ ທຸວິຘໍ ສງ຺ຄຫໍ ອລຠນ຺ໂຕ ສາສເນ ປຕິຏ຺ຐໍ ນ ລຠຕິ, ນຈິຣສ຺ເສວ ທຸສ຺ສີລ຺ຍໍ ວາ ຄິຫິຠາວໍ ວາ ປາປຸຓາຕິ. ນິຍ຺ຍາຕິຕຕ຺ຕຠາໂວ ປນ ເນວ ອຕຊ຺ຊນີໂຍ ໂຫຕິ, ນ ເຍນກາມໍຄໂມ, ສຸວໂຈ ອາຈຣິຍາຍຕ຺ຕວຸຕ຺ຕິເຍວ ໂຫຕິ. ໂສ ອາຈຣິຍໂຕ ທຸວິຘໍ ສງ຺ຄຫໍ ລຠນ຺ໂຕ ສາສເນ ວຸຑ຺ຒິໍ ວິຣູຬ຺ຫິໍ ເວປຸລ຺ລໍ ປາປຸຓາຕິ ຈູຬປິຓ຺ຑປາຕິກຕິສ຺ສຕ຺ເຖຣສ຺ສ ອນ຺ເຕວາສິກາ ວິຍ.

ເຖຣສ຺ສ ກິຣ ສນ຺ຕິກໍ ຕໂຍ ຠິກ຺ຂູ ອາຄມໍສຸ. ເຕສຸ ເອໂກ ‘‘ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຕຸມ຺ຫາກມຕ຺ຖາຍາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ສຕໂປຣິເສ ປປາເຕ ປຕິຕຸໍ ອຸສ຺ສເຫຍ຺ຍນ຺ຕິ ອາຫ. ທຸຕິໂຍ ‘‘ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຕຸມ຺ຫາກມຕ຺ຖາຍາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ອິມໍ ອຕ຺ຕຠາວໍ ປຓ຺ຫິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ປາສາຓປິຏ຺ເຐ ຆໍເສນ຺ໂຕ ນິຣວເສສໍ ເຂເປຕຸໍ ອຸສ຺ສເຫຍ຺ຍນ຺ຕິ ອາຫ. ຕຕິໂຍ ‘‘ອຫໍ, ຠນ຺ເຕ, ຕຸມ຺ຫາກມຕ຺ຖາຍາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ອສ຺ສາສປສ຺ສາເສ ອຸປຣຸນ຺ຘິຕ຺ວາ ກາລກິຣິຍໍ ກາຕຸໍ ອຸສ຺ສເຫຍ຺ຍນ຺ຕິ ອາຫ. ເຖໂຣ ຠພ຺ພາວຕິເມ ຠິກ຺ຂູຕິ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ກເຖສິ. ເຕ ຕສ຺ສ ໂອວາເທ ຐຕ຺ວາ ຕໂຍປິ ອຣຫຕ຺ຕໍ ປາປຸຓິໍສູຕິ ອຍມານິສໍໂສ ອຕ຺ຕນິຍ຺ຍາຕເນ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ພຸທ຺ຘສ຺ສ ວາ ຠຄວໂຕ ອາຈຣິຍສ຺ສ ວາ ອຕ຺ຕານໍ ນິຍ຺ຍາເຕຕ຺ວາ’’ຕິ.

໔໙. ສມ຺ປນ຺ນຊ຺ຌາສເຍນ ສມ຺ປນ຺ນາຘິມຸຕ຺ຕິນາ ຈ ຫຸຕ຺ວາຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ເຕນ ໂຍຄິນາ ອໂລຠາທີນໍ ວເສນ ຉຫາກາເຣຫິ ສມ຺ປນ຺ນຊ຺ຌາສເຍນ ຠວິຕພ຺ພໍ. ເອວໍ ສມ຺ປນ຺ນຊ຺ຌາສໂຍ ຫິ ຕິສ຺ສນ຺ນໍ ໂພຘີນໍ ອຎ຺ຎຕຣໍ ປາປຸຓາຕິ. ຍຖາຫ, ‘‘ຉ ອຊ຺ຌາສຍາ ໂພຘິສຕ຺ຕານໍ ໂພຘິປຣິປາກາຍ ສໍວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ອໂລຠຊ຺ຌາສຍາ ຈ ໂພຘິສຕ຺ຕາ ໂລເຠ ໂທສທສ຺ສາວິໂນ, ອໂທສຊ຺ຌາສຍາ ຈ ໂພຘິສຕ຺ຕາ ໂທເສ ໂທສທສ຺ສາວິໂນ, ອໂມຫຊ຺ຌາສຍາ ຈ ໂພຘິສຕ຺ຕາ ໂມເຫ ໂທສທສ຺ສາວິໂນ, ເນກ຺ຂມ຺ມຊ຺ຌາສຍາ ຈ ໂພຘິສຕ຺ຕາ ຆຣາວາເສ ໂທສທສ຺ສາວິໂນ, ປວິເວກຊ຺ຌາສຍາ ຈ ໂພຘິສຕ຺ຕາ ສງ຺ຄຓິກາຍ ໂທສທສ຺ສາວິໂນ, ນິສ຺ສຣຓຊ຺ຌາສຍາ ຈ ໂພຘິສຕ຺ຕາ ສພ຺ພຠວຄຕີສຸ ໂທສທສ຺ສາວິໂນ’’ຕິ. ເຍ ຫິ ເກຈິ ອຕີຕານາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາ ໂສຕາປນ຺ນສກທາຄາມິອນາຄາມິຂີຓາສວປຈ຺ເຈກພຸທ຺ຘສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘາ, ສພ຺ເພ ເຕ ອິເມເຫວ ຉຫາກາເຣຫິ ອຕ຺ຕນາ ອຕ຺ຕນາ ປຕ຺ຕພ຺ພໍ ວິເສສໍ ປຕ຺ຕາ. ຕສ຺ມາ ອິເມຫິ ຉຫາກາເຣຫິ ສມ຺ປນ຺ນຊ຺ຌາສເຍນ ຠວິຕພ຺ພໍ. ຕທຘິມຸຕ຺ຕຕາຍ ປນ ອຘິມຸຕ຺ຕິສມ຺ປນ຺ເນນ ຠວິຕພ຺ພໍ. ສມາຘາຘິມຸຕ຺ເຕນ ສມາຘິຄຣຸເກນ ສມາຘິປພ຺ຠາເຣນ, ນິພ຺ພານາຘິມຸຕ຺ເຕນ ນິພ຺ພານຄຣຸເກນ ນິພ຺ພານປພ຺ຠາເຣນ ຈ ຠວິຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

໕໐. ເອວໍ ສມ຺ປນ຺ນຊ຺ຌາສຍາຘິມຸຕ຺ຕິໂນ ປນສ຺ສ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ຍາຈໂຕ ເຈໂຕປຣິຍຎາຓລາຠິນາ ອາຈຣິເຍນ ຈິຕ຺ຕາຈາຣໍ ໂອໂລເກຕ຺ວາ ຈຣິຍາ ຊານິຕພ຺ພາ. ອິຕເຣນ ກິໍ ຈຣິໂຕສິ? ເກ ວາ ເຕ ຘມ຺ມາ ພຫຸລໍ ສມຸທາຈຣນ຺ຕິ? ກິໍ ວາ ເຕ ມນສິກໂຣໂຕ ຜາສຸ ໂຫຕິ? ກຕຣສ຺ມິໍ ວາ ເຕ ກມ຺ມຏ຺ຐາເນ ຈິຕ຺ຕໍ ນມຕີຕິ ເອວມາທີຫິ ນເຍຫິ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ຊານິຕພ຺ພາ. ເອວໍ ຎຕ຺ວາ ຈຣິຍານຸກູລໍ ກມ຺ມຏ຺ຐານໍ ກເຖຕພ຺ພໍ.

ກເຖນ຺ເຕນ ຈ ຕິວິເຘນ ກເຖຕພ຺ພໍ. ປກຕິຍາ ອຸຄ຺ຄຫິຕກມ຺ມຏ຺ຐານສ຺ສ ເອກໍ ທ຺ເວ ນິສຊ຺ຊານິ ສຊ຺ຌາຍໍ ກາເຣຕ຺ວາ ທາຕພ຺ພໍ. ສນ຺ຕິເກ ວສນ຺ຕສ຺ສ ອາຄຕາຄຕກ຺ຂເຓ ກເຖຕພ຺ພໍ. ອຸຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ຄນ຺ຕຸກາມສ຺ສ ນາຕິສໍຂິຕ຺ຕໍ ນາຕິວິຕ຺ຖາຣິກໍ ກຕ຺ວາ ກເຖຕພ຺ພໍ.

ຕຕ຺ຖ ປຖວີກສິຓໍ ຕາວ ກເຖນ຺ເຕນ ຈຕ຺ຕາໂຣ ກສິຓໂທສາ, ກສິຓກຣຓໍ, ກຕສ຺ສ ຠາວນານໂຍ, ທຸວິຘໍ ນິມິຕ຺ຕໍ, ທຸວິໂຘ ສມາຘິ, ສຕ຺ຕວິຘໍ ສປ຺ປາຍາສປ຺ປາຍໍ, ທສວິຘໍ ອປ຺ປນາໂກສລ຺ລໍ, ວີຣິຍສມຕາ, ອປ຺ປນາວິຘານນ຺ຕິ ອິເມ ນວ ອາກາຣາ ກເຖຕພ຺ພາ. ເສສກມ຺ມຏ຺ຐາເນສຸປິ ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ອນຸຣູປໍ ກເຖຕພ຺ພໍ. ຕໍ ສພ຺ພໍ ເຕສໍ ຠາວນາວິຘາເນ ອາວິຠວິສ຺ສຕິ.