໒໓. ປຎ຺ຎາຠາວນານິສໍສນິທ຺ເທໂສ

ອານິສໍສປກາສນາ

໘໕໔. ຍໍ ປນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ປຎ຺ຎາຠາວນາຍ ໂກ ອານິສໍໂສ’’ຕິ, ຕຕ຺ຖ ວທາມ. ອຍຎ຺ຫິ ປຎ຺ຎາຠາວນາ ນາມ ອເນກສຕານິສໍສາ. ຕສ຺ສາ ທີເຆນາປິ ອທ຺ຘຸນາ ນ ສຸກຣໍ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ອານິສໍສໍ ປກາເສຕຸໍ. ສງ຺ເຂປໂຕ ປນສ຺ສາ ນານາກິເລສວິທ຺ຘໍສນໍ, ອຣິຍຜລຣສານຸຠວນໍ, ນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິສມາປຊ຺ຊນສມຕ຺ຖຕາ, ອາຫຸເນຍ຺ຍຠາວາທິສິທ຺ຘີຕິ ອຍມານິສໍໂສ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ນານາກິເລສວິທ຺ຘໍສນກຖາ

໘໕໕. ຕຕ຺ຖ ຍໍ ນາມຣູປປຣິຈ຺ເຉທໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐາທີນໍ ວເສນ ນານາກິເລສວິທ຺ຘໍສນໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ອຍໍ ໂລກິກາຍ ປຎ຺ຎາຠາວນາຍ ອານິສໍໂສ. ຍໍ ອຣິຍມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ສໍໂຍຊນາທີນໍ ວເສນ ນານາກິເລສວິທ຺ຘໍສນໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ອຍໍ ໂລກຸຕ຺ຕຣາຍ ປຎ຺ຎາຠາວນາຍ ອານິສໍໂສຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ຠີມເວຄານຸປຕິຕາ, ອສນີວ ສິລຸຈ຺ຈເຍ;

ວາຍຸເວຄສມຸຏ຺ຐິໂຕ, ອຣຎ຺ຎມິວ ປາວໂກ.

ອນ຺ຘກາຣໍ ວິຍ ຣວິ, ສເຕຊຸຊ຺ຊລມຓ຺ຑໂລ;

ທີຆຣຕ຺ຕານຸປຕິຕໍ, ສພ຺ພານຕ຺ຖວິຘາຍກໍ.

ກິເລສຊາລໍ ປຎ຺ຎາ ຫິ, ວິທ຺ຘໍສຍຕິ ຠາວິຕາ;

ສນ຺ທິຏ຺ຐິກມໂຕ ຊຎ຺ຎາ, ອານິສໍສມິມໍ ອິຘ.

ຜລສມາປຕ຺ຕິກຖາ

໘໕໖. ອຣິຍຜລຣສານຸຠວນນ຺ຕິ ນ ເກວລຎ຺ຈ ກິເລສວິທ຺ຘໍສນຎ຺ເຎວ, ອຣິຍຜລຣສານຸຠວນມ຺ປິ ປຎ຺ຎາຠາວນາຍ ອານິສໍໂສ. ອຣິຍຜລນ຺ຕິ ຫິ ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລາທິ ສາມຎ຺ຎຜລໍ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕສ຺ສ ທ຺ວີຫາກາເຣຫິ ຣສານຸຠວນໍ ໂຫຕິ. ມຄ຺ຄວີຖິຍຎ຺ຈ ຜລສມາປຕ຺ຕິວເສນ ຈ ປວຕ຺ຕິຍໍ. ຕຕ຺ຣາສ຺ສ ມຄ຺ຄວີຖິຍໍ ປວຕ຺ຕິ ທສ຺ສິຕາເຍວ.

໘໕໗. ອປິຈ ເຍ ‘‘ສໍໂຍຊນປ຺ປຫານມຕ຺ຕເມວ ຜລໍ ນາມ, ນ ໂກຈິ ອຎ຺ໂຎ ຘມ຺ໂມ ອຕ຺ຖີ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ, ເຕສໍ ອນຸນຍຕ຺ຖໍ ອິທໍ ສຸຕ຺ຕມ຺ປິ ທສ຺ເສຕພ຺ພໍ – ‘‘ກຖໍ ປໂຍຄປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິປຎ຺ຎາ ຜເລ ຎາຓໍ? ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ທສ຺ສນຏ຺ເຐນ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິຍາ ວຸຏ຺ຐາຕິ, ຕທນຸວຕ຺ຕກກິເລເສຫິ ຈ ຂນ຺ເຘຫິ ຈ ວຸຏ຺ຐາຕິ, ພຫິທ຺ຘາ ຈ ສພ຺ພນິມິຕ຺ເຕຫິ ວຸຏ຺ຐາຕິ. ຕມ຺ປໂຍຄປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘຕ຺ຕາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ, ມຄ຺ຄສ຺ເສຕໍ ຜລ’’ນ຺ຕິ (ປຏິ. ມ. ໑.໖໓) ວິຕ຺ຖາເຣຕພ຺ພໍ.

‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣ ມຄ຺ຄາ ອປຣິຍາປນ຺ນາ, ຈຕ຺ຕາຣິ ຈ ສາມຎ຺ຎຜລານິ, ອິເມ ຘມ຺ມາ ອປ຺ປມາຓາຣມ຺ມຓາ’’ (ຘ. ສ. ໑໔໒໒). ‘‘ມຫຄ຺ຄໂຕ ຘມ຺ໂມ ອປ຺ປມາຓສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ (ປຏ຺ຐາ. ໒.໑໒.໖໒) ເອວມາທີນິປິ ເຈຕ຺ຖ ສາຘການິ.

໘໕໘. ຜລສມາປຕ຺ຕິຍໍ ປວຕ຺ຕິທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ປນສ຺ສ ອິທໍ ປຎ຺ຫາກມ຺ມໍ – ກາ ຜລສມາປຕ຺ຕິ, ເກ ຕໍ ສມາປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ເກ ນ ສມາປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ກສ຺ມາ ສມາປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ກຖຎ຺ຈສ຺ສາ ສມາປຊ຺ຊນໍ ໂຫຕິ, ກຖໍ ຐານໍ, ກຖໍ ວຸຏ຺ຐານໍ, ກິໍ ຜລສ຺ສ ອນນ຺ຕຣໍ, ກສ຺ສ ຈ ຜລໍ ອນນ຺ຕຣນ຺ຕິ?

໘໕໙. ຕຕ຺ຖ ກາ ຜລສມາປຕ຺ຕີຕິ ຍາ ອຣິຍຜລສ຺ສ ນິໂຣເຘ ອປ຺ປນາ.

໘໖໐. ເກ ຕໍ ສມາປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ເກ ນ ສມາປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ສພ຺ເພປິ ປຸຖຸຊ຺ຊນາ ນ ສມາປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ກສ຺ມາ? ອນຘິຄຕຕ຺ຕາ. ອຣິຍາ ປນ ສພ຺ເພປິ ສມາປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ກສ຺ມາ? ອຘິຄຕຕ຺ຕາ. ອຸປຣິມາ ປນ ເຫຏ຺ຐິມໍ ນ ສມາປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ປຸຄ຺ຄລນ຺ຕຣຠາວຸປຄມເນນ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘຕ຺ຕາ. ເຫຏ຺ຐິມາ ຈ ອຸປຣິມໍ, ອນຘິຄຕຕ຺ຕາ. ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນເຍວ ປນ ຜລໍ ສມາປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ອິທເມຕ຺ຖ ສນ຺ນິຏ຺ຐານໍ.

ເກຈິ ປນ ‘‘ໂສຕາປນ຺ນສກທາຄາມິໂນປິ ນ ສມາປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ອຸປຣິມາ ທ຺ເວເຍວ ສມາປຊ຺ຊນ຺ຕີ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ. ອິທຎ຺ຈ ເຕສໍ ກາຣຓໍ, ເອເຕ ຫິ ສມາຘິສ຺ມິໍ ປຣິປູຣກາຣິໂນຕິ. ຕໍ ປຸຖຸຊ຺ຊນສ຺ສາປິ ອຕ຺ຕນາ ປຏິລທ຺ຘໂລກິຍສມາຘິສມາປຊ຺ຊນໂຕ ອກາຣຓເມວ. ກິຎ຺ເຈຕ຺ຖ ກາຣຓາກາຣຓຈິນ຺ຕາຍ. ນນຸ ປາຬິຍໍເຍວ ວຸຕ຺ຕໍ – ‘‘ກຕເມ ທສ ໂຄຕ຺ຣຠຸຘມ຺ມາ ວິປສ຺ສນາວເສນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ? ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄປຏິລາຠຕ຺ຖາຍ ອຸປ຺ປາທໍ ປວຕ຺ຕໍ…ເປ… ອຸປາຍາສໍ ພຫິທ຺ຘາ ສງ຺ຂາຣນິມິຕ຺ຕໍ ອຠິຠຸຍ຺ຍຕີຕິ ໂຄຕ຺ຣຠຸ. ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລສມາປຕ຺ຕຕ຺ຖາຍ ສກທາຄາມິມຄ຺ຄໍ …ເປ… ອຣຫຕ຺ຕຜລສມາປຕ຺ຕຕ຺ຖາຍ… ສຸຎ຺ຎຕວິຫາຣສມາປຕ຺ຕຕ຺ຖາຍ… ອນິມິຕ຺ຕວິຫາຣສມາປຕ຺ຕຕ຺ຖາຍ ອຸປ຺ປາທໍ…ເປ… ພຫິທ຺ຘາ ສງ຺ຂາຣນິມິຕ຺ຕໍ ອຠິຠຸຍ຺ຍຕີຕິ ໂຄຕ຺ຣຠູ’’ຕິ (ປຏິ. ມ. ໑.໖໐). ຕສ຺ມາ ສພ຺ເພປິ ອຣິຍາ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ຜລໍ ສມາປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ນິຏ຺ຐເມຕ຺ຖ ຄນ຺ຕພ຺ພໍ.

໘໖໑. ກສ຺ມາ ສມາປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ທິຏ຺ຐຘມ຺ມສຸຂວິຫາຣຕ຺ຖໍ. ຍຖາ ຫິ ຣາຊາ ຣຊ຺ຊສຸຂໍ, ເທວຕາ ທິພ຺ພສຸຂໍ ອນຸຠວນ຺ຕິ, ເອວໍ ອຣິຍາ ‘‘ອຣິຍໍ ໂລກຸຕ຺ຕຣສຸຂໍ ອນຸຠວິສ຺ສາມາ’’ຕິ ອທ຺ຘານປ຺ປຣິຈ຺ເຉທໍ ກຕ຺ວາ ອິຈ຺ຉິຕິຈ຺ຉິຕກ຺ຂເຓ ຜລສມາປຕ຺ຕິໍ ສມາປຊ຺ຊນ຺ຕິ.

໘໖໒. ກຖຎ຺ຈສ຺ສາ ສມາປຊ຺ຊນໍ ໂຫຕິ, ກຖໍ ຐານໍ, ກຖໍ ວຸຏ຺ຐານນ຺ຕິ ທ຺ວີຫິ ຕາວ ອາກາເຣຫິ ອສ຺ສາ ສມາປຊ຺ຊນໍ ໂຫຕິ – ນິພ຺ພານໂຕ ອຎ຺ຎສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓສ຺ສ ອມນສິກາຣາ ນິພ຺ພານສ຺ສ ຈ ມນສິກາຣາ. ຍຖາຫ – ‘‘ທ຺ເວ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ປຈ຺ຈຍາ ອນິມິຕ຺ຕາຍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິຍາ ສມາປຕ຺ຕິຍາ ສພ຺ພນິມິຕ຺ຕານຎ຺ຈ ອມນສິກາໂຣ, ອນິມິຕ຺ຕາຍ ຈ ຘາຕຸຍາ ມນສິກາໂຣ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໔໕໘).

໘໖໓. ອຍມ຺ປເນຕ຺ຖ ສມາປຊ຺ຊນກ຺ກໂມ. ຜລສມາປຕ຺ຕຕ຺ຖິເກນ ຫິ ອຣິຍສາວເກນ ຣໂຫຄເຕນ ປຏິສລ຺ລີເນນ ອຸທຍພ຺ພຍາທິວເສນ ສງ຺ຂາຣາ ວິປສ຺ສິຕພ຺ພາ. ຕສ຺ສ ປວຕ຺ຕານຸປຸພ຺ພວິປສ຺ສນສ຺ສ ສງ຺ຂາຣາຣມ຺ມຓໂຄຕ຺ຣຠຸຎາຓານນ຺ຕຣາ ຜລສມາປຕ຺ຕິວເສນ ນິໂຣເຘ ຈິຕ຺ຕໍ ອປ຺ເປຕິ. ຜລສມາປຕ຺ຕິນິນ຺ນຕາຍ ເຈຕ຺ຖ ເສກ຺ຂສ຺ສາປິ ຜລເມວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ນ ມຄ຺ໂຄ.

ເຍ ປນ ວທນ຺ຕິ ‘‘ໂສຕາປນ຺ໂນ ‘ຜລສມາປຕ຺ຕິໍ ສມາປຊ຺ຊິສ຺ສາມີ’ຕິ ວິປສ຺ສນໍ ປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ ສກທາຄາມີ ໂຫຕິ. ສກທາຄາມີ ຈ ອນາຄາມີ’’ຕິ, ເຕ ວຕ຺ຕພ຺ພາ ‘‘ເອວໍ ສຕິ ອນາຄາມີ ອຣຫາ ຠວິສ຺ສຕິ, ອຣຫາ ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ໂຘ, ປຈ຺ເຈກພຸທ຺ໂຘ ຈ ພຸທ຺ໂຘ. ຕສ຺ມາ ນ ກິຎ຺ຈິ ເອຕໍ, ປາຬິວເສເນວ ຈ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິປິ ນ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ອິທເມວ ປນ ຄເຫຕພ຺ພໍ – ເສກ຺ຂສ຺ສາປິ ຜລເມວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ນ ມຄ຺ໂຄ. ຜລຎ຺ຈສ຺ສ ສເຈ ອເນນ ປຐມຊ຺ຌານິໂກ ມຄ຺ໂຄ ອຘິຄໂຕ ໂຫຕິ. ປຐມຊ຺ຌານິກເມວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ສເຈ ທຸຕິຍາທີສຸ ອຎ຺ຎຕຣຊ຺ຌານິໂກ, ທຸຕິຍາທີສຸ ອຎ຺ຎຕຣຊ຺ຌານິກເມວາຕິ. ເອວໍ ຕາວສ຺ສາ ສມາປຊ຺ຊນໍ ໂຫຕິ.

໘໖໔. ‘‘ຕໂຍ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ປຈ຺ຈຍາ ອນິມິຕ຺ຕາຍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິຍາ ຐິຕິຍາ ສພ຺ພນິມິຕ຺ຕານຎ຺ຈ ອມນສິກາໂຣ, ອນິມິຕ຺ຕາຍ ຈ ຘາຕຸຍາ ມນສິກາໂຣ, ປຸພ຺ເພ ຈ ອຠິສງ຺ຂາໂຣ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໔໕໘) ວຈນໂຕ ປນສ຺ສາ ຕີຫາກາເຣຫິ ຐານໍ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ປຸພ຺ເພ ຈ ອຠິສງ຺ຂາໂຣຕິ ສມາປຕ຺ຕິໂຕ ປຸພ຺ເພ ກາລປຣິຈ຺ເຉໂທ. ‘‘ອສຸກສ຺ມິໍ ນາມ ກາເລ ວຸຏ຺ຐຫິສ຺ສາມີ’’ຕິ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນຕ຺ຕາ ຫິສ຺ສາ ຍາວ ໂສ ກາໂລ ນາຄຈ຺ຉຕິ, ຕາວ ຐານໍ ໂຫຕິ. ເອວມສ຺ສາ ຐານໍ ໂຫຕີຕິ.

໘໖໕. ‘‘ທ຺ເວ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ປຈ຺ຈຍາ ອນິມິຕ຺ຕາຍ ເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິຍາ ວຸຏ຺ຐານາຍ ສພ຺ພນິມິຕ຺ຕານຎ຺ຈ ມນສິກາໂຣ, ອນິມິຕ຺ຕາຍ ຈ ຘາຕຸຍາ ອມນສິກາໂຣ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໔໕໘) ວຈນໂຕ ປນສ຺ສາ ທ຺ວີຫາກາເຣຫິ ວຸຏ຺ຐານໍ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ສພ຺ພນິມິຕ຺ຕານນ຺ຕິ ຣູປນິມິຕ຺ຕເວທນາສຎ຺ຎາສງ຺ຂາຣວິຎ຺ຎາຓນິມິຕ຺ຕານໍ. ກາມຎ຺ຈ ນ ສພ຺ພາເນເວຕານິ ເອກໂຕ ມນສິກໂຣຕິ ສພ຺ພສງ຺ຄາຫິກວເສນ ປເນຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ມາ ຍໍ ຠວງ຺ຄສ຺ສ ອາຣມ຺ມຓໍ ໂຫຕິ, ຕໍ ມນສິກໂຣໂຕ ຜລສມາປຕ຺ຕິວຸຏ຺ຐານໍ ໂຫຕີຕິ ເອວມສ຺ສາ ວຸຏ຺ຐານໍ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໘໖໖. ກິໍ ຜລສ຺ສ ອນນ຺ຕຣໍ, ກສ຺ສ ຈ ຜລໍ ອນນ຺ຕຣນ຺ຕິ ຜລສ຺ສ ຕາວ ຜລເມວ ວາ ອນນ຺ຕຣໍ ໂຫຕິ, ຠວງ຺ຄໍ ວາ. ຜລໍ ປນ ອຕ຺ຖິ ມຄ຺ຄານນ຺ຕຣໍ, ອຕ຺ຖິ ຜລານນ຺ຕຣໍ, ອຕ຺ຖິ ໂຄຕ຺ຣຠຸອນນ຺ຕຣໍ, ອຕ຺ຖິ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນານນ຺ຕຣໍ. ຕຕ຺ຖ ມຄ຺ຄວີຖິຍໍ ມຄ຺ຄານນ຺ຕຣໍ, ປຸຣິມສ຺ສ ປຸຣິມສ຺ສ ປຈ຺ຉິມໍ ປຈ຺ຉິມໍ ຜລານນ຺ຕຣໍ. ຜລສມາປຕ຺ຕີສຸ ປຸຣິມໍ ປຸຣິມໍ ໂຄຕ຺ຣຠຸອນນ຺ຕຣໍ. ໂຄຕ຺ຣຠູຕິ ເຈຕ຺ຖ ອນຸໂລມໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ປຏ຺ຐາເນ – ‘‘ອຣຫໂຕ ອນຸໂລມໍ ຜລສມາປຕ຺ຕິຍາ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ. ເສກ຺ຂານໍ ອນຸໂລມໍ ຜລສມາປຕ຺ຕິຍາ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ (ປຏ຺ຐາ. ໑.໑.໔໑໗). ເຍນ ຜເລນ ນິໂຣຘາ ວຸຏ຺ຐານໍ ໂຫຕິ, ຕໍ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນານນ຺ຕຣນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ຐເປຕ຺ວາ ມຄ຺ຄວີຖິຍໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ຜລໍ ອວເສສໍ ສພ຺ພໍ ຜລສມາປຕ຺ຕິວເສນ ປວຕ຺ຕໍ ນາມ. ເອວເມຕໍ ມຄ຺ຄວີຖິຍໍ ຜລສມາປຕ຺ຕິຍໍ ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນວເສນ,

ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘທຣຖໍ, ອມຕາຣມ຺ມຓໍ ສຸຠໍ;

ວນ຺ຕໂລກາມິສໍ ສນ຺ຕໍ, ສາມຎ຺ຎຜລມຸຕ຺ຕມໍ.

ໂອຊວນ຺ເຕນ ສຸຈິນາ, ສຸເຂນ ອຠິສນ຺ທິຕໍ;

ເຍນ ສາຕາຕິສາເຕນ, ອມເຕນ ມຘຸໍ ວິຍ.

ຕໍ ສຸຂໍ ຕສ຺ສ ອຣິຍສ຺ສ, ຣສຠູຕມນຸຕ຺ຕຣໍ;

ຜລສ຺ສ ປຎ຺ຎໍ ຠາເວຕ຺ວາ, ຍສ຺ມາ ວິນ຺ທຕິ ປຓ຺ຑິໂຕ.

ຕສ຺ມາ ອຣິຍຜລສ຺ເສຕໍ, ຣສານຸຠວນໍ ອິຘ;

ວິປສ຺ສນາຠາວນາຍ, ອານິສໍໂສຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

ນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິກຖາ

໘໖໗. ນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິສມາປຊ຺ຊນສມຕ຺ຖຕາຕິ ນ ເກວລຎ຺ຈ ອຣິຍຜລຣສານຸຠວນໍເຍວ, ອຍໍ ປນ ນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິຍາ ສມາປຊ຺ຊນສມຕ຺ຖຕາປິ ອິມິສ຺ສາ ປຎ຺ຎາຠາວນາຍ ອານິສໍໂສຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ຕຕ຺ຣິທໍ ນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິຍາ ວິຠາວນຕ຺ຖໍ ປຎ຺ຫາກມ຺ມໍ – ກາ ນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິ, ເກ ຕໍ ສມາປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ເກ ນ ສມາປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ກຕ຺ຖ ສມາປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ກສ຺ມາ ສມາປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ກຖຎ຺ຈສ຺ສາ ສມາປຊ຺ຊນໍ ໂຫຕິ, ກຖໍ ຐານໍ, ກຖໍ ວຸຏ຺ຐານໍ, ວຸຏ຺ຐິຕສ຺ສ ກິໍນິນ຺ນໍ ຈິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ມຕສ຺ສ ຈ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ຈ ໂກ ວິເສໂສ, ນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິ ກິໍ ສງ຺ຂຕາ ອສງ຺ຂຕາ ໂລກິຍາ ໂລກຸຕ຺ຕຣາ ນິປ຺ຜນ຺ນາ ອນິປ຺ຜນ຺ນາຕິ?

໘໖໘. ຕຕ຺ຖ ກາ ນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕີຕິ ຍາ ອນຸປຸພ຺ພນິໂຣຘວເສນ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິການໍ ຘມ຺ມານໍ ອປ຺ປວຕ຺ຕິ. ເກ ຕໍ ສມາປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ເກ ນ ສມາປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ສພ຺ເພປິ ປຸຖຸຊ຺ຊນາ, ໂສຕາປນ຺ນາ, ສກທາຄາມິໂນ, ສຸກ຺ຂວິປສ຺ສກາ ຈ ອນາຄາມິໂນ, ອຣຫນ຺ໂຕ ນ ສມາປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ອຏ຺ຐສມາປຕ຺ຕິລາຠິໂນ ປນ ອນາຄາມິໂນ, ຂີຓາສວາ ຈ ສມາປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ‘‘ທ຺ວີຫິ ພເລຫິ ສມນ຺ນາຄຕຕ຺ຕາ, ຕໂຍ ຈ ສງ຺ຂາຣານໍ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິຍາ, ໂສຬສຫິ ຎາຓຈຣິຍາຫິ, ນວຫິ ສມາຘິຈຣິຍາຫິ ວສີຠາວຕາ ປຎ຺ຎາ ນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິຍາ ຎາຓ’’ນ຺ຕິ (ປຏິ. ມ. ມາຕິກາ ໑.໓໔) ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອຍຎ຺ຈ ສມ຺ປທາ ຐເປຕ຺ວາ ອຏ຺ຐສມາປຕ຺ຕິລາຠິໂນ ອນາຄາມິຂີຓາສເວ ອຎ຺ເຎສໍ ນຕ຺ຖິ. ຕສ຺ມາ ເຕເຍວ ສມາປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ນ ອຎ຺ເຎ.

໘໖໙. ກຕມານິ ປເນຕ຺ຖ ທ຺ເວ ພລານິ…ເປ… ກຕມາ ວສີຠາວຕາຕິ? ນ ເອຕ຺ຖ ກິຎ຺ຈິ ອມ຺ເຫຫິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ອຕ຺ຖິ. ສພ຺ພມິທໍ ເອຕສ຺ສ ອຸທ຺ເທສສ຺ສ ນິທ຺ເທເສ ວຸຕ຺ຕເມວ. ຍຖາຫ –

‘‘ທ຺ວີຫິ ພເລຫີຕິ ທ຺ເວ ພລານິ ສມຖພລໍ ວິປສ຺ສນາພລໍ. ກຕມໍ ສມຖພລໍ? ເນກ຺ຂມ຺ມວເສນ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ເອກຄ຺ຄຕາ ອວິກ຺ເຂໂປ ສມຖພລໍ. ອພ຺ຍາປາທວເສນ… ອາໂລກສຎ຺ຎາວເສນ… ອວິກ຺ເຂປວເສນ…ເປ… ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄານຸປສ຺ສິອສ຺ສາສວເສນ… ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄານຸປສ຺ສິປສ຺ສາສວເສນ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ເອກຄ຺ຄຕາ ອວິກ຺ເຂໂປ ສມຖພລນ຺ຕິ. ເກນຏ຺ເຐນ ສມຖພລໍ? ປຐມຊ຺ຌາເນນ ນີວຣເຓ ນ ກມ຺ປຕີຕິ ສມຖພລໍ. ທຸຕິຍຊ຺ຌາເນນ ວິຕກ຺ກວິຈາເຣ…ເປ… ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນສມາປຕ຺ຕິຍາ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນສຎ຺ຎາຍ ນ ກມ຺ປຕີຕິ ສມຖພລໍ. ອຸທ຺ຘຈ຺ເຈ ຈ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈສຫຄຕກິເລເສ ຈ ຂນ຺ເຘ ຈ ນ ກມ຺ປຕິ ນ ຈລຕິ ນ ເວຘຕີຕິ ສມຖພລໍ. ອິທໍ ສມຖພລໍ.

‘‘ກຕມໍ ວິປສ຺ສນາພລໍ? ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສນາ ວິປສ຺ສນາພລໍ. ທຸກ຺ຂານຸປສ຺ສນາ… ອນຕ຺ຕານຸປສ຺ສນາ… ນິພ຺ພິທານຸປສ຺ສນາ… ວິຣາຄານຸປສ຺ສນາ… ນິໂຣຘານຸປສ຺ສນາ… ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄານຸປສ຺ສນາ ວິປສ຺ສນາພລໍ. ຣູເປ ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສນາ…ເປ… ຣູເປ ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄານຸປສ຺ສນາ ວິປສ຺ສນາພລໍ. ເວທນາຍ… ສຎ຺ຎາຍ… ສງ຺ຂາເຣສຸ… ວິຎ຺ຎາເຓ… ຈກ຺ຂຸສ຺ມິໍ…ເປ… ຊຣາມຣເຓ ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສນາ. ຊຣາມຣເຓ ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄານຸປສ຺ສນາ ວິປສ຺ສນາພລນ຺ຕິ. ເກນຏ຺ເຐນ ວິປສ຺ສນາພລໍ? ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສນາຍ ນິຈ຺ຈສຎ຺ຎາຍ ນ ກມ຺ປຕີຕິ ວິປສ຺ສນາພລໍ. ທຸກ຺ຂານຸປສ຺ສນາຍ ສຸຂສຎ຺ຎາຍ ນ ກມ຺ປຕີຕິ… ອນຕ຺ຕານຸປສ຺ສນາຍ ອຕ຺ຕສຎ຺ຎາຍ ນ ກມ຺ປຕີຕິ… ນິພ຺ພິທານຸປສ຺ສນາຍ ນນ຺ທິຍາ ນ ກມ຺ປຕີຕິ… ວິຣາຄານຸປສ຺ສນາຍ ຣາເຄ ນ ກມ຺ປຕີຕິ… ນິໂຣຘານຸປສ຺ສນາຍ ສມຸທເຍ ນ ກມ຺ປຕີຕິ… ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄານຸປສ຺ສນາຍ ອາທາເນ ນ ກມ຺ປຕີຕິ ວິປສ຺ສນາພລໍ. ອວິຊ຺ຊາຍ ຈ ອວິຊ຺ຊາສຫຄຕກິເລເສ ຈ ຂນ຺ເຘ ຈ ນ ກມ຺ປຕິ ນ ຈລຕິ ນ ເວຘຕີຕິ ວິປສ຺ສນາພລໍ. ອິທໍ ວິປສ຺ສນາພລໍ.

‘‘ຕໂຍ ຈ ສງ຺ຂາຣານໍ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິຍາຕິ ກຕເມສໍ ຕິຓ຺ຓນ຺ນໍ ສງ຺ຂາຣານໍ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິຍາ? ທຸຕິຍຊ຺ຌານໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ວິຕກ຺ກວິຈາຣາ ວຈີສງ຺ຂາຣາ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘາ ໂຫນ຺ຕິ. ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຌານໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ອສ຺ສາສປສ຺ສາສາ ກາຍສງ຺ຂາຣາ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘາ ໂຫນ຺ຕິ. ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘໍ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ສຎ຺ຎາ ຈ ເວທນາ ຈ ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາຣາ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘາ ໂຫນ຺ຕິ. ອິເມສໍ ຕິຓ຺ຓນ຺ນໍ ສງ຺ຂາຣານໍ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິຍາ.

‘‘ໂສຬສຫິ ຎາຓຈຣິຍາຫີຕິ ກຕມາຫິ ໂສຬສຫິ ຎາຓຈຣິຍາຫິ? ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສນາ ຎາຓຈຣິຍາ. ທຸກ຺ຂາ… ອນຕ຺ຕາ… ນິພ຺ພິທາ… ວິຣາຄາ… ນິໂຣຘາ… ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄາ… ວິວຏ຺ຏານຸປສ຺ສນາ ຎາຓຈຣິຍາ. ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ໂຄ ຎາຓຈຣິຍາ. ໂສຕາປຕ຺ຕິຜລສມາປຕ຺ຕິ ຎາຓຈຣິຍາ. ສກທາຄາມິມຄ຺ໂຄ…ເປ… ອຣຫຕ຺ຕຜລສມາປຕ຺ຕິ ຎາຓຈຣິຍາ. ອິມາຫິ ໂສຬສຫິ ຎາຓຈຣິຍາຫິ.

‘‘ນວຫິ ສມາຘິຈຣິຍາຫີຕິ ກຕມາຫິ ນວຫິ ສມາຘິຈຣິຍາຫິ? ປຐມຊ຺ຌານໍ ສມາຘິຈຣິຍາ. ທຸຕິຍຊ຺ຌານໍ…ເປ… ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນສມາປຕ຺ຕິ ສມາຘິຈຣິຍາ. ປຐມຊ຺ຌານປຏິລາຠຕ຺ຖາຍ ວິຕກ຺ໂກ ຈ ວິຈາໂຣ ຈ ປີຕິ ຈ ສຸຂຎ຺ຈ ຈິຕ຺ເຕກຄ຺ຄຕາ ຈ…ເປ… ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນສມາປຕ຺ຕິໍ ປຏິລາຠຕ຺ຖາຍ ວິຕກ຺ໂກ ຈ ວິຈາໂຣ ຈ ປີຕິ ຈ ສຸຂຎ຺ຈ ຈິຕ຺ເຕກຄ຺ຄຕາ ຈ. ອິມາຫິ ນວຫິ ສມາຘິຈຣິຍາຫິ.

‘‘ວສີຕິ ປຎ຺ຈ ວສິໂຍ – ອາວຊ຺ຊນວສີ, ສມາປຊ຺ຊນວສີ, ອຘິຏ຺ຐານວສີ, ວຸຏ຺ຐານວສີ, ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓວສີ. ປຐມຊ຺ຌານໍ ຍຕ຺ຖິຈ຺ຉກໍ ຍທິຈ຺ຉກໍ ຍາວຕິຈ຺ຉກໍ ອາວຊ຺ຊຕິ, ອາວຊ຺ຊນາຍ ທນ຺ຘາຍິຕຕ຺ຕໍ ນຕ຺ຖີຕິ ອາວຊ຺ຊນວສີ. ປຐມຊ຺ຌານໍ ຍຕ຺ຖິຈ຺ຉກໍ ຍທິຈ຺ຉກໍ ຍາວຕິຈ຺ຉກໍ ສມາປຊ຺ຊຕິ, ສມາປຊ຺ຊນາຍ ທນ຺ຘາຍິຕຕ຺ຕໍ ນຕ຺ຖີຕິ ສມາປຊ຺ຊນວສີ…ເປ… ອຘິຏ຺ຐາຕິ ອຘິຏ຺ຐາເນ…ເປ… ວຸຏ຺ຐາຕິ ວຸຏ຺ຐາເນ…ເປ… ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຕິ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓາຍ ທນ຺ຘາຍິຕຕ຺ຕໍ ນຕ຺ຖີຕິ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓວສີ. ທຸຕິຍໍ…ເປ… ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນສມາປຕ຺ຕິໍ ຍຕ຺ຖິຈ຺ຉກໍ ຍທິຈ຺ຉກໍ ຍາວຕິຈ຺ຉກໍ ອາວຊ຺ຊຕິ …ເປ… ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຕິ. ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓາຍ ທນ຺ຘາຍິຕຕ຺ຕໍ ນຕ຺ຖີຕິ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓວສີ. ອິມາ ປຎ຺ຈ ວສິໂຍ’’ຕິ (ປຏິ. ມ. ໑.໘໓).

໘໗໐. ເອຕ຺ຖ ຈ ‘‘ໂສຬສຫິ ຎາຓຈຣິຍາຫີ’’ຕິ ອຸກ຺ກຏ຺ຐນິທ຺ເທໂສ ເອສ. ອນາຄາມິໂນ ປນ ຈຸທ຺ທສຫິ ຎາຓຈຣິຍາຫິ ໂຫຕິ. ຍທິ ເອວໍ ສກທາຄາມິໂນ ທ຺ວາທສຫິ ໂສຕາປນ຺ນສ຺ສ ຈ ທສຫິ ກິໍ ນ ໂຫຕີຕິ? ນ ໂຫຕິ, ສມາຘິປາຣິພນ຺ຘິກສ຺ສ ປຎ຺ຈ ກາມຄຸຓິກຣາຄສ຺ສ ອປ຺ປຫີນຕ຺ຕາ. ເຕສໍ ຫິ ໂສ ອປ຺ປຫີໂນ. ຕສ຺ມາ ສມຖພລໍ ນ ປຣິປຸຓ຺ຓໍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມິໍ ອປຣິປູເຣ ທ຺ວີຫິ ພເລຫິ ສມາປຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ ນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິໍ ພລເວກລ຺ເລນ ສມາປຊ຺ຊິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ. ອນາຄາມິສ຺ສ ປນ ໂສ ປຫີໂນ, ຕສ຺ມາ ເອສ ປຣິປຸຓ຺ຓພໂລ ໂຫຕິ. ປຣິປຸຓ຺ຓພລຕ຺ຕາ ສກ຺ໂກຕິ. ເຕນາຫ ຠຄວາ – ‘‘ນິໂຣຘາ ວຸຏ຺ຐຫນ຺ຕສ຺ສ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນກຸສລໍ ຜລສມາປຕ຺ຕິຍາ ອນນ຺ຕຣປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ (ປຏ຺ຐາ. ໑.໑.໔໑໗). ອິທຎ຺ຫິ ປຏ຺ຐາເນ ມຫາປກຣເຓ ອນາຄາມິໂນວ ນິໂຣຘາ ວຸຏ຺ຐານໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ.

໘໗໑. ກຕ຺ຖ ສມາປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ປຎ຺ຈໂວກາຣຠເວ. ກສ຺ມາ? ອນຸປຸພ຺ພສມາປຕ຺ຕິສພ຺ຠາວໂຕ. ຈຕຸໂວກາຣຠເວ ປນ ປຐມຊ຺ຌານາທີນໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິ ນຕ຺ຖິ. ຕສ຺ມາ ນ ສກ຺ກາ ຕຕ຺ຖ ສມາປຊ຺ຊິຕຸນ຺ຕິ. ເກຈິ ປນ ‘‘ວຕ຺ຖຸສ຺ສ ອຠາວາ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ.

໘໗໒. ກສ຺ມາ ສມາປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ສງ຺ຂາຣານໍ ປວຕ຺ຕິເຠເທ ອຸກ຺ກຓ຺ຐິຕ຺ວາ ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ອຈິຕ຺ຕກາ ຫຸຕ຺ວາ ‘‘ນິໂຣຘໍ ນິພ຺ພານໍ ປຕ຺ວາ ສຸຂໍ ວິຫຣິສ຺ສາມາ’’ຕິ ສມາປຊ຺ຊນ຺ຕິ.

໘໗໓. ກຖຎ຺ຈສ຺ສາ ສມາປຊ຺ຊນໍ ໂຫຕີຕິ ສມຖວິປສ຺ສນາວເສນ ອຸສ຺ສກ຺ກິຕ຺ວາ ກຕປຸພ຺ພກິຈ຺ຈສ຺ສ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ນິໂຣຘຍໂຕ, ເອວມສ຺ສ ສມາປຊ຺ຊນໍ ໂຫຕິ. ໂຍ ຫິ ສມຖວເສເນວ ອຸສ຺ສກ຺ກຕິ, ໂສ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນສມາປຕ຺ຕິໍ ປຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐຕິ. ໂຍ ປນ ວິປສ຺ສນາວເສເນວ ອຸສ຺ສກ຺ກຕິ, ໂສ ຜລສມາປຕ຺ຕິໍ ປຕ຺ວາ ຕິຏ຺ຐຕິ. ໂຍ ປນ ອຸຠຍວເສເນວ ອຸສ຺ສກ຺ກິຕ຺ວາ ປຸພ຺ພກິຈ຺ຈໍ ກຕ຺ວາ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ນິໂຣເຘຕິ, ໂສ ຕໍ ສມາປຊ຺ຊຕີຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ສງ຺ເຂໂປ.

໘໗໔. ອຍໍ ປນ ວິຕ຺ຖາໂຣ – ອິຘ ຠິກ຺ຂຸ ນິໂຣຘໍ ສມາປຊ຺ຊິຕຸກາໂມ ກຕຠຕ຺ຕກິຈ຺ໂຈ ສຸໂຘຕຫຕ຺ຖປາໂທ ວິວິຕ຺ເຕ ໂອກາເສ ສຸປຎ຺ຎຕ຺ຕມ຺ຫິ ອາສເນ ນິສີທຕິ ປລ຺ລງ຺ກໍ ອາຠຸຊິຕ຺ວາ ອຸຊຸໍ ກາຍໍ ປຓິຘາຍ ປຣິມຸຂໍ ສຕິໍ ອຸປຏ຺ຐເປຕ຺ວາ, ໂສ ປຐມໍ ຌານໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ວຸຏ຺ຐາຍ ຕຕ຺ຖ ສງ຺ຂາເຣ ອນິຈ຺ຈໂຕ ທຸກ຺ຂໂຕ ອນຕ຺ຕໂຕ ວິປສ຺ສຕິ.

ວິປສ຺ສນາ ປເນສາ ຕິວິຘາ ໂຫຕິ – ສງ຺ຂາຣປຣິຄຓ຺ຫນກວິປສ຺ສນາ, ຜລສມາປຕ຺ຕິວິປສ຺ສນາ, ນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິວິປສ຺ສນາຕິ. ຕຕ຺ຖ ສງ຺ຂາຣປຣິຄຓ຺ຫນກວິປສ຺ສນາ ມນ຺ທາ ວາ ໂຫຕຸ ຕິກ຺ຂາ ວາ, ມຄ຺ຄສ຺ສ ປທຏ຺ຐານໍ ໂຫຕິເຍວ. ຜລສມາປຕ຺ຕິວິປສ຺ສນາ ຕິກ຺ຂາວ ວຏ຺ຏຕິ ມຄ຺ຄຠາວນາສທິສາ. ນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິວິປສ຺ສນາ ປນ ນາຕິມນ຺ທນາຕິຕິກ຺ຂາ ວຏ຺ຏຕິ. ຕສ຺ມາ ເອສ ນາຕິມນ຺ທາຍ ນາຕິຕິກ຺ຂາຍ ວິປສ຺ສນາຍ ເຕ ສງ຺ຂາເຣ ວິປສ຺ສຕິ.

ຕໂຕ ທຸຕິຍໍ ຌານໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ວຸຏ຺ຐາຍ ຕຕ຺ຖ ສງ຺ຂາເຣ ຕເຖວ ວິປສ຺ສຕິ. ຕໂຕ ຕຕິຍໍ ຌານໍ…ເປ… ຕໂຕ ວິຎ຺ຎາຓຎ຺ຈາຍຕນໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ວຸຏ຺ຐາຍ ຕຕ຺ຖ ສງ຺ຂາເຣ ຕເຖວ ວິປສ຺ສຕິ. ຕຖາ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ວຸຏ຺ຐາຍ ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ປຸພ຺ພກິຈ຺ຈໍ ກໂຣຕິ – ນານາພທ຺ຘອວິໂກປນໍ, ສງ຺ຆປຏິມານນໍ, ສຕ຺ຖຸປກ຺ໂກສນໍ, ອທ຺ຘານປຣິຈ຺ເຉທນ຺ຕິ.

໘໗໕. ຕຕ຺ຖ ນານາພທ຺ຘອວິໂກປນນ຺ຕິ ຍໍ ອິມິນາ ຠິກ຺ຂຸນາ ສທ຺ຘິໍ ເອກາພທ຺ຘໍ ນ ໂຫຕິ, ນານາພທ຺ຘໍ ຫຸຕ຺ວາ ຐິຕໍ ປຕ຺ຕຈີວຣໍ ວາ ມຎ຺ຈປີຐໍ ວາ ນິວາສເຄຫໍ ວາ ອຎ຺ຎໍ ວາ ປນ ກິຎ຺ຈິ ປຣິກ຺ຂາຣຊາຕໍ, ຕໍ ຍຖາ ນ ວິກຸປ຺ປຕິ, ອຄ຺ຄິອຸທກວາຕໂຈຣອຸນ຺ທູຣາທີນໍ ວເສນ ນ ວິນສ຺ສຕິ, ເອວໍ ອຘິຏ຺ຐາຕພ຺ພໍ.

ຕຕ຺ຣິທໍ ອຘິຏ຺ຐານວິຘານໍ ‘‘ອິທຎ຺ຈ ອິທຎ຺ຈ ອິມສ຺ມິໍ ສຕ຺ຕາຫພ຺ຠນ຺ຕເຣ ມາ ອຄ຺ຄິນາ ຌາຍຕຸ, ມາ ອຸທເກນ ວຸຍ຺ຫຕຸ, ມາ ວາເຕນ ວິທ຺ຘໍສຕຸ, ມາ ໂຈເຣຫິ ຫຣິຍຕຸ, ມາ ອຸນ຺ທູຣາທີຫິ ຂຊ຺ຊຕູ’’ຕິ. ເອວໍ ອຘິຏ຺ຐິເຕ ຕໍ ສຕ຺ຕາຫໍ ຕສ຺ສ ນ ໂກຈິ ປຣິສ຺ສໂຍ ໂຫຕິ.

ອນຘິຏ຺ຐຫໂຕ ປນ ອຄ຺ຄິອາທີຫິ ວິນສ຺ສຕິ ມຫານາຄຕ຺ເຖຣສ຺ສ ວິຍ. ເຖໂຣ ກິຣ ມາຕຸອຸປາສິກາຍ ຄາມໍ ປິຓ຺ຑາຍ ປາວິສິ. ອຸປາສິກາ ຍາຄຸໍ ທຕ຺ວາ ອາສນສາລາຍ ນິສີທາເປສິ. ເຖໂຣ ນິໂຣຘໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ນິສີທິ. ຕສ຺ມິໍ ນິສິນ຺ເນ ອາສນສາລາຍ ອຄ຺ຄິນາ ຄຫິຕາຍ ເສສຠິກ຺ຂູ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ນິສິນ຺ນາສນໍ ຄເຫຕ຺ວາ ປລາຍິໍສຸ. ຄາມວາສິກາ ສນ຺ນິປຕິຕ຺ວາ ເຖຣໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ອລສສມໂຓ’’ຕິ ອາຫໍສຸ. ອຄ຺ຄິ ຕິຓເວຓຸກຏ຺ຐານິ ຌາເປຕ຺ວາ ເຖຣໍ ປຣິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ອຏ຺ຐາສິ. ມນຸສ຺ສາ ຆເຏຫິ ອຸທກໍ ອາຫຣິຕ຺ວາ ນິພ຺ພາເປຕ຺ວາ ຉາຣິກໍ ອປເນຕ຺ວາ ປຣິຠຓ຺ຑໍ ກຕ຺ວາ ປຸປ຺ຜານິ ວິກິຣິຕ຺ວາ ນມສ຺ສມານາ ອຏ຺ຐໍສຸ. ເຖໂຣ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນກາລວເສນ ວຸຏ຺ຐາຍ ເຕ ທິສ຺ວາ ‘‘ປາກໂຏມ຺ຫິ ຊາໂຕ’’ຕິ ເວຫາສໍ ອຸປ຺ປຕິຕ຺ວາ ປິຍງ຺ຄຸທີປໍ ອຄມາສິ. ອິທໍ ນານາພທ຺ຘອວິໂກປນໍ ນາມ.

ຍໍ ເອກາພທ຺ຘໍ ໂຫຕິ ນິວາສນປາວຸຣຓໍ ວາ ນິສິນ຺ນາສນໍ ວາ, ຕຕ຺ຖ ວິສຸໍ ອຘິຏ຺ຐານກິຈ຺ຈໍ ນຕ຺ຖິ. ສມາປຕ຺ຕິວເສເນວ ນໍ ຣກ຺ຂຕິ ອາຍສ຺ມໂຕ ສຎ຺ຊີວສ຺ສ ວິຍ. ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ເຈຕໍ ‘‘ອາຍສ຺ມໂຕ ສຎ຺ຊີວສ຺ສ ສມາຘິວິປ຺ຜາຣາ ອິທ຺ຘິ, ອາຍສ຺ມໂຕ ສາຣິປຸຕ຺ຕສ຺ສ ສມາຘິວິປ຺ຜາຣາ ອິທ຺ຘີ’’ຕິ.

໘໗໖. ສງ຺ຆປຏິມານນນ຺ຕິ ສງ຺ຆສ຺ສ ປຏິມານນໍ ອຸທິກ຺ຂນໍ. ຍາວ ເອໂສ ຠິກ຺ຂຸ ອາຄຈ຺ຉຕິ, ຕາວ ສງ຺ຆກມ຺ມສ຺ສ ອກຣຓນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອຕ຺ຖ ຈ ນ ປຏິມານນໍ ເອຕສ຺ສ ປຸພ຺ພກິຈ຺ຈໍ, ປຏິມານນາວຊ຺ຊນໍ ປນ ປຸພ຺ພກິຈ຺ຈໍ. ຕສ຺ມາ ເອວໍ ອາວຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ ‘‘ສເຈ ມຍິ ສຕ຺ຕາຫໍ ນິໂຣຘໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ນິສິນ຺ເນ ສງ຺ໂຆ ອຸຕ຺ຕິກມ຺ມາທີສຸ ກິຎ຺ຈິເທວ ກມ຺ມໍ ກຕ຺ຕຸກາໂມ ໂຫຕິ, ຍາວ ມໍ ໂກຈິ ຠິກ຺ຂຸ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ນ ປກ຺ໂກສຕິ, ຕາວເທວ ວຸຏ຺ຐຫິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ເອວໍ ກຕ຺ວາ ສມາປນ຺ໂນ ຫິ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ວຸຏ຺ຐາຕິເຍວ.

ໂຍ ປນ ເອວໍ ນ ກໂຣຕິ, ສງ຺ໂຆ ຈ ສນ຺ນິປຕິຕ຺ວາ ຕໍ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ ‘‘ອສຸໂກ ຠິກ຺ຂຸ ກຸຫິ’’ນ຺ຕິ ‘‘ນິໂຣຘສມາປນ຺ໂນ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ສງ຺ໂຆ ກຎ຺ຈິ ຠິກ຺ຂຸໍ ເປເສຕິ ‘‘ຄຈ຺ຉ ນໍ ສງ຺ຆສ຺ສ ວຈເນນ ປກ຺ໂກສາຫີ’’ຕິ. ອຖສ຺ສ ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ສວນູປຈາເຣ ຐຕ຺ວາ ‘‘ສງ຺ໂຆ ຕໍ ອາວຸໂສ ປຏິມາເນຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕມຕ຺ເຕວ ວຸຏ຺ຐານໍ ໂຫຕິ. ເອວໍ ຄຣຸກາ ຫິ ສງ຺ຆສ຺ສ ອາຓາ ນາມ. ຕສ຺ມາ ຕໍ ອາວຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຍຖາ ສຍເມວ ວຸຏ຺ຐາຕິ, ເອວໍ ສມາປຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ.

໘໗໗. ສຕ຺ຖຸປກ຺ໂກສນນ຺ຕິ ອິຘາປິ ສຕ຺ຖຸປກ຺ໂກສນາວຊ຺ຊນເມວ ອິມສ຺ສ ກິຈ຺ຈໍ. ຕສ຺ມາ ຕມ຺ປິ ເອວໍ ອາວຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ ‘‘ສເຈ ມຍິ ສຕ຺ຕາຫໍ ນິໂຣຘໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ນິສິນ຺ເນ ສຕ຺ຖາ ໂອຕິຓ຺ຓວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ສິກ຺ຂາປທໍ ວາ ປຎ຺ຎເປຕິ, ຕຖາຣູປາຍ ວາ ອຕ຺ຖຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຘມ຺ມໍ ເທເສຕິ, ຍາວ ມໍ ໂກຈິ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ນ ປກ຺ໂກສຕິ, ຕາວເທວ ວຸຏ຺ຐຫິສ຺ສາມີ’’ຕິ. ເອວໍ ກຕ຺ວາ ນິສິນ຺ໂນ ຫິ ຕສ຺ມິໍ ສມເຍ ວຸຏ຺ຐາຕິເຍວ.

ໂຍ ປນ ເອວໍ ນ ກໂຣຕິ, ສຕ຺ຖາ ຈ ສງ຺ເຆ ສນ຺ນິປຕິເຕ ຕໍ ອປສ຺ສນ຺ໂຕ ‘‘ອສຸໂກ ຠິກ຺ຂຸ ກຸຫິ’’ນ຺ຕິ ‘‘ນິໂຣຘສມາປນ຺ໂນ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ກຎ຺ຈິ ຠິກ຺ຂຸໍ ເປເສຕິ ‘‘ຄຈ຺ຉ ນໍ ມມ ວຈເນນ ປກ຺ໂກສາ’’ຕິ. ອຖສ຺ສ ເຕນ ຠິກ຺ຂຸນາ ສວນູປຈາເຣ ຐຕ຺ວາ ‘‘ສຕ຺ຖາ ອາຍສ຺ມນ຺ຕໍ ອາມນ຺ເຕຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕມຕ຺ເຕວ ວຸຏ຺ຐານໍ ໂຫຕິ. ເອວໍ ຄຣຸກໍ ຫິ ສຕ຺ຖຸປກ຺ໂກສນໍ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ອາວຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຍຖາ ສຍເມວ ວຸຏ຺ຐາຕິ, ເອວໍ ສມາປຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ.

໘໗໘. ອທ຺ຘານປຣິຈ຺ເຉໂທຕິ ຊີວິຕທ຺ຘານສ຺ສ ປຣິຈ຺ເຉໂທ. ອິມິນາ ຠິກ຺ຂຸນາ ອທ຺ຘານປຣິຈ຺ເຉເທ ສຸກຸສເລນ ຠວິຕພ຺ພໍ. ອຕ຺ຕໂນ ‘‘ອາຍຸສງ຺ຂາຣາ ສຕ຺ຕາຫໍ ປວຕ຺ຕິສ຺ສນ຺ຕິ ນ ປວຕ຺ຕິສ຺ສນ຺ຕີ’’ຕິ ອາວຊ຺ຊິຕ຺ວາວ ສມາປຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ. ສເຈ ຫິ ສຕ຺ຕາຫພ຺ຠນ຺ຕເຣ ນິຣຸຊ຺ຌນເກ ອາຍຸສງ຺ຂາເຣ ອນາວຊ຺ຊິຕ຺ວາວ ສມາປຊ຺ຊຕິ, ນາສ຺ສ ນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິ ມຣຓໍ ປຏິພາຫິຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ. ອນ຺ໂຕນິໂຣເຘ ມຣຓສ຺ສ ນຕ຺ຖິຕາຍ ອນ຺ຕຣາວ ສມາປຕ຺ຕິໂຕ ວຸຏ຺ຐາຕິ. ຕສ຺ມາ ເອຕໍ ອາວຊ຺ຊິຕ຺ວາວ ສມາປຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ. ອວເສສໍ ຫິ ອນາວຊ຺ຊິຕຸມ຺ປິ ວຏ຺ຏຕິ. ອິທໍ ປນ ອາວຊ຺ຊິຕພ຺ພເມວາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໘໗໙. ໂສ ເອວໍ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ວຸຏ຺ຐາຍ ອິມໍ ປຸພ຺ພກິຈ຺ຈໍ ກຕ຺ວາ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ສມາປຊ຺ຊຕິ. ອເຖກໍ ວາ ທ຺ເວ ວາ ຈິຕ຺ຕວາເຣ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ອຈິຕ຺ຕໂກ ໂຫຕິ, ນິໂຣຘໍ ຜຸສຕິ. ກສ຺ມາ ປນສ຺ສ ທ຺ວິນ຺ນໍ ຈິຕ຺ຕານໍ ອຸປຣິຈິຕ຺ຕານິ ນ ປວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ? ນິໂຣຘສ຺ສ ປໂຍຄຕ຺ຕາ. ອິທຎ຺ຫິ ອິມສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ທ຺ເວ ສມຖວິປສ຺ສນາຘມ຺ເມ ຍຸຄນທ຺ເຘ ກຕ຺ວາ ອຏ຺ຐ ສມາປຕ຺ຕິອາໂຣຫນໍ ອນຸປຸພ຺ພນິໂຣຘສ຺ສ ປໂຍໂຄ, ນ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນສມາປຕ຺ຕິຍາຕິ ນິໂຣຘສ຺ສ ປໂຍຄຕ຺ຕາ ທ຺ວິນ຺ນໍ ຈິຕ຺ຕານໍ ອຸປຣິ ນ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ.

ໂຍ ປນ ຠິກ຺ຂຸ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕນໂຕ ວຸຏ຺ຐາຍ ອິທໍ ປຸພ຺ພກິຈ຺ຈໍ ອກຕ຺ວາ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ສມາປຊ຺ຊຕິ, ໂສ ປຣໂຕ ອຈິຕ຺ຕໂກ ຠວິຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ປຏິນິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ປຸນ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕເນເຍວ ປຕິຏ຺ຐາຕິ. ມຄ຺ຄໍ ອຄຕປຸພ຺ພປຸຣິສູປມາ ເຈຕ຺ຖ ວຕ຺ຕພ຺ພາ –

ເອໂກ ກິຣ ປຸຣິໂສ ເອກໍ ມຄ຺ຄໍ ອຄຕປຸພ຺ໂພ ອນ຺ຕຣາ ອຸທກກນ຺ທຣໍ ວາ ຄມ຺ຠີຣໍ ອຸທກຈິກ຺ຂລ຺ລໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ຐປິຕໍ ຈຓ຺ຑາຕປສນ຺ຕຕ຺ຕປາສາຓໍ ວາ ອາຄມ຺ມ ຕໍ ນິວາສນປາວຸຣຓໍ ອສຓ຺ຐເປຕ຺ວາວ ກນ຺ທຣໍ ໂອຣູຬ຺ໂຫ ປຣິກ຺ຂາຣເຕມນຠເຍນ ປຸນເທວ ຕີເຣ ປຕິຏ຺ຐາຕິ. ປາສາຓໍ ອກ຺ກມິຕ຺ວາປິ ສນ຺ຕຕ຺ຕປາໂທ ປຸນເທວ ໂອຣຠາເຄ ປຕິຏ຺ຐາຕິ. ຕຕ຺ຖ ຍຖາ ໂສ ປຸຣິໂສ ອສຓ຺ຐປິຕນິວາສນປາວຸຣຓຕ຺ຕາ ກນ຺ທຣໍ ໂອຕິຓ຺ຓມຕ຺ໂຕວ, ຕຕ຺ຕປາສາຓໍ ອກ຺ກນ຺ຕມຕ຺ໂຕ ເອວ ຈ ປຏິນິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ໂອຣໂຕວ ປຕິຏ຺ຐາຕິ, ເອວໍ ໂຍຄາວຈໂຣປິ ປຸພ຺ພກິຈ຺ຈສ຺ສ ອກຕຕ຺ຕາ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ສມາປນ຺ນມຕ຺ໂຕວ ປຏິນິວຕ຺ຕິຕ຺ວາ ອາກິຎ຺ຈຎ຺ຎາຍຕເນ ປຕິຏ຺ຐາຕິ.

ຍຖາ ປນ ປຸພ຺ເພປິ ຕໍ ມຄ຺ຄໍ ຄຕປຸພ຺ພປຸຣິໂສ ຕໍ ຐານໍ ອາຄມ຺ມ ເອກໍ ສາຏກໍ ທຬ຺ຫໍ ນິວາເສຕ຺ວາ ອປຣໍ ຫຕ຺ເຖນ ຄເຫຕ຺ວາ ກນ຺ທຣໍ ອຸຕ຺ຕຣິຕ຺ວາ ຕຕ຺ຕປາສາຓໍ ວາ ອກ຺ກນ຺ຕມຕ຺ຕກເມວ ກຣິຕ຺ວາ ປຣໂຕ ຄຈ຺ຉຕິ, ເອວເມວໍ ກຕປຸພ຺ພກິຈ຺ໂຈ ຠິກ຺ຂຸ ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນໍ ສມາປຊ຺ຊິຕ຺ວາວ ປຣໂຕ ອຈິຕ຺ຕໂກ ຫຸຕ຺ວາ ນິໂຣຘໍ ຜຸສິຕ຺ວາ ວິຫຣຕິ.

໘໘໐. ກຖໍ ຐານນ຺ຕິ ເອວໍ ສມາປນ຺ນາຍ ປນສ຺ສາ ກາລປຣິຈ຺ເຉທວເສນ ເຈວ ອນ຺ຕຣາອາຍຸກ຺ຂຍສງ຺ຆປຏິມານນສຕ຺ຖຸປກ຺ໂກສນາຠາເວນ ຈ ຐານໍ ໂຫຕິ.

໘໘໑. ກຖໍ ວຸຏ຺ຐານນ຺ຕິ ອນາຄາມິສ຺ສ ອນາຄາມິຜລຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ, ອຣຫໂຕ ອຣຫຕ຺ຕຜລຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາຕິ ເອວໍ ທ຺ເວຘາ ວຸຏ຺ຐານໍ ໂຫຕິ.

໘໘໒. ວຸຏ຺ຐິຕສ຺ສ ກິໍນິນ຺ນໍ ຈິຕ຺ຕໍ ໂຫຕີຕິ ນິພ຺ພານນິນ຺ນໍ. ວຸຕ຺ຕໍ ເຫຕໍ ‘‘ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິຍາ ວຸຏ຺ຐິຕສ຺ສ ໂຂ, ອາວຸໂສ ວິສາຂ, ຠິກ຺ຂຸໂນ ວິເວກນິນ຺ນໍ ຈິຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ ວິເວກໂປຓໍ ວິເວກປພ຺ຠາຣ’’ນ຺ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໔໖໔).

໘໘໓. ມຕສ຺ສ ຈ ສມາປນ຺ນສ຺ສ ຈ ໂກ ວິເສໂສຕິ ອຍມ຺ປິ ອຕ຺ໂຖ ສຸຕ຺ເຕ ວຸຕ຺ໂຕເຍວ. ຍຖາຫ – ‘‘ຍ຺ວາຍໍ, ອາວຸໂສ, ມໂຕ ກາລງ຺ກໂຕ, ຕສ຺ສ ກາຍສງ຺ຂາຣາ ນິຣຸທ຺ຘາ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘາ, ວຈີສງ຺ຂາຣາ… ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາຣາ ນິຣຸທ຺ຘາ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘາ, ອາຍຸ ປຣິກ຺ຂີໂຓ, ອຸສ຺ມາ ວູປສນ຺ຕາ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ປຣິຠິນ຺ນານິ. ໂຍ ຈາຍໍ ຠິກ຺ຂຸ ສຎ຺ຎາເວທຍິຕນິໂຣຘໍ ສມາປນ຺ໂນ, ຕສ຺ສປິ ກາຍສງ຺ຂາຣາ ນິຣຸທ຺ຘາ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘາ, ວຈີສງ຺ຂາຣາ… ຈິຕ຺ຕສງ຺ຂາຣາ ນິຣຸທ຺ຘາ ປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘາ, ອາຍຸ ອປຣິກ຺ຂີໂຓ, ອຸສ຺ມາ ອວູປສນ຺ຕາ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ອປຣິຠິນ຺ນານີ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໔໕໗).

໘໘໔. ນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິ ສງ຺ຂຕາຕິອາທິປຸຈ຺ຉາຍໍ ປນ ສງ຺ຂຕາຕິປິ ອສງ຺ຂຕາຕິປິ ໂລກິຍາຕິປິ ໂລກຸຕ຺ຕຣາຕິປິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພາ. ກສ຺ມາ? ສຠາວໂຕ ນຕ຺ຖິຕາຍ. ຍສ຺ມາ ປນສ຺ສາ ສມາປຊ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ ວເສນ ສມາປນ຺ນາ ນາມ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ນິປ຺ຜນ຺ນາຕິ ວຕ຺ຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ, ໂນ ອນິປ຺ຜນ຺ນາ.

ອິຕິ ສນ຺ຕໍ ສມາປຕ຺ຕິໍ, ອິມໍ ອຣິຍນິເສວິຕໍ;

ທິຏ຺ເຐວ ຘມ຺ເມ ນິພ຺ພານມິຕິສງ຺ຂໍ ອຸປາຄຕໍ;

ຠາເວຕ຺ວາ ອຣິຍໍ ປຎ຺ຎໍ, ສມາປຊ຺ຊນ຺ຕິ ປຓ຺ຑິຕາ.

ຍສ຺ມາ ຕສ຺ມາ ອິມິສ຺ສາປິ, ສມາປຕ຺ຕິສມຕ຺ຖຕາ;

ອຣິຍມຄ຺ເຄສຸ ປຎ຺ຎາຍ, ອານິສໍໂສຕິ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ.

ອາຫຸເນຍ຺ຍຠາວາທິສິທ຺ຘິກຖາ

໘໘໕. ອາຫຸເນຍ຺ຍຠາວາທິສິທ຺ຘີຕິ ນ ເກວລຎ຺ຈ ນິໂຣຘສມາປຕ຺ຕິຍາ ສມາປຊ຺ຊນສມຕ຺ຖຕາວ, ອຍໍ ປນ ອາຫຸເນຍ຺ຍຠາວາທິສິທ຺ຘິປິ ອິມິສ຺ສາ ໂລກຸຕ຺ຕຣປຎ຺ຎາຠາວນາຍ ອານິສໍໂສຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອວິເສເສນ ຫິ ຈຕຸພ຺ພິຘາຍປິ ເອຕິສ຺ສາ ຠາວິຕຕ຺ຕາ ຠາວິຕປຎ຺ໂຎ ປຸຄ຺ຄໂລ ສເທວກສ຺ສ ໂລກສ຺ສ ອາຫຸເນຍ຺ໂຍ ໂຫຕິ ປາຫຸເນຍ຺ໂຍ ທກ຺ຂິເຓຍ຺ໂຍ ອຎ຺ຊລີກຣຓີໂຍ ອນຸຕ຺ຕຣໍ ປຸຎ຺ຎກ຺ເຂຕ຺ຕໍ ໂລກສ຺ສ.

໘໘໖. ວິເສສໂຕ ປເນຕ຺ຖ ປຐມມຄ຺ຄປຎ຺ຎໍ ຕາວ ຠາເວຕ຺ວາ ມນ຺ທາຍ ວິປສ຺ສນາຍ ອາຄໂຕ ມຸທິນ຺ທ຺ຣິໂຍປິ ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸປຣໂມ ນາມ ໂຫຕິ, ສຕ຺ຕສຸຄຕິຠເວ ສໍສຣິຕ຺ວາ ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕໍ ກໂຣຕິ. ມຊ຺ຌິມາຍ ວິປສ຺ສນາຍ ອາຄໂຕ ມຊ຺ຌິມິນ຺ທ຺ຣິໂຍ ໂກລໍໂກໂລ ນາມ ໂຫຕິ, ທ຺ເວ ວາ ຕີຓິ ວາ ກຸລານິ ສນ຺ຘາວິຕ຺ວາ ສໍສຣິຕ຺ວາ ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕໍ ກໂຣຕິ. ຕິກ຺ຂາຍ ວິປສ຺ສນາຍ ອາຄໂຕ ຕິກ຺ຂິນ຺ທ຺ຣິໂຍ ເອກພີຊີ ນາມ ໂຫຕິ, ເອກຎ຺ເຎວ ມານຸສກໍ ຠວໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕ຺ວາ ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕໍ ກໂຣຕິ.

໘໘໗. ທຸຕິຍມຄ຺ຄປຎ຺ຎໍ ຠາເວຕ຺ວາ ສກທາຄາມີ ນາມ ໂຫຕິ, ສກິເທວ ອິມໍ ໂລກໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕໍ ກໂຣຕິ.

໘໘໘. ຕຕິຍມຄ຺ຄປຎ຺ຎໍ ຠາເວຕ຺ວາ ອນາຄາມີ ນາມ ໂຫຕິ. ໂສ ອິນ຺ທ຺ຣິຍເວມຕ຺ຕຕາວເສນ ອນ຺ຕຣາປຣິນິພ຺ພາຍີ, ອຸປຫຈ຺ຈປຣິນິພ຺ພາຍີ, ອສງ຺ຂາຣປຣິນິພ຺ພາຍີ, ສສງ຺ຂາຣປຣິນິພ຺ພາຍີ, ອຸທ຺ຘໍໂສໂຕ ອກນິຏ຺ຐຄາມີຕິ ປຎ຺ຈຘາ. ອິຘ ວິຫາຍນິຏ຺ໂຐ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ອນ຺ຕຣາປຣິນິພ຺ພາຍີຕິ ຍຕ຺ຖ ກຕ຺ຖຈິ ສຸທ຺ຘາວາສຠເວ ອຸປປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ອາຍຸເວມຊ຺ຌໍ ອປ຺ປຕ຺ວາວ ປຣິນິພ຺ພາຍຕິ. ອຸປຫຈ຺ຈປຣິນິພ຺ພາຍີຕິ ອາຍຸເວມຊ຺ຌໍ ອຕິກ຺ກມິຕ຺ວາ ປຣິນິພ຺ພາຍຕິ. ອສງ຺ຂາຣປຣິນິພ຺ພາຍີຕິ ອສງ຺ຂາເຣນ ອປ຺ປໂຍເຄນ ອຸປຣິມຄ຺ຄໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕິ. ສສງ຺ຂາຣປຣິນິພ຺ພາຍີຕິ ສສງ຺ຂາເຣນ ສປ຺ປໂຍເຄນ ອຸປຣິມຄ຺ຄໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕິ. ອຸທ຺ຘໍໂສໂຕ ອກນິຏ຺ຐຄາມີຕິ ຍຕ຺ຖຸປປນ຺ໂນ, ຕໂຕ ອຸທ຺ຘໍ ຍາວ ອກນິຏ຺ຐຠວາ ອາຣຸຍ຺ຫ ຕຕ຺ຖ ປຣິນິພ຺ພາຍຕິ.

໘໘໙. ຈຕຸຕ຺ຖມຄ຺ຄປຎ຺ຎໍ ຠາເວຕ຺ວາ ໂກຈິ ສທ຺ຘາວິມຸຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ໂກຈິ ປຎ຺ຎາວິມຸຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ໂກຈິ ອຸຠໂຕຠາຄວິມຸຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ໂກຈິ ເຕວິຊ຺ໂຊ, ໂກຈິ ຉຬຠິຎ຺ໂຎ, ໂກຈິ ປຏິສມ຺ຠິທປ຺ປເຠທປ຺ປຕ຺ໂຕ ມຫາຂີຓາສໂວ. ຍໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ປເນສ ຕໍ ຊຏໍ ວິຊເຏຕິ ນາມ. ຜລກ຺ຂເຓ ວິຊຏິຕຊໂຏ ສເທວກສ຺ສ ໂລກສ຺ສ ອຄ຺ຄທກ຺ຂິເຓຍ຺ໂຍ ໂຫຕີ’’ຕິ.

ເອວໍ ອເນການິສໍສາ, ອຣິຍປຎ຺ຎາຍ ຠາວນາ;

ຍສ຺ມາ ຕສ຺ມາ ກເຣຍ຺ຍາຖ, ຣຕິໍ ຕຕ຺ຖ ວິຈກ຺ຂໂຓ.

໘໙໐. ເອຕ຺ຕາວຕາ ຈ –

ສີເລ ປຕິຏ຺ຐາຍ ນໂຣ ສປຎ຺ໂຎ, ຈິຕ຺ຕໍ ປຎ຺ຎຎ຺ຈ ຠາວຍໍ;

ອາຕາປີ ນິປໂກ ຠິກ຺ຂຸ, ໂສ ອິມໍ ວິຊຏເຍ ຊຏນ຺ຕິ. –

ອິມິສ຺ສາ ຄາຖາຍ ສີລສມາຘິປຎ຺ຎາມຸເຂນ ເທສິເຕ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ ສານິສໍສາ ປຎ຺ຎາຠາວນາ ປຣິທີປິຕາ ໂຫຕີຕິ.

ອິຕິ ສາຘຸຊນປາໂມຊ຺ຊຕ຺ຖາຍ ກເຕ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ

ປຎ຺ຎາຠາວນາຘິກາເຣ

ປຎ຺ຎາຠາວນານິສໍສນິທ຺ເທໂສ ນາມ

ເຕວີສຕິໂມ ປຣິຈ຺ເຉໂທ.

ນິຄມນກຖາ

໘໙໑. ເອຕ຺ຕາວຕາ ຈ –

‘‘ສີເລ ປຕິຏ຺ຐາຍ ນໂຣ ສປຎ຺ໂຎ, ຈິຕ຺ຕໍ ປຎ຺ຎຎ຺ຈ ຠາວຍໍ;

ອາຕາປີ ນິປໂກ ຠິກ຺ຂຸ, ໂສ ອິມໍ ວິຊຏເຍ ຊຏ’’ນ຺ຕິ. –

ອິມໍ ຄາຖໍ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຍທໂວຈຸມ຺ຫ –

‘‘ອິມິສ຺ສາ ທານິ ຄາຖາຍ, ກຖິຕາຍ ມເຫສິນາ;

ວຓ຺ຓຍນ຺ໂຕ ຍຖາຠູຕໍ, ອຕ຺ຖໍ ສີລາທິເຠທນໍ.

‘‘ສຸທຸລ຺ລຠໍ ລຠິຕ຺ວານ, ປພ຺ພຊ຺ຊໍ ຊິນສາສເນ;

ສີລາທິສງ຺ຄຫໍ ເຂມໍ, ອຸຊຸໍ ມຄ຺ຄໍ ວິສຸທ຺ຘິຍາ.

‘‘ຍຖາຠູຕໍ ອຊານນ຺ຕາ, ສຸທ຺ຘິກາມາປິ ເຍ ອິຘ;

ວິສຸທ຺ຘິໍ ນາຘິຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ວາຍມນ຺ຕາປິ ໂຍຄິໂນ.

‘‘ເຕສໍ ປາໂມຊ຺ຊກຣຓໍ, ສຸວິສຸທ຺ຘວິນິຈ຺ຉຍໍ;

ມຫາວິຫາຣວາສີນໍ, ເທສນານຍນິສ຺ສິຕໍ.

‘‘ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ຄໍ ຠາສິສ຺ສໍ, ຕໍ ເມ ສກ຺ກຈ຺ຈ ຠາສໂຕ;

ວິສຸທ຺ຘິກາມາ ສພ຺ເພປິ, ນິສາມຍຖ ສາຘໂວ’’ຕິ.

ສ຺ວາຍໍ ຠາສິໂຕ ໂຫຕິ.

໘໙໒. ຕຕ຺ຖ ຈ –

ເຕສໍ ສີລາທິເຠທານໍ, ອຕ຺ຖານໍ ໂຍ ວິນິຈ຺ຉໂຍ;

ປຎ຺ຈນ຺ນມ຺ປິ ນິກາຍານໍ, ວຸຕ຺ໂຕ ອຏ຺ຐກຖານເຍ.

ສມາຫຣິຕ຺ວາ ຕໍ ສພ຺ພໍ, ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ສນິຈ຺ຉໂຍ;

ສພ຺ພສງ຺ກຣໂທເສຫິ, ມຸຕ຺ໂຕ ຍສ຺ມາ ປກາສິໂຕ.

ຕສ຺ມາ ວິສຸທ຺ຘິກາເມຫິ, ສຸທ຺ຘປຎ຺ເຎຫິ ໂຍຄິຫິ;

ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ເຄ ເອຕສ຺ມິໍ, ກຣຓີໂຍວ ອາທໂຣຕິ.

໘໙໓. ວິຠຊ຺ຊວາທິເສຏ຺ຐານໍ, ເຖຣິຍານໍ ຍສສ຺ສິນໍ;

ມຫາວິຫາຣວາສີນໍ, ວໍສຊສ຺ສ ວິຠາວິໂນ.

ຠທນ຺ຕສງ຺ຆປາລສ຺ສ, ສຸຈິສລ຺ເລຂວຸຕ຺ຕິໂນ;

ວິນຍາຈາຣຍຸຕ຺ຕສ຺ສ, ຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ປຏິປຕ຺ຕິຍໍ.

ຂນ຺ຕິໂສຣຈ຺ຈເມຕ຺ຕາທິ-ຄຸຓຠູສິຕເຈຕໂສ;

ອຊ຺ເຌສນໍ ຄເຫຕ຺ວານ, ກໂຣນ຺ເຕນ ອິມໍ ມຍາ.

ສທ຺ຘມ຺ມຏ຺ຐິຕິກາເມນ, ໂຍ ປຕ຺ໂຕ ປຸຎ຺ຎສຎ຺ຈໂຍ;

ຕສ຺ສ ເຕເຊນ ສພ຺ເພປິ, ສຸຂເມຘນ຺ຕຸ ປາຓິໂນ.

໘໙໔. ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ໂຄ ເອໂສ ຈ, ອນ຺ຕຣາຍໍ ວິນາ ອິຘ;

ນິຏ຺ຐິໂຕ ອຏ຺ຐປຎ຺ຎາສ-ຠາຓວາຣາຍ ປາຬິຍາ.

ຍຖາ ຕເຖວ ໂລກສ຺ສ, ສພ຺ເພ ກລ຺ຍາຓນິສ຺ສິຕາ;

ອນນ຺ຕຣາຍາ ອິຊ຺ຌນ຺ຕຸ, ສີຆໍ ສີຆໍ ມໂນຣຖາຕິ.

໘໙໕. ປຣມ ວິສຸທ຺ຘ ສທ຺ຘາ ພຸທ຺ຘິ ວີຣິຍ ປຏິມຓ຺ຑິເຕນ ສີລາຈາຣຊ຺ຊວ ມທ຺ທວາທິຄຸຓສມຸທຍສມຸທິເຕນ ສກສມຍ ສມຍນ຺ຕຣຄຫນຊ຺ໂຌຄາຫຓສມຕ຺ເຖນ ປຎ຺ຎາເວຍ຺ຍຕ຺ຕິຍສມນ຺ນາຄເຕນ ຕິປິຏກປຣິຍຕ຺ຕິເຠເທ ສາຏ຺ຐກເຖ ສຕ຺ຖຸສາສເນ ອປ຺ປຏິຫຕຎາຓປ຺ປຠາເວນ ມຫາເວຍ຺ຍາກຣເຓນ ກຣຓສມ຺ປຕ຺ຕິຊນິຕສຸຂວິນິຄ຺ຄຕມຘຸໂຣທາຣວຈນລາວຓ຺ຓຍຸຕ຺ເຕນ ຍຸຕ຺ຕມຸຕ຺ຕວາທິນາ ວາທີວເຣນ ມຫາກວິນາ ຉຬຠິຎ຺ຎາປຏິສມ຺ຠິທາທິ ເຠທຄຸຓປຏິມຓ຺ຑິເຕ ອຸຕ຺ຕຣິມນຸສ຺ສຘມ຺ເມ ອປ຺ປຏິຫຕພຸທ຺ຘີນໍ ເຖຣວໍສປ຺ປທີປານໍ ເຖຣານໍ ມຫາວິຫາຣວາສີນໍ ວໍສາລງ຺ກາຣຠູເຕນ ວິປຸລວິສຸທ຺ຘພຸທ຺ຘິນາ ພຸທ຺ຘໂຆໂສຕິ ຄຣູຫິ ຄຫິຕນາມເຘຍ຺ເຍນ ເຖເຣນ ມຸທນ຺ຕເຂທກວຕ຺ຕພ຺ເພນ ກໂຕ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ໂຄ ນາມ.

໘໙໖. ຕາວ ຕິຏ຺ຐຕຸ ໂລກສ຺ມິໍ, ໂລກນິຕ຺ຖຣເຓສິນໍ;

ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ກຸລປຸຕ຺ຕານໍ, ນຍໍ ສີລາທິສຸທ຺ຘິຍາ.

ຍາວ ພຸທ຺ໂຘຕິ ນາມມ຺ປິ, ສຸທ຺ຘຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຕາທິໂນ;

ໂລກມ຺ຫິ ໂລກເຊຏ຺ຐສ຺ສ, ປວຕ຺ຕຕິ ມເຫສິໂນຕິ.

ອິຕິ ສາຘຸຊນປາໂມຊ຺ຊຕ຺ຖາຍ ກຕາ ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ຄກຖາ,

ປາຬິຄຓນາຍ ປນ ສາ ອຏ຺ຐປຎ຺ຎາສຠາຓວາຣາ ໂຫຕີຕິ.

ວິສຸທ຺ຘິມຄ຺ຄປກຣຓໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ.