໒໒. ຎາຓທສ຺ສນວິສຸທ຺ຘິນິທ຺ເທໂສ

ປຐມມຄ຺ຄຎາຓກຖາ

໘໐໖. ອິໂຕ ປຣໍ ໂຄຕ຺ຣຠຸຎາຓໍ ໂຫຕິ, ຕໍ ມຄ຺ຄສ຺ສ ອາວຊ຺ຊນຏ຺ຐານິຍຕ຺ຕາ ເນວ ປຏິປທາຎາຓທສ຺ສນວິສຸທ຺ຘິໍ ນ ຎາຓທສ຺ສນວິສຸທ຺ຘິໍ ຠຊຕິ, ອນ຺ຕຣາ ອພ຺ໂພຫາຣິກເມວ ໂຫຕິ. ວິປສ຺ສນາໂສເຕ ປຕິຕຕ຺ຕາ ປນ ວິປສ຺ສນາຕິ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕິ. ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ໂຄ ສກທາຄາມິມຄ຺ໂຄ ອນາຄາມິມຄ຺ໂຄ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ໂຄຕິ ອິເມສຸ ປນ ຈຕູສຸ ມຄ຺ເຄສຸ ຎາຓໍ ຎາຓທສ຺ສນວິສຸທ຺ຘິ ນາມ.

ຕຕ຺ຖ ປຐມມຄ຺ຄຎາຓໍ ຕາວ ສມ຺ປາເທຕຸກາເມນ ອຎ຺ຎໍ ກິຎ຺ຈິ ກາຕພ຺ພໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ຍຎ຺ຫິ ອເນນ ກາຕພ຺ພໍ ສິຍາ, ຕໍ ອນຸໂລມາວສານໍ ວິປສ຺ສນໍ ອຸປ຺ປາເທນ຺ເຕນ ກຕເມວ. ເອວໍ ອຸປ຺ປນ຺ນອນຸໂລມຎາຓສ຺ສ ປນສ຺ສ ເຕຫິ ຕີຫິປິ ອນຸໂລມຎາເຓຫິ ອຕ຺ຕໂນ ພລານຸຣູເປນ ຖູລຖູເລ ສຈ຺ຈປຏິຈ຺ຉາທເກ ຕມມ຺ຫິ ອນ຺ຕຣຘາປິເຕ ສພ຺ພສງ຺ຂາຣຄເຕສຸ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ປກ຺ຂນ຺ທຕິ, ນ ສນ຺ຕິຏ຺ຐຕິ, ນາຘິມຸຈ຺ຈຕິ, ນ ສຊ຺ຊຕິ, ນ ລຄ຺ຄຕິ, ນ ພຊ຺ຌຕິ. ປທຸມປລາສໂຕ ອຸທກໍ ວິຍ ປຕິລີຍຕິ ປຕິກຸຏຕິ ປຕິວຕ຺ຕຕິ. ສພ຺ພໍ ນິມິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓມ຺ປິ ສພ຺ພໍ ປວຕ຺ຕາຣມ຺ມຓມ຺ປິ ປລິໂພຘໂຕ ອຸປຏ຺ຐາຕິ. ອຖສ຺ສ ສພ຺ພສ຺ມິໍ ນິມິຕ຺ຕປວຕ຺ຕາຣມ຺ມເຓ ປລິໂພຘໂຕ ອຸປຏ຺ຐິເຕ ອນຸໂລມຎາຓສ຺ສ ອາເສວນນ຺ເຕ ອນິມິຕ຺ຕໍ ອປ຺ປວຕ຺ຕໍ ວິສງ຺ຂາຣໍ ນິໂຣຘໍ ນິພ຺ພານໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ກຸຣຸມານໍ ປຸຖຸຊ຺ຊນໂຄຕ຺ຕໍ ປຸຖຸຊ຺ຊນສງ຺ຂໍ ປຸຖຸຊ຺ຊນຠູມິໍ ອຕິກ຺ກມມານໍ ອຣິຍໂຄຕ຺ຕໍ ອຣິຍສງ຺ຂໍ ອຣິຍຠູມິໍ ໂອກ຺ກມມານໍ ນິພ຺ພານາຣມ຺ມເຓ ປຐມາວຏ຺ຏນປຐມາໂຠຄປຐມສມນ຺ນາຫາຣຠູຕໍ ມຄ຺ຄສ຺ສ ອນນ຺ຕຣສມນນ຺ຕຣາເສວນອຸປນິສ຺ສຍນຕ຺ຖິວິຄຕວເສນ ຉຫິ ອາກາເຣຫິ ປຈ຺ຈຍຠາວໍ ສາຘຍມານໍ ສິຂາປ຺ປຕ຺ຕໍ ວິປສ຺ສນາຍ ມຸທ຺ຘຠູຕໍ ອປຸນຣາວຏ຺ຏກໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ໂຄຕ຺ຣຠຸຎາຓໍ.

ຍໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ –

‘‘ກຖໍ ພຫິທ຺ຘາ ວຸຏ຺ຐານວິວຏ຺ຏເນ ປຎ຺ຎາ ໂຄຕ຺ຣຠຸຎາຓໍ? ອຸປ຺ປາທໍ ອຠິຠຸຍ຺ຍຕີຕິ ໂຄຕ຺ຣຠຸ. ປວຕ຺ຕໍ…ເປ… ອຸປາຍາສໍ ອຠິຠຸຍ຺ຍຕີຕິ ໂຄຕ຺ຣຠຸ. ພຫິທ຺ຘາ ສງ຺ຂາຣນິມິຕ຺ຕໍ ອຠິຠຸຍ຺ຍຕີຕິ ໂຄຕ຺ຣຠຸ. ອນຸປ຺ປາທໍ ປກ຺ຂນ຺ທຕີຕິ ໂຄຕ຺ຣຠຸ. ອປ຺ປວຕ຺ຕໍ…ເປ… ອນຸປາຍາສໍ ນິໂຣຘໍ ນິພ຺ພານໍ ປກ຺ຂນ຺ທຕີຕິ ໂຄຕ຺ຣຠຸ. ອຸປ຺ປາທໍ ອຠິຠຸຍ຺ຍິຕ຺ວາ ອນຸປ຺ປາທໍ ປກ຺ຂນ຺ທຕີຕິ ໂຄຕ຺ຣຠູ’’ຕິ (ປຏິ. ມ. ໑.໕໙) ສພ຺ພໍ ວິຕ຺ຖາເຣຕພ຺ພໍ.

໘໐໗. ຕຕ຺ຣາຍໍ ເອກາວຊ຺ຊເນນ ເອກວີຖິຍໍ ປວຕ຺ຕມານານມ຺ປິ ອນຸໂລມໂຄຕ຺ຣຠູນໍ ນານາຣມ຺ມເຓ ປວຕ຺ຕນາກາຣທີປິກາ ອຸປມາ – ຍຖາ ຫິ ມຫາມາຕິກໍ ລງ຺ຆິຕ຺ວາ ປຣຕີເຣ ປຕິຏ຺ຐາຕຸກາໂມ ປຸຣິໂສ ເວເຄນ ຘາວິຕ຺ວາ ມາຕິກາຍ ໂອຣິມຕີເຣ ຣຸກ຺ຂສາຂາຍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ໂອລມ຺ພິຕໍ ຣຊ຺ຊຸໍ ວາ ຍຏ຺ຐິໍ ວາ ຄເຫຕ຺ວາ ອຸລ຺ລງ຺ຆິຕ຺ວາ ປຣຕີຣນິນ຺ນໂປຓປພ຺ຠາຣກາໂຍ ຫຸຕ຺ວາ ປຣຕີຣສ຺ສ ອຸປຣິຠາຄໍ ປຕ຺ໂຕ ຕໍ ມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ເວຘມາໂນ ປຣຕີເຣ ປຕິຕ຺ວາ ສຓິກໍ ປຕິຏ຺ຐາຕິ, ເອວເມວາຍໍ ໂຍຄາວຈໂຣປິ ຠວໂຍນິຄຕິຏ຺ຐິຕິນິວາສານໍ ປຣຕີຣຠູເຕ ນິພ຺ພາເນ ປຕິຏ຺ຐາຕຸກາໂມ ອຸທຍພ຺ພຍານຸປສ຺ສນາທິນາ ເວເຄນ ຘາວິຕ຺ວາ ອຕ຺ຕຠາວຣຸກ຺ຂສາຂາຍ ພນ຺ຘິຕ຺ວາ ໂອລມ຺ພິຕໍ ຣູປຣຊ຺ຊຸໍ ວາ ເວທນາທີສຸ ອຎ຺ຎຕຣທຓ຺ຑໍ ວາ ອນິຈ຺ຈນ຺ຕິ ວາ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ວາ ອນຕ຺ຕາຕິ ວາຕິ ອນຸໂລມາວຊ຺ຊເນນ ຄເຫຕ຺ວາ ຕໍ ອມຸຎ຺ຈມາໂນວ ປຐເມນ ອນຸໂລມຈິຕ຺ເຕນ ອຸລ຺ລງ຺ຆິຕ຺ວາ ທຸຕິເຍນ ປຣຕີຣນິນ຺ນໂປຓປພ຺ຠາຣກາໂຍ ວິຍ ນິພ຺ພານນິນ຺ນໂປຓປພ຺ຠາຣມານໂສ ຫຸຕ຺ວາ ຕຕິເຍນ ປຣຕີຣສ຺ສ ອຸປຣິຠາຄໍ ປຕ຺ໂຕ ວິຍ ອິທານິ ປຕ຺ຕພ຺ພສ຺ສ ນິພ຺ພານສ຺ສ ອາສນ຺ໂນ ຫຸຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ນິໂຣເຘນ ຕໍ ສງ຺ຂາຣາຣມ຺ມຓໍ ມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ໂຄຕ຺ຣຠຸຈິຕ຺ເຕນ ວິສງ຺ຂາເຣ ປຣຕີຣຠູເຕ ນິພ຺ພາເນ ປຕຕິ. ເອກາຣມ຺ມເຓ ປນ ອລທ຺ຘາເສວນຕາຍ ເວຘມາໂນ ໂສ ປຸຣິໂສ ວິຍ ນ ຕາວ ສຸປ຺ປຕິຏ຺ຐິໂຕ ໂຫຕິ, ຕໂຕ ມຄ຺ຄຎາເຓນ ປຕິຏ຺ຐາຕີຕິ.

໘໐໘. ຕຕ຺ຖ ອນຸໂລມໍ ສຈ຺ຈປຏິຈ຺ຉາທກໍ ກິເລສຕມໍ ວິໂນເທຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ, ນ ນິພ຺ພານມາຣມ຺ມຓໍ ກາຕຸໍ. ໂຄຕ຺ຣຠຸ ນິພ຺ພານເມວ ອາຣມ຺ມຓໍ ກາຕຸໍ ສກ຺ໂກຕິ, ນ ສຈ຺ຈປຏິຈ຺ຉາທກໍ ຕມໍ ວິໂນເທຕຸໍ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ອຸປມາ – ເອໂກ ກິຣ ຈກ຺ຂຸມາ ປຸຣິໂສ ‘‘ນກ຺ຂຕ຺ຕໂຍຄໍ ຊານິສ຺ສາມີ’’ຕິ ຣຕ຺ຕິຠາເຄ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ຈນ຺ທໍ ປສ຺ສິຕຸໍ ອຸທ຺ຘໍ ອຸລ຺ໂລເກສິ, ຕສ຺ສ ວລາຫເກຫິ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນຕ຺ຕາ ຈນ຺ໂທ ນ ປຎ຺ຎາຍິຕ຺ຖ. ອເຖໂກ ວາໂຕ ອຸຏ຺ຐຫິຕ຺ວາ ຖູລຖູເລ ວລາຫເກ ວິທ຺ຘໍເສຕິ. ອປໂຣ ມຊ຺ຌິເມ, ອປໂຣ ສຸຂຸເມຕິ. ຕໂຕ ໂສ ປຸຣິໂສ ວິຄຕວລາຫເກ ນເຠ ຈນ຺ທໍ ທິສ຺ວາ ນກ຺ຂຕ຺ຕໂຍຄໍ ອຎ຺ຎາສິ.

ຕຕ຺ຖ ຕໂຍ ວລາຫກາ ວິຍ ສຈ຺ຈປຏິຈ຺ຉາທກຖູລມຊ຺ຌິມສຸຂຸມໍ ກິເລສນ຺ຘກາຣໍ, ຕໂຍ ວາຕາ ວິຍ ຕີຓິ ອນຸໂລມຈິຕ຺ຕານິ, ຈກ຺ຂຸມາ ປຸຣິໂສ ວິຍ ໂຄຕ຺ຣຠຸຎາຓໍ, ຈນ຺ໂທ ວິຍ ນິພ຺ພານໍ, ເອເກກສ຺ສ ວາຕສ຺ສ ຍຖາກ຺ກເມນ ວລາຫກວິທ຺ຘໍສນໍ ວິຍ ເອເກກສ຺ສ ອນຸໂລມຈິຕ຺ຕສ຺ສ ສຈ຺ຈປຏິຈ຺ຉາທກຕມວິໂນທນໍ, ວິຄຕວລາຫເກ ນເຠ ຕສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ວິສຸທ຺ຘຈນ຺ທທສ຺ສນໍ ວິຍ ວິຄເຕ ສຈ຺ຈປຏິຈ຺ຉາທເກ ຕເມ ໂຄຕ຺ຣຠຸຎາຓສ຺ສ ວິສຸທ຺ຘນິພ຺ພານທສ຺ສນໍ.

ຍເຖວ ຫິ ຕໂຍ ວາຕາ ຈນ຺ທປຏິຈ຺ຉາທເກ ວລາຫເກເຍວ ວິທ຺ຘໍເສຕຸໍ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ, ນ ຈນ຺ທໍ ທຏ຺ຐຸໍ, ເອວໍ ອນຸໂລມານິ ສຈ຺ຈປຏິຈ຺ຉາທກໍ ຕມຎ຺ເຎວ ວິໂນເທຕຸໍ ສກ຺ໂກນ຺ຕິ, ນ ນິພ຺ພານໍ ທຏ຺ຐຸໍ. ຍຖາ ໂສ ປຸຣິໂສ ຈນ຺ທເມວ ທຏ຺ຐຸໍ ສກ຺ໂກຕິ, ນ ວລາຫເກ ວິທ຺ຘໍເສຕຸໍ, ເອວໍ ໂຄຕ຺ຣຠຸຎາຓໍ ນິພ຺ພານເມວ ທຏ຺ຐຸໍ ສກ຺ໂກຕິ, ນ ກິເລສຕມໍ ວິໂນເທຕຸໍ. ເຕເນວ ເຈຕໍ ມຄ຺ຄສ຺ສ ອາວຊ຺ຊນນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕຎ຺ຫິ ອນາວຊ຺ຊນມ຺ປິ ສມານໍ ອາວຊ຺ຊນຏ຺ຐາເນ ຐຕ຺ວາ ‘‘ເອວໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕາຫີ’’ຕິ ມຄ຺ຄສ຺ສ ສຎ຺ຎໍ ທຕ຺ວາ ວິຍ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ. ມຄ຺ໂຄປິ ເຕນ ທິນ຺ນສຎ຺ຎໍ ອມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາວ ອວີຈິສນ຺ຕຕິວເສນ ຕໍ ຎາຓໍ ອນຸປ຺ປພນ຺ຘມາໂນ ອນິພ຺ພິທ຺ຘປຸພ຺ພໍ ອປທາລິຕປຸພ຺ພໍ ໂລຠກ຺ຂນ຺ຘໍ ໂທສກ຺ຂນ຺ຘໍ ໂມຫກ຺ຂນ຺ຘໍ ນິພ຺ພິຊ຺ຌມາໂນວ ປທາລຍມາໂນວ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕິ.

໘໐໙. ຕຕ຺ຣາຍໍ ອຸປມາ – ເອໂກ ກິຣ ອິສ຺ສາໂສ ອຏ຺ຐອຸສຠມຕ຺ເຕ ປເທເສ ຜລກສຕໍ ຐປາເປຕ຺ວາ ວຕ຺ເຖນ ມຸຂໍ ເວເຐຕ຺ວາ ສຣໍ ສນ຺ນຫິຕ຺ວາ ຈກ຺ກຍນ຺ເຕ ອຏ຺ຐາສິ. ອຎ຺ໂຎ ປຸຣິໂສ ຈກ຺ກຍນ຺ຕໍ ອາວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ຍທາ ອິສ຺ສາສສ຺ສ ຜລກໍ ອຠິມຸຂໍ ໂຫຕິ, ຕທາ ຕຕ຺ຖ ທຓ຺ຑເກນ ສຎ຺ຎໍ ເທຕິ. ອິສ຺ສາໂສ ທຓ຺ຑກສຎ຺ຎໍ ອມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາວ ສຣໍ ຂິປິຕ຺ວາ ຜລກສຕໍ ນິພ຺ພິຊ຺ຌຕິ. ຕຕ຺ຖ ທຓ຺ຑກສຎ຺ຎໍ ວິຍ ໂຄຕ຺ຣຠຸຎາຓໍ, ອິສ຺ສາໂສ ວິຍ ມຄ຺ຄຎາຓໍ. ອິສ຺ສາສສ຺ສ ທຓ຺ຑກສຎ຺ຎໍ ອມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາວ ຜລກສຕນິພ຺ພິຊ຺ຌນໍ ວິຍ ມຄ຺ຄຎາຓສ຺ສ ໂຄຕ຺ຣຠຸຎາເຓນ ທິນ຺ນສຎ຺ຎໍ ອມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາວ ນິພ຺ພານໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ ອນິພ຺ພິທ຺ຘປຸພ຺ພານໍ ອປທາລິຕປຸພ຺ພານໍ ໂລຠໂທສໂມຫກ຺ຂນ຺ຘານໍ ນິພ຺ພິຊ຺ຌນປທາລນໍ.

໘໑໐. ນ ເກວລຎ຺ເຈສ ມຄ຺ໂຄ ໂລຠກ຺ຂນ຺ຘາທີນໍ ນິພ຺ພິຊ຺ຌນເມວ ກໂຣຕິ, ອປິຈ ໂຂ ອນມຕຄ຺ຄສໍສາຣວຏ຺ຏທຸກ຺ຂສມຸທ຺ທໍ ໂສເສຕິ, ສພ຺ພອປາຍທ຺ວາຣານິ ປິທຫຕິ, ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ອຣິຍຘນານໍ ສມ຺ມຸຂີຠາວໍ ກໂຣຕິ, ອຏ຺ຐງ຺ຄິກໍ ມິຈ຺ຉາມຄ຺ຄໍ ປຊຫຕິ, ສພ຺ພເວຣຠຍານິ ວູປສເມຕິ, ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ໂອຣສປຸຕ຺ຕຠາວໍ ອຸປເນຕິ, ອຎ຺ເຎສຎ຺ຈ ອເນກສຕານໍ ອານິສໍສານໍ ປຏິລາຠາຍ ສໍວຕ຺ຕຕີຕິ ເອວໍ ອເນການິສໍສທາຍເກນ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ເຄນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ຎາຓໍ ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ເຄ ຎາຓນ຺ຕິ.

ປຐມມຄ຺ຄຎາຓໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ.

ໂສຕາປນ຺ນປຸຄ຺ຄລກຖາ

໘໑໑. ອິມສ຺ສ ປນ ຎາຓສ຺ສ ອນນ຺ຕຣໍ ຕສ຺ເສວ ວິປາກຠູຕານິ ທ຺ເວ ຕີຓິ ວາ ຜລຈິຕ຺ຕານິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ອນນ຺ຕຣວິປາກຕ຺ຕາເຍວ ຫິ ໂລກຸຕ຺ຕຣກຸສລານໍ ‘‘ສມາຘິມານນ຺ຕຣິກຎ຺ຎມາຫູ’’ຕິ (ຂຸ. ປາ. ໖.໕) ຈ ‘‘ທນ຺ຘໍ ອານນ຺ຕຣິກໍ ປາປຸຓາຕິ ອາສວານໍ ຂຍາຍາ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໔.໑໖໒) ຈ ອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເກຈິ ປນ ເອກໍ ທ຺ເວ ຕີຓິ ຈຕ຺ຕາຣິ ວາ ຜລຈິຕ຺ຕານີຕິ ວທນ຺ຕິ, ຕໍ ນ ຄເຫຕພ຺ພໍ.

ອນຸໂລມສ຺ສ ຫິ ອາເສວນນ຺ເຕ ໂຄຕ຺ຣຠຸຎາຓໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ຕສ຺ມາ ສພ຺ພນ຺ຕິເມນ ປຣິຈ຺ເຉເທນ ທ຺ວີຫິ ອນຸໂລມຈິຕ຺ເຕຫິ ຠວິຕພ຺ພໍ. ນ ຫິ ເອກໍ ອາເສວນປຈ຺ຈຍໍ ລຠຕິ, ສຕ຺ຕຈິຕ຺ຕປຣມາ ຈ ເອກາວຊ຺ຊນວີຖິ. ຕສ຺ມາ ຍສ຺ສ ທ຺ເວ ອນຸໂລມານິ, ຕສ຺ສ ຕຕິຍໍ ໂຄຕ຺ຣຠຸ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ມຄ຺ຄຈິຕ຺ຕໍ ຕີຓິ ຜລຈິຕ຺ຕານິ ໂຫນ຺ຕິ. ຍສ຺ສ ຕີຓິ ອນຸໂລມານິ, ຕສ຺ສ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ໂຄຕ຺ຣຠຸ ປຎ຺ຈມໍ ມຄ຺ຄຈິຕ຺ຕໍ ທ຺ເວ ຜລຈິຕ຺ຕານິ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ທ຺ເວ ຕີຓິ ວາ ຜລຈິຕ຺ຕານິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີ’’ຕິ.

ເກຈິ ປນ ຍສ຺ສ ຈຕ຺ຕາຣິ ອນຸໂລມານິ, ຕສ຺ສ ປຎ຺ຈມໍ ໂຄຕ຺ຣຠຸ ຉຏ຺ຐໍ ມຄ຺ຄຈິຕ຺ຕໍ ເອກໍ ຜລຈິຕ຺ຕນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ, ຕໍ ປນ ຍສ຺ມາ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ປຎ຺ຈມໍ ວາ ອປ຺ເປຕິ, ນ ຕໂຕ ປຣໍ ອາສນ຺ນຠວງ຺ຄຕ຺ຕາຕິ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ມາ ນ ສາຣໂຕ ປຈ຺ເຈຕພ຺ພໍ.

໘໑໒. ເອຕ຺ຕາວຕາ ຈ ປເນສ ໂສຕາປນ຺ໂນ ນາມ ທຸຕິໂຍ ອຣິຍປຸຄ຺ຄໂລ ໂຫຕິ. ຠຸສໍ ປມຕ຺ໂຕປິ ຫຸຕ຺ວາ ສຕ຺ຕກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ເທເວສຸ ຈ ມນຸສ຺ເສສຸ ຈ ສນ຺ຘາວິຕ຺ວາ ສໍສຣິຕ຺ວາ ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕສ຺ສ ກຣຓສມຕ຺ໂຖ ໂຫຕິ. ຜລປຣິໂຍສາເນ ປນສ຺ສ ຈິຕ຺ຕໍ ຠວງ຺ຄໍ ໂອຕຣຕິ, ຕໂຕ ຠວງ຺ຄໍ ອຸປຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ມຄ຺ຄປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓຕ຺ຖາຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ມໂນທ຺ວາຣາວຊ຺ຊນໍ, ຕສ຺ມິໍ ນິຣຸທ຺ເຘ ປຏິປາຏິຍາ ສຕ຺ຕ ມຄ຺ຄປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓຊວນານີຕິ. ປຸນ ຠວງ຺ຄໍ ໂອຕຣິຕ຺ວາ ເຕເນວ ນເຍນ ຜລາທີນໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓຕ຺ຖາຍ ອາວຊ຺ຊນາທີນິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ. ເຍສໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ເອສ ມຄ຺ຄໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຕິ, ຜລໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຕິ, ປຫີນກິເລເສ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຕິ, ອວສິຏ຺ຐກິເລເສ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຕິ, ນິພ຺ພານໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຕິ.

ໂສ ຫິ ‘‘ອິມິນາ ວຕາຫໍ ມຄ຺ເຄນ ອາຄໂຕ’’ຕິ ມຄ຺ຄໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຕິ, ຕໂຕ ‘‘ອຍໍ ເມ ອານິສໍໂສ ລທ຺ໂຘ’’ຕິ ຜລໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຕິ. ຕໂຕ ‘‘ອິເມ ນາມ ເມ ກິເລສາ ປຫີນາ’’ຕິ ປຫີນກິເລເສ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຕິ. ຕໂຕ ‘‘ອິເມ ນາມ ເມ ກິເລສາ ອວສິຏ຺ຐາ’’ຕິ ອຸປຣິມຄ຺ຄຕ຺ຕຍວຊ຺ເຌ ກິເລເສ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຕິ. ອວສາເນ ຈ ‘‘ອຍໍ ເມ ຘມ຺ໂມ ອາຣມ຺ມຓໂຕ ປຏິວິທ຺ໂຘ’’ຕິ ອມຕໍ ນິພ຺ພານໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຕິ. ອິຕິ ໂສຕາປນ຺ນສ຺ສ ອຣິຍສາວກສ຺ສ ປຎ຺ຈ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓານິ ໂຫນ຺ຕິ. ຍຖາ ຈ ໂສຕາປນ຺ນສ຺ສ, ເອວໍ ສກທາຄາມິອນາຄາມີນມ຺ປິ. ອຣຫໂຕ ປນ ອວສິຏ຺ຐກິເລສປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓໍ ນາມ ນຕ຺ຖີຕິ. ເອວໍ ສພ຺ພານິປິ ເອກູນວີສຕິ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓານິ ນາມ.

ອຸກ຺ກຏ຺ຐປຣິຈ຺ເຉໂທເຍວ ເຈໂສ. ປຫີນາວສິຏ຺ຐກິເລສປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓຎ຺ຫິ ເສກ຺ຂານມ຺ປິ ໂຫຕິ ວາ ນ ວາ. ຕສ຺ສ ຫິ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓສ຺ສ ອຠາເວເນວ ມຫານາໂມ ຠຄວນ຺ຕໍ ປຸຈ຺ຉິ ‘‘ໂກສຸ ນາມ ເມ ຘມ຺ໂມ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອປ຺ປຫີໂນ, ເຍນ ເມ ເອກທາ ໂລຠຘມ຺ມາປິ ຈິຕ຺ຕໍ ປຣິຍາທາຍ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕີ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໑໗໕) ສພ຺ພໍ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ທຸຕິຍມຄ຺ຄຎາຓກຖາ

໘໑໓. ເອວໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ປນ ໂສ ໂສຕາປນ຺ໂນ ອຣິຍສາວໂກ ຕສ຺ມິຎ຺ເຎວ ວາ ອາສເນ ນິສິນ຺ໂນ, ອປເຣນ ວາ ສມເຍນ ກາມຣາຄພ຺ຍາປາທານໍ ຕນຸຠາວາຍ ທຸຕິຍາຍ ຠູມິຍາ ປຕ຺ຕິຍາ ໂຍຄໍ ກໂຣຕິ. ໂສ ອິນ຺ທ຺ຣິຍພລໂພຊ຺ຌງ຺ຄານິ ສໂມຘາເນຕ຺ວາ ຕເທວ ຣູປເວທນາສຎ຺ຎາສງ຺ຂາຣວິຎ຺ຎາຓເຠທໍ ສງ຺ຂາຣຄຕໍ ອນິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂມນຕ຺ຕາຕິ ຎາເຓນ ປຣິມທ຺ທຕິ, ປຣິວຕ຺ເຕຕິ, ວິປສ຺ສນາວີຖິໍ ໂອຄາຫຕິ. ຕສ຺ເສວໍ ປຏິປນ຺ນສ຺ສ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ສງ຺ຂາຣຸເປກ຺ຂາວສາເນ ເອກາວຊ຺ຊເນນ ອນຸໂລມໂຄຕ຺ຣຠຸຎາເຓສຸ ອຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ໂຄຕ຺ຣຠຸອນນ຺ຕຣໍ ສກທາຄາມິມຄ຺ໂຄ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ເຕນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ຎາຓໍ ສກທາຄາມິມຄ຺ເຄ ຎາຓນ຺ຕິ.

ທຸຕິຍຎາຓໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ.

ຕຕິຍມຄ຺ຄຎາຓກຖາ

໘໑໔. ອິມສ຺ສາປິ ຎາຓສ຺ສ ອນນ຺ຕຣໍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ຜລຈິຕ຺ຕານິ ເວທິຕພ຺ພານິ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ເຈສ ສກທາຄາມີ ນາມ ຈຕຸຕ຺ໂຖ ອຣິຍປຸຄ຺ຄໂລ ໂຫຕິ ສກິໍເທວ ອິມໍ ໂລກໍ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕກຣຓສມຕ຺ໂຖ. ຕໂຕ ປຣໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓໍ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ.

ເອວໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ຈ ໂສ ສກທາຄາມີ ອຣິຍສາວໂກ ຕສ຺ມິຎ຺ເຎວ ວາ ອາສເນ ນິສິນ຺ໂນ ອປເຣນ ວາ ສມເຍນ ກາມຣາຄພ຺ຍາປາທານໍ ອນວເສສປ຺ປຫານາຍ ຕຕິຍາຍ ຠູມິຍາ ປຕ຺ຕິຍາ ໂຍຄໍ ກໂຣຕິ, ໂສ ອິນ຺ທ຺ຣິຍພລໂພຊ຺ຌງ຺ຄານິ ສໂມຘາເນຕ຺ວາ ຕເທວ ສງ຺ຂາຣຄຕໍ ອນິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂມນຕ຺ຕາຕິ ຎາເຓນ ປຣິມທ຺ທຕິ, ປຣິວຕ຺ເຕຕິ, ວິປສ຺ສນາວີຖິໍ ໂອຄາຫຕິ. ຕສ຺ເສວໍ ປຏິປນ຺ນສ຺ສ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ສງ຺ຂາຣຸເປກ຺ຂາວສາເນ ເອກາວຊ຺ຊເນນ ອນຸໂລມໂຄຕ຺ຣຠຸຎາເຓສຸ ອຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ໂຄຕ຺ຣຠຸອນນ຺ຕຣໍ ອນາຄາມິມຄ຺ໂຄ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ເຕນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ຎາຓໍ ອນາຄາມິມຄ຺ເຄ ຎາຓນ຺ຕິ.

ຕຕິຍຎາຓໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ.

ຈຕຸຕ຺ຖມຄ຺ຄຎາຓກຖາ

໘໑໕. ອິມສ຺ສປິ ຎາຓສ຺ສ ອນນ຺ຕຣໍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ຜລຈິຕ຺ຕານິ ເວທິຕພ຺ພານິ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ເຈສ ອນາຄາມີ ນາມ ຉຏ຺ໂຐ ອຣິຍປຸຄ຺ຄໂລ ໂຫຕິ ໂອປປາຕິໂກ ຕຕ຺ຖປຣິນິພ຺ພາຍີ ອນາວຕ຺ຕິຘມ຺ໂມ ປຏິສນ຺ຘິວເສນ ອິມໍ ໂລກໍ ປຸນ ອນາຄນ຺ຕາ. ຕໂຕ ປຣໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂຓໍ ວຸຕ຺ຕນຍເມວ.

ເອວໍ ປຈ຺ຈເວກ຺ຂິຕ຺ວາ ຈ ໂສ ອນາຄາມີ ອຣິຍສາວໂກ ຕສ຺ມິຎ຺ເຎວ ວາ ອາສເນ ນິສິນ຺ໂນ, ອປເຣນ ວາ ສມເຍນ ຣູປາຣູປຣາຄມານອຸທ຺ຘຈ຺ຈອວິຊ຺ຊານໍ ອນວເສສປ຺ປຫານາຍ ຈຕຸຕ຺ຖາຍ ຠູມິຍາ ປຕ຺ຕິຍາ ໂຍຄໍ ກໂຣຕິ, ໂສ ອິນ຺ທ຺ຣິຍພລໂພຊ຺ຌງ຺ຄານິ ສໂມຘາເນຕ຺ວາ ຕເທວ ສງ຺ຂາຣຄຕໍ ອນິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂມນຕ຺ຕາຕິ ຎາເຓນ ປຣິມທ຺ທຕິ, ປຣິວຕ຺ເຕຕິ, ວິປສ຺ສນາວີຖິໍ ໂອຄາຫຕິ. ຕສ຺ເສວໍ ປຏິປນ຺ນສ຺ສ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ສງ຺ຂາຣຸເປກ຺ຂາວສາເນ ເອກາວຊ຺ຊເນນ ອນຸໂລມໂຄຕ຺ຣຠຸຎາເຓສຸ ອຸປ຺ປນ຺ເນສຸ ໂຄຕ຺ຣຠຸອນນ຺ຕຣໍ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ໂຄ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ເຕນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ຎາຓໍ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ເຄ ຎາຓນ຺ຕິ.

ຈຕຸຕ຺ຖຎາຓໍ ນິຏ຺ຐິຕໍ.

ອຣຫນ຺ຕປຸຄ຺ຄລກຖາ

໘໑໖. ອິມສ຺ສປິ ຎາຓສ຺ສ ອນນ຺ຕຣໍ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ຜລຈິຕ຺ຕານິ ເວທິຕພ຺ພານິ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ເຈສ ອຣຫາ ນາມ ອຏ຺ຐໂມ ອຣິຍປຸຄ຺ຄໂລ ໂຫຕິ ມຫາຂີຓາສໂວ ອນ຺ຕິມເທຫຘາຣີ ໂອຫິຕຠາໂຣ ອນຸປ຺ປຕ຺ຕສທຕ຺ໂຖ ປຣິກ຺ຂີຓຠວສໍໂຍຊໂນ ສມ຺ມາທຎ຺ຎາ ວິມຸຕ຺ໂຕ ສເທວກສ຺ສ ໂລກສ຺ສ ອຄ຺ຄທກ຺ຂິເຓຍ຺ໂຍຕິ.

ອິຕິ ຍໍ ຕໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ໂຄ ສກທາຄາມິມຄ຺ໂຄ ອນາຄາມິມຄ຺ໂຄ ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ໂຄຕິ ອິເມສຸ ປນ ຈຕູສຸ ມຄ຺ເຄສຸ ຎາຓໍ ຎາຓທສ຺ສນວິສຸທ຺ຘິ ນາມາ’’ຕິ, ຕໍ ອິມານິ ອິມິນາ ອນຸກ຺ກເມນ ປຕ຺ຕພ຺ພານິ ຈຕ຺ຕາຣິ ຎາຓານິ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ.

ໂພຘິປກ຺ຂິຍກຖາ

໘໑໗. ອິທານິ ອິມິສ຺ສາເຍວ ຈຕຸຎາຓາຍ ຎາຓທສ຺ສນວິສຸທ຺ຘິຍາ ອານຸຠາວວິຊານນຕ຺ຖໍ –

ປຣິປຸຓ຺ຓໂພຘິປກ຺ຂິຍ, ຠາໂວ ວຸຏ຺ຐານພລສມາໂຍໂຄ;

ເຍ ເຍນ ປຫາຕພ຺ພາ, ຘມ຺ມາ ເຕສໍ ປຫານຎ຺ຈ.

ກິຈ຺ຈານິ ປຣິຎ຺ຎາທີນິ, ຍານິ ວຸຕ຺ຕານິ ອຠິສມຍກາເລ;

ຕານິ ຈ ຍຖາສຠາເວນ, ຊານິຕພ຺ພານິ ສພ຺ພານີຕິ.

໘໑໘. ຕຕ຺ຖ ປຣິປຸຓ຺ຓໂພຘິປກ຺ຂິຍ, ຠາໂວຕິ ໂພຘິປກ຺ຂິຍານໍ ປຣິປຸຓ຺ຓຠາໂວ. ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐານາ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ສມ຺ມປ຺ປຘານາ, ຈຕ຺ຕາໂຣ ອິທ຺ຘິປາທາ, ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານິ, ປຎ຺ຈ ພລານິ, ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ, ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄຕິ ຫິ ອິເມ ສຕ຺ຕຕິໍສ ຘມ຺ມາ ພຸຊ຺ຌນຏ຺ເຐນ ໂພໂຘຕິ ລທ຺ຘນາມສ຺ສ ອຣິຍມຄ຺ຄສ຺ສ ປກ຺ເຂ ຠວຕ຺ຕາ ໂພຘິປກ຺ຂິຍາ ນາມ. ປກ຺ເຂ ຠວຕ຺ຕາຕິ ອຸປກາຣຠາເວ ຐິຕຕ຺ຕາ.

໘໑໙. ເຕສຸ ເຕສຸ ອາຣມ຺ມເຓສຸ ໂອກ຺ຂນ຺ທິຕ຺ວາ ປກ຺ຂນ຺ທິຕ຺ວາ ອຸປຏ຺ຐານໂຕ ປຏ຺ຐານໍ. ສຕິເຍວ ປຏ຺ຐານໍ ສຕິປຏ຺ຐານໍ. ກາຍເວທນາຈິຕ຺ຕຘມ຺ເມສຸ ປນສ຺ສາ ອສຸຠ-ທຸກ຺ຂ-ອນິຈ຺ຈ-ອນຕ຺ຕາກາຣຄຫຓວເສນ ສຸຠ-ສຸຂ-ນິຈ຺ຈ-ອຕ຺ຕ-ສຎ຺ຎາປຫານກິຈ຺ຈສາຘນວເສນ ຈ ປວຕ຺ຕິໂຕ ຈຕຸຘາ ເຠໂທ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐານາຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ.

໘໒໐. ປທຫນ຺ຕິ ເອເຕນາຕິ ປຘານໍ. ໂສຠນໍ ປຘານໍ ສມ຺ມປ຺ປຘານໍ. ສມ຺ມາ ວາ ປທຫນ຺ຕິ ເອເຕນາຕິ ສມ຺ມປ຺ປຘານໍ. ໂສຠນໍ ວາ ຕໍ ກິເລສວິຣູປຕ຺ຕວິຣຫໂຕ ປຘານຎ຺ຈ ຫິຕສຸຂນິປ຺ຜາທກຕ຺ເຕນ ເສຏ຺ຐຠາວາວຫນໂຕ ປຘານຠາວກາຣຓໂຕ ຈາຕິ ສມ຺ມປ຺ປຘານໍ. ວີຣິຍສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ. ຕຍິທໍ ອຸປ຺ປນ຺ນານຸປ຺ປນ຺ນານໍ ອກຸສລານໍ ປຫານານຸປ຺ປຕ຺ຕິກິຈ຺ຈໍ ອນຸປ຺ປນ຺ນຸປ຺ປນ຺ນານຎ຺ຈ ກຸສລານໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຏ຺ຐິຕິກິຈ຺ຈໍ ສາຘຍຕີຕິ ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສມ຺ມປ຺ປຘານາຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ.

໘໒໑. ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ເຕນ ອິຊ຺ຌນຏ຺ເຐນ ອິທ຺ຘິ. ຕສ຺ສາ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາຍ ປຸພ຺ພງ຺ຄມຏ຺ເຐນ ຜລຠູຕາຍ ປຸພ຺ພຠາຄກາຣຓຏ຺ເຐນ ຈ ອິທ຺ຘິຍາ ປາໂທຕິ ອິທ຺ຘິປາໂທ. ໂສ ຉນ຺ທາທິວເສນ ຈຕຸພ຺ພິໂຘ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອິທ຺ຘິປາທາຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ຍຖາຫ – ‘‘ຈຕ຺ຕາໂຣ ອິທ຺ຘິປາທາ ຉນ຺ທິທ຺ຘິປາໂທ ຈິຕ຺ຕິທ຺ຘິປາໂທ ວີຣິຍິທ຺ຘິປາໂທ ວີມໍສິທ຺ຘິປາໂທ’’ຕິ (ວິຠ. ໔໕໗). ອິເມ ໂລກຸຕ຺ຕຣາວ. ໂລກິຍາ ປນ ‘‘ຉນ຺ທຎ຺ເຈ ຠິກ຺ຂຸ ອຘິປຕິໍ ກຣິຕ຺ວາ ລຠຕິ ສມາຘິໍ, ລຠຕິ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ເອກຄ຺ຄຕໍ. ອຍໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ຉນ຺ທສມາຘີ’’ຕິອາທິວຈນໂຕ (ວິຠ. ໔໓໒) ຉນ຺ທາທິອຘິປຕິວເສນ ປຏິລທ຺ຘຘມ຺ມາປິ ໂຫນ຺ຕິ.

໘໒໒. ອສ຺ສທ຺ຘິຍໂກສຊ຺ຊປມາທວິກ຺ເຂປສມ຺ໂມຫານໍ ອຠິຠວນໂຕ ອຠິຠວນສງ຺ຂາເຕນ ອຘິປຕິຍຏ຺ເຐນ ອິນ຺ທ຺ຣິຍໍ. ອສ຺ສທ຺ຘິຍາທີຫິ ຈ ອນຠິຠວນີຍໂຕ ອກມ຺ປິຍຏ຺ເຐນ ພລໍ. ຕທຸຠຍມ຺ປິ ສທ຺ຘາທິວເສນ ປຎ຺ຈວິຘໍ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ປຎ຺ຈິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ປຎ຺ຈ ພລານີຕິ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ.

໘໒໓. ພຸຊ຺ຌນກສຕ຺ຕສ຺ສ ປນ ອງ຺ຄຠາເວນ ສຕິອາທໂຍ ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ. ນິຍ຺ຍານິກຏ຺ເຐນ ຈ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິອາທໂຍ ອຏ຺ຐ ມຄ຺ຄງ຺ຄາ ໂຫນ຺ຕິ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ສຕ຺ຕ ໂພຊ຺ຌງ຺ຄາ ອຣິໂຍ ອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ມຄ຺ໂຄ’’ຕິ.

໘໒໔. ອິຕິ ອິເມ ສຕ຺ຕຕິໍສ ໂພຘິປກ຺ຂິຍຘມ຺ມາ ປຸພ຺ພຠາເຄ ໂລກິຍວິປສ຺ສນາຍ ວຕ຺ຕມານາຍ ຈຸທ຺ທສວິເຘນ ກາຍໍ ປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫໂຕ ຈ ກາຍານຸປສ຺ສນາສຕິປຏ຺ຐານໍ, ນວວິເຘນ ເວທນໍ ປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫໂຕ ຈ ເວທນານຸປສ຺ສນາສຕິປຏ຺ຐານໍ, ໂສຬສວິເຘນ ຈິຕ຺ຕໍ ປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫໂຕ ຈ ຈິຕ຺ຕານຸປສ຺ສນາສຕິປຏ຺ຐານໍ, ປຎ຺ຈວິເຘນ ຘມ຺ເມ ປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫໂຕ ຈ ຘມ຺ມານຸປສ຺ສນາສຕິປຏ຺ຐານໍ. ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ຕຠາເວ ອນຸປ຺ປນ຺ນປຸພ຺ພໍ ປຣສ຺ສ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ອກຸສລໍ ທິສ຺ວາ ‘‘ຍຖາ ປຏິປນ຺ນສ຺ເສຕໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ, ນ ຕຖາ ປຏິປຊ຺ຊິສ຺ສາມິ ເອວໍ ເມ ເອຕໍ ນຸປ຺ປຊ຺ຊິສ຺ສຕີ’’ຕິ, ຕສ຺ສ ອນຸປ຺ປາທາຍ ວາຍມນກາເລ ປຐມໍ ສມ຺ມປ຺ປຘານໍ. ອຕ຺ຕໂນ ສມຸທາຈາຣປ຺ປຕ຺ຕໍ ອກຸສລໍ ທິສ຺ວາ ຕສ຺ສ ປຫານາຍ ວາຍມນກາເລ ທຸຕິຍໍ. ອິມສ຺ມິໍ ອຕ຺ຕຠາເວ ອນຸປ຺ປນ຺ນປຸພ຺ພໍ ຌານໍ ວາ ວິປສ຺ສນໍ ວາ ອຸປ຺ປາເທຕຸໍ ວາຍມນ຺ຕສ຺ສ ຕຕິຍໍ. ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ຍຖາ ນ ປຣິຫາຍຕິ, ເອວໍ ປຸນປ຺ປຸນໍ ອຸປ຺ປາເທນ຺ຕສ຺ສ ຈຕຸຕ຺ຖໍ ສມ຺ມປ຺ປຘານໍ. ຉນ຺ທໍ ຘຸຣໍ ກຕ຺ວາ ກຸສລຸປ຺ປາທນກາເລ ຉນ຺ທິທ຺ຘິປາໂທ. ມິຈ຺ຉາວາຈາຍ ວິຣມຓກາເລ ສມ຺ມາວາຈາຕິ ເອວໍ ນານາຈິຕ຺ເຕສຸ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ອິເມສໍ ປນ ຈຕຸນ຺ນໍ ຎາຓານໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິກາເລ ເອກຈິຕ຺ເຕ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ຜລກ຺ຂເຓ ຐເປຕ຺ວາ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສມ຺ມປ຺ປຘາເນ ອວເສສາ ເຕຕ຺ຕິໍສ ລພ຺ຠນ຺ຕິ.

໘໒໕. ເອວໍ ເອກຈິຕ຺ເຕ ລພ຺ຠມາເນສຸ ເຈເຕສຸ ເອກາວ ນິພ຺ພານາຣມ຺ມຓາ ສຕິ ກາຍາທີສຸ ສຸຠສຎ຺ຎາທິປ຺ປຫານກິຈ຺ຈສາຘນວເສນ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສຕິປຏ຺ຐານາຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເອກເມວ ຈ ວີຣິຍໍ ອນຸປ຺ປນ຺ນານໍ ອນຸປ຺ປາທາທິກິຈ຺ຈສາຘນວເສນ ຈຕ຺ຕາໂຣ ສມ຺ມປ຺ປຘານາຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເສເສສຸ ປນ ຫາປນວຑ຺ຒນໍ ນຕ຺ຖິ.

໘໒໖. ອປິຈ ເຕສຸ –

ນວ ເອກວິຘາ ເອໂກ, ທ຺ເວຘາຖ ຈຕຸ ປຎ຺ຈຘາ;

ອຏ຺ຐຘາ ນວຘາ ເຈວ, ອິຕິ ຉທ຺ຘາ ຠວນ຺ຕິ ເຕ.

ນວ ເອກວິຘາຕິ ຉນ຺ໂທ, ຈິຕ຺ຕໍ, ປີຕິ, ປສ຺ສທ຺ຘິ, ອຸເປກ຺ຂາ, ສງ຺ກປ຺ໂປ, ວາຈາ, ກມ຺ມນ຺ໂຕ, ອາຊີໂວຕິ ອິເມ ນວ ຉນ຺ທິທ຺ຘິປາທາທິວເສນ ເອກວິຘາວ ໂຫນ຺ຕິ, ນ ອຎ຺ຎໍ ໂກຏ຺ຐາສໍ ຠຊນ຺ຕິ. ເອໂກ ທ຺ເວຘາຕິ ສທ຺ຘາ ອິນ຺ທ຺ຣິຍ, ພລວເສນ ທ຺ເວຘາ ຐິຕາ. ອຖ ຈຕຸ ປຎ຺ຈຘາຕິ ອຖຎ຺ໂຎ ເອໂກ ຈຕຸຘາ, ອຎ຺ໂຎ ປຎ຺ຈຘາ ຐິໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕຕ຺ຖ ສມາຘິ ເອໂກ ອິນ຺ທ຺ຣິຍ, ພລ, ໂພຊ຺ຌງ຺ຄ, ມຄ຺ຄງ຺ຄວເສນ ຈຕຸຘາ ຐິໂຕ. ປຎ຺ຎາ ເຕສຎ຺ຈ ຈຕຸນ຺ນໍ ອິທ຺ຘິປາທໂກຏ຺ຐາສສ຺ສ ຈ ວເສນ ປຎ຺ຈຘາ. ອຏ຺ຐຘາ ນວຘາ ເຈວາຕິ ອປໂຣ ເອໂກ ອຏ຺ຐຘາ, ເອໂກ ນວຘາ ຐິໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຈຕຸສຕິປຏ຺ຐານ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍ, ພລ, ໂພຊ຺ຌງ຺ຄ, ມຄ຺ຄງ຺ຄວເສນ ສຕິ ອຏ຺ຐຘາ ຐິຕາ. ຈຕຸສມ຺ມປ຺ປຘານ, ອິທ຺ຘິປາທ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍ, ພລ, ໂພຊ຺ຌງ຺ຄ, ມຄ຺ຄງ຺ຄວເສນ ວີຣິຍໍ ນວຘາຕິ. ເອວໍ –

ຈຸທ຺ທເສວ ອສມ຺ຠິນ຺ນາ, ໂຫນ຺ເຕເຕ ໂພຘິປກ຺ຂິຍາ;

ໂກຏ຺ຐາສໂຕ ສຕ຺ຕວິຘາ, ສຕ຺ຕຕິໍສປ຺ປເຠທໂຕ.

ສກິຈ຺ຈນິປ຺ຜາທນໂຕ, ສຣູເປນ ຈ ວຸຕ຺ຕິໂຕ;

ສພ຺ເພວ ອຣິຍມຄ຺ຄສ຺ສ, ສມ຺ຠເວ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ ເຕຕິ.

ເອວໍ ຕາເວຕ຺ຖ ປຣິປຸຓ຺ຓໂພຘິປກ຺ຂິຍຠາໂວ ຊານິຕພ຺ໂພ.

ວຸຏ຺ຐານພລສມາໂຍຄກຖາ

໘໒໗. ວຸຏ຺ຐານພລສມາໂຍໂຄຕິ ວຸຏ຺ຐານຎ຺ເຈວ ພລສມາໂຍໂຄ ຈ. ໂລກິຍວິປສ຺ສນາ ຫິ ນິມິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓຕ຺ຕາ ເຈວ ປວຕ຺ຕິກາຣຓສ຺ສ ຈ ສມຸທຍສ຺ສ ອສມຸຈ຺ຉິນ຺ທນໂຕ ເນວ ນິມິຕ຺ຕາ ນ ປວຕ຺ຕາ ວຸຏ຺ຐາຕິ. ໂຄຕ຺ຣຠຸຎາຓໍ ສມຸທຍສ຺ສ ອສມຸຈ຺ຉິນ຺ທນໂຕ ປວຕ຺ຕາ ນ ວຸຏ຺ຐາຕິ. ນິພ຺ພານາຣມ຺ມຓໂຕ ປນ ນິມິຕ຺ຕາ ວຸຏ຺ຐາຕີຕິ ເອກໂຕ ວຸຏ຺ຐານໍ ໂຫຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ພຫິທ຺ຘາວຸຏ຺ຐານວິວຏ຺ຏເນ ປຎ຺ຎາ ໂຄຕ຺ຣຠຸຎາຓ’’ນ຺ຕິ (ປຏິ. ມ. ມາຕິກາ ໑.໑໐). ຕຖາ ‘‘ອຸປ຺ປາທາ ວິວຏ຺ຏິຕ຺ວາ ອນຸປ຺ປາທໍ ປກ຺ຂນ຺ທຕີຕິ ໂຄຕ຺ຣຠຸ, ປວຕ຺ຕາ ວິວຏ຺ຏິຕ຺ວາ’’ຕິ (ປຏິ. ມ. ໑.໕໙) ສພ຺ພໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ອິມານິ ປນ ຈຕ຺ຕາຣິປິ ຎາຓານິ ອນິມິຕ຺ຕາຣມ຺ມຓຕ຺ຕາ ນິມິຕ຺ຕໂຕ ວຸຏ຺ຐຫນ຺ຕິ, ສມຸທຍສ຺ສ ສມຸຈ຺ຉິນ຺ທນໂຕ ປວຕ຺ຕາ ວຸຏ຺ຐຫນ຺ຕີຕິ ທຸຠໂຕ ວຸຏ຺ຐານານິ ໂຫນ຺ຕິ.

ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ –

‘‘ກຖໍ ທຸຠໂຕ ວຸຏ຺ຐານວິວຏ຺ຏເນ ປຎ຺ຎາ ມຄ຺ເຄ ຎາຓໍ?

‘‘ໂສຕາປຕ຺ຕິມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ທສ຺ສນຏ຺ເຐນ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິຍາ ວຸຏ຺ຐາຕິ, ຕທນຸວຕ຺ຕກກິເລເສຫິ ຈ ຂນ຺ເຘຫິ ຈ ວຸຏ຺ຐາຕິ, ພຫິທ຺ຘາ ຈ ສພ຺ພນິມິຕ຺ເຕຫິ ວຸຏ຺ຐາຕິ. ເຕນ ວຸຈ຺ຈຕິ ທຸຠໂຕ ວຸຏ຺ຐານວິວຏ຺ຏເນ ປຎ຺ຎາ ມຄ຺ເຄ ຎາຓໍ. ອຠິນິໂຣປນຏ຺ເຐນ ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ໂປ ມິຈ຺ຉາສງ຺ກປ຺ປາ…ເປ… ປຣິຄ຺ຄຫຏ຺ເຐນ ສມ຺ມາວາຈາ ມິຈ຺ຉາວາຈາຍ. ສມຸຏ຺ຐານຏ຺ເຐນ ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ໂຕ. ໂວທານຏ຺ເຐນ ສມ຺ມາອາຊີໂວ. ປຄ຺ຄຫຏ຺ເຐນ ສມ຺ມາວາຍາໂມ. ອຸປຏ຺ຐານຏ຺ເຐນ ສມ຺ມາສຕິ. ອວິກ຺ເຂປຏ຺ເຐນ ສມ຺ມາສມາຘິ ມິຈ຺ຉາສມາຘິໂຕ ວຸຏ຺ຐາຕິ, ຕທນຸວຕ຺ຕກກິເລເສຫິ ຈ ຂນ຺ເຘຫິ ຈ ວຸຏ຺ຐາຕິ, ພຫິທ຺ຘາ ຈ ສພ຺ພນິມິຕ຺ເຕຫິ ວຸຏ຺ຐາຕິ. ເຕນ ວຸຈ຺ຈຕິ ‘ທຸຠໂຕ ວຸຏ຺ຐານວິວຏ຺ຏເນ ປຎ຺ຎາ ມຄ຺ເຄ ຎາຓ’ນ຺ຕິ.

‘‘ສກທາຄາມິມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ທສ຺ສນຏ຺ເຐນ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ…ເປ… ອວິກ຺ເຂປຏ຺ເຐນ ສມ຺ມາສມາຘິ ໂອຬາຣິກາ ກາມຣາຄສໍໂຍຊນາ ປຏິຆສໍໂຍຊນາ ໂອຬາຣິກາ ກາມຣາຄານຸສຍາ ປຏິຆານຸສຍາ ວຸຏ຺ຐາຕິ…ເປ….

‘‘ອນາຄາມິມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ທສ຺ສນຏ຺ເຐນ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ…ເປ… ອວິກ຺ເຂປຏ຺ເຐນ ສມ຺ມາສມາຘິ ອນຸສຫຄຕາ ກາມຣາຄສໍໂຍຊນາ ປຏິຆສໍໂຍຊນາ ອນຸສຫຄຕາ ກາມຣາຄານຸສຍາ ປຏິຆານຸສຍາ ວຸຏ຺ຐາຕິ…ເປ….

‘‘ອຣຫຕ຺ຕມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ທສ຺ສນຏ຺ເຐນ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ…ເປ… ອວິກ຺ເຂປຏ຺ເຐນ ສມ຺ມາສມາຘິ ຣູປຣາຄາ ອຣູປຣາຄາ ມານາ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈາ ອວິຊ຺ຊາຍ ມານານຸສຍາ ຠວຣາຄານຸສຍາ ອວິຊ຺ຊານຸສຍາ ວຸຏ຺ຐາຕິ, ຕທນຸວຕ຺ຕກກິເລເສຫິ ຈ ຂນ຺ເຘຫິ ຈ ວຸຏ຺ຐາຕິ, ພຫິທ຺ຘາ ຈ ສພ຺ພນິມິຕ຺ເຕຫິ ວຸຏ຺ຐາຕິ. ເຕນ ວຸຈ຺ຈຕິ ‘ທຸຠໂຕ ວຸຏ຺ຐານວິວຏ຺ຏເນ ປຎ຺ຎາ ມຄ຺ເຄ ຎາຓ’’’ນ຺ຕິ (ປຏິ. ມ. ໑.໖໑).

໘໒໘. ໂລກິຍານຎ຺ຈ ອຏ຺ຐນ຺ນໍ ສມາປຕ຺ຕີນໍ ຠາວນາກາເລ ສມຖພລໍ ອຘິກໍ ໂຫຕິ. ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສນາທີນໍ ຠາວນາກາເລ ວິປສ຺ສນາພລໍ. ອຣິຍມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ປນ ຍຸຄນທ຺ຘາ ເຕ ຘມ຺ມາ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ອນຕິວຕ຺ຕນຏ຺ເຐນ. ຕສ຺ມາ ອິເມສຸ ຈຕູສຸປິ ຎາເຓສຸ ອຸຠຍພລສມາໂຍໂຄ ໂຫຕິ. ຍຖາຫ –

‘‘ອຸທ຺ຘຈ຺ຈສຫຄຕກິເລເສຫິ ຈ ຂນ຺ເຘຫິ ຈ ວຸຏ຺ຐຫໂຕ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ເອກຄ຺ຄຕາ ອວິກ຺ເຂໂປ ສມາຘິ ນິໂຣຘໂຄຈໂຣ, ອວິຊ຺ຊາສຫຄຕກິເລເສຫິ ຈ ຂນ຺ເຘຫິ ຈ ວຸຏ຺ຐຫໂຕ ອນຸປສ຺ສນຏ຺ເຐນ ວິປສ຺ສນາ ນິໂຣຘໂຄຈຣາ. ອິຕິ ວຸຏ຺ຐານຏ຺ເຐນ ສມຖວິປສ຺ສນາ ເອກຣສາ ໂຫນ຺ຕິ, ຍຸຄນທ຺ຘາ ໂຫນ຺ຕິ, ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ນາຕິວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ. ເຕນ ວຸຈ຺ຈຕິ ວຸຏ຺ຐານຏ຺ເຐນ ສມຖວິປສ຺ສນໍ ຍຸຄນທ຺ຘໍ ຠາເວຕີ’’ຕິ (ປຏິ. ມ. ໒.໕).

ເອວເມຕ຺ຖ ວຸຏ຺ຐານພລສມາໂຍໂຄ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ປຫາຕພ຺ພຘມ຺ມປຫານກຖາ

໘໒໙. ເຍ ເຍນ ປຫາຕພ຺ພາ ຘມ຺ມາ, ເຕສໍ ປຫານຎ຺ຈາຕິ ອິເມສຸ ປນ ຈຕູສຸ ຎາເຓສຸ ເຍ ຘມ຺ມາ ເຍນ ຎາເຓນ ປຫາຕພ຺ພາ, ເຕສໍ ປຫານຎ຺ຈ ຊານິຕພ຺ພໍ. ເອຕານິ ຫິ ຍຖາໂຍຄໍ ສໍໂຍຊນກິເລສມິຈ຺ຉຕ຺ຕໂລກຘມ຺ມມຈ຺ຉຣິຍວິປລ຺ລາສຄນ຺ຖອຄຕິອາສວໂອຆໂຍຄນີວຣຓປຣາມາສອຸປາທານອນຸສຍມລອກຸສລກມ຺ມປຖຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທສງ຺ຂາຕານໍ ຘມ຺ມານໍ ປຫານກຣານິ.

ຕຕ຺ຖ ສໍໂຍຊນານີຕິ ຂນ຺ເຘຫິ ຂນ຺ຘານໍ ຜເລນ ກມ຺ມສ຺ສ ທຸກ຺ເຂນ ວາ ສຕ຺ຕານໍ ສໍໂຍຊກຕ຺ຕາ ຣູປຣາຄາທໂຍ ທສ ຘມ຺ມາ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ. ຍາວຎ຺ຫິ ເຕ, ຕາວ ເອເຕສໍ ອນຸປຣໂມຕິ. ຕຕ຺ຣາປິ ຣູປຣາໂຄ ອຣູປຣາໂຄ ມາໂນ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈໍ ອວິຊ຺ຊາຕິ ອິເມ ປຎ຺ຈ ອຸທ຺ຘໍນິພ຺ພຕ຺ຕນກຂນ຺ຘາທິສໍໂຍຊກຕ຺ຕາ ອຸທ຺ຘໍຠາຄິຍສໍໂຍຊນານິ ນາມ. ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິ ວິຈິກິຈ຺ຉາ ສີລພ຺ພຕປຣາມາໂສ ກາມຣາໂຄ ປຏິໂຆຕິ ອິເມ ປຎ຺ຈ ອໂຘນິພ຺ພຕ຺ຕນກຂນ຺ຘາທິສໍໂຍຊກຕ຺ຕາ ອໂຘຠາຄິຍສໍໂຍຊນານິ ນາມ.

ກິເລສາຕິ ສຍໍ ສໍກິລິຏ຺ຐຕ຺ຕາ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ມານຎ຺ຈ ສໍກິເລສິກຕ຺ຕາ ໂລໂຠ ໂທໂສ ໂມໂຫ ມາໂນ ທິຏ຺ຐິ ວິຈິກິຈ຺ຉາ ຖິນໍ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈໍ ອຫິຣິກໍ ອໂນຕ຺ຕປ຺ປນ຺ຕິ ອິເມ ທສ ຘມ຺ມາ.

ມິຈ຺ຉຕ຺ຕາຕິ ມິຈ຺ຉາປວຕ຺ຕນໂຕ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ ມິຈ຺ຉາສງ຺ກປ຺ໂປ ມິຈ຺ຉາວາຈາ ມິຈ຺ຉາກມ຺ມນ຺ໂຕ ມິຈ຺ຉາອາຊີໂວ ມິຈ຺ຉາວາຍາໂມ ມິຈ຺ຉາສຕິ ມິຈ຺ຉາສມາຘີຕິ ອິເມ ອຏ຺ຐ ຘມ຺ມາ. ມິຈ຺ຉາວິມຸຕ຺ຕິມິຈ຺ຉາຎາເຓຫິ ວາ ສທ຺ຘິໍ ທສ.

ໂລກຘມ຺ມາຕິ ໂລກປ຺ປວຕ຺ຕິຍາ ສຕິ ອນຸປຣມຘມ຺ມກຕ຺ຕາ ລາໂຠ ອລາໂຠ ຍໂສ ອຍໂສ ສຸຂໍ ທຸກ຺ຂໍ ນິນ຺ທາ ປສໍສາຕິ ອິເມ ອຏ຺ຐ. ອິຘ ປນ ກາຣໂຓປຈາເຣນ ລາຠາທິວຕ຺ຖຸກສ຺ສ ອນຸນຍສ຺ສ ອລາຠາທິວຕ຺ຖຸກສ຺ສ ປຏິຆສ຺ສ ເຈຕໍ ໂລກຘມ຺ມຄ຺ຄຫເຓນ ຄຫຓໍ ກຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ມຈ຺ຉຣິຍານີຕິ ອາວາສມຈ຺ຉຣິຍໍ ກຸລມຈ຺ຉຣິຍໍ ລາຠມຈ຺ຉຣິຍໍ ຘມ຺ມມຈ຺ຉຣິຍໍ ວຓ຺ຓມຈ຺ຉຣິຍນ຺ຕິ ອິມາສຸ ອາວາສາທີສຸ ອຎ຺ເຎສໍ ສາຘາຣຓຠາວໍ ອສຫນາກາເຣນ ປວຕ຺ຕານິ ປຎ຺ຈ ມຈ຺ຉຣິຍານິ.

ວິປລ຺ລາສາຕິ ອນິຈ຺ຈທຸກ຺ຂອນຕ຺ຕອສຸເຠສຸເຍວ ວຕ຺ຖູສຸ ‘‘ນິຈ຺ຈໍ ສຸຂໍ ອຕ຺ຕາ ສຸຠ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ປວຕ຺ໂຕ ສຎ຺ຎາວິປລ຺ລາໂສ ຈິຕ຺ຕວິປລ຺ລາໂສ ທິຏ຺ຐິວິປລ຺ລາໂສຕິ ອິເມ ຕໂຍ.

ຄນ຺ຖາຕິ ນາມກາຍສ຺ສ ເຈວ ຣູປກາຍສ຺ສ ຈ ຄນ຺ຖນໂຕ ອຠິຊ຺ຌາທໂຍ ຈຕ຺ຕາໂຣ. ຕຖາ ຫິ ເຕ ອຠິຊ຺ຌາ ກາຍຄນ຺ໂຖ, ພ຺ຍາປາໂທ ກາຍຄນ຺ໂຖ, ສີລພ຺ພຕປຣາມາໂສ ກາຍຄນ຺ໂຖ, ອິທໍສຈ຺ຈາຠິນິເວໂສ ກາຍຄນ຺ໂຖ ອິຈ຺ເຈວ ວຸຕ຺ຕາ.

ອຄຕີຕິ ຉນ຺ທໂທສໂມຫຠເຍຫິ ອກຕ຺ຕພ຺ພກຣຓສ຺ສ, ກຕ຺ຕພ຺ພາກຣຓສ຺ສ ຈ ອຘິວຈນໍ. ຕຎ຺ຫິ ອຣິເຍຫິ ອຄນ຺ຕພ຺ພຕ຺ຕາ ອຄຕີຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

ອາສວາຕິ ອາຣມ຺ມຓວເສນ ອາໂຄຕ຺ຣຠຸໂຕ, ອາຠວຄ຺ຄໂຕ ຈ ສວນາ, ອສໍວຸເຕຫິ ວາ ທ຺ວາເຣຫິ ຆຏຉິທ຺ເທຫິ ອຸທກໍ ວິຍ ສວນໂຕ ນິຈ຺ຈປຄ຺ຆຣຓຏ຺ເຐນ ສໍສາຣທຸກ຺ຂສ຺ສ ວາ ສວນໂຕ ກາມຣາຄຠວຣາຄມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິອວິຊ຺ຊານເມຕໍ ອຘິວຈນໍ.

ຠວສາຄເຣ ອາກຑ຺ຒນຏ຺ເຐນ ທຸຣຸຕ຺ຕຣຓຏ຺ເຐນ ຈ ໂອຆາຕິປິ, ອາຣມ຺ມຓວິໂຍຄສ຺ສ ເຈວ ທຸກ຺ຂວິໂຍຄສ຺ສ ຈ ອປ຺ປທານໂຕ ໂຍຄາຕິປິ ເຕສຎ຺ເຎວ ອຘິວຈນໍ.

ນີວຣຓານີຕິ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອາວຣຓນີວຣຓປຏິຈ຺ຉາທນຏ຺ເຐນ ກາມຈ຺ຉນ຺ທາທໂຍ ປຎ຺ຈ.

ປຣາມາໂສຕິ ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ສຠາວໍ ອຕິກ຺ກມ຺ມ ປຣໂຕ ອຠູຕໍ ສຠາວໍ ອາມສນາກາເຣນ ປວຕ຺ຕນໂຕ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິຍາ ເອຕໍ ອຘິວຈນໍ.

ອຸປາທານານີຕິ ສພ຺ພາກາເຣນ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທນິທ຺ເທເສ ວຸຕ຺ຕານິ ກາມຸປາທານາທີນິ ຈຕ຺ຕາຣິ.

ອນຸສຍາຕິ ຖາມຄຕຏ຺ເຐນ ກາມຣາຄານຸສໂຍ, ປຏິຆ, ມານ, ທິຏ຺ຐິ, ວິຈິກິຈ຺ຉາ, ຠວຣາຄ, ອວິຊ຺ຊານຸສໂຍຕິ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕາ ກາມຣາຄາທໂຍ ສຕ຺ຕ. ເຕ ຫິ ຖາມຄຕຕ຺ຕາ ປຸນປ຺ປຸນໍ ກາມຣາຄາທີນໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິເຫຕຸຠາເວນ ອນຸເສນ຺ຕິເຍວາຕິ ອນຸສຍາ.

ມລາຕິ ເຕລຎ຺ຊນກລລໍ ວິຍ ສຍຎ຺ຈ ອສຸທ຺ຘຕ຺ຕາ, ອຎ຺ເຎສຎ຺ຈ ອສຸທ຺ຘຠາວກຣຓໂຕ ໂລຠໂທສໂມຫາ ຕໂຍ.

ອກຸສລກມ຺ມປຖາຕິ ອກຸສລກມ຺ມຠາເວນ ເຈວ ທຸຄ຺ຄຕີນຎ຺ຈ ປຖຠາເວນ ປາຓາຕິປາໂຕ ອທິນ຺ນາທານໍ ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາໂຣ ມຸສາວາໂທ ປິສຸຓວາຈາ ຜຣຸສວາຈາ ສມ຺ຜປ຺ປລາໂປ ອຠິຊ຺ຌາ ພ຺ຍາປາໂທ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐີຕິ ອິເມ ທສ.

ອກຸສລຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທາຕິ ໂລຠມູລາ ອຏ຺ຐ ໂທສມູລາ ທ຺ເວ ໂມຫມູລາ ທ຺ເວຕິ ອິເມ ທ຺ວາທສ.

໘໓໐. ອິຕິ ເອເຕສໍ ສໍໂຍຊນາທີນໍ ຘມ຺ມານໍ ເອຕານິ ຍຖາໂຍຄໍ ປຫານກຣານິ. ກຖໍ? ສໍໂຍຊເນສຸ ຕາວ ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິ ວິຈິກິຈ຺ຉາ ສີລພ຺ພຕປຣາມາໂສ ອປາຍຄມນີຍາ ຈ ກາມຣາຄປຏິຆາຕິ ເອເຕ ປຎ຺ຈ ຘມ຺ມາ ປຐມຎາຓວຊ຺ຌາ, ເສສາ ກາມຣາຄປຏິຆາ ໂອຬາຣິກາ ທຸຕິຍຎາຓວຊ຺ຌາ, ສຸຂຸມາ ຕຕິຍຎາຓວຊ຺ຌາ, ຣູປຣາຄາທໂຍ ປຎ຺ຈປິ ຈຕຸຕ຺ຖຎາຓວຊ຺ຌາ ເອວ. ປຣໂຕປິ ຈ ຍຕ຺ຖ ຍຕ຺ຖ ເອວສທ຺ເທນ ນິຍມໍ ນ ກຣິສ຺ສາມ. ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຍໍ ຍໍ ‘‘ອຸປຣິຎາຓວຊ຺ໂຌ’’ຕິ ວກ຺ຂາມ, ໂສ ໂສ ປຸຣິມຎາເຓຫິ ຫຕາປາຍຄມນີຍາທິຠາໂວວ ຫຸຕ຺ວາ ອຸປຣິຎາຓວຊ຺ໂຌ ໂຫຕີຕິ ເວທິຕພ຺ໂພ.

ກິເລເສສຸ ທິຏ຺ຐິວິຈິກິຈ຺ຉາ ປຐມຎາຓວຊ຺ຌາ, ໂທໂສ ຕຕິຍຎາຓວຊ຺ໂຌ, ໂລຠໂມຫມານຖິນອຸທ຺ຘຈ຺ຈອຫິຣິກອໂນຕ຺ຕປ຺ປານິ ຈຕຸຕ຺ຖຎາຓວຊ຺ຌານິ.

ມິຈ຺ຉຕ຺ເຕສຸ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐິ ມຸສາວາໂທ ມິຈ຺ຉາກມ຺ມນ຺ໂຕ ມິຈ຺ຉາອາຊີໂວຕິ ອິເມ ປຐມຎາຓວຊ຺ຌາ, ມິຈ຺ຉາສງ຺ກປ຺ໂປ ປິສຸຓວາຈາ ຜຣຸສວາຈາຕິ ອິເມ ຕຕິຍຎາຓວຊ຺ຌາ, ເຈຕນາເຍວ ເຈຕ຺ຖ ວາຈາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ສມ຺ຜປ຺ປລາປມິຈ຺ຉາວາຍາມສຕິສມາຘິວິມຸຕ຺ຕິຎາຓານິ ຈຕຸຕ຺ຖຎາຓວຊ຺ຌານິ.

ໂລກຘມ຺ເມສຸ ປຏິໂຆ ຕຕິຍຎາຓວຊ຺ໂຌ, ອນຸນໂຍ ຈຕຸຕ຺ຖຎາຓວຊ຺ໂຌ, ຍເສ ຈ ປສໍສາຍ ຈ ອນຸນໂຍ ຈຕຸຕ຺ຖຎາຓວຊ຺ໂຌຕິ ເອເກ. ມຈ຺ຉຣິຍານິ ປຐມຎາຓວຊ຺ຌາເນວ.

ວິປລ຺ລາເສສຸ ອນິຈ຺ເຈ ນິຈ຺ຈໍ, ອນຕ຺ຕນິ ອຕ຺ຕາຕິ ຈ ສຎ຺ຎາຈິຕ຺ຕທິຏ຺ຐິວິປລ຺ລາສາ, ທຸກ຺ເຂ ສຸຂໍ, ອສຸເຠ ສຸຠນ຺ຕິ ທິຏ຺ຐິວິປລ຺ລາໂສ ຈາຕິ ອິເມ ປຐມຎາຓວຊ຺ຌາ, ອສຸເຠ ສຸຠນ຺ຕິ ສຎ຺ຎາຈິຕ຺ຕວິປລ຺ລາສາ ຕຕິຍຎາຓວຊ຺ຌາ, ທຸກ຺ເຂ ສຸຂນ຺ຕິ ສຎ຺ຎາຈິຕ຺ຕວິປລ຺ລາສາ ຈຕຸຕ຺ຖຎາຓວຊ຺ຌາ.

ຄນ຺ເຖສຸ ສີລພ຺ພຕປຣາມສອິທໍສຈ຺ຈາຠິນິເວສກາຍຄນ຺ຖາ ປຐມຎາຓວຊ຺ຌາ, ພ຺ຍາປາທກາຍຄນ຺ໂຖ ຕຕິຍຎາຓວຊ຺ໂຌ, ອິຕໂຣ ຈຕຸຕ຺ຖຎາຓວຊ຺ໂຌ.

ອຄຕິ ປຐມຎາຓວຊ຺ຌາວ.

ອາສເວສຸ ທິຏ຺ຐາສໂວ ປຐມຎາຓວຊ຺ໂຌ, ກາມາສໂວ ຕຕິຍຎາຓວຊ຺ໂຌ, ອິຕເຣ ທ຺ເວ ຈຕຸຕ຺ຖຎາຓວຊ຺ຌາ. ໂອຆໂຍເຄສຸປິ ເອເສວ ນໂຍ.

ນີວຣເຓສຸ ວິຈິກິຈ຺ຉານີວຣຓໍ ປຐມຎາຓວຊ຺ຌໍ, ກາມຈ຺ຉນ຺ໂທ ພ຺ຍາປາໂທ ກຸກ຺ກຸຈ຺ຈນ຺ຕິ ຕີຓິ ຕຕິຍຎາຓວຊ຺ຌານິ, ຖິນມິທ຺ຘອຸທ຺ຘຈ຺ຈານິ ຈຕຸຕ຺ຖຎາຓວຊ຺ຌານິ.

ປຣາມາໂສ ປຐມຎາຓວຊ຺ໂຌວ.

ອຸປາທາເນສຸ ສພ຺ເພສມ຺ປິ ໂລກິຍຘມ຺ມານໍ ວຕ຺ຖຸກາມວເສນ ກາມາຕິ ອາຄຕຕ຺ຕາ ຣູປາຣູປຣາໂຄປິ ກາມຸປາທາເນ ປຕຕິ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ຈຕຸຕ຺ຖຎາຓວຊ຺ຌໍ, ເສສານິ ປຐມຎາຓວຊ຺ຌານິ.

ອນຸສເຍສຸ ທິຏ຺ຐິວິຈິກິຈ຺ຉານຸສຍາ ປຐມຎາຓວຊ຺ຌາວ, ກາມຣາຄປຏິຆານຸສຍາ ຕຕິຍຎາຓວຊ຺ຌາ, ມານຠວຣາຄາວິຊ຺ຊານຸສຍາ ຈຕຸຕ຺ຖຎາຓວຊ຺ຌາ.

ມເລສຸ ໂທສມລໍ ຕຕິຍຎາຓວຊ຺ຌໍ, ອິຕຣານິ ຈຕຸຕ຺ຖຎາຓວຊ຺ຌານິ.

ອກຸສລກມ຺ມປເຖສຸ ປາຓາຕິປາໂຕ ອທິນ຺ນາທານໍ ມິຈ຺ຉາຈາໂຣ ມຸສາວາໂທ ມິຈ຺ຉາທິຏ຺ຐີຕິ ອິເມ ປຐມຎາຓວຊ຺ຌາ, ປິສຸຓວາຈາ ຜຣຸສວາຈາ ພ຺ຍາປາໂທຕິ ຕໂຍ ຕຕິຍຎາຓວຊ຺ຌາ, ສມ຺ຜປ຺ປລາປາຠິຊ຺ຌາ ຈຕຸຕ຺ຖຎາຓວຊ຺ຌາ.

ອກຸສລຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາເທສຸ ຈຕ຺ຕາໂຣ ທິຏ຺ຐິຄຕສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ວິຈິກິຈ຺ຉາສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ ຈາຕິ ປຎ຺ຈ ປຐມຎາຓວຊ຺ຌາວ, ທ຺ເວ ປຏິຆສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາ ຕຕິຍຎາຓວຊ຺ຌາ, ເສສາ ຈຕຸຕ຺ຖຎາຓວຊ຺ຌາຕິ.

ຍຎ຺ຈ ເຍນ ວຊ຺ຌໍ, ຕໍ ເຕນ ປຫາຕພ຺ພໍ ນາມ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອິຕິ ເອເຕສໍ ສໍໂຍຊນາທີນໍ ຘມ຺ມານໍ ເອຕານິ ຍຖາໂຍຄໍ ປຫານກຣານີ’’ຕິ.

໘໓໑. ກິໍ ປເນຕານິ ເອເຕ ຘມ຺ເມ ອຕີຕານາຄເຕ ປຊຫນ຺ຕິ ອຸທາຫຸ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນຕິ. ກິໍ ປເນຕ຺ຖ ຍທິ ຕາວ ອຕີຕານາຄເຕ, ອຜໂລ ວາຍາໂມ ອາປຊ຺ຊຕິ. ກສ຺ມາ? ປຫາຕພ຺ພານໍ ນຕ຺ຖິຕາຍ. ອຖ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນ, ຕຖາປິ ອຜໂລ, ວາຍາເມນ ສທ຺ຘິໍ ປຫາຕພ຺ພານໍ ອຕ຺ຖິຕາຍ, ສໍກິເລສິກາ ຈ ມຄ຺ຄຠາວນາ ອາປຊ຺ຊຕິ, ວິປ຺ປຍຸຕ຺ຕຕາ ວາ ກິເລສານໍ, ນ ຈ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນກິເລໂສ ຈິຕ຺ຕວິປ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ ນາມ ອຕ຺ຖີຕິ. ນາຍໍ ອາເວຓິກາ ໂຈທນາ. ປາຬິຍໍເຍວ ຫິ ‘‘ສ຺ວາຍໍ ກິເລເສ ປຊຫຕິ, ອຕີເຕ ກິເລເສ ປຊຫຕິ, ອນາຄເຕ ກິເລເສ ປຊຫຕິ, ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນ ກິເລເສ ປຊຫຕີ’’ຕິ ວຕ຺ວາ, ປຸນ ‘‘ຫຎ຺ຈິ ອຕີເຕ ກິເລເສ ປຊຫຕິ, ເຕນຫິ ຂີຓໍ ເຂເປຕິ, ນິຣຸທ຺ຘໍ ນິໂຣເຘຕິ, ວິຄຕໍ ວິຄເມຕິ, ອຕ຺ຖງ຺ຄຕໍ ອຕ຺ຖງ຺ຄເມຕິ. ອຕີຕໍ ຍໍ ນຕ຺ຖິ, ຕໍ ປຊຫຕີ’’ຕິ (ປຏິ. ມ. ໓.໒໑) ຈ ວຕ຺ວາ, ‘‘ນ ອຕີເຕ ກິເລເສ ປຊຫຕີ’’ຕິ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ.

ຕຖາ ‘‘ຫຎ຺ຈິ ອນາຄເຕ ກິເລເສ ປຊຫຕິ, ເຕນຫິ ອຊາຕໍ ປຊຫຕິ, ອນິພ຺ພຕ຺ຕໍ ປຊຫຕິ, ອນຸປ຺ປນ຺ນໍ ປຊຫຕິ, ອປາຕຸຠູຕໍ ປຊຫຕິ. ອນາຄຕໍ ຍໍ ນຕ຺ຖິ, ຕໍ ປຊຫຕີ’’ຕິ ຈ ວຕ຺ວາ, ‘‘ນ ອນາຄເຕ ກິເລເສ ປຊຫຕີ’’ຕິ ປຏິກ຺ຂິຕ຺ຕໍ.

ຕຖາ ‘‘ຫຎ຺ຈິ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນ ກິເລເສ ປຊຫຕິ, ເຕນຫິ ຣຕ຺ໂຕ ຣາຄໍ ປຊຫຕິ. ທຸຏ຺ໂຐ ໂທສໍ, ມູຬ຺ໂຫ ໂມຫໍ, ວິນິພທ຺ໂຘ ມານໍ, ປຣາມຏ຺ໂຐ ທິຏ຺ຐິໍ, ວິກ຺ເຂປຄໂຕ ອຸທ຺ຘຈ຺ຈໍ, ອນິຏ຺ຐງ຺ຄໂຕ ວິຈິກິຈ຺ຉໍ, ຖາມຄໂຕ ອນຸສຍໍ ປຊຫຕິ. ກຓ຺ຫສຸກ຺ກາ ຘມ຺ມາ ຍຸຄນທ຺ຘາວ ວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ສໍກິເລສິກາ ມຄ຺ຄຠາວນາ ໂຫຕີ’’ຕິ ຈ ວຕ຺ວາ, ‘‘ນ ອຕີເຕ ກິເລເສ ປຊຫຕິ, ນ ອນາຄເຕ, ນ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນ ກິເລເສ ປຊຫຕີ’’ຕິ ສພ຺ພໍ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ, ‘‘ເຕນຫິ ນຕ຺ຖິ ມຄ຺ຄຠາວນາ, ນຕ຺ຖິ ຜລສຈ຺ຉິກິຣິຍາ, ນຕ຺ຖິ ກິເລສປ຺ປຫານໍ, ນຕ຺ຖິ ຘມ຺ມາຠິສມໂຍ’’ຕິ ປຎ຺ຫາປຣິໂຍສາເນ ‘‘ນ ຫິ ນຕ຺ຖິ ມຄ຺ຄຠາວນາ…ເປ… ນຕ຺ຖິ ຘມ຺ມາຠິສມໂຍ’’ຕິ ປຏິຊານິຕ຺ວາ ‘‘ຍຖາ ກຖໍ ວິຍາ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ –

‘‘ເສຍ຺ຍຖາປິ ຕຣຸໂຓ ຣຸກ຺ໂຂ ອຊາຕຜໂລ, ຕເມນໍ ປຸຣິໂສ ມູເລ ຉິນ຺ເທຍ຺ຍ, ເຍ ຕສ຺ສ ຣຸກ຺ຂສ຺ສ ອຊາຕຜລາ, ເຕ ອຊາຕາເຍວ ນ ຊາຍນ຺ຕິ, ອນິພ຺ພຕ຺ຕາເຍວ ນ ນິພ຺ພຕ຺ຕນ຺ຕິ, ອນຸປ຺ປນ຺ນາເຍວ ນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ອປາຕຸຠູຕາເຍວ ນ ປາຕຸຠວນ຺ຕິ, ເອວເມວ ອຸປ຺ປາໂທ ເຫຕຸ ອຸປ຺ປາໂທ ປຈ຺ຈໂຍ ກິເລສານໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຍາຕິ ອຸປ຺ປາເທ ອາທີນວໍ ທິສ຺ວາ ອນຸປ຺ປາເທ ຈິຕ຺ຕໍ ປກ຺ຂນ຺ທຕິ, ອນຸປ຺ປາເທ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ປກ຺ຂນ຺ທຕ຺ຕາ ເຍ ອາຍູຫນປຈ຺ຈຍາ ກິເລສາ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຍ຺ຍຸໍ, ເຕ ອຊາຕາເຍວ ນ ຊາຍນ຺ຕິ…ເປ… ອປາຕຸຠູຕາເຍວ ນ ປາຕຸຠວນ຺ຕິ, ເອວໍ ເຫຕຸນິໂຣຘາ ທຸກ຺ຂນິໂຣໂຘ. ປວຕ຺ຕໍ ເຫຕຸ…ເປ… ນິມິຕ຺ຕໍ ເຫຕຸ…ເປ… ອາຍູຫນາ ເຫຕຸ…ເປ… ອນາຍູຫເນ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ປກ຺ຂນ຺ທຕ຺ຕາ ເຍ ອາຍູຫນປຈ຺ຈຍາ ກິເລສາ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຍ຺ຍຸໍ, ເຕ ອຊາຕາເຍວ…ເປ… ອປາຕຸຠູຕາເຍວ ນ ປາຕຸຠວນ຺ຕິ, ເອວໍ ເຫຕຸນິໂຣຘາ ທຸກ຺ຂນິໂຣໂຘ. ເອວໍ ອຕ຺ຖິ ມຄ຺ຄຠາວນາ, ອຕ຺ຖິ ຜລສຈ຺ຉິກິຣິຍາ, ອຕ຺ຖິ ກິເລສປ຺ປຫານໍ, ອຕ຺ຖິ ຘມ຺ມາຠິສມໂຍ’’ຕິ (ປຏິ. ມ. ໓.໒໑).

໘໓໒. ເອເຕນ ກິໍ ທີປິຕໍ ໂຫຕິ? ຠູມິລທ຺ຘານໍ ກິເລສານໍ ປຫານໍ ທີປິຕໍ ໂຫຕິ. ຠູມິລທ຺ຘາ ປນ ກິໍ ອຕີຕານາຄຕາ ອຸທາຫຸ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນາຕິ. ຠູມິລທ຺ຘຸປ຺ປນ຺ນາ ເອວ ນາມ ເຕ.

໘໓໓. ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ຫິ ວຕ຺ຕມານຠູຕາປຄໂຕກາສກຕຠູມິລທ຺ຘວເສນ ອເນກປ຺ປເຠທໍ. ຕຕ຺ຖ ສພ຺ພມ຺ປິ ອຸປ຺ປາທຊຣາຠງ຺ຄສມງ຺ຄິສງ຺ຂາຕໍ ວຕ຺ຕມານຸປ຺ປນ຺ນໍ ນາມ. ອາຣມ຺ມຓຣສໍ ອນຸຠວິຕ຺ວາ ນິຣຸທ຺ຘໍ ອນຸຠູຕາປຄຕສງ຺ຂາຕໍ ກຸສລາກຸສລໍ ອຸປ຺ປາທາທິຕ຺ຕຍໍ ອນຸປ຺ປຕ຺ວາ ນິຣຸທ຺ຘໍ ຠູຕາປຄຕສງ຺ຂາຕໍ ເສສສງ຺ຂຕຎ຺ຈ ຠູຕາປຄຕຸປ຺ປນ຺ນໍ ນາມ. ‘‘ຍານິສ຺ສ ຕານິ ປຸພ຺ເພກຕານິ ກມ຺ມານີ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໓.໒໔໘) ເອວມາທິນາ ນເຍນ ວຸຕ຺ຕໍ ກມ຺ມໍ ອຕີຕມ຺ປິ ສມານໍ ອຎ຺ຎໍ ວິປາກໍ ປຏິພາຫິຕ຺ວາ ອຕ຺ຕໂນ ວິປາກສ຺ໂສກາສໍ ກຕ຺ວາ ຐິຕຕ຺ຕາ ຕຖາ ກໂຕກາສຎ຺ຈ ວິປາກໍ ອນຸປ຺ປນ຺ນມ຺ປິ ສມານໍ ເອວໍ ກເຕ ໂອກາເສ ເອກນ຺ເຕນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນໂຕ ໂອກາສກຕຸປ຺ປນ຺ນໍ ນາມ. ຕາສຸ ຕາສຸ ຠູມີສຸ ອສມູຫຕໍ ອກຸສລໍ ຠູມິລທ຺ຘຸປ຺ປນ຺ນໍ ນາມ.

໘໓໔. ເອຕ຺ຖ ຈ ຠູມິຍາ ຠູມິລທ຺ຘສ຺ສ ຈ ນານຕ຺ຕໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຠູມີຕິ ຫິ ວິປສ຺ສນາຍ ອາຣມ຺ມຓຠູຕາ ເຕຠູມກາ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາ. ຠູມິລທ຺ຘໍ ນາມ ເຕສຸ ຂນ຺ເຘສຸ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຣຫໍ ກິເລສຊາຕໍ. ເຕນຫິ ສາ ຠູມິ ລທ຺ຘາ ນາມ ໂຫຕີຕິ ຕສ຺ມາ ຠູມິລທ຺ຘນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ສາ ຈ ໂຂ ນ ອາຣມ຺ມຓວເສນ. ອາຣມ຺ມຓວເສນ ຫິ ສພ຺ເພປິ ອຕີຕານາຄເຕ ປຣິຎ຺ຎາເຕປິ ຈ ຂີຓາສວານໍ ຂນ຺ເຘ ອາຣພ຺ຠ ກິເລສາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ມຫາກຈ຺ຈານອຸປ຺ປລວຓ຺ຓາທີນໍ ຂນ຺ເຘ ອາຣພ຺ຠ ໂສເຣຍ຺ຍເສຏ຺ຐິ ນນ຺ທມາຓວກາທີນໍ ວິຍ. ຍທິ ຈ ຕໍ ຠູມິລທ຺ຘໍ ນາມ ສິຍາ, ຕສ຺ສ ອປ຺ປເຫຍ຺ຍໂຕ ນ ໂກຈິ ຠວມູລໍ ປຊເຫຍ຺ຍ. ວຕ຺ຖຸວເສນ ປນ ຠູມິລທ຺ຘໍ ເວທິຕພ຺ພໍ. ຍຕ຺ຖ ຍຕ຺ຖ ຫິ ວິປສ຺ສນາຍ ອປຣິຎ຺ຎາຕາ ຂນ຺ຘາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ອຸປ຺ປາທໂຕ ປຠຸຕິ ເຕສຸ ວຏ຺ຏມູລໍ ກິເລສຊາຕໍ ອນຸເສຕິ. ຕໍ ອປ຺ປຫີນຏ຺ເຐນ ຠູມິລທ຺ຘນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໘໓໕. ຕຕ຺ຖ ຈ ຍສ຺ສ ເຍສຸ ຂນ຺ເຘສຸ ອປ຺ປຫີນຏ຺ເຐນ ອນຸສຍິຕາ ກິເລສາ, ຕສ຺ສ ເຕ ເອວ ຂນ຺ຘາ ເຕສໍ ກິເລສານໍ ວຕ຺ຖຸ, ນ ອຎ຺ເຎສໍ ສນ຺ຕກາ ຂນ຺ຘາ. ອຕີຕກ຺ຂນ຺ເຘສຸ ຈ ອປ຺ປຫີນານຸສຍິຕານໍ ກິເລສານໍ ອຕີຕກ຺ຂນ຺ຘາວ ວຕ຺ຖຸ, ນ ອິຕເຣ. ເອສ ນໂຍ ອນາຄຕາທີສຸ. ຕຖາ ກາມາວຈຣກ຺ຂນ຺ເຘສຸ ອປ຺ປຫີນານຸສຍິຕານໍ ກິເລສານໍ ກາມາວຈຣກ຺ຂນ຺ຘາວ ວຕ຺ຖຸ, ນ ອິຕເຣ. ເອສ ນໂຍ ຣູປາຣູປາວຈເຣສຸ. ໂສຕາປນ຺ນາທີສຸ ປນ ຍສ຺ສ ຍສ຺ສ ອຣິຍປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ຂນ຺ເຘສຸ ຕໍ ຕໍ ວຏ຺ຏມູລໍ ກິເລສຊາຕໍ ເຕນ ເຕນ ມຄ຺ເຄນ ປຫີນໍ, ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ເຕ ເຕ ຂນ຺ຘາ ປຫີນານໍ ເຕສໍ ເຕສໍ ວຏ຺ຏມູລກິເລສານໍ ອວຕ຺ຖຸໂຕ ຠູມີຕິ ສງ຺ຂໍ ນ ລຠນ຺ຕິ. ປຸຖຸຊ຺ຊນສ຺ສ ສພ຺ພໂສວ ວຏ຺ຏມູລກິເລສານໍ ອປ຺ປຫີນຕ຺ຕາ ຍໍກິຎ຺ຈິ ກຣິຍມານໍ ກມ຺ມໍ ກຸສລໍ ອກຸສລໍ ວາ ໂຫຕິ. ອິຈ຺ຈສ຺ສ ກມ຺ມກິເລສປຈ຺ຈຍາ ວຏ຺ຏໍ ວຏ຺ຏຕິ. ຕສ຺ເສຕໍ ວຏ຺ຏມູລໍ ຣູປກ຺ຂນ຺ເຘເຍວ, ນ ເວທນາກ຺ຂນ຺ຘາທີສຸ. ວິຎ຺ຎາຓກ຺ຂນ຺ເຘເຍວ ວາ, ນ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘາທີສູຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ກສ຺ມາ? ອວິເສເສນ ປຎ຺ຈສຸປິ ຂນ຺ເຘສຸ ອນຸສຍິຕຕ຺ຕາ.

໘໓໖. ກຖໍ? ປຖວີຣສາທິ ວິຍ ຣຸກ຺ເຂ. ຍຖາ ຫິ ມຫາຣຸກ຺ເຂ ປຖວີຕລໍ ອຘິຏ຺ຐາຍ ປຖວີຣສຎ຺ຈ ອາໂປຣສຎ຺ຈ ນິສ຺ສາຍ ຕປ຺ປຈ຺ຈຍາ ມູລຂນ຺ຘສາຂປສາຂປລ຺ລວປລາສປຸປ຺ຜຜເລຫິ ວຑ຺ຒິຕ຺ວາ ນຠໍ ປູເຣຕ຺ວາ ຍາວ ກປ຺ປາວສານາ ພີຊປຣມ຺ປຣາຍ ຣຸກ຺ຂປເວຓິໍ ສນ຺ຕານຍມາເນ ຐິເຕ ຕໍ ປຖວີຣສາທິ ມູເລເຍວ, ນ ຂນ຺ຘາທີສຸ…ເປ… ຜເລເຍວ ວາ, ນ ມູລາທີສູຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ກສ຺ມາ? ອວິເສເສນ ສພ຺ເພສຸ ມູລາທີສຸ ອນຸຄຕຕ຺ຕາຕິ.

ຍຖາ ປນ ຕສ຺ເສວ ຣຸກ຺ຂສ຺ສ ປຸປ຺ຜຜລາທີສຸ ນິພ຺ພິນ຺ໂນ ໂກຈິ ປຸຣິໂສ ຈຕູສຸ ທິສາສຸ ມຓ຺ຑູກກຓ຺ຏກໍ ນາມ ວິສກຓ຺ຏກໍ ອາໂກເຏຍ຺ຍ, ອຖ ໂສ ຣຸກ຺ໂຂ ເຕນ ວິສສມ຺ຜສ຺ເສນ ຜຸຏ຺ໂຐ ປຖວີຣສອາໂປຣສານໍ ປຣິຍາທິຓ຺ຓຕ຺ຕາ ອປ຺ປສວນຘມ຺ມຕໍ ອາຄມ຺ມ ປຸນ ສນ຺ຕານໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕຸໍ ນ ສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍ, ເອວເມວ ຂນ຺ຘປວຕ຺ຕິຍໍ ນິພ຺ພິນ຺ໂນ ກຸລປຸຕ຺ໂຕ ຕສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ຈຕູສຸ ທິສາສຸ ຣຸກ຺ເຂ ວິສໂຍຊນໍ ວິຍ ອຕ຺ຕໂນ ສນ຺ຕາເນ ຈຕຸມຄ຺ຄຠາວນໍ ອາຣຠຕິ. ອຖສ຺ສ ໂສ ຂນ຺ຘສນ຺ຕາໂນ ເຕນ ຈຕຸມຄ຺ຄວິສສມ຺ຜສ຺ເສນ ສພ຺ພໂສ ວຏ຺ຏມູລກກິເລສານໍ ປຣິຍາທິຓ຺ຓຕ຺ຕາ ກິຣິຍຠາວມຕ຺ຕອຸປຄຕກາຍກມ຺ມາທິສພ຺ພກມ຺ມປ຺ປເຠໂທ ຫຸຕ຺ວາ ອາຍຕິໍ ປຸນພ຺ຠວານຠິນິພ຺ພຕ຺ຕນຘມ຺ມຕໍ ອາຄມ຺ມ ຠວນ຺ຕຣສນ຺ຕານໍ ນິພ຺ພຕ຺ເຕຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ. ເກວລໍ ຈຣິມວິຎ຺ຎາຓນິໂຣເຘນ ນິຣິນ຺ຘໂນ ວິຍ ຊາຕເວໂທ ອນຸປາທາໂນ ປຣິນິພ຺ພາຍຕິ, ເອວໍ ຠູມິຍາ ຠູມິລທ຺ຘສ຺ສ ຈ ນານຕ຺ຕໍ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໘໓໗. ອປິຈ ອປຣມ຺ປິ ສມຸທາຈາຣອາຣມ຺ມຓາຘິຄ຺ຄຫິຕອວິກ຺ຂມ຺ຠິຕອສມູຫຕວເສນ ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ. ຕຕ຺ຖ ວຕ຺ຕມານຸປ຺ປນ຺ນເມວ ສມຸທາຈາຣຸປ຺ປນ຺ນໍ. ຈກ຺ຂາທີນໍ ປນ ອາປາຖຄເຕ ອາຣມ຺ມເຓ ປຸພ຺ພຠາເຄ ອນຸປ຺ປຊ຺ຊມານມ຺ປິ ກິເລສຊາຕໍ ອາຣມ຺ມຓສ຺ສ ອຘິຄ຺ຄຫິຕຕ຺ຕາ ເອວ ອປຣຠາເຄ ເອກນ຺ເຕນ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິໂຕ ອາຣມ຺ມຓາຘິຄ຺ຄຫິຕຸປ຺ປນ຺ນນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ກລ຺ຍາຓິຄາເມ ປິຓ຺ຑາຍ ຈຣໂຕ ມຫາຕິສ຺ສຕ຺ເຖຣສ຺ສ ວິສຠາຄຣູປທສ຺ສເນນ ອຸປ຺ປນ຺ນກິເລສຊາຕໍ ວິຍ. ສມຖວິປສ຺ສນານໍ ອຎ຺ຎຕຣວເສນ ອວິກ຺ຂມ຺ຠິຕໍ ກິເລສຊາຕໍ ຈິຕ຺ຕສນ຺ຕຕິມນາຣູຬ຺ຫມ຺ປິ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິນິວາຣກສ຺ສ ເຫຕຸໂນ ອຠາວາ ອວິກ຺ຂມ຺ຠິຕຸປ຺ປນ຺ນໍ ນາມ. ສມຖວິປສ຺ສນາວເສນ ປນ ວິກ຺ຂມ຺ຠິຕມ຺ປິ ອຣິຍມຄ຺ເຄນ ອສມູຫຕຕ຺ຕາ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຘມ຺ມຕໍ ອນຕີຕຕາຍ ອສມູຫຕຸປ຺ປນ຺ນນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ອາກາເສນ ຄຈ຺ຉນ຺ຕສ຺ສ ອຏ຺ຐສມາປຕ຺ຕິລາຠິໂນ ເຖຣສ຺ສ ກຸສຸມິຕຣຸກ຺ເຂ ອຸປວເນ ປຸປ຺ຜານິ ອຸຈ຺ຈິນນ຺ຕສ຺ສ ມຘຸເຣນ ສເຣນ ຄາຍໂຕ ມາຕຸຄາມສ຺ສ ຄີຕສວເນນ ອຸປ຺ປນ຺ນກິເລສຊາຕໍ ວິຍ. ຕິວິຘມ຺ປິ ເຈຕໍ ອາຣມ຺ມຓາຘິຄ຺ຄຫິຕາວິກ຺ຂມ຺ຠິຕອສມູຫຕຸປ຺ປນ຺ນໍ ຠູມິລທ຺ເຘເນວ ສງ຺ຄຫໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໘໓໘. ອິຈ຺ເຈຕສ຺ມິໍ ວຸຕ຺ຕປ຺ປເຠເທ ອຸປ຺ປນ຺ເນ ຍເທຕໍ ວຕ຺ຕມານຠູຕາປຄໂຕກາສກຕສມຸທາຈາຣສງ຺ຂາຕໍ ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ, ຕໍ ອມຄ຺ຄວຊ຺ຌຕ຺ຕາ ເກນຈິປິ ຎາເຓນ ປຫາຕພ຺ພໍ ນ ໂຫຕິ. ຍໍ ປເນຕໍ ຠູມິລທ຺ຘາຣມ຺ມຓາຘິຄ຺ຄຫິຕອວິກ຺ຂມ຺ຠິຕອສມູຫຕສງ຺ຂາຕໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ, ຕສ຺ສ ຕໍ ອຸປ຺ປນ຺ນຠາວໍ ວິນາສຍມານໍ ຍສ຺ມາ ຕໍ ຕໍ ໂລກິຍໂລກຸຕ຺ຕຣຎາຓໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ສພ຺ພມ຺ປິ ປຫາຕພ຺ພໍ ໂຫຕີຕິ. ເອວເມຕ຺ຖ ເຍ ເຍນ ປຫາຕພ຺ພາ ຘມ຺ມາ, ເຕສໍ ປຫານຎ຺ຈ ຊານິຕພ຺ພໍ.

ປຣິຎ຺ຎາທິກິຈ຺ຈກຖາ

໘໓໙. ກິຈ຺ຈານິ ປຣິຎ຺ຎາທີນິ, ຍານິ ວຸຕ຺ຕານິ ອຠິສມຍກາເລ;

ຕານິ ຈ ຍຖາສຠາເວນ, ຊານິຕພ຺ພານິ ສພ຺ພານີຕິ.

ສຈ຺ຈາຠິສມຍກາລໍ ຫິ ເອເຕສຸ ຈຕູສຸ ຎາເຓສຸ ເອເກກສ຺ສ ເອກກ຺ຂເຓ ປຣິຎ຺ຎາ ປຫານໍ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາ ຠາວນາຕິ ເອຕານິ ປຣິຎ຺ຎາທີນິ ຈຕ຺ຕາຣິ ກິຈ຺ຈານິ ວຸຕ຺ຕານິ, ຕານິ ຍຖາສຠາເວນ ຊານິຕພ຺ພານິ. ວຸຕ຺ຕໍ ເຫຕໍ ໂປຣາເຓຫິ –

‘‘ຍຖາ ປທີໂປ ອປຸພ຺ພໍ ອຈຣິມໍ ເອກກ຺ຂເຓ ຈຕ຺ຕາຣິ ກິຈ຺ຈານິ ກໂຣຕິ, ວຏ຺ຏິໍ ຌາເປຕິ, ອນ຺ຘກາຣໍ ວິຘມຕິ, ອາໂລກໍ ປຣິວິທໍເສຕິ, ສິເນຫໍ ປຣິຍາທິຍຕິ, ເອວເມວ ມຄ຺ຄຎາຓໍ ອປຸພ຺ພໍ ອຈຣິມໍ ເອກກ຺ຂເຓ ຈຕ຺ຕາຣິ ສຈ຺ຈານິ ອຠິສເມຕິ, ທຸກ຺ຂໍ ປຣິຎ຺ຎາຠິສມເຍນ ອຠິສເມຕິ, ສມຸທຍໍ ປຫານາຠິສມເຍນ ອຠິສເມຕິ, ມຄ຺ຄໍ ຠາວນາຠິສມເຍນ ອຠິສເມຕິ, ນິໂຣຘໍ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຠິສມເຍນ ອຠິສເມຕິ. ກິໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ? ນິໂຣຘໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ກຣິຕ຺ວາ ຈຕ຺ຕາຣິປິ ສຈ຺ຈານິ ປາປຸຓາຕິ ປສ຺ສຕິ ປຏິວິຊ຺ຌຕີ’’ຕິ.

ວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ເຈຕໍ ‘‘ໂຍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸກ຺ຂໍ ປສ຺ສຕິ, ທຸກ຺ຂສມຸທຍມ຺ປິ ໂສ ປສ຺ສຕິ, ທຸກ຺ຂນິໂຣຘມ຺ປິ ປສ຺ສຕິ, ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນິໍ ປຏິປທມ຺ປິ ປສ຺ສຕີ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໕.໑໑໐໐) ສພ຺ພໍ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ອປຣມ຺ປິ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ມຄ຺ຄສມງ຺ຄິສ຺ສ ຎາຓໍ, ທຸກ຺ເຂເປຕໍ ຎາຓໍ, ທຸກ຺ຂສມຸທເຍເປຕໍ ຎາຓໍ, ທຸກ຺ຂນິໂຣເຘເປຕໍ ຎາຓໍ, ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນິຍາ ປຏິປທາຍເປຕໍ ຎາຓ’’ນ຺ຕິ (ວິຠ. ໗໙໔; ປຏິ. ມ. ໑.໑໐໙).

ຕຕ຺ຖ ຍຖາ ປທີໂປ ວຏ຺ຏິໍ ຌາເປຕິ, ເອວໍ ມຄ຺ຄຎາຓໍ ທຸກ຺ຂໍ ປຣິຊານາຕິ. ຍຖາ ອນ຺ຘກາຣໍ ວິຘມຕິ, ເອວໍ ສມຸທຍໍ ປຊຫຕິ. ຍຖາ ອາໂລກໍ ປຣິວິທໍເສຕິ, ເອວໍ ສຫຊາຕາທິປຈ຺ຈຍຕາຍ ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ປາທິຘມ຺ມສງ຺ຂາຕໍ ມຄ຺ຄໍ ຠາເວຕິ. ຍຖາ ສິເນຫໍ ປຣິຍາທິຍຕິ, ເອວໍ ກິເລສປຣິຍາທານໍ ນິໂຣຘໍ ສຈ຺ຉິກໂຣຕີຕິ ເອວໍ ອຸປມາສໍສນ຺ທນໍ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໘໔໐. ອປໂຣ ນໂຍ – ຍຖາ ສູຣິໂຍ ອຸທຍນ຺ໂຕ ອປຸພ຺ພໍ ອຈຣິມໍ ສຫ ປາຕຸຠາວາ ຈຕ຺ຕາຣິ ກິຈ຺ຈານິ ກໂຣຕິ, ຣູປຄຕານິ ໂອຠາເສຕິ, ອນ຺ຘກາຣໍ ວິຘມຕິ, ອາໂລກໍ ທສ຺ເສຕິ, ສີຕໍ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ເຠຕິ, ເອວເມວ ມຄ຺ຄຎາຓໍ…ເປ… ນິໂຣຘໍ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຠິສມເຍນ ອຠິສເມຕິ. ອິຘາປິ ຍຖາ ສູຣິໂຍ ຣູປຄຕານິ ໂອຠາເສຕິ, ເອວໍ ມຄ຺ຄຎາຓໍ ທຸກ຺ຂໍ ປຣິຊານາຕິ. ຍຖາ ອນ຺ຘກາຣໍ ວິຘມຕິ, ເອວໍ ສມຸທຍໍ ປຊຫຕິ. ຍຖາ ອາໂລກໍ ທສ຺ເສຕິ, ເອວໍ ສຫຊາຕາທິປຈ຺ຈຍຕາຍ ມຄ຺ຄໍ ຠາເວຕິ. ຍຖາ ສີຕໍ ປຏິປ຺ປສ຺ສມ຺ເຠຕິ, ເອວໍ ກິເລສປຏິປ຺ປສ຺ສທ຺ຘິໍ ນິໂຣຘໍ ສຈ຺ຉິກໂຣຕີຕິ ເອວໍ ອຸປມາສໍສນ຺ທນໍ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໘໔໑. ອປໂຣ ນໂຍ – ຍຖາ ນາວາ ອປຸພ຺ພໍ ອຈຣິມໍ ເອກກ຺ຂເຓ ຈຕ຺ຕາຣິ ກິຈ຺ຈານິ ກໂຣຕິ, ໂອຣິມຕີຣໍ ປຊຫຕິ, ໂສຕໍ ຉິນ຺ທຕິ, ຠຓ຺ຑໍ ວຫຕິ, ປາຣິມຕີຣໍ ອປ຺ເປຕິ, ເອວເມວ ມຄ຺ຄຎາຓໍ…ເປ… ນິໂຣຘໍ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາຠິສມເຍນ ອຠິສເມຕິ. ເອຕ຺ຖາປິ ຍຖາ ນາວາ ໂອຣິມຕີຣໍ ປຊຫຕິ, ເອວໍ ມຄ຺ຄຎາຓໍ ທຸກ຺ຂໍ ປຣິຊານາຕິ. ຍຖາ ໂສຕໍ ຉິນ຺ທຕິ, ເອວໍ ສມຸທຍໍ ປຊຫຕິ. ຍຖາ ຠຓ຺ຑໍ ວຫຕິ, ເອວໍ ສຫຊາຕາທິປຈ຺ຈຍຕາຍ ມຄ຺ຄໍ ຠາເວຕິ. ຍຖາ ປາຣິມຕີຣໍ ອປ຺ເປຕິ, ເອວໍ ປາຣິມຕີຣຠູຕໍ ນິໂຣຘໍ ສຈ຺ຉິກໂຣຕີຕິ ເອວໍ ອຸປມາສໍສນ຺ທນໍ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໘໔໒. ເອວໍ ສຈ຺ຈາຠິສມຍກາລສ຺ມິໍ ເອກກ຺ຂເຓ ຈຕຸນ຺ນໍ ກິຈ຺ຈານໍ ວເສນ ປວຕ຺ຕຎາຓສ຺ສ ປນສ຺ສ ໂສຬສຫາກາເຣຫິ ຕຖຏ຺ເຐນ ຈຕ຺ຕາຣິ ກິຈ຺ຈານິ ເອກປຏິເວຘານິ ໂຫນ຺ຕິ. ຍຖາຫ –

‘‘ກຖໍ ຕຖຏ຺ເຐນ ຈຕ຺ຕາຣິ ກິຈ຺ຈານິ ເອກປຏິເວຘານິ? ໂສຬສຫິ ອາກາເຣຫິ ຕຖຏ຺ເຐນ ຈຕ຺ຕາຣິ ກິຈ຺ຈານິ ເອກປຏິເວຘານິ. ທຸກ຺ຂສ຺ສ ປີຬນຏ຺ໂຐ, ສງ຺ຂຕຏ຺ໂຐ, ສນ຺ຕາປຏ຺ໂຐ, ວິປຣິຓາມຏ຺ໂຐ, ຕຖຏ຺ໂຐ. ສມຸທຍສ຺ສ ອາຍູຫນຏ຺ໂຐ, ນິທານຏ຺ໂຐ, ສໍໂຍຄຏ຺ໂຐ, ປລິໂພຘຏ຺ໂຐ, ຕຖຏ຺ໂຐ. ນິໂຣຘສ຺ສ ນິສ຺ສຣຓຏ຺ໂຐ, ວິເວກຏ຺ໂຐ, ອສງ຺ຂຕຏ຺ໂຐ, ອມຕຏ຺ໂຐ, ຕຖຏ຺ໂຐ. ມຄ຺ຄສ຺ສ ນິຍ຺ຍານຏ຺ໂຐ, ເຫຕຸຏ຺ໂຐ, ທສ຺ສນຏ຺ໂຐ, ອຘິປເຕຍ຺ຍຏ຺ໂຐ, ຕຖຏ຺ໂຐ. ອິເມຫິ ໂສຬສຫິ ອາກາເຣຫິ ຕຖຏ຺ເຐນ ຈຕ຺ຕາຣິ ສຈ຺ຈານິ ເອກສງ຺ຄຫິຕານິ. ຍໍ ເອກສງ຺ຄຫິຕໍ, ຕໍ ເອກຕ຺ຕໍ. ຍໍ ເອກຕ຺ຕໍ, ຕໍ ເອເກນ ຎາເຓນ ປຏິວິຊ຺ຌຕີຕິ ຈຕ຺ຕາຣິ ສຈ຺ຈານິ ເອກປຏິເວຘານີ’’ຕິ (ປຏິ. ມ. ໒.໑໑).

໘໔໓. ຕຕ຺ຖ ສິຍາ ຍທາ ທຸກ຺ຂາທີນໍ ອຎ຺ເຎປິ ໂຣຄຄຓ຺ຑາທໂຍ ອຕ຺ຖາ ອຕ຺ຖິ, ອຖ ກສ຺ມາ ຈຕ຺ຕາໂຣເຍວ ວຸຕ຺ຕາຕິ. ເອຕ຺ຖ ວທາມ, ອຎ຺ຎສຈ຺ຈທສ຺ສນວເສນ ອາວິຠາວໂຕ. ‘‘ຕຕ຺ຖ ກຕມໍ ທຸກ຺ເຂ ຎາຓໍ? ທຸກ຺ຂໍ ອາຣພ຺ຠ ຍາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ປຎ຺ຎາ ປຊານນາ’’ຕິອາທິນາ (ວິຠ. ໗໙໔; ປຏິ. ມ. ໑.໑໐໙) ຫິ ນເຍນ ເອເກກສຈ຺ຈາຣມ຺ມຓວເສນາປິ ສຈ຺ຈຎາຓໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ‘‘ໂຍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸກ຺ຂໍ ປສ຺ສຕິ, ສມຸທຍມ຺ປິ ໂສ ປສ຺ສຕີ’’ຕິອາທິນາ (ສໍ. ນິ. ໕.໑໑໐໐) ນເຍນ ເອກໍ ສຈ຺ຈໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ ເສເສສຸປິ ກິຈ຺ຈນິປ຺ຜຕ຺ຕິວເສນາປິ ວຸຕ຺ຕໍ.

ຕຕ຺ຖ ຍທາ ເອເກກໍ ສຈ຺ຈໍ ອາຣມ຺ມຓໍ ກໂຣຕິ, ຕທາ ສມຸທຍທສ຺ສເນນ ຕາວ ສຠາວໂຕ ປີຬນລກ຺ຂຓສ຺ສາປິ ທຸກ຺ຂສ຺ສ, ຍສ຺ມາ ຕໍ ອາຍູຫນລກ຺ຂເຓນ ສມຸທເຍນ ອາຍູຫິຕໍ ສງ຺ຂຕໍ ຣາສິກຕໍ, ຕສ຺ມາສ຺ສ ໂສ ສງ຺ຂຕຏ຺ໂຐ ອາວິຠວຕິ. ຍສ຺ມາ ປນ ມຄ຺ໂຄ ກິເລສສນ຺ຕາປຫໂຣ ສຸສີຕໂລ, ຕສ຺ມາສ຺ສ ມຄ຺ຄສ຺ສ ທສ຺ສເນນ ສນ຺ຕາປຏ຺ໂຐ ອາວິຠວຕິ ອາຍສ຺ມໂຕ ນນ຺ທສ຺ສ ອຈ຺ຉຣາທສ຺ສເນນ ສຸນ຺ທຣິຍາ ອນຠິຣູປຠາໂວ ວິຍ. ອວິປຣິຓາມຘມ຺ມສ຺ສ ປນ ນິໂຣຘສ຺ສ ທສ຺ສເນນສ຺ສ ວິປຣິຓາມຏ຺ໂຐ ອາວິຠວຕີຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພເມເວຕ຺ຖ ນຕ຺ຖິ.

ຕຖາ ສຠາວໂຕ ອາຍູຫນລກ຺ຂຓສ຺ສາປິ ສມຸທຍສ຺ສ, ທຸກ຺ຂທສ຺ສເນນ ນິທານຏ຺ໂຐ ອາວິຠວຕິ ອສປ຺ປາຍໂຠຊນໂຕ ອຸປ຺ປນ຺ນພ຺ຍາຘິທສ຺ສເນນ ໂຠຊນສ຺ສ ພ຺ຍາຘິນິທານຠາໂວ ວິຍ. ວິສໍໂຍຄຠູຕສ຺ສ ນິໂຣຘສ຺ສ ທສ຺ສເນນ ສໍໂຍຄຏ຺ໂຐ. ນິຍ຺ຍານຠູຕສ຺ສ ຈ ມຄ຺ຄສ຺ສ ທສ຺ສເນນ ປລິໂພຘຏ຺ໂຐຕິ.

ຕຖາ ນິສ຺ສຣຓລກ຺ຂຓສ຺ສາປິ ນິໂຣຘສ຺ສ, ອວິເວກຠູຕສ຺ສ ສມຸທຍສ຺ສ ທສ຺ສເນນ ວິເວກຏ຺ໂຐ ອາວິຠວຕິ. ມຄ຺ຄທສ຺ສເນນ ອສງ຺ຂຕຏ຺ໂຐ, ອິມິນາ ຫິ ອນມຕຄ຺ຄສໍສາເຣ ມຄ຺ໂຄ ນທິຏ຺ຐປຸພ຺ໂພ, ໂສປິ ຈ ສປ຺ປຈ຺ຈຍຕ຺ຕາ ສງ຺ຂໂຕເຍວາຕິ ອປ຺ປຈ຺ຈຍຘມ຺ມສ຺ສ ອສງ຺ຂຕຠາໂວ ອຕິວິຍ ປາກໂຏ ໂຫຕິ. ທຸກ຺ຂທສ຺ສເນນ ປນສ຺ສ ອມຕຏ຺ໂຐ ອາວິຠວຕິ, ທຸກ຺ຂໍ ຫິ ວິສໍ, ອມຕໍ ນິພ຺ພານນ຺ຕິ.

ຕຖາ ນິຍ຺ຍານລກ຺ຂຓສ຺ສາປິ ມຄ຺ຄສ຺ສ, ສມຸທຍທສ຺ສເນນ ‘‘ນາຍໍ ເຫຕຸ ນິພ຺ພານສ຺ສ ປຕ຺ຕິຍາ, ອຍໍ ເຫຕູ’’ຕິ ເຫຕຸຏ຺ໂຐ ອາວິຠວຕິ. ນິໂຣຘທສ຺ສເນນ ທສ຺ສນຏ຺ໂຐ, ປຣມສຸຂຸມານິ ຣູປານິ ປສ຺ສໂຕ ‘‘ວິປ຺ປສນ຺ນໍ ວຕ ເມ ຈກ຺ຂູ’’ນ຺ຕິ ຈກ຺ຂຸສ຺ສ ວິປ຺ປສນ຺ນຠາໂວ ວິຍ. ທຸກ຺ຂທສ຺ສເນນ ອຘິປເຕຍ຺ຍຏ຺ໂຐ, ອເນກໂຣຄາຕຸຣກປຓຊນທສ຺ສເນນ ອິສ຺ສຣຊນສ຺ສ ອຸຬາຣຠາໂວ ວິຍາຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ສລກ຺ຂຓວເສນ ເອເກກສ຺ສ, ອຎ຺ຎສຈ຺ຈທສ຺ສນວເສນ ຈ ອິຕເຣສໍ ຕິຓ຺ຓໍ ຕິຓ຺ຓໍ ອາວິຠາວໂຕ ເອເກກສ຺ສ ຈຕ຺ຕາໂຣ ຈຕ຺ຕາໂຣ ອຕ຺ຖາ ວຸຕ຺ຕາ. ມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ປນ ສພ຺ເພ ເຈເຕ ອຕ຺ຖາ ເອເກເນວ ທຸກ຺ຂາທີສຸ ຈຕຸກິຈ຺ເຈນ ຎາເຓນ ປຏິເວຘໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ. ເຍ ປນ ນານາຠິສມຍໍ ອິຈ຺ຉນ຺ຕິ, ເຕສໍ ອຸຕ຺ຕຣໍ ອຠິຘມ຺ເມ ກຖາວຕ຺ຖຸສ຺ມິໍ ວຸຕ຺ຕເມວ.

ປຣິຎ຺ຎາທິປ຺ປເຠທກຖາ

໘໔໔. ອິທານິ ຍານິ ຕານິ ປຣິຎ຺ຎາທີນິ ຈຕ຺ຕາຣິ ກິຈ຺ຈານິ ວຸຕ຺ຕານິ, ເຕສຸ –

ຕິວິຘາ ໂຫຕິ ປຣິຎ຺ຎາ, ຕຖາ ປຫານມ຺ປິ ສຈ຺ຉິກິຣິຍາປິ;

ທ຺ເວ ຠາວນາ ອຠິມຕາ, ວິນິຈ຺ຉໂຍ ຕຕ຺ຖ ຎາຕພ຺ໂພ.

໘໔໕. ຕິວິຘາ ໂຫຕິ ປຣິຎ຺ຎາຕິ ຎາຕປຣິຎ຺ຎາ ຕີຣຓປຣິຎ຺ຎາ ປຫານປຣິຎ຺ຎາຕິ ເອວໍ ປຣິຎ຺ຎາ ຕິວິຘາ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ອຠິຎ຺ຎາປຎ຺ຎາ ຎາຕຏ຺ເຐນ ຎາຓ’’ນ຺ຕິ (ປຏິ. ມ. ມາຕິກາ ໑.໒໐) ເອວໍ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ ‘‘ເຍ ເຍ ຘມ຺ມາ ອຠິຎ຺ຎາຕາ ໂຫນ຺ຕິ, ເຕ ເຕ ຘມ຺ມາ ຎາຕາ ໂຫນ຺ຕີ’’ຕິ (ປຏິ. ມ. ໑.໗໕) ເອວໍ ສງ຺ເຂປໂຕ, ‘‘ສພ຺ພໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຠິຎ຺ເຎຍ຺ຍໍ. ກິຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສພ຺ພໍ ອຠິຎ຺ເຎຍ຺ຍໍ? ຈກ຺ຂຸໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຠິຎ຺ເຎຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິອາທິນາ (ປຏິ. ມ. ໑.໒) ນເຍນ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ວຸຕ຺ຕາ ຎາຕປຣິຎ຺ຎາ ນາມ. ຕສ຺ສາ ສປ຺ປຈ຺ຈຍນາມຣູປາຠິຊານນາ ອາເວຓິກາ ຠູມິ.

໘໔໖. ‘‘ປຣິຎ຺ຎາປຎ຺ຎາ ຕີຣຓຏ຺ເຐນ ຎາຓ’’ນ຺ຕິ (ປຏິ. ມ. ມາຕິກາ ໑.໒໑) ເອວໍ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ ປນ ‘‘ເຍ ເຍ ຘມ຺ມາ ປຣິຎ຺ຎາຕາ ໂຫນ຺ຕິ, ເຕ ເຕ ຘມ຺ມາ ຕີຣິຕາ ໂຫນ຺ຕີ’’ຕິ (ປຏິ. ມ. ໑.໗໕) ເອວໍ ສງ຺ເຂປໂຕ, ‘‘ສພ຺ພໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຣິຎ຺ເຎຍ຺ຍໍ. ກິຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສພ຺ພໍ ປຣິຎ຺ເຎຍ຺ຍໍ? ຈກ຺ຂຸໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ປຣິຎ຺ເຎຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິອາທິນາ (ປຏິ. ມ. ໑.໒໑) ນເຍນ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ວຸຕ຺ຕາ ຕີຣຓປຣິຎ຺ຎາ ນາມ. ຕສ຺ສາ ກລາປສມ຺ມສນໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອນິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂມນຕ຺ຕາຕິ ຕີຣຓວເສນ ປວຕ຺ຕມານາຍ ຍາວ ອນຸໂລມາ ອາເວຓິກາ ຠູມິ.

໘໔໗. ‘‘ປຫານປຎ຺ຎາ ປຣິຈ຺ຈາຄຏ຺ເຐນ ຎາຓ’’ນ຺ຕິ (ປຏິ. ມ. ມາຕິກາ ໑.໒໒) ເອວໍ ປນ ອຸທ຺ທິສິຕ຺ວາ ‘‘ເຍ ເຍ ຘມ຺ມາ ປຫີນາ ໂຫນ຺ຕິ, ເຕ ເຕ ຘມ຺ມາ ປຣິຈ຺ຈຕ຺ຕາ ໂຫນ຺ຕີ’’ຕິ (ປຏິ. ມ. ໑.໗໕) ເອວໍ ວິຕ຺ຖາຣໂຕ ວຸຕ຺ຕາ ‘‘ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສນາຍ ນິຈ຺ຈສຎ຺ຎໍ ປຊຫຕີ’’ຕິອາທິນຍປ຺ປວຕ຺ຕາ ປຫານປຣິຎ຺ຎາ. ຕສ຺ສາ ຠງ຺ຄານຸປສ຺ສນໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ມຄ຺ຄຎາຓາ ຠູມິ, ອຍໍ ອິຘ ອຘິປ຺ເປຕາ.

ຍສ຺ມາ ວາ ຎາຕຕີຣຓປຣິຎ຺ຎາໂຍປິ ຕທຕ຺ຖາເຍວ, ຍສ຺ມາ ຈ ເຍ ຘມ຺ເມ ປຊຫຕິ, ເຕ ນິຍມໂຕ ຎາຕາ ເຈວ ຕີຣິຕາ ຈ ໂຫນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ປຣິຎ຺ຎາຕ຺ຕຍມ຺ປິ ອິມິນາ ປຣິຍາເຍນ ມຄ຺ຄຎາຓສ຺ສ ກິຈ຺ຈນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໘໔໘. ຕຖາ ປຫານມ຺ປີຕິ ປຫານມ຺ປິ ຫິ ວິກ຺ຂມ຺ຠນປ຺ປຫານໍ ຕທງ຺ຄປ຺ປຫານໍ ສມຸຈ຺ເຉທປ຺ປຫານນ຺ຕິ ປຣິຎ຺ຎາ ວິຍ ຕິວິຘເມວ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ຍໍ ສເສວາເລ ອຸທເກ ປກ຺ຂິຕ຺ເຕນ ຆເຏນ ເສວາລສ຺ສ ວິຍ ເຕນ ເຕນ ໂລກິຍສມາຘິນາ ນີວຣຓາທີນໍ ປຈ຺ຈນີກຘມ຺ມານໍ ວິກ຺ຂມ຺ຠນໍ, ອິທໍ ວິກ຺ຂມ຺ຠນປ຺ປຫານໍ ນາມ. ປາຬິຍໍ ປນ ‘‘ວິກ຺ຂມ຺ຠນປ຺ປຫານຎ຺ຈ ນີວຣຓານໍ ປຐມໍ ຌານໍ ຠາວຍໂຕ’’ຕິ (ປຏິ. ມ. ໑.໒໔) ນີວຣຓານຎ຺ເຎວ ວິກ຺ຂມ຺ຠນໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ປາກຏຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ນີວຣຓານິ ຫິ ຌານສ຺ສ ປຸພ຺ພຠາເຄປິ ປຈ຺ຉາຠາເຄປິ ນ ສຫສາ ຈິຕ຺ຕໍ ອຊ຺ໂຌຕ຺ຖຣນ຺ຕິ, ວິຕກ຺ກາທໂຍ ອປ຺ປິຕກ຺ຂເຓເຍວ. ຕສ຺ມາ ນີວຣຓານໍ ວິກ຺ຂມ຺ຠນໍ ປາກຏໍ.

໘໔໙. ຍໍ ປນ ຣຕ຺ຕິຠາເຄ ສມຸຊ຺ຊລິເຕນ ປທີເປນ ອນ຺ຘກາຣສ຺ສ ວິຍ ເຕນ ເຕນ ວິປສ຺ສນາຍ ອວຍວຠູເຕນ ຎາຓງ຺ເຄນ ປຏິປກ຺ຂວເສເນວ ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ປຫາຕພ຺ພຘມ຺ມສ຺ສ ປຫານໍ, ອິທໍ ຕທງ຺ຄປ຺ປຫານໍ ນາມ. ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ນາມຣູປປຣິຈ຺ເຉເທນ ຕາວ ສກ຺ກາຍທິຏ຺ຐິຍາ. ປຈ຺ຈຍປຣິຄ຺ຄເຫນ ອເຫຕຸວິສມເຫຕຸທິຏ຺ຐິຍາ ເຈວ ກງ຺ຂາມລສ຺ສ ຈ. ກລາປສມ຺ມສເນນ ‘‘ອຫໍ ມມາ’’ຕິ ສມູຫຄາຫສ຺ສ. ມຄ຺ຄາມຄ຺ຄວວຕ຺ຖາເນນ ອມຄ຺ເຄ ມຄ຺ຄສຎ຺ຎາຍ. ອຸທຍທສ຺ສເນນ ອຸຈ຺ເຉທທິຏ຺ຐິຍາ. ວຍທສ຺ສເນນ ສສ຺ສຕທິຏ຺ຐິຍາ. ຠຍຕຸປຏ຺ຐາເນນ ສຠເຍ ອຠຍສຎ຺ຎາຍ. ອາທີນວທສ຺ສເນນ ອສ຺ສາທສຎ຺ຎາຍ. ນິພ຺ພິທານຸປສ຺ສເນນ ອຠິຣຕິສຎ຺ຎາຍ. ມຸຎ຺ຈິຕຸກມ຺ຍຕາຍ ອມຸຎ຺ຈິຕຸກາມຠາວສ຺ສ. ປຏິສງ຺ຂາເນນ ອປ຺ປຏິສງ຺ຂານສ຺ສ. ອຸເປກ຺ຂາຍ ອນຸເປກ຺ຂນສ຺ສ. ອນຸໂລເມນ ສຈ຺ຈປຏິໂລມຄາຫສ຺ສ ປຫານໍ.

ຍໍ ວາ ປນ ອຏ຺ຐາຣສສຸ ມຫາວິປສ຺ສນາສຸ ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສນາຍ ນິຈ຺ຈສຎ຺ຎາຍ. ທຸກ຺ຂານຸປສ຺ສນາຍ ສຸຂສຎ຺ຎາຍ. ອນຕ຺ຕານຸປສ຺ສນາຍ ອຕ຺ຕສຎ຺ຎາຍ. ນິພ຺ພິທານຸປສ຺ສນາຍ ນນ຺ທິຍາ. ວິຣາຄານຸປສ຺ສນາຍ ຣາຄສ຺ສ. ນິໂຣຘານຸປສ຺ສນາຍ ສມຸທຍສ຺ສ. ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄານຸປສ຺ສນາຍ ອາທານສ຺ສ. ຂຍານຸປສ຺ສນາຍ ຆນສຎ຺ຎາຍ. ວຍານຸປສ຺ສນາຍ ອາຍູຫນສ຺ສ. ວິປຣິຓາມານຸປສ຺ສນາຍ ຘຸວສຎ຺ຎາຍ. ອນິມິຕ຺ຕານຸປສ຺ສນາຍ ນິມິຕ຺ຕສ຺ສ. ອປ຺ປຓິຫິຕານຸປສ຺ສນາຍ ປຓິຘິຍາ. ສຸຎ຺ຎຕານຸປສ຺ສນາຍ ອຠິນິເວສສ຺ສ. ອຘິປຎ຺ຎາຘມ຺ມວິປສ຺ສນາຍ ສາຣາທານາຠິນິເວສສ຺ສ. ຍຖາຠູຕຎາຓທສ຺ສເນນ ສມ຺ໂມຫາຠິນິເວສສ຺ສ. ອາທີນວານຸປສ຺ສນາຍ ອາລຍາຠິນິເວສສ຺ສ. ປຏິສງ຺ຂານຸປສ຺ສນາຍ ອປ຺ປຏິສງ຺ຂາຍ. ວິວຏ຺ຏານຸປສ຺ສນາຍ ສໍໂຍຄາຠິນິເວສສ຺ສ ປຫານໍ. ອິທມ຺ປິ ຕທງ຺ຄປ຺ປຫານເມວ.

໘໕໐. ຕຕ຺ຖ ຍຖາ ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສນາທີຫິ ສຕ຺ຕຫິ ນິຈ຺ຈສຎ຺ຎາທີນໍ ປຫານໍ ໂຫຕິ, ຕໍ ຠງ຺ຄານຸປສ຺ສເນ ວຸຕ຺ຕເມວ.

ຂຍານຸປສ຺ສນາຕິ ປນ ຆນວິນິພ຺ໂຠຄໍ ກຕ຺ວາ ອນິຈ຺ຈໍ ຂຍຏ຺ເຐນາຕິ ເອວໍ ຂຍໍ ປສ຺ສໂຕ ຎາຓໍ. ເຕນ ຆນສຎ຺ຎາຍ ປຫານໍ ໂຫຕິ.

ວຍານຸປສ຺ສນາຕິ –

ອາຣມ຺ມຓານ຺ວເຍນ, ອຸໂຠ ເອກວວຕ຺ຖານາ;

ນິໂຣເຘ ອຘິມຸຕ຺ຕຕາ, ວຍລກ຺ຂຓວິປສ຺ສນາຕິ. –

ເອວໍ ວຸຕ຺ຕາ ປຈ຺ຈກ຺ຂໂຕ ເຈວ ອນ຺ວຍໂຕ ຈ ສງ຺ຂາຣານໍ ຠງ຺ຄໍ ທິສ຺ວາ ຕສ຺ມິຎ຺ເຎວ ຠງ຺ຄສງ຺ຂາເຕ ນິໂຣເຘ ອຘິມຸຕ຺ຕຕາ, ຕາຍ ອາຍູຫນສ຺ສ ປຫານໍ ໂຫຕິ. ເຍສໍ ຫິ ອຕ຺ຖາຍ ອາຍູເຫຍ຺ຍ, ‘‘ເຕ ເອວໍ ວຍຘມ຺ມາ’’ຕິ ວິປສ຺ສໂຕ ອາຍູຫເນ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ນມຕິ.

ວິປຣິຓາມານຸປສ຺ສນາຕິ ຣູປສຕ຺ຕກາທິວເສນ ຕໍ ຕໍ ປຣິຈ຺ເຉທໍ ອຕິກ຺ກມ຺ມ ອຎ຺ຎຖາປວຕ຺ຕິທສ຺ສນໍ. ອຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ວາ ຊຣາຍ ເຈວ ມຣເຓນ ຈ ທ຺ວີຫາກາເຣຫິ ວິປຣິຓາມທສ຺ສນໍ, ຕາຍ ຘຸວສຎ຺ຎາຍ ປຫານໍ ໂຫຕິ.