ຣູປນິພ຺ພຕ຺ຕິປສ຺ສນາກາຣກຖາ

໗໐໐. ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ອິທໍ ຣູປໍ ນາມ ກມ຺ມາທິວເສນ ຈຕູຫິ ກາຣເຓຫິ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕິ. ຕຕ຺ຖ ສພ຺ເພສໍ ສຕ຺ຕານໍ ຣູປໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕມານໍ ປຐມໍ ກມ຺ມໂຕ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕິ. ປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂເຓເຍວ ຫິ ຄພ຺ຠເສຍ຺ຍການໍ ຕາວ ຕິສນ຺ຕຕິວເສນ ວຕ຺ຖຸ-ກາຍ-ຠາວທສກສງ຺ຂາຕານິ ຕິໍສ ຣູປານິ ນິພ຺ພຕ຺ຕນ຺ຕິ, ຕານິ ຈ ໂຂ ປຏິສນ຺ຘິຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂເຓເຍວ. ຍຖາ ຈ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂເຓ, ຕຖາ ຐິຕິກ຺ຂເຓປິ ຠງ຺ຄກ຺ຂເຓປິ.

ຕຕ຺ຖ ຣູປໍ ທນ຺ຘນິໂຣຘໍ ຄຣຸປຣິວຕ຺ຕິ, ຈິຕ຺ຕໍ ຂິປ຺ປນິໂຣຘໍ ລຫຸປຣິວຕ຺ຕິ. ເຕນາຫ – ‘‘ນາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຎ຺ຎໍ ເອກຘມ຺ມມ຺ປິ ສມນຸປສ຺ສາມິ, ຍໍ ເອວໍ ລຫຸປຣິວຕ຺ຕໍ ຍຖຍິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈິຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ (ອ. ນິ. ໑.໔໘). ຣູເປ ຘຣນ຺ເຕເຍວ ຫິ ໂສຬສວາເຣ ຠວງ຺ຄຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ. ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂໂຓປິ ຐິຕິກ຺ຂໂຓປິ ຠງ຺ຄກ຺ຂໂຓປິ ເອກສທິສາ. ຣູປສ຺ສ ປນ ອຸປ຺ປາທຠງ຺ຄກ຺ຂຓາເຍວ ລຫຸກາ, ເຕຫິ ສທິສາ. ຐິຕິກ຺ຂໂຓ ປນ ມຫາ, ຍາວ ໂສຬສ ຈິຕ຺ຕານິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ, ຕາວ ວຕ຺ຕຕິ. ປຏິສນ຺ຘິຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂເຓ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ຐານປ຺ປຕ຺ຕໍ ປຸເຣຊາຕໍ ວຕ຺ຖຸໍ ນິສ຺ສາຍ ທຸຕິຍໍ ຠວງ຺ຄໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ຐານປ຺ປຕ຺ຕໍ ປຸເຣຊາຕໍ ວຕ຺ຖຸໍ ນິສ຺ສາຍ ຕຕິຍໍ ຠວງ຺ຄໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ອິມິນາ ນເຍນ ຍາວຕາຍຸກໍ ຈິຕ຺ຕປ຺ປວຕ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ອາສນ຺ນມຣຓສ຺ສ ປນ ເອກເມວ ຐານປ຺ປຕ຺ຕໍ ປຸເຣຊາຕໍ ວຕ຺ຖຸໍ ນິສ຺ສາຍ ໂສຬສ ຈິຕ຺ຕານິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ.

ປຏິສນ຺ຘິຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂເຓ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ຣູປໍ ປຏິສນ຺ຘິຈິຕ຺ຕໂຕ ອຸທ຺ຘໍ ໂສຬສເມນ ຈິຕ຺ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ. ຐານກ຺ຂເຓ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ສຕ຺ຕຣສມສ຺ສ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂເຓນ ສທ຺ຘິໍ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ. ຠງ຺ຄກ຺ຂເຓ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ສຕ຺ຕຣສມສ຺ສ ຐານກ຺ຂຓໍ ປຕ຺ວາ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ. ຍາວ ປວຕ຺ຕິ ນາມ ອຕ຺ຖິ, ເອວເມວ ປວຕ຺ຕຕິ. ໂອປປາຕິການມ຺ປິ ສຕ຺ຕສນ຺ຕຕິວເສນ ສຕ຺ຕຕິ ຣູປານິ ເອວເມວ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ.

໗໐໑. ຕຕ຺ຖ ກມ຺ມໍ, ກມ຺ມສມຸຏ຺ຐານໍ, ກມ຺ມປຈ຺ຈຍໍ, ກມ຺ມປຈ຺ຈຍຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານໍ, ກມ຺ມປຈ຺ຈຍອາຫາຣສມຸຏ຺ຐານໍ, ກມ຺ມປຈ຺ຈຍອຸຕຸສມຸຏ຺ຐານນ຺ຕິ ເອສ ວິຠາໂຄ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຕຕ຺ຖ ກມ຺ມໍ ນາມ ກຸສລາກຸສລເຈຕນາ. ກມ຺ມສມຸຏ຺ຐານໍ ນາມ ວິປາກກ຺ຂນ຺ຘາ ຈ, ຈກ຺ຂຸທສກາທິ ສມສຕ຺ຕຕິຣູປຎ຺ຈ. ກມ຺ມປຈ຺ຈຍໍ ນາມ ຕເທວ, ກມ຺ມໍ ຫິ ກມ຺ມສມຸຏ຺ຐານສ຺ສ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠກປຈ຺ຈໂຍປິ ໂຫຕິ. ກມ຺ມປຈ຺ຈຍຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານໍ ນາມ ວິປາກຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານໍ ຣູປໍ. ກມ຺ມປຈ຺ຈຍອາຫາຣສມຸຏ຺ຐານໍ ນາມ ກມ຺ມສມຸຏ຺ຐານຣູເປສຸ ຐານປ຺ປຕ຺ຕາ ໂອຊາ ອຎ຺ຎໍ ໂອຊຏ຺ຐມກໍ ສມຸຏ຺ຐາເປຕິ, ຕຕ຺ຣາປິ ໂອຊາ ຐານໍ ປຕ຺ວາ ອຎ຺ຎນ຺ຕິ ເອວໍ ຈຕສ຺ໂສ ວາ ປຎ຺ຈ ວາ ປວຕ຺ຕິໂຍ ຆເຏຕິ. ກມ຺ມປຈ຺ຈຍອຸຕຸສມຸຏ຺ຐານໍ ນາມ ກມ຺ມຊເຕໂຊຘາຕຸ ຐານປ຺ປຕ຺ຕາ ອຸຕຸສມຸຏ຺ຐານໍ ໂອຊຏ຺ຐມກໍ ສມຸຏ຺ຐາເປຕິ, ຕຕ຺ຣາປິ ອຸຕຸ ອຎ຺ຎໍ ໂອຊຏ຺ຐມກນ຺ຕິ ເອວໍ ຈຕສ຺ໂສ ວາ ປຎ຺ຈ ວາ ປວຕ຺ຕິໂຍ ຆເຏຕິ. ເອວໍ ຕາວ ກມ຺ມຊຣູປສ຺ສ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ ປສ຺ສິຕພ຺ພາ.

໗໐໒. ຈິຕ຺ຕເຊສຸປິ ຈິຕ຺ຕໍ, ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານໍ, ຈິຕ຺ຕປຈ຺ຈຍໍ, ຈິຕ຺ຕປຈ຺ຈຍອາຫາຣສມຸຏ຺ຐານໍ, ຈິຕ຺ຕປຈ຺ຈຍອຸຕຸສມຸຏ຺ຐານນ຺ຕິ ເອສ ວິຠາໂຄ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຕຕ຺ຖ ຈິຕ຺ຕໍ ນາມ ເອກູນນວຸຕິຈິຕ຺ຕານິ.

ເຕສຸ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສ ຈິຕ຺ຕານິ, ຉພ຺ພີເສກູນວີສຕິ;

ໂສຬສ ຣູປິຣິຍາປຖວິຎ຺ຎຕ຺ຕິຊນກາ ມຕາ.

ກາມາວຈຣໂຕ ຫິ ອຏ຺ຐ ກຸສລານິ, ທ຺ວາທສາກຸສລານິ, ມໂນຘາຕຸວຊ຺ຊາ ທສ ກິຣິຍາ, ກຸສລກິຣິຍໂຕ ທ຺ເວ ອຠິຎ຺ຎາຈິຕ຺ຕານີຕິ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສ ຈິຕ຺ຕານິ ຣູປໍ, ອິຣິຍາປຖໍ, ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິຎ຺ຈ ຊເນນ຺ຕິ. ວິປາກວຊ຺ຊານິ ເສສທສຣູປາວຈຣານິ, ອຏ຺ຐ ອຣູປາວຈຣານິ, ອຏ຺ຐ ໂລກຸຕ຺ຕຣຈິຕ຺ຕານີຕິ ຉພ຺ພີສຕິ ຈິຕ຺ຕານິ ຣູປໍ, ອິຣິຍາປຖຎ຺ຈ ຊນຍນ຺ຕິ, ນ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິໍ. ກາມາວຈເຣ ທສ ຠວງ຺ຄຈິຕ຺ຕານິ, ຣູປາວຈເຣ ປຎ຺ຈ, ຕິສ຺ໂສ ມໂນຘາຕຸໂຍ, ເອກາ ວິປາກາເຫຕຸກມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸໂສມນສ຺ສສຫຄຕາຕິ ເອກູນວີສຕິ ຈິຕ຺ຕານິ ຣູປເມວ ຊນຍນ຺ຕິ, ນ ອິຣິຍາປຖໍ, ນ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິໍ. ທ຺ເວປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓານິ, ສພ຺ພສຕ຺ຕານໍ ປຏິສນ຺ຘິຈິຕ຺ຕໍ, ຂີຓາສວານໍ ຈຸຕິຈິຕ຺ຕໍ, ຈຕ຺ຕາຣິ ອາຣຸປ຺ປວິປາການີຕິ ໂສຬສ ຈິຕ຺ຕານິ ເນວ ຣູປໍ ຊນຍນ຺ຕິ, ນ ອິຣິຍາປຖໍ, ນ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິໍ. ຍານິ ເຈຕ຺ຖ ຣູປໍ ຊເນນ຺ຕິ, ຕານິ ນ ຐິຕິກ຺ຂເຓ, ຠງ຺ຄກ຺ຂເຓ ວາ, ຕທາ ຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ທຸພ຺ພລໍ ໂຫຕິ. ອຸປ຺ປາທກ຺ຂເຓ ປນ ພລວໍ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ຕທາ ປຸເຣຊາຕໍ ວຕ຺ຖຸໍ ນິສ຺ສາຍ ຣູປໍ ສມຸຏ຺ຐາເປຕິ.

ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານໍ ນາມ ຕໂຍ ອຣູປິໂນ ຂນ຺ຘາ, ‘‘ສທ຺ທນວກໍ, ກາຍວິຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ວຈີວິຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ອາກາສຘາຕຸ, ລຫຸຕາ, ມຸທຸຕາ, ກມ຺ມຎ຺ຎຕາ, ອຸປຈໂຍ, ສນ຺ຕຕີ’’ຕິ ສຕ຺ຕຣສວິຘໍ ຣູປຎ຺ຈ. ຈິຕ຺ຕປຈ຺ຈຍໍ ນາມ ‘‘ປຈ຺ຉາຊາຕາ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິກາ ຘມ຺ມາ ປຸເຣຊາຕສ຺ສ ອິມສ຺ສ ກາຍສ຺ສາ’’ຕິ (ປຏ຺ຐາ. ໑.໑.໑໑) ເອວໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຈຕຸສມຸຏ຺ຐານຣູປໍ. ຈິຕ຺ຕປຈ຺ຈຍອາຫາຣສມຸຏ຺ຐານໍ ນາມ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູເປສຸ ຐານປ຺ປຕ຺ຕາ ໂອຊາ ອຎ຺ຎໍ ໂອຊຏ຺ຐມກໍ ສມຸຏ຺ຐາເປຕິ, ເອວໍ ທ຺ເວ ຕິສ຺ໂສ ປວຕ຺ຕິໂຍ ຆເຏຕິ. ຈິຕ຺ຕປຈ຺ຈຍອຸຕຸສມຸຏ຺ຐານໍ ນາມ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐາໂນ ອຸຕຸ ຐານປ຺ປຕ຺ໂຕ ອຎ຺ຎໍ ໂອຊຏ຺ຐມກໍ ສມຸຏ຺ຐາເປຕິ, ເອວໍ ທ຺ເວ ຕິສ຺ໂສ ປວຕ຺ຕິໂຍ ຆເຏຕິ. ເອວໍ ຈິຕ຺ຕຊຣູປສ຺ສ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ ປສ຺ສິຕພ຺ພາ.

໗໐໓. ອາຫາຣເຊສຸປິ ອາຫາໂຣ, ອາຫາຣສມຸຏ຺ຐານໍ, ອາຫາຣປຈ຺ຈຍໍ, ອາຫາຣປຈ຺ຈຍອາຫາຣສມຸຏ຺ຐານໍ, ອາຫາຣປຈ຺ຈຍອຸຕຸສມຸຏ຺ຐານນ຺ຕິ ເອສ ວິຠາໂຄ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຕຕ຺ຖ ອາຫາໂຣ ນາມ ກພຬີກາໂຣ ອາຫາໂຣ. ອາຫາຣສມຸຏ຺ຐານໍ ນາມ ອຸປາທິຓ຺ຓໍ ກມ຺ມຊຣູປໍ ປຈ຺ຈຍໍ ລຠິຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ປຕິຏ຺ຐາຍ ຐານປ຺ປຕ຺ຕາຍ ໂອຊາຍ ສມຸຏ຺ຐາປິຕໍ ໂອຊຏ຺ຐມກໍ, ອາກາສຘາຕຸ, ລຫຸຕາ, ມຸທຸຕາ, ກມ຺ມຎ຺ຎຕາ, ອຸປຈໂຍ, ສນ຺ຕຕີຕິ ຈຸທ຺ທສວິຘໍ ຣູປໍ. ອາຫາຣປຈ຺ຈຍໍ ນາມ ‘‘ກພຬີກາໂຣ ອາຫາໂຣ ອິມສ຺ສ ກາຍສ຺ສ ອາຫາຣປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ (ປຏ຺ຐາ. ໑.໑.໑໕) ເອວໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຈຕຸສມຸຏ຺ຐານຣູປໍ. ອາຫາຣປຈ຺ຈຍອາຫາຣສມຸຏ຺ຐານໍ ນາມ ອາຫາຣສມຸຏ຺ຐາເນສຸ ຣູເປສຸ ຐານປ຺ປຕ຺ຕາ ໂອຊາ ອຎ຺ຎໍ ໂອຊຏ຺ຐມກໍ ສມຸຏ຺ຐາເປຕິ, ຕຕ຺ຣາປິ ໂອຊາ ອຎ຺ຎນ຺ຕິ ເອວໍ ທສທ຺ວາທສວາເຣ ປວຕ຺ຕິໍ ຆເຏຕິ. ເອກທິວສໍ ປຣິຠຸຕ຺ຕາຫາໂຣ ສຕ຺ຕາຫມ຺ປິ ອຸປຕ຺ຖມ຺ເຠຕິ. ທິພ຺ພາ ປນ ໂອຊາ ເອກມາສໍ ທ຺ເວມາສມ຺ປິ ອຸປຕ຺ຖມ຺ເຠຕິ. ມາຕຣາ ປຣິຠຸຕ຺ຕາຫາໂຣປິ ທາຣກສ຺ສ ສຣີຣໍ ຜຣິຕ຺ວາ ຣູປໍ ສມຸຏ຺ຐາເປຕິ. ສຣີເຣ ມກ຺ຂິຕາຫາໂຣປິ ຣູປໍ ສມຸຏ຺ຐາເປຕິ. ກມ຺ມຊາຫາໂຣ ອຸປາທິຓ຺ຓກາຫາໂຣ ນາມ. ໂສປິ ຐານປ຺ປຕ຺ໂຕ ຣູປໍ ສມຸຏ຺ຐາເປຕິ, ຕຕ຺ຣາປິ ໂອຊາ ອຎ຺ຎໍ ສມຸຏ຺ຐາເປຕີຕິ ເອວໍ ຈຕສ຺ໂສ ວາ ປຎ຺ຈ ວາ ປວຕ຺ຕິໂຍ ຆເຏຕິ. ອາຫາຣປຈ຺ຈຍອຸຕຸສມຸຏ຺ຐານໍ ນາມ ອາຫາຣສມຸຏ຺ຐານາ ເຕໂຊຘາຕຸ ຐານປ຺ປຕ຺ຕາ ອຸຕຸສມຸຏ຺ຐານໍ ໂອຊຏ຺ຐມກໍ ສມຸຏ຺ຐາເປຕິ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ອາຫາໂຣ ອາຫາຣສມຸຏ຺ຐານານໍ ຊນໂກ ຫຸຕ຺ວາ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ, ເສສານໍ ນິສ຺ສຍາຫາຣອຕ຺ຖິອວິຄຕວເສນາຕິ ເອວໍ ອາຫາຣຊຣູປສ຺ສ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ ປສ຺ສິຕພ຺ພາ.

໗໐໔. ອຸຕຸເຊສຸປິ ອຸຕຸ, ອຸຕຸສມຸຏ຺ຐານໍ, ອຸຕຸປຈ຺ຈຍໍ, ອຸຕຸປຈ຺ຈຍອຸຕຸສມຸຏ຺ຐານໍ, ອຸຕຸປຈ຺ຈຍອາຫາຣສມຸຏ຺ຐານນ຺ຕິ ເອສ ວິຠາໂຄ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຕຕ຺ຖ ອຸຕຸ ນາມ ຈຕຸສມຸຏ຺ຐານາ ເຕໂຊຘາຕຸ, ອຸຓ຺ຫອຸຕຸ ສີຕອຸຕູຕິ ເອວໍ ປເນສ ທຸວິໂຘ ໂຫຕິ. ອຸຕຸສມຸຏ຺ຐານໍ ນາມ ຈຕຸສມຸຏ຺ຐາໂນ ອຸຕຸ ອຸປາທິຓ຺ຓກໍ ປຈ຺ຈຍໍ ລຠິຕ຺ວາ ຐານປ຺ປຕ຺ໂຕ ສຣີເຣ ຣູປໍ ສມຸຏ຺ຐາເປຕິ. ຕໍ ສທ຺ທນວກໍ, ອາກາສຘາຕຸ, ລຫຸຕາ, ມຸທຸຕາ, ກມ຺ມຎ຺ຎຕາ, ອຸປຈໂຍ, ສນ຺ຕຕີຕິ ປນ຺ນຣສວິຘໍ ໂຫຕິ. ອຸຕຸປຈ຺ຈຍໍ ນາມ ອຸຕຸ ຈຕຸສມຸຏ຺ຐານິກຣູປານໍ ປວຕ຺ຕິຍາ ຈ ວິນາສສ຺ສ ຈ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ອຸຕຸປຈ຺ຈຍອຸຕຸສມຸຏ຺ຐານໍ ນາມ ອຸຕຸສມຸຏ຺ຐານາ ເຕໂຊຘາຕຸ ຐານປ຺ປຕ຺ຕາ ອຎ຺ຎໍ ໂອຊຏ຺ຐມກໍ ສມຸຏ຺ຐາເປຕິ, ຕຕ຺ຣາປິ ອຸຕຸ ອຎ຺ຎນ຺ຕິ ເອວໍ ທີຆມ຺ປິ ອທ຺ຘານໍ ອນຸປາທິຓ຺ຓປກ຺ເຂ ຐຕ຺ວາປິ ອຸຕຸສມຸຏ຺ຐານໍ ປວຕ຺ຕຕິເຍວ. ອຸຕຸປຈ຺ຈຍອາຫາຣສມຸຏ຺ຐານໍ ນາມ ອຸຕຸສມຸຏ຺ຐານາ ຐານປ຺ປຕ຺ຕາ ໂອຊາ ອຎ຺ຎໍ ໂອຊຏ຺ຐມກໍ ສມຸຏ຺ຐາເປຕິ, ຕຕ຺ຣາປິ ໂອຊາ ອຎ຺ຎນ຺ຕິ ເອວໍ ທສທ຺ວາທສວາເຣ ປວຕ຺ຕິໍ ຆເຏຕິ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ອຸຕຸ ອຸຕຸສມຸຏ຺ຐານານໍ ຊນໂກ ຫຸຕ຺ວາ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ, ເສສານໍ ນິສ຺ສຍອຕ຺ຖິອວິຄຕວເສນາຕິ ເອວໍ ອຸຕຸຊຣູປສ຺ສ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ ປສ຺ສິຕພ຺ພາ. ເອວຎ຺ຫິ ຣູປສ຺ສ ນິພ຺ພຕ຺ຕິໍ ປສ຺ສນ຺ໂຕ ກາເລນ ຣູປໍ ສມ຺ມສຕິ ນາມ.