໒໐. ມຄ຺ຄາມຄ຺ຄຎາຓທສ຺ສນວິສຸທ຺ຘິນິທ຺ເທໂສ
ສມ຺ມສນຎາຓກຖາ
໖໙໒. ອຍໍ ມຄ຺ໂຄ, ອຍໍ ນ ມຄ຺ໂຄຕິ ເອວໍ ມຄ຺ຄຎ຺ຈ ອມຄ຺ຄຎ຺ຈ ຎຕ຺ວາ ຐິຕໍ ຎາຓໍ ປນ ມຄ຺ຄາມຄ຺ຄຎາຓທສ຺ສນວິສຸທ຺ຘິ ນາມ.
ຕໍ ສມ຺ປາເທຕຸກາເມນ ກລາປສມ຺ມສນສງ຺ຂາຕາຍ ນຍວິປສ຺ສນາຍ ຕາວ ໂຍໂຄ ກຣຓີໂຍ. ກສ຺ມາ? ອາຣທ຺ຘວິປສ຺ສກສ຺ສ ໂອຠາສາທິສມ຺ຠເວ ມຄ຺ຄາມຄ຺ຄຎາຓສມ຺ຠວໂຕ. ອາຣທ຺ຘວິປສ຺ສກສ຺ສ ຫິ ໂອຠາສາທີສຸ ສມ຺ຠູເຕສຸ ມຄ຺ຄາມຄ຺ຄຎາຓໍ ໂຫຕິ, ວິປສ຺ສນາຍ ຈ ກລາປສມ຺ມສນໍ ອາທິ. ຕສ຺ມາ ເອຕໍ ກງ຺ຂາວິຕຣຓານນ຺ຕຣໍ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐໍ. ອປິຈ ຍສ຺ມາ ຕີຣຓປຣິຎ຺ຎາຍ ວຕ຺ຕມານາຍ ມຄ຺ຄາມຄ຺ຄຎາຓໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕີຣຓປຣິຎ຺ຎາ ຈ ຎາຕປຣິຎ຺ຎານນ຺ຕຣາ, ຕສ຺ມາປິ ຕໍ ມຄ຺ຄາມຄ຺ຄຎາຓທສ຺ສນວິສຸທ຺ຘິໍ ສມ຺ປາເທຕຸກາເມນ ກລາປສມ຺ມສເນ ຕາວ ໂຍໂຄ ກາຕພ຺ໂພ.
໖໙໓. ຕຕ຺ຣາຍໍ ວິນິຈ຺ຉໂຍ – ຕິສ຺ໂສ ຫິ ໂລກິຍປຣິຎ຺ຎາ ຎາຕປຣິຎ຺ຎາ ຕີຣຓປຣິຎ຺ຎາ ປຫານປຣິຎ຺ຎາ ຈ. ຍາ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອຠິຎ຺ຎາປຎ຺ຎາ ຎາຕຏ຺ເຐ ຎາຓໍ. ປຣິຎ຺ຎາປຎ຺ຎາ ຕີຣຓຏ຺ເຐ ຎາຓໍ. ປຫານປຎ຺ຎາ ປຣິຈ຺ຈາຄຏ຺ເຐ ຎາຓ’’ນ຺ຕິ (ປຏິ. ມ. ໑.໗໕). ຕຕ຺ຖ ‘‘ຣຸປ຺ປນລກ຺ຂຓໍ ຣູປໍ, ເວທຍິຕລກ຺ຂຓາ ເວທນາ’’ຕິ ເອວໍ ເຕສໍ ເຕສໍ ຘມ຺ມານໍ ປຈ຺ຈຕ຺ຕລກ຺ຂຓສລ຺ລກ຺ຂຓວເສນ ປວຕ຺ຕາ ປຎ຺ຎາ ຎາຕປຣິຎ຺ຎາ ນາມ. ‘‘ຣູປໍ ອນິຈ຺ຈໍ, ເວທນາ ອນິຈ຺ຈາ’’ຕິອາທິນາ ນເຍນ ເຕສໍເຍວ ຘມ຺ມານໍ ສາມຎ຺ຎລກ຺ຂຓໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕາ ລກ຺ຂຓາຣມ຺ມຓິກວິປສ຺ສນາ ປຎ຺ຎາ ຕີຣຓປຣິຎ຺ຎາ ນາມ. ເຕສຸເຍວ ປນ ຘມ຺ເມສຸ ນິຈ຺ຈສຎ຺ຎາທິປຊຫນວເສນ ປວຕ຺ຕາ ລກ຺ຂຓາຣມ຺ມຓິກວິປສ຺ສນາ ປຎ຺ຎາ ປຫານປຣິຎ຺ຎາ ນາມ.
ຕຕ຺ຖ ສງ຺ຂາຣປຣິຈ຺ເຉທໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ປຈ຺ຈຍປຣິຄ຺ຄຫາ ຎາຕປຣິຎ຺ຎາຍ ຠູມິ. ເອຕສ຺ມິໍ ຫິ ອນ຺ຕເຣ ຘມ຺ມານໍ ປຈ຺ຈຕ຺ຕລກ຺ຂຓປຏິເວຘສ຺ເສວ ອາຘິປຈ຺ຈໍ ໂຫຕິ. ກລາປສມ຺ມສນໂຕ ປນ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ອຸທຍພ຺ພຍານຸປສ຺ສນາ ຕີຣຓປຣິຎ຺ຎາຍ ຠູມິ. ເອຕສ຺ມິໍ ຫິ ອນ຺ຕເຣ ສາມຎ຺ຎລກ຺ຂຓປຏິເວຘສ຺ເສວ ອາຘິປຈ຺ຈໍ ໂຫຕິ. ຠງ຺ຄານຸປສ຺ສນໍ ອາທິໍ ກຕ຺ວາ ອຸປຣິ ປຫານປຣິຎ຺ຎາຍ ຠູມິ. ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຫິ ອນິຈ຺ຈໂຕ ອນຸປສ຺ສນ຺ໂຕ ນິຈ຺ຈສຎ຺ຎໍ ປຊຫຕິ, ທຸກ຺ຂໂຕ ອນຸປສ຺ສນ຺ໂຕ ສຸຂສຎ຺ຎໍ, ອນຕ຺ຕໂຕ ອນຸປສ຺ສນ຺ໂຕ ອຕ຺ຕສຎ຺ຎໍ, ນິພ຺ພິນ຺ທນ຺ໂຕ ນນ຺ທິໍ, ວິຣຊ຺ຊນ຺ໂຕ ຣາຄໍ, ນິໂຣເຘນ຺ໂຕ ສມຸທຍໍ, ປຏິນິສ຺ສຊ຺ຊນ຺ໂຕ ອາທານໍ ປຊຫຕີຕິ (ປຏິ. ມ. ໑.໕໒) ເອວໍ ນິຈ຺ຈສຎ຺ຎາທິປຫານສາຘິການໍ ສຕ຺ຕນ຺ນໍ ອນຸປສ຺ສນານໍ ອາຘິປຈ຺ຈໍ. ອິຕິ ອິມາສຸ ຕີສຸ ປຣິຎ຺ຎາສຸ ສງ຺ຂາຣປຣິຈ຺ເຉທສ຺ສ ເຈວ ປຈ຺ຈຍປຣິຄ຺ຄຫສ຺ສ ຈ ສາຘິຕຕ຺ຕາ ອິມິນາ ໂຍຄິນາ ຎາຕປຣິຎ຺ຎາວ ອຘິຄຕາ ໂຫຕິ, ອິຕຣາ ຈ ອຘິຄນ຺ຕພ຺ພາ. ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຍສ຺ມາ ຕີຣຓປຣິຎ຺ຎາຍ ວຕ຺ຕມານາຍ ມຄ຺ຄາມຄ຺ຄຎາຓໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕີຣຓປຣິຎ຺ຎາ ຈ ຎາຕປຣິຎ຺ຎານນ຺ຕຣາ, ຕສ຺ມາປິ ຕໍ ມຄ຺ຄາມຄ຺ຄຎາຓທສ຺ສນວິສຸທ຺ຘິໍ ສມ຺ປາເທຕຸກາເມນ ກລາປສມ຺ມສເນ ຕາວ ໂຍໂຄ ກາຕພ຺ໂພ’’ຕິ.
໖໙໔. ຕຕ຺ຣາຍໍ ປາຬິ –
‘‘ກຖໍ ອຕີຕານາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນານໍ ຘມ຺ມານໍ ສງ຺ຂິປິຕ຺ວາ ວວຕ຺ຖາເນ ປຎ຺ຎາ ສມ຺ມສເນ ຎາຓໍ? ຍໍກິຎ຺ຈິ ຣູປໍ ອຕີຕານາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ວາ…ເປ… ຍໍ ທູເຣ ສນ຺ຕິເກ ວາ, ສພ຺ພໍ ຣູປໍ ອນິຈ຺ຈໂຕ ວວຕ຺ຖເປຕິ, ເອກໍ ສມ຺ມສນໍ. ທຸກ຺ຂໂຕ ວວຕ຺ຖເປຕິ, ເອກໍ ສມ຺ມສນໍ. ອນຕ຺ຕໂຕ ວວຕ຺ຖເປຕິ, ເອກໍ ສມ຺ມສນໍ. ຍາ ກາຈິ ເວທນາ…ເປ… ຍໍກິຎ຺ຈິ ວິຎ຺ຎາຓໍ…ເປ… ອນຕ຺ຕໂຕ ວວຕ຺ຖເປຕິ, ເອກໍ ສມ຺ມສນໍ.
‘‘ຈກ຺ຂຸໍ…ເປ… ຊຣາມຣຓໍ ອຕີຕານາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ອນິຈ຺ຈໂຕ ວວຕ຺ຖເປຕິ, ເອກໍ ສມ຺ມສນໍ. ທຸກ຺ຂໂຕ ອນຕ຺ຕໂຕ ວວຕ຺ຖເປຕິ, ເອກໍ ສມ຺ມສນໍ.
‘‘ຣູປໍ ອຕີຕານາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ອນິຈ຺ຈໍ ຂຍຏ຺ເຐນ, ທຸກ຺ຂໍ ຠຍຏ຺ເຐນ, ອນຕ຺ຕາ ອສາຣກຏ຺ເຐນາຕິ ສງ຺ຂິປິຕ຺ວາ ວວຕ຺ຖາເນ ປຎ຺ຎາ ສມ຺ມສເນ ຎາຓໍ. ເວທນໍ… ວິຎ຺ຎາຓໍ… ຈກ຺ຂຸໍ…ເປ… ຊຣາມຣຓໍ…ເປ… ສມ຺ມສເນ ຎາຓໍ.
‘‘ຣູປໍ ອຕີຕານາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ອນິຈ຺ຈໍ ສງ຺ຂຕໍ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນໍ ຂຍຘມ຺ມໍ ວຍຘມ຺ມໍ ວິຣາຄຘມ຺ມໍ ນິໂຣຘຘມ຺ມນ຺ຕິ ສງ຺ຂິປິຕ຺ວາ ວວຕ຺ຖາເນ ປຎ຺ຎາ ສມ຺ມສເນ ຎາຓໍ. ເວທນໍ… ວິຎ຺ຎາຓໍ… ຈກ຺ຂຸໍ… ຊຣາມຣຓໍ ອຕີຕານາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ອນິຈ຺ຈໍ ສງ຺ຂຕໍ…ເປ… ນິໂຣຘຘມ຺ມນ຺ຕິ ສງ຺ຂິປິຕ຺ວາ ວວຕ຺ຖາເນ ປຎ຺ຎາ ສມ຺ມສເນ ຎາຓໍ.
‘‘ຊາຕິປຈ຺ຈຍາ ຊຣາມຣຓໍ, ອສຕິ ຊາຕິຍາ ນຕ຺ຖິ ຊຣາມຣຓນ຺ຕິ ສງ຺ຂິປິຕ຺ວາ ວວຕ຺ຖາເນ ປຎ຺ຎາ ສມ຺ມສເນ ຎາຓໍ. ອຕີຕມ຺ປິ ອທ຺ຘານໍ, ອນາຄຕມ຺ປິ ອທ຺ຘານໍ ຊາຕິປຈ຺ຈຍາ ຊຣາມຣຓໍ, ອສຕິ ຊາຕິຍາ ນຕ຺ຖິ ຊຣາມຣຓນ຺ຕິ ສງ຺ຂິປິຕ຺ວາ ວວຕ຺ຖາເນ ປຎ຺ຎາ ສມ຺ມສເນ ຎາຓໍ. ຠວປຈ຺ຈຍາ ຊາຕິ…ເປ… ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ຂາຣາ, ອສຕິ ອວິຊ຺ຊາຍ ນຕ຺ຖິ ສງ຺ຂາຣາຕິ ສງ຺ຂິປິຕ຺ວາ ວວຕ຺ຖາເນ ປຎ຺ຎາ ສມ຺ມສເນ ຎາຓໍ. ອຕີຕມ຺ປິ ອທ຺ຘານໍ, ອນາຄຕມ຺ປິ ອທ຺ຘານໍ ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈຍາ ສງ຺ຂາຣາ, ອສຕິ ອວິຊ຺ຊາຍ ນຕ຺ຖິ ສງ຺ຂາຣາຕິ ສງ຺ຂິປິຕ຺ວາ ວວຕ຺ຖາເນ ປຎ຺ຎາ ສມ຺ມສເນ ຎາຓໍ.
‘‘ຕໍ ຎາຕຏ຺ເຐນ ຎາຓໍ. ປຊານນຏ຺ເຐນ ປຎ຺ຎາ. ເຕນ ວຸຈ຺ຈຕິ ອຕີຕານາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນານໍ ຘມ຺ມານໍ ສງ຺ຂິປິຕ຺ວາ ວວຕ຺ຖາເນ ປຎ຺ຎາ ສມ຺ມສເນ ຎາຓ’’ນ຺ຕິ (ປຏິ. ມ. ໑.໔໘).
ເອຕ຺ຖ ຈ ຈກ຺ຂຸໍ…ເປ… ຊຣາມຣຓນ຺ຕິ ອິມິນາ ເປຍ຺ຍາເລນ ທ຺ວາຣາຣມ຺ມເຓຫິ ສທ຺ຘິໍ ທ຺ວາຣປ຺ປວຕ຺ຕາ ຘມ຺ມາ, ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາ, ຉ ທ຺ວາຣານິ, ຉ ອາຣມ຺ມຓານິ, ຉ ວິຎ຺ຎາຓານິ, ຉ ຜສ຺ສາ, ຉ ເວທນາ, ຉ ສຎ຺ຎາ, ຉ ເຈຕນາ, ຉ ຕຓ຺ຫາ, ຉ ວິຕກ຺ກາ, ຉ ວິຈາຣາ, ຉ ຘາຕຸໂຍ, ທສ ກສິຓານິ, ທ຺ວຕ຺ຕິໍສໂກຏ຺ຐາສາ, ທ຺ວາທສາຍຕນານິ, ອຏ຺ຐາຣສ ຘາຕຸໂຍ, ພາວີສຕິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ, ຕິສ຺ໂສ ຘາຕຸໂຍ, ນວ ຠວາ, ຈຕ຺ຕາຣິ ຌານານິ, ຈຕສ຺ໂສ ອປ຺ປມຎ຺ຎາ, ຈຕສ຺ໂສ ສມາປຕ຺ຕິໂຍ, ທ຺ວາທສ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທງ຺ຄານີຕິ ອິເມ ຘມ຺ມຣາສໂຍ ສໍຂິຕ຺ຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.
ວຸຕ຺ຕໍ ເຫຕໍ ອຠິຎ຺ເຎຍ຺ຍນິທ຺ເທເສ –
‘‘ສພ຺ພໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຠິຎ຺ເຎຍ຺ຍໍ. ກິຎ຺ຈ, ຠິກ຺ຂເວ, ສພ຺ພໍ ອຠິຎ຺ເຎຍ຺ຍໍ? ຈກ຺ຂຸ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຠິຎ຺ເຎຍ຺ຍໍ. ຣູປາ… ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓໍ… ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ໂສ… ຍມ຺ປິທໍ ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ສປຈ຺ຈຍາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ເວທຍິຕໍ ສຸຂໍ ວາ ທຸກ຺ຂໍ ວາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ວາ, ຕມ຺ປິ ອຠິຎ຺ເຎຍ຺ຍໍ. ໂສຕໍ…ເປ… ຍມ຺ປິທໍ ມໂນສມ຺ຜສ຺ສປຈ຺ຈຍາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ເວທຍິຕໍ ສຸຂໍ ວາ ທຸກ຺ຂໍ ວາ ອທຸກ຺ຂມສຸຂໍ ວາ, ຕມ຺ປິ ອຠິຎ຺ເຎຍ຺ຍໍ.
‘‘ຣູປໍ…ເປ… ວິຎ຺ຎາຓໍ… ຈກ຺ຂຸ…ເປ… ມໂນ… ຣູປາ…ເປ… ຘມ຺ມາ… ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓໍ…ເປ… ມໂນວິຎ຺ຎາຓໍ… ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ໂສ…ເປ… ມໂນສມ຺ຜສ຺ໂສ….
‘‘ຈກ຺ຂຸສມ຺ຜສ຺ສຊາ ເວທນາ…ເປ… ມໂນສມ຺ຜສ຺ສຊາ ເວທນາ… ຣູປສຎ຺ຎາ…ເປ… ຘມ຺ມສຎ຺ຎາ… ຣູປສຎ຺ເຈຕນາ…ເປ… ຘມ຺ມສຎ຺ເຈຕນາ… ຣູປຕຓ຺ຫາ…ເປ… ຘມ຺ມຕຓ຺ຫາ… ຣູປວິຕກ຺ໂກ…ເປ… ຘມ຺ມວິຕກ຺ໂກ… ຣູປວິຈາໂຣ…ເປ… ຘມ຺ມວິຈາໂຣ….
‘‘ປຖວີຘາຕຸ…ເປ… ວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ… ປຖວີກສິຓໍ…ເປ… ວິຎ຺ຎາຓກສິຓໍ… ເກສາ…ເປ… ມຸຕ຺ຕໍ… ມຕ຺ຖລຸງ຺ຄໍ….
‘‘ຈກ຺ຂາຍຕນໍ…ເປ… ຘມ຺ມາຍຕນໍ… ຈກ຺ຂຸຘາຕຸ…ເປ… ມໂນຘາຕຸ… ມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ… ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິຍໍ…ເປ… ອຎ຺ຎາຕາວິນ຺ທ຺ຣິຍໍ….
‘‘ກາມຘາຕຸ… ຣູປຘາຕຸ… ອຣູປຘາຕຸ… ກາມຠໂວ… ຣູປຠໂວ… ອຣູປຠໂວ… ສຎ຺ຎາຠໂວ… ອສຎ຺ຎາຠໂວ… ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຠໂວ… ເອກໂວກາຣຠໂວ… ຈຕຸໂວກາຣຠໂວ… ປຎ຺ຈໂວກາຣຠໂວ….
‘‘ປຐມໍ ຌານໍ…ເປ… ຈຕຸຕ຺ຖໍ ຌານໍ… ເມຕ຺ຕາເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິ…ເປ… ອຸເປກ຺ຂາເຈໂຕວິມຸຕ຺ຕິ… ອາກາສານຎ຺ຈາຍຕນສມາປຕ຺ຕິ…ເປ… ເນວສຎ຺ຎານາສຎ຺ຎາຍຕນສມາປຕ຺ຕິ… ອວິຊ຺ຊາ ອຠິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ…ເປ… ຊຣາມຣຓໍ ອຠິຎ຺ເຎຍ຺ຍ’’ນ຺ຕິ (ປຏິ. ມ. ໑.໓; ສໍ. ນິ. ໔.໔໖).
ຕໍ ຕຕ຺ຖ ເອວໍ ວິຕ຺ຖາເຣນ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ອິຘ ສພ຺ພໍ ເປຍ຺ຍາເລນ ສໍຂິຕ຺ຕໍ. ເອວໍ ສໍຂິຕ຺ເຕ ປເນຕ຺ຖ ເຍ ໂລກຸຕ຺ຕຣາ ຘມ຺ມາ ອາຄຕາ, ເຕ ອສມ຺ມສນຸປຄຕ຺ຕາ ອິມສ຺ມິໍ ອຘິກາເຣ ນ ຄເຫຕພ຺ພາ. ເຍປິ ຈ ສມ຺ມສນຸປຄາ, ເຕສຸ ເຍ ຍສ຺ສ ປາກຏາ ໂຫນ຺ຕິ ສຸເຂນ ປຣິຄ຺ຄຫໍ ຄຈ຺ຉນ຺ຕິ, ເຕສຸ ເຕນ ສມ຺ມສນໍ ອາຣຠິຕພ຺ພໍ.
໖໙໕. ຕຕ຺ຣາຍໍ ຂນ຺ຘວເສນ ອາຣພ຺ຠວິຘານໂຍຊນາ – ຍໍກິຎ຺ຈິ ຣູປໍ…ເປ… ສພ຺ພໍ ຣູປໍ ອນິຈ຺ຈໂຕ ວວຕ຺ຖເປຕິ, ເອກໍ ສມ຺ມສນໍ. ທຸກ຺ຂໂຕ ອນຕ຺ຕໂຕ ວວຕ຺ຖເປຕິ, ເອກໍ ສມ຺ມສນນ຺ຕິ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ອຍໍ ຠິກ຺ຂຸ ‘‘ຍໍກິຎ຺ຈິ ຣູປ’’ນ຺ຕິ ເອວໍ ອນິຍມນິທ຺ທິຏ຺ຐໍ ສພ຺ພມ຺ປິ ຣູປໍ ອຕີຕຕ຺ຕິເກນ ເຈວ ຈຕູຫິ ຈ ອຊ຺ຌຕ຺ຕາທິທຸເກຫີຕິ ເອກາທສຫິ ໂອກາເສຫິ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ສພ຺ພໍ ຣູປໍ ອນິຈ຺ຈໂຕ ວວຕ຺ຖເປຕິ, ອນິຈ຺ຈນ຺ຕິ ສມ຺ມສຕິ.
ກຖໍ? ປຣໂຕ ວຸຕ຺ຕນເຍນ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ – ‘‘ຣູປໍ ອຕີຕານາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ອນິຈ຺ຈໍ ຂຍຏ຺ເຐນາ’’ຕິ (ປຏິ. ມ. ໑.໔໘).
ຕສ຺ມາ ເອສ ຍໍ ອຕີຕໍ ຣູປໍ, ຕໍ ຍສ຺ມາ ອຕີເຕເຍວ ຂີຓໍ, ນຍິມໍ ຠວໍ ສມ຺ປຕ຺ຕນ຺ຕິ ອນິຈ຺ຈໍ ຂຍຏ຺ເຐນ.
ຍໍ ອນາຄຕໍ ອນນ຺ຕຣຠເວ ນິພ຺ພຕ຺ຕິສ຺ສຕິ, ຕມ຺ປິ ຕຕ຺ເຖວ ຂີຍິສ຺ສຕິ, ນ ຕໂຕ ປຣໍ ຠວໍ ຄມິສ຺ສຕີຕິ ອນິຈ຺ຈໍ ຂຍຏ຺ເຐນ.
ຍໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ຣູປໍ, ຕມ຺ປິ ອິເຘວ ຂີຍຕິ, ນ ອິໂຕ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ອນິຈ຺ຈໍ ຂຍຏ຺ເຐນ.
ຍໍ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ, ຕມ຺ປິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕເມວ ຂີຍຕິ, ນ ພຫິທ຺ຘາຠາວໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ອນິຈ຺ຈໍ ຂຍຏ຺ເຐນ.
ຍໍ ພຫິທ຺ຘາ…ເປ… ໂອຬາຣິກໍ…ເປ… ສຸຂຸມໍ…ເປ… ຫີນໍ…ເປ… ປຓີຕໍ…ເປ… ທູເຣ…ເປ… ສນ຺ຕິເກ, ຕມ຺ປິ ຕຕ຺ເຖວ ຂີຍຕິ, ນ ທູຣຠາວໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ອນິຈ຺ຈໍ ຂຍຏ຺ເຐນາຕິ ສມ຺ມສຕິ.
ອິທໍ ສພ຺ພມ຺ປິ ‘‘ອນິຈ຺ຈໍ ຂຍຏ຺ເຐນາ’’ຕິ ເອຕສ຺ສ ວເສນ ເອກໍ ສມ຺ມສນໍ. ເຠທໂຕ ປນ ເອກາທສວິຘໍ ໂຫຕິ.
ສພ຺ພເມວ ຈ ຕໍ ທຸກ຺ຂໍ ຠຍຏ຺ເຐນ. ຠຍຏ຺ເຐນາຕິ ສປ຺ປຏິຠຍຕາຍ. ຍຎ຺ຫິ ອນິຈ຺ຈໍ, ຕໍ ຠຍາວຫໍ ໂຫຕິ ສີໂຫປມສຸຕ຺ເຕ (ສໍ. ນິ. ໓.໗໘; ອ. ນິ. ໔.໓໓) ເທວານໍ ວິຍ. ອິຕິ ອິທມ຺ປິ ‘‘ທຸກ຺ຂໍ ຠຍຏ຺ເຐນາ’’ຕິ ເອຕສ຺ສ ວເສນ ເອກໍ ສມ຺ມສນໍ. ເຠທໂຕ ປນ ເອກາທສວິຘໍ ໂຫຕິ.
ຍຖາ ຈ ທຸກ຺ຂໍ, ເອວໍ ສພ຺ພມ຺ປິ ຕໍ ອນຕ຺ຕາ ອສາຣກຏ຺ເຐນ. ອສາຣກຏ຺ເຐນາຕິ ‘‘ອຕ຺ຕາ ນິວາສີ ກາຣໂກ ເວທໂກ ສຍໍວສີ’’ຕິ ເອວໍ ປຣິກປ຺ປິຕສ຺ສ ອຕ຺ຕສາຣສ຺ສ ອຠາເວນ. ຍຎ຺ຫິ ອນິຈ຺ຈໍ, ທຸກ຺ຂໍ, ຕໍ ອຕ຺ຕໂນປິ ອນິຈ຺ຈຕໍ ວາ ອຸທຍພ຺ພຍປີຬນໍ ວາ ວາເຣຕຸໍ ນ ສກ຺ໂກຕິ, ກຸໂຕ ຕສ຺ສ ກາຣກາທິຠາໂວ. ເຕນາຫ – ‘‘ຣູປຎ຺ຈ ຫິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຕ຺ຕາ ອຠວິສ຺ສ. ນຍິທໍ ຣູປໍ ອາພາຘາຍ ສໍວຕ຺ເຕຍ຺ຍາ’’ຕິອາທິ (ສໍ. ນິ. ໓.໕໙). ອິຕິ ອິທມ຺ປິ ‘‘ອນຕ຺ຕາ ອສາຣກຏ຺ເຐນາ’’ຕິ ເອຕສ຺ສ ວເສນ ເອກໍ ສມ຺ມສນໍ. ເຠທໂຕ ປນ ເອກາທສວິຘໍ ໂຫຕິ. ເອສ ນໂຍ ເວທນາທີສຸ.
໖໙໖. ຍໍ ປນ ອນິຈ຺ຈໍ, ຕໍ ຍສ຺ມາ ນິຍມໂຕ ສງ຺ຂຕາທິເຠທໍ ໂຫຕິ. ເຕນສ຺ສ ປຣິຍາຍທສ຺ສນຕ຺ຖໍ, ນານາກາເຣຫິ ວາ ມນສິກາຣປ຺ປວຕ຺ຕິທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ‘‘ຣູປໍ ອຕີຕານາຄຕປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ ອນິຈ຺ຈໍ ສງ຺ຂຕໍ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນໍ ຂຍຘມ຺ມໍ ວຍຘມ຺ມໍ ວິຣາຄຘມ຺ມໍ ນິໂຣຘຘມ຺ມ’’ນ຺ຕິ ປຸນ ປາຬິ ວຸຕ຺ຕາ. ເອສ ນໂຍ ເວທນາທີສູຕິ.
ຈຕ຺ຕາຣີສາກາຣອນຸປສ຺ສນາກຖາ
໖໙໗. ໂສ ຕສ຺ເສວ ປຎ຺ຈສຸ ຂນ຺ເຘສຸ ອນິຈ຺ຈທຸກ຺ຂານຕ຺ຕສມ຺ມສນສ຺ສ ຖິຣຠາວຕ຺ຖາຍ, ຍໍ ຕໍ ຠຄວຕາ ‘‘ກຕເມຫິ ຈຕ຺ຕາຣີສາຍ ອາກາເຣຫິ ອນຸໂລມິກໍ ຂນ຺ຕິໍ ປຏິລຠຕິ, ກຕເມຫິ ຈຕ຺ຕາຣີສາຍ ອາກາເຣຫິ ສມ຺ມຕ຺ຕນິຍາມໍ ໂອກ຺ກມຕີ’’ຕິ ເອຕສ຺ສ ວິຠງ຺ເຄ –
‘‘ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ເຘ ອນິຈ຺ຈໂຕ, ທຸກ຺ຂໂຕ, ໂຣຄໂຕ, ຄຓ຺ຑໂຕ, ສລ຺ລໂຕ, ອຆໂຕ, ອາພາຘໂຕ, ປຣໂຕ, ປໂລກໂຕ, ອີຕິໂຕ, ອຸປທ຺ທວໂຕ, ຠຍໂຕ, ອຸປສຄ຺ຄໂຕ, ຈລໂຕ, ປຠງ຺ຄຸໂຕ, ອທ຺ຘຸວໂຕ, ອຕາຓໂຕ, ອເລຓໂຕ, ອສຣຓໂຕ, ຣິຕ຺ຕໂຕ, ຕຸຈ຺ຉໂຕ, ສຸຎ຺ຎໂຕ, ອນຕ຺ຕໂຕ, ອາທີນວໂຕ, ວິປຣິຓາມຘມ຺ມໂຕ, ອສາຣກໂຕ, ອຆມູລໂຕ, ວຘກໂຕ, ວິຠວໂຕ, ສາສວໂຕ, ສງ຺ຂຕໂຕ, ມາຣາມິສໂຕ, ຊາຕິຘມ຺ມໂຕ, ຊຣາຘມ຺ມໂຕ, ພ຺ຍາຘິຘມ຺ມໂຕ, ມຣຓຘມ຺ມໂຕ, ໂສກຘມ຺ມໂຕ, ປຣິເທວຘມ຺ມໂຕ, ອຸປາຍາສຘມ຺ມໂຕ, ສໍກິເລສິກຘມ຺ມໂຕ’’ຕິ (ປຏິ. ມ. ໓.໓໗) –
ຈຕ຺ຕາຣີສາຍ ອາກາເຣຫິ,
‘‘ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ເຘ ອນິຈ຺ຈໂຕ ປສ຺ສນ຺ໂຕ ອນຸໂລມິກໍ ຂນ຺ຕິໍ ປຏິລຠຕິ. ປຎ຺ຈນ຺ນໍ ຂນ຺ຘານໍ ນິໂຣໂຘ ນິຈ຺ຈໍ ນິພ຺ພານນ຺ຕິ ປສ຺ສນ຺ໂຕ ສມ຺ມຕ຺ຕນິຍາມໍ ໂອກ຺ກມຕີ’’ຕິອາທິນາ (ປຏິ. ມ. ໓.໓໘) ນເຍນ,
ອນຸໂລມຎາຓໍ ວິຠຊນ຺ເຕນ ປເຠທໂຕ ອນິຈ຺ຈາທິສມ຺ມສນໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ສາປິ ວເສນ ອິເມ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ເຘ ສມ຺ມສຕິ.
໖໙໘. ກຖໍ? ໂສ ຫິ ເອເກກໍ ຂນ຺ຘໍ ອນຈ຺ຈນ຺ຕິກຕາຍ, ອາທິອນ຺ຕວນ຺ຕຕາຍ ຈ ອນິຈ຺ຈໂຕ. ອຸປ຺ປາທວຍປຏິປີຬນຕາຍ, ທຸກ຺ຂວຕ຺ຖຸຕາຍ ຈ ທຸກ຺ຂໂຕ. ປຈ຺ຈຍຍາປນີຍຕາຍ, ໂຣຄມູລຕາຍ ຈ ໂຣຄໂຕ. ທຸກ຺ຂຕາສູລໂຍຄິຕາຍ, ກິເລສາສຸຈິປຄ຺ຆຣຓຕາຍ, ອຸປ຺ປາທຊຣາຠງ຺ເຄຫິ ອຸທ຺ຘຸມາຕປຣິປກ຺ກປຠິນ຺ນຕາຍ ຈ ຄຓ຺ຑໂຕ. ປີຬາຊນກຕາຍ, ອນ຺ໂຕຕຸທນຕາຍ, ທຸນ຺ນີຫຣຓີຍຕາຍ ຈ ສລ຺ລໂຕ. ວິຄຣຫຓີຍຕາຍ, ອວຑ຺ຒິອາວຫນຕາຍ, ອຆວຕ຺ຖຸຕາຍ ຈ ອຆໂຕ. ອເສຣິຠາວຊນກຕາຍ, ອາພາຘປທຏ຺ຐານຕາຍ ຈ ອາພາຘໂຕ. ອວສຕາຍ, ອວິເຘຍ຺ຍຕາຍ ຈ ປຣໂຕ. ພ຺ຍາຘິຊຣາມຣເຓຫິ ປລຸຊ຺ຊນຕາຍ ປໂລກໂຕ. ອເນກພ຺ຍສນາວຫນຕາຍ ອີຕິໂຕ. ອວິທິຕານໍເຍວ ວິປຸລານໍ ອນຕ຺ຖານໍ ອາວຫນໂຕ, ສພ຺ພຸປທ຺ທວວຕ຺ຖຸຕາຍ ຈ ອຸປທ຺ທວໂຕ. ສພ຺ພຠຍານໍ ອາກຣຕາຍ, ທຸກ຺ຂວູປສມສງ຺ຂາຕສ຺ສ ປຣມສ຺ສາສສ຺ສ ປຏິປກ຺ຂຠູຕຕາຍ ຈ ຠຍໂຕ. ອເນເກຫິ ອນຕ຺ເຖຫິ ອນຸພທ຺ຘຕາຍ, ໂທສູປສຏ຺ຐຕາຍ, ອຸປສຄ຺ໂຄ ວິຍ ອນຘິວາສນາຣຫຕາຍ ຈ ອຸປສຄ຺ຄໂຕ. ພ຺ຍາຘິຊຣາມຣເຓຫິ ເຈວ ລາຠາລາຠາທີຫິ ຈ ໂລກຘມ຺ເມຫິ ປຈລິຕຕາຍ ຈລໂຕ. ອຸປກ຺ກເມນ ເຈວ ສຣເສນ ຈ ປຠງ຺ຄຸປຄມນສີລຕາຍ ປຠງ຺ຄຸໂຕ. ສພ຺ພາວຕ຺ຖນິປາຕິຕາຍ, ຖິຣຠາວສ຺ສ ຈ ອຠາວຕາຍ ອທ຺ຘຸວໂຕ. ອຕາຍນຕາຍ ເຈວ, ອລພ຺ຠເນຍ຺ຍເຂມຕາຍ ຈ ອຕາຓໂຕ. ອລ຺ລີຍິຕຸໍ ອນຣຫຕາຍ, ອລ຺ລີນານມ຺ປິ ຈ ເລຓກິຈ຺ຈາກາຣິຕາຍ ອເລຓໂຕ. ນິສ຺ສິຕານໍ ຠຍສາຣກຕ຺ຕາຠາເວນ ອສຣຓໂຕ. ຍຖາປຣິກປ຺ປິເຕຫິ ຘຸວສຸຠສຸຂຕ຺ຕຠາເວຫິ ຣິຕ຺ຕຕາຍ ຣິຕ຺ຕໂຕ. ຣິຕ຺ຕຕາເຍວ ຕຸຈ຺ຉໂຕ ອປ຺ປກຕ຺ຕາ ວາ, ອປ຺ປກມ຺ປິ ຫິ ໂລເກ ຕຸຈ຺ຉນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ສາມິ-ນິວາສິ-ກາຣກ-ເວທກາຘິຏ຺ຐາຍກວິຣຫິຕຕາຍ ສຸຎ຺ຎໂຕ. ສຍຎ຺ຈ ອສ຺ສາມິກຠາວາທິຕາຍ ອນຕ຺ຕໂຕ. ປວຕ຺ຕິທຸກ຺ຂຕາຍ, ທຸກ຺ຂສ຺ສ ຈ ອາທີນວຕາຍ ອາທີນວໂຕ, ອຖ ວາ ອາທີນໍ ວາຕິ ຄຈ຺ຉຕິ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ອາທີນໂວ, ກປຓມນຸສ຺ສສ຺ເສຕໍ ອຘິວຈນໍ, ຂນ຺ຘາປິ ຈ ກປຓາເຍວາຕິ ອາທີນວສທິສຕາຍ ອາທີນວໂຕ. ຊຣາຍ ເຈວ ມຣເຓນ ຈາຕິ ທ຺ເວຘາ ປຣິຓາມປກຕິຕາຍ ວິປຣິຓາມຘມ຺ມໂຕ. ທຸພ຺ພລຕາຍ, ເຜຄ຺ຄຸ ວິຍ ສຸຂຠຎ຺ຊນີຍຕາຍ ຈ ອສາຣກໂຕ. ອຆເຫຕຸຕາຍ ອຆມູລໂຕ. ມິຕ຺ຕມຸຂສປຕ຺ໂຕ ວິຍ ວິສ຺ສາສຆາຕິຕາຍ ວຘກໂຕ. ວິຄຕຠວຕາຍ, ວິຠວສມ຺ຠູຕຕາຍ ຈ ວິຠວໂຕ. ອາສວປທຏ຺ຐານຕາຍ ສາສວໂຕ. ເຫຕຸປຈ຺ຈເຍຫິ ອຠິສງ຺ຂຕຕາຍ ສງ຺ຂຕໂຕ. ມຈ຺ຈຸມາຣກິເລສມາຣານໍ ອາມິສຠູຕຕາຍ ມາຣາມິສໂຕ. ຊາຕິ-ຊຣາ-ພ຺ຍາຘິມຣຓປກຕິຕາຍ ຊາຕິ-ຊຣາ-ພ຺ຍາຘິ-ມຣຓຘມ຺ມໂຕ. ໂສກ-ປຣິເທວ-ອຸປາຍາສເຫຕຸຕາຍ ໂສກ-ປຣິເທວອຸປາຍາສຘມ຺ມໂຕ. ຕຓ຺ຫາທິຏ຺ຐິທຸຈ຺ຈຣິຕສໍກິເລສານໍ ວິສຍຘມ຺ມຕາຍ ສໍກິເລສິກຘມ຺ມໂຕຕິ ເອວໍ ປເຠທໂຕ ວຸຕ຺ຕສ຺ສ ອນິຈ຺ຈາທິສມ຺ມສນສ຺ສ ວເສນ ສມ຺ມສຕິ.
ເອຕ຺ຖ ຫິ ອນິຈ຺ຈໂຕ, ປໂລກໂຕ, ຈລໂຕ, ປຠງ຺ຄຸໂຕ, ອທ຺ຘຸວໂຕ, ວິປຣິຓາມຘມ຺ມໂຕ, ອສາຣກໂຕ, ວິຠວໂຕ, ສງ຺ຂຕໂຕ, ມຣຓຘມ຺ມໂຕຕິ ເອເກກສ຺ມິໍ ຂນ຺ເຘ ທສ ທສ ກຕ຺ວາ ປຎ຺ຎາສ ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສນານິ. ປຣໂຕ, ຣິຕ຺ຕໂຕ, ຕຸຈ຺ຉໂຕ, ສຸຎ຺ຎໂຕ, ອນຕ຺ຕໂຕຕິ ເອເກກສ຺ມິໍ ຂນ຺ເຘ ປຎ຺ຈ ປຎ຺ຈ ກຕ຺ວາ ປຎ຺ຈວີສຕິ ອນຕ຺ຕານຸປສ຺ສນານິ. ເສສານິ ທຸກ຺ຂໂຕ, ໂຣຄໂຕຕິອາທີນິ ເອເກກສ຺ມິໍ ຂນ຺ເຘ ປຎ຺ຈວີສຕິ ປຎ຺ຈວີສຕິ ກຕ຺ວາ ປຎ຺ຈວີສຕິສຕໍ ທຸກ຺ຂານຸປສ຺ສນານີຕິ.
ອິຈ຺ຈສ຺ສ ອິມິນາ ທ຺ວິສຕເຠເທນ ອນິຈ຺ຈາທິສມ຺ມສເນນ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ເຘ ສມ຺ມສໂຕ ຕໍ ນຍວິປສ຺ສນາສງ຺ຂາຕໍ ອນິຈ຺ຈທຸກ຺ຂານຕ຺ຕສມ຺ມສນໍ ຖິຣໍ ໂຫຕິ. ອິທໍ ຕາເວຕ຺ຖ ປາຬິນຍານຸສາເຣນ ສມ຺ມສນາຣມ຺ຠວິຘານໍ.
ອິນ຺ທ຺ຣິຍຕິກ຺ຂກາຣຓນວກກຖາ
໖໙໙. ຍສ຺ສ ປນ ເອວໍ ນຍວິປສ຺ສນາຍ ໂຍຄໍ ກໂຣໂຕປິ ນຍວິປສ຺ສນາ ນ ສມ຺ປຊ຺ຊຕິ, ເຕນ ‘‘ນວຫາກາເຣຫິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ຕິກ຺ຂານິ ຠວນ຺ຕິ – ອຸປ຺ປນ຺ນຸປ຺ປນ຺ນານໍ ສງ຺ຂາຣານໍ ຂຍເມວ ປສ຺ສຕິ, ຕຕ຺ຖ ຈ ສກ຺ກຈ຺ຈກິຣິຍາຍ ສມ຺ປາເທຕິ, ສາຕຈ຺ຈກິຣິຍາຍ ສມ຺ປາເທຕິ, ສປ຺ປາຍກິຣິຍາຍ ສມ຺ປາເທຕິ, ສມາຘິສ຺ສ ຈ ນິມິຕ຺ຕຄ຺ຄາເຫນ, ໂພຊ຺ຌງ຺ຄານຎ຺ຈ ອນຸປວຕ຺ຕນຕາຍ, ກາເຍ ຈ ຊີວິເຕ ຈ ອນເປກ຺ຂຕໍ ອຸປຏ຺ຐາເປຕິ, ຕຕ຺ຖ ຈ ອຠິຠຸຍ຺ຍ ເນກ຺ຂມ຺ເມນ, ອນ຺ຕຣາ ຈ ອພ຺ໂຍສາເນນາ’’ຕິ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕານໍ ນວນ຺ນໍ ອາກາຣານໍ ວເສນ ອິນ຺ທ຺ຣິຍານິ ຕິກ຺ຂານິ ກຕ຺ວາ ປຖວີກສິຓນິທ຺ເທເສ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ສຕ຺ຕ ອສປ຺ປາຍານິ ວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ສຕ຺ຕ ສປ຺ປາຍານິ ເສວມາເນນ ກາເລນ ຣູປໍ ສມ຺ມສິຕພ຺ພໍ, ກາເລນ ອຣູປໍ. ຣູປໍ ສມ຺ມສນ຺ເຕນ ຣູປສ຺ສ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ ປສ຺ສິຕພ຺ພາ.
ຣູປນິພ຺ພຕ຺ຕິປສ຺ສນາກາຣກຖາ
໗໐໐. ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ອິທໍ ຣູປໍ ນາມ ກມ຺ມາທິວເສນ ຈຕູຫິ ກາຣເຓຫິ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕິ. ຕຕ຺ຖ ສພ຺ເພສໍ ສຕ຺ຕານໍ ຣູປໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕມານໍ ປຐມໍ ກມ຺ມໂຕ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕິ. ປຏິສນ຺ຘິກ຺ຂເຓເຍວ ຫິ ຄພ຺ຠເສຍ຺ຍການໍ ຕາວ ຕິສນ຺ຕຕິວເສນ ວຕ຺ຖຸ-ກາຍ-ຠາວທສກສງ຺ຂາຕານິ ຕິໍສ ຣູປານິ ນິພ຺ພຕ຺ຕນ຺ຕິ, ຕານິ ຈ ໂຂ ປຏິສນ຺ຘິຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂເຓເຍວ. ຍຖາ ຈ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂເຓ, ຕຖາ ຐິຕິກ຺ຂເຓປິ ຠງ຺ຄກ຺ຂເຓປິ.
ຕຕ຺ຖ ຣູປໍ ທນ຺ຘນິໂຣຘໍ ຄຣຸປຣິວຕ຺ຕິ, ຈິຕ຺ຕໍ ຂິປ຺ປນິໂຣຘໍ ລຫຸປຣິວຕ຺ຕິ. ເຕນາຫ – ‘‘ນາຫໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຎ຺ຎໍ ເອກຘມ຺ມມ຺ປິ ສມນຸປສ຺ສາມິ, ຍໍ ເອວໍ ລຫຸປຣິວຕ຺ຕໍ ຍຖຍິທໍ, ຠິກ຺ຂເວ, ຈິຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ (ອ. ນິ. ໑.໔໘). ຣູເປ ຘຣນ຺ເຕເຍວ ຫິ ໂສຬສວາເຣ ຠວງ຺ຄຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ. ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂໂຓປິ ຐິຕິກ຺ຂໂຓປິ ຠງ຺ຄກ຺ຂໂຓປິ ເອກສທິສາ. ຣູປສ຺ສ ປນ ອຸປ຺ປາທຠງ຺ຄກ຺ຂຓາເຍວ ລຫຸກາ, ເຕຫິ ສທິສາ. ຐິຕິກ຺ຂໂຓ ປນ ມຫາ, ຍາວ ໂສຬສ ຈິຕ຺ຕານິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ, ຕາວ ວຕ຺ຕຕິ. ປຏິສນ຺ຘິຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂເຓ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ຐານປ຺ປຕ຺ຕໍ ປຸເຣຊາຕໍ ວຕ຺ຖຸໍ ນິສ຺ສາຍ ທຸຕິຍໍ ຠວງ຺ຄໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ຐານປ຺ປຕ຺ຕໍ ປຸເຣຊາຕໍ ວຕ຺ຖຸໍ ນິສ຺ສາຍ ຕຕິຍໍ ຠວງ຺ຄໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ອິມິນາ ນເຍນ ຍາວຕາຍຸກໍ ຈິຕ຺ຕປ຺ປວຕ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ອາສນ຺ນມຣຓສ຺ສ ປນ ເອກເມວ ຐານປ຺ປຕ຺ຕໍ ປຸເຣຊາຕໍ ວຕ຺ຖຸໍ ນິສ຺ສາຍ ໂສຬສ ຈິຕ຺ຕານິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ.
ປຏິສນ຺ຘິຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂເຓ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ຣູປໍ ປຏິສນ຺ຘິຈິຕ຺ຕໂຕ ອຸທ຺ຘໍ ໂສຬສເມນ ຈິຕ຺ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ. ຐານກ຺ຂເຓ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ສຕ຺ຕຣສມສ຺ສ ອຸປ຺ປາທກ຺ຂເຓນ ສທ຺ຘິໍ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ. ຠງ຺ຄກ຺ຂເຓ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ສຕ຺ຕຣສມສ຺ສ ຐານກ຺ຂຓໍ ປຕ຺ວາ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ. ຍາວ ປວຕ຺ຕິ ນາມ ອຕ຺ຖິ, ເອວເມວ ປວຕ຺ຕຕິ. ໂອປປາຕິການມ຺ປິ ສຕ຺ຕສນ຺ຕຕິວເສນ ສຕ຺ຕຕິ ຣູປານິ ເອວເມວ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ.
໗໐໑. ຕຕ຺ຖ ກມ຺ມໍ, ກມ຺ມສມຸຏ຺ຐານໍ, ກມ຺ມປຈ຺ຈຍໍ, ກມ຺ມປຈ຺ຈຍຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານໍ, ກມ຺ມປຈ຺ຈຍອາຫາຣສມຸຏ຺ຐານໍ, ກມ຺ມປຈ຺ຈຍອຸຕຸສມຸຏ຺ຐານນ຺ຕິ ເອສ ວິຠາໂຄ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຕຕ຺ຖ ກມ຺ມໍ ນາມ ກຸສລາກຸສລເຈຕນາ. ກມ຺ມສມຸຏ຺ຐານໍ ນາມ ວິປາກກ຺ຂນ຺ຘາ ຈ, ຈກ຺ຂຸທສກາທິ ສມສຕ຺ຕຕິຣູປຎ຺ຈ. ກມ຺ມປຈ຺ຈຍໍ ນາມ ຕເທວ, ກມ຺ມໍ ຫິ ກມ຺ມສມຸຏ຺ຐານສ຺ສ ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠກປຈ຺ຈໂຍປິ ໂຫຕິ. ກມ຺ມປຈ຺ຈຍຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານໍ ນາມ ວິປາກຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານໍ ຣູປໍ. ກມ຺ມປຈ຺ຈຍອາຫາຣສມຸຏ຺ຐານໍ ນາມ ກມ຺ມສມຸຏ຺ຐານຣູເປສຸ ຐານປ຺ປຕ຺ຕາ ໂອຊາ ອຎ຺ຎໍ ໂອຊຏ຺ຐມກໍ ສມຸຏ຺ຐາເປຕິ, ຕຕ຺ຣາປິ ໂອຊາ ຐານໍ ປຕ຺ວາ ອຎ຺ຎນ຺ຕິ ເອວໍ ຈຕສ຺ໂສ ວາ ປຎ຺ຈ ວາ ປວຕ຺ຕິໂຍ ຆເຏຕິ. ກມ຺ມປຈ຺ຈຍອຸຕຸສມຸຏ຺ຐານໍ ນາມ ກມ຺ມຊເຕໂຊຘາຕຸ ຐານປ຺ປຕ຺ຕາ ອຸຕຸສມຸຏ຺ຐານໍ ໂອຊຏ຺ຐມກໍ ສມຸຏ຺ຐາເປຕິ, ຕຕ຺ຣາປິ ອຸຕຸ ອຎ຺ຎໍ ໂອຊຏ຺ຐມກນ຺ຕິ ເອວໍ ຈຕສ຺ໂສ ວາ ປຎ຺ຈ ວາ ປວຕ຺ຕິໂຍ ຆເຏຕິ. ເອວໍ ຕາວ ກມ຺ມຊຣູປສ຺ສ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ ປສ຺ສິຕພ຺ພາ.
໗໐໒. ຈິຕ຺ຕເຊສຸປິ ຈິຕ຺ຕໍ, ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານໍ, ຈິຕ຺ຕປຈ຺ຈຍໍ, ຈິຕ຺ຕປຈ຺ຈຍອາຫາຣສມຸຏ຺ຐານໍ, ຈິຕ຺ຕປຈ຺ຈຍອຸຕຸສມຸຏ຺ຐານນ຺ຕິ ເອສ ວິຠາໂຄ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຕຕ຺ຖ ຈິຕ຺ຕໍ ນາມ ເອກູນນວຸຕິຈິຕ຺ຕານິ.
ເຕສຸ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສ ຈິຕ຺ຕານິ, ຉພ຺ພີເສກູນວີສຕິ;
ໂສຬສ ຣູປິຣິຍາປຖວິຎ຺ຎຕ຺ຕິຊນກາ ມຕາ.
ກາມາວຈຣໂຕ ຫິ ອຏ຺ຐ ກຸສລານິ, ທ຺ວາທສາກຸສລານິ, ມໂນຘາຕຸວຊ຺ຊາ ທສ ກິຣິຍາ, ກຸສລກິຣິຍໂຕ ທ຺ເວ ອຠິຎ຺ຎາຈິຕ຺ຕານີຕິ ທ຺ວຕ຺ຕິໍສ ຈິຕ຺ຕານິ ຣູປໍ, ອິຣິຍາປຖໍ, ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິຎ຺ຈ ຊເນນ຺ຕິ. ວິປາກວຊ຺ຊານິ ເສສທສຣູປາວຈຣານິ, ອຏ຺ຐ ອຣູປາວຈຣານິ, ອຏ຺ຐ ໂລກຸຕ຺ຕຣຈິຕ຺ຕານີຕິ ຉພ຺ພີສຕິ ຈິຕ຺ຕານິ ຣູປໍ, ອິຣິຍາປຖຎ຺ຈ ຊນຍນ຺ຕິ, ນ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິໍ. ກາມາວຈເຣ ທສ ຠວງ຺ຄຈິຕ຺ຕານິ, ຣູປາວຈເຣ ປຎ຺ຈ, ຕິສ຺ໂສ ມໂນຘາຕຸໂຍ, ເອກາ ວິປາກາເຫຕຸກມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸໂສມນສ຺ສສຫຄຕາຕິ ເອກູນວີສຕິ ຈິຕ຺ຕານິ ຣູປເມວ ຊນຍນ຺ຕິ, ນ ອິຣິຍາປຖໍ, ນ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິໍ. ທ຺ເວປຎ຺ຈວິຎ຺ຎາຓານິ, ສພ຺ພສຕ຺ຕານໍ ປຏິສນ຺ຘິຈິຕ຺ຕໍ, ຂີຓາສວານໍ ຈຸຕິຈິຕ຺ຕໍ, ຈຕ຺ຕາຣິ ອາຣຸປ຺ປວິປາການີຕິ ໂສຬສ ຈິຕ຺ຕານິ ເນວ ຣູປໍ ຊນຍນ຺ຕິ, ນ ອິຣິຍາປຖໍ, ນ ວິຎ຺ຎຕ຺ຕິໍ. ຍານິ ເຈຕ຺ຖ ຣູປໍ ຊເນນ຺ຕິ, ຕານິ ນ ຐິຕິກ຺ຂເຓ, ຠງ຺ຄກ຺ຂເຓ ວາ, ຕທາ ຫິ ຈິຕ຺ຕໍ ທຸພ຺ພລໍ ໂຫຕິ. ອຸປ຺ປາທກ຺ຂເຓ ປນ ພລວໍ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ຕທາ ປຸເຣຊາຕໍ ວຕ຺ຖຸໍ ນິສ຺ສາຍ ຣູປໍ ສມຸຏ຺ຐາເປຕິ.
ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານໍ ນາມ ຕໂຍ ອຣູປິໂນ ຂນ຺ຘາ, ‘‘ສທ຺ທນວກໍ, ກາຍວິຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ວຈີວິຎ຺ຎຕ຺ຕິ, ອາກາສຘາຕຸ, ລຫຸຕາ, ມຸທຸຕາ, ກມ຺ມຎ຺ຎຕາ, ອຸປຈໂຍ, ສນ຺ຕຕີ’’ຕິ ສຕ຺ຕຣສວິຘໍ ຣູປຎ຺ຈ. ຈິຕ຺ຕປຈ຺ຈຍໍ ນາມ ‘‘ປຈ຺ຉາຊາຕາ ຈິຕ຺ຕເຈຕສິກາ ຘມ຺ມາ ປຸເຣຊາຕສ຺ສ ອິມສ຺ສ ກາຍສ຺ສາ’’ຕິ (ປຏ຺ຐາ. ໑.໑.໑໑) ເອວໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຈຕຸສມຸຏ຺ຐານຣູປໍ. ຈິຕ຺ຕປຈ຺ຈຍອາຫາຣສມຸຏ຺ຐານໍ ນາມ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູເປສຸ ຐານປ຺ປຕ຺ຕາ ໂອຊາ ອຎ຺ຎໍ ໂອຊຏ຺ຐມກໍ ສມຸຏ຺ຐາເປຕິ, ເອວໍ ທ຺ເວ ຕິສ຺ໂສ ປວຕ຺ຕິໂຍ ຆເຏຕິ. ຈິຕ຺ຕປຈ຺ຈຍອຸຕຸສມຸຏ຺ຐານໍ ນາມ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐາໂນ ອຸຕຸ ຐານປ຺ປຕ຺ໂຕ ອຎ຺ຎໍ ໂອຊຏ຺ຐມກໍ ສມຸຏ຺ຐາເປຕິ, ເອວໍ ທ຺ເວ ຕິສ຺ໂສ ປວຕ຺ຕິໂຍ ຆເຏຕິ. ເອວໍ ຈິຕ຺ຕຊຣູປສ຺ສ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ ປສ຺ສິຕພ຺ພາ.
໗໐໓. ອາຫາຣເຊສຸປິ ອາຫາໂຣ, ອາຫາຣສມຸຏ຺ຐານໍ, ອາຫາຣປຈ຺ຈຍໍ, ອາຫາຣປຈ຺ຈຍອາຫາຣສມຸຏ຺ຐານໍ, ອາຫາຣປຈ຺ຈຍອຸຕຸສມຸຏ຺ຐານນ຺ຕິ ເອສ ວິຠາໂຄ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຕຕ຺ຖ ອາຫາໂຣ ນາມ ກພຬີກາໂຣ ອາຫາໂຣ. ອາຫາຣສມຸຏ຺ຐານໍ ນາມ ອຸປາທິຓ຺ຓໍ ກມ຺ມຊຣູປໍ ປຈ຺ຈຍໍ ລຠິຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ປຕິຏ຺ຐາຍ ຐານປ຺ປຕ຺ຕາຍ ໂອຊາຍ ສມຸຏ຺ຐາປິຕໍ ໂອຊຏ຺ຐມກໍ, ອາກາສຘາຕຸ, ລຫຸຕາ, ມຸທຸຕາ, ກມ຺ມຎ຺ຎຕາ, ອຸປຈໂຍ, ສນ຺ຕຕີຕິ ຈຸທ຺ທສວິຘໍ ຣູປໍ. ອາຫາຣປຈ຺ຈຍໍ ນາມ ‘‘ກພຬີກາໂຣ ອາຫາໂຣ ອິມສ຺ສ ກາຍສ຺ສ ອາຫາຣປຈ຺ຈເຍນ ປຈ຺ຈໂຍ’’ຕິ (ປຏ຺ຐາ. ໑.໑.໑໕) ເອວໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຈຕຸສມຸຏ຺ຐານຣູປໍ. ອາຫາຣປຈ຺ຈຍອາຫາຣສມຸຏ຺ຐານໍ ນາມ ອາຫາຣສມຸຏ຺ຐາເນສຸ ຣູເປສຸ ຐານປ຺ປຕ຺ຕາ ໂອຊາ ອຎ຺ຎໍ ໂອຊຏ຺ຐມກໍ ສມຸຏ຺ຐາເປຕິ, ຕຕ຺ຣາປິ ໂອຊາ ອຎ຺ຎນ຺ຕິ ເອວໍ ທສທ຺ວາທສວາເຣ ປວຕ຺ຕິໍ ຆເຏຕິ. ເອກທິວສໍ ປຣິຠຸຕ຺ຕາຫາໂຣ ສຕ຺ຕາຫມ຺ປິ ອຸປຕ຺ຖມ຺ເຠຕິ. ທິພ຺ພາ ປນ ໂອຊາ ເອກມາສໍ ທ຺ເວມາສມ຺ປິ ອຸປຕ຺ຖມ຺ເຠຕິ. ມາຕຣາ ປຣິຠຸຕ຺ຕາຫາໂຣປິ ທາຣກສ຺ສ ສຣີຣໍ ຜຣິຕ຺ວາ ຣູປໍ ສມຸຏ຺ຐາເປຕິ. ສຣີເຣ ມກ຺ຂິຕາຫາໂຣປິ ຣູປໍ ສມຸຏ຺ຐາເປຕິ. ກມ຺ມຊາຫາໂຣ ອຸປາທິຓ຺ຓກາຫາໂຣ ນາມ. ໂສປິ ຐານປ຺ປຕ຺ໂຕ ຣູປໍ ສມຸຏ຺ຐາເປຕິ, ຕຕ຺ຣາປິ ໂອຊາ ອຎ຺ຎໍ ສມຸຏ຺ຐາເປຕີຕິ ເອວໍ ຈຕສ຺ໂສ ວາ ປຎ຺ຈ ວາ ປວຕ຺ຕິໂຍ ຆເຏຕິ. ອາຫາຣປຈ຺ຈຍອຸຕຸສມຸຏ຺ຐານໍ ນາມ ອາຫາຣສມຸຏ຺ຐານາ ເຕໂຊຘາຕຸ ຐານປ຺ປຕ຺ຕາ ອຸຕຸສມຸຏ຺ຐານໍ ໂອຊຏ຺ຐມກໍ ສມຸຏ຺ຐາເປຕິ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ອາຫາໂຣ ອາຫາຣສມຸຏ຺ຐານານໍ ຊນໂກ ຫຸຕ຺ວາ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ, ເສສານໍ ນິສ຺ສຍາຫາຣອຕ຺ຖິອວິຄຕວເສນາຕິ ເອວໍ ອາຫາຣຊຣູປສ຺ສ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ ປສ຺ສິຕພ຺ພາ.
໗໐໔. ອຸຕຸເຊສຸປິ ອຸຕຸ, ອຸຕຸສມຸຏ຺ຐານໍ, ອຸຕຸປຈ຺ຈຍໍ, ອຸຕຸປຈ຺ຈຍອຸຕຸສມຸຏ຺ຐານໍ, ອຸຕຸປຈ຺ຈຍອາຫາຣສມຸຏ຺ຐານນ຺ຕິ ເອສ ວິຠາໂຄ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຕຕ຺ຖ ອຸຕຸ ນາມ ຈຕຸສມຸຏ຺ຐານາ ເຕໂຊຘາຕຸ, ອຸຓ຺ຫອຸຕຸ ສີຕອຸຕູຕິ ເອວໍ ປເນສ ທຸວິໂຘ ໂຫຕິ. ອຸຕຸສມຸຏ຺ຐານໍ ນາມ ຈຕຸສມຸຏ຺ຐາໂນ ອຸຕຸ ອຸປາທິຓ຺ຓກໍ ປຈ຺ຈຍໍ ລຠິຕ຺ວາ ຐານປ຺ປຕ຺ໂຕ ສຣີເຣ ຣູປໍ ສມຸຏ຺ຐາເປຕິ. ຕໍ ສທ຺ທນວກໍ, ອາກາສຘາຕຸ, ລຫຸຕາ, ມຸທຸຕາ, ກມ຺ມຎ຺ຎຕາ, ອຸປຈໂຍ, ສນ຺ຕຕີຕິ ປນ຺ນຣສວິຘໍ ໂຫຕິ. ອຸຕຸປຈ຺ຈຍໍ ນາມ ອຸຕຸ ຈຕຸສມຸຏ຺ຐານິກຣູປານໍ ປວຕ຺ຕິຍາ ຈ ວິນາສສ຺ສ ຈ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ອຸຕຸປຈ຺ຈຍອຸຕຸສມຸຏ຺ຐານໍ ນາມ ອຸຕຸສມຸຏ຺ຐານາ ເຕໂຊຘາຕຸ ຐານປ຺ປຕ຺ຕາ ອຎ຺ຎໍ ໂອຊຏ຺ຐມກໍ ສມຸຏ຺ຐາເປຕິ, ຕຕ຺ຣາປິ ອຸຕຸ ອຎ຺ຎນ຺ຕິ ເອວໍ ທີຆມ຺ປິ ອທ຺ຘານໍ ອນຸປາທິຓ຺ຓປກ຺ເຂ ຐຕ຺ວາປິ ອຸຕຸສມຸຏ຺ຐານໍ ປວຕ຺ຕຕິເຍວ. ອຸຕຸປຈ຺ຈຍອາຫາຣສມຸຏ຺ຐານໍ ນາມ ອຸຕຸສມຸຏ຺ຐານາ ຐານປ຺ປຕ຺ຕາ ໂອຊາ ອຎ຺ຎໍ ໂອຊຏ຺ຐມກໍ ສມຸຏ຺ຐາເປຕິ, ຕຕ຺ຣາປິ ໂອຊາ ອຎ຺ຎນ຺ຕິ ເອວໍ ທສທ຺ວາທສວາເຣ ປວຕ຺ຕິໍ ຆເຏຕິ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ອຸຕຸ ອຸຕຸສມຸຏ຺ຐານານໍ ຊນໂກ ຫຸຕ຺ວາ ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ, ເສສານໍ ນິສ຺ສຍອຕ຺ຖິອວິຄຕວເສນາຕິ ເອວໍ ອຸຕຸຊຣູປສ຺ສ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ ປສ຺ສິຕພ຺ພາ. ເອວຎ຺ຫິ ຣູປສ຺ສ ນິພ຺ພຕ຺ຕິໍ ປສ຺ສນ຺ໂຕ ກາເລນ ຣູປໍ ສມ຺ມສຕິ ນາມ.
ອຣູປນິພ຺ພຕ຺ຕິປສ຺ສນາກາຣກຖາ
໗໐໕. ຍຖາ ຈ ຣູປໍ ສມ຺ມສນ຺ເຕນ ຣູປສ຺ສ, ເອວໍ ອຣູປໍ ສມ຺ມສນ຺ເຕນປິ ອຣູປສ຺ສ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ ປສ຺ສິຕພ຺ພາ. ສາ ຈ ໂຂ ເອກາສີຕິ ໂລກິຍຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທວເສເນວ.
ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ອິທຎ຺ຫິ ອຣູປໍ ນາມ ປຸຣິມຠເວ ອາຍູຫິຕກມ຺ມວເສນ ປຏິສນ຺ຘິຍໍ ຕາວ ເອກູນວີສຕິຈິຕ຺ຕຸປ຺ປາທປ຺ປເຠທໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕິ. ນິພ຺ພຕ຺ຕນາກາໂຣ ປນສ຺ສ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທນິທ຺ເທເສ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຕເທວ ປຏິສນ຺ຘິຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອນນ຺ຕຣຈິຕ຺ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຠວງ຺ຄວເສນ, ອາຍຸປຣິໂຍສາເນ ຈຸຕິວເສນ. ຍໍ ຕຕ຺ຖ ກາມາວຈຣໍ, ຕໍ ຉສຸ ທ຺ວາເຣສຸ ພລວາຣມ຺ມເຓ ຕທາຣມ຺ມຓວເສນ.
ປວຕ຺ເຕ ປນ ອສມ຺ຠິນ຺ນຕ຺ຕາ ຈກ຺ຂຸສ຺ສ ອາປາຖຄຕຕ຺ຕາ ຣູປານໍ ອາໂລກສນ຺ນິສ຺ສິຕໍ ມນສິກາຣເຫຕຸກໍ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓໍ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕິ ສທ຺ຘິໍ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕຘມ຺ເມຫິ. ຈກ຺ຂຸປສາທສ຺ສ ຫິ ຐິຕິກ຺ຂເຓ ຐິຕິປ຺ປຕ຺ຕເມວ ຣູປໍ ຈກ຺ຂຸໍ ຆຏ຺ເຏຕິ. ຕສ຺ມິໍ ຆຏ຺ຏິເຕ ທ຺ວິກ຺ຂຕ຺ຕຸໍ ຠວງ຺ຄໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ. ຕໂຕ ຕສ຺ມິໍເຍວ ອາຣມ຺ມເຓ ກິຣິຍມໂນຘາຕຸ ອາວຊ຺ຊນກິຈ຺ຈໍ ສາຘຍມານາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ຕທນນ຺ຕຣໍ ຕເທວ ຣູປໍ ປສ຺ສມານໍ ກຸສລວິປາກໍ ອກຸສລວິປາກໍ ວາ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓໍ. ຕໂຕ ຕເທວ ຣູປໍ ສມ຺ປຏິຈ຺ຉມານາ ວິປາກມໂນຘາຕຸ. ຕໂຕ ຕເທວ ຣູປໍ ສນ຺ຕີຣຍມານາ ວິປາກາເຫຕຸກມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ. ຕໂຕ ຕເທວ ຣູປໍ ວວຕ຺ຖາປຍມານາ ກິຣິຍາເຫຕຸກມໂນວິຎ຺ຎາຓຘາຕຸ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕາ. ຕໂຕ ປຣໍ ກາມາວຈຣກຸສລາກຸສລກິຣິຍຈິຕ຺ເຕສຸ ເອກໍ ວາ ອຸເປກ຺ຂາສຫຄຕາເຫຕຸກໍ ຈິຕ຺ຕໍ ປຎ຺ຈ ສຕ຺ຕ ວາ ຊວນານິ. ຕໂຕ ກາມາວຈຣສຕ຺ຕານໍ ເອກາທສສຸ ຕທາຣມ຺ມຓຈິຕ຺ເຕສຸ ຊວນານຸຣູປໍ ຍໍກິຎ຺ຈິ ຕທາຣມ຺ມຓນ຺ຕິ. ເອສ ນໂຍ ເສສທ຺ວາເຣສຸປິ. ມໂນທ຺ວາເຣ ປນ ມຫຄ຺ຄຕຈິຕ຺ຕານິປິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ. ເອວໍ ຉສຸ ທ຺ວາເຣສຸ ອຣູປສ຺ສ ນິພ຺ພຕ຺ຕິ ປສ຺ສິຕພ຺ພາ. ເອວຎ຺ຫິ ອຣູປສ຺ສ ນິພ຺ພຕ຺ຕິໍ ປສ຺ສນ຺ໂຕ ກາເລນ ອຣູປໍ ສມ຺ມສຕິ ນາມ.
ເອວໍ ກາເລນ ຣູປໍ ກາເລນ ອຣູປໍ ສມ຺ມສິຕ຺ວາປິ ຕິລກ຺ຂຓໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ອນຸກ຺ກເມນ ປຏິປຊ຺ຊມາໂນ ເອໂກ ປຎ຺ຎາຠາວນໍ ສມ຺ປາເທຕິ.
ຣູປສຕ຺ຕກສມ຺ມສນກຖາ
໗໐໖. ອປໂຣ ຣູປສຕ຺ຕກອຣູປສຕ຺ຕກວເສນ ຕິລກ຺ຂຓໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ສງ຺ຂາເຣ ສມ຺ມສຕິ. ຕຕ຺ຖ ອາທານນິກ຺ເຂປນໂຕ, ວໂຍວຸຑ຺ຒຕ຺ຖງ຺ຄມໂຕ, ອາຫາຣມຍໂຕ, ອຸຕຸມຍໂຕ, ກມ຺ມຊໂຕ, ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານໂຕ, ຘມ຺ມຕາຣູປໂຕຕິ ອິເມຫິ ອາກາເຣຫິ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ສມ຺ມສນ຺ໂຕ ຣູປສຕ຺ຕກວເສນ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ສມ຺ມສຕິ ນາມ. ເຕນາຫຸ ໂປຣາຓາ –
‘‘ອາທານນິກ຺ເຂປນໂຕ, ວໂຍວຸຑ຺ຒຕ຺ຖຄາມິໂຕ;
ອາຫາຣໂຕ ຈ ອຸຕຸໂຕ, ກມ຺ມໂຕ ຈາປິ ຈິຕ຺ຕໂຕ;
ຘມ຺ມຕາຣູປໂຕ ສຕ຺ຕ, ວິຕ຺ຖາເຣນ ວິປສ຺ສຕີ’’ຕິ.
ຕຕ຺ຖ ອາທານນ຺ຕິ ປຏິສນ຺ຘິ. ນິກ຺ເຂປນນ຺ຕິ ຈຸຕິ. ອິຕິ ໂຍຄາວຈໂຣ ອິເມຫິ ອາທານນິກ຺ເຂເປຫິ ເອກໍ ວສ຺ສສຕໍ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ ສງ຺ຂາເຣສຸ ຕິລກ຺ຂຓໍ ອາໂຣເປຕິ. ກຖໍ? ເອຕ຺ຖນ຺ຕເຣ ສພ຺ເພ ສງ຺ຂາຣາ ອນິຈ຺ຈາ. ກສ຺ມາ? ອຸປ຺ປາທວຍວຕ຺ຕິໂຕ, ວິປຣິຓາມໂຕ, ຕາວກາລິກໂຕ, ນິຈ຺ຈປຏິກ຺ເຂປໂຕ ຈ. ຍສ຺ມາ ປນ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ສງ຺ຂາຣາ ຐິຕິໍ ປາປຸຓນ຺ຕິ, ຐິຕິຍໍ ຊຣາຍ ກິລມນ຺ຕິ, ຊຣໍ ປຕ຺ວາ ອວສ຺ສໍ ຠິຊ຺ຊນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ອຠິຓ຺ຫສມ຺ປຏິປີຬນໂຕ, ທຸກ຺ຂມໂຕ ທຸກ຺ຂວຕ຺ຖຸໂຕ, ສຸຂປຏິກ຺ເຂປໂຕ ຈ ທຸກ຺ຂາ. ຍສ຺ມາ ຈ ‘‘ອຸປ຺ປນ຺ນາ ສງ຺ຂາຣາ ຐິຕິໍ ມາ ປາປຸຓນ຺ຕຸ, ຐານປ຺ປຕ຺ຕາ ມາ ຊີຣນ຺ຕຸ, ຊຣປ຺ປຕ຺ຕາ ມາ ຠິຊ຺ຊນ຺ຕູ’’ຕິ ອິເມສຸ ຕີສຸ ຐາເນສຸ ກສ຺ສຈິ ວສວຕ຺ຕິຠາໂວ ນຕ຺ຖິ, ສຸຎ຺ຎາ ເຕນ ວສວຕ຺ຕນາກາເຣນ, ຕສ຺ມາ ສຸຎ຺ຎໂຕ, ອສ຺ສາມິກໂຕ, ອວສວຕ຺ຕິໂຕ, ອຕ຺ຕປຏິກ຺ເຂປໂຕ ຈ ອນຕ຺ຕາຕິ.
໗໐໗. ເອວໍ ອາທານນິກ຺ເຂປນວເສນ ວສ຺ສສຕປຣິຈ຺ຉິນ຺ເນ ຣູເປ ຕິລກ຺ຂຓໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ຕໂຕ ປຣໍ ວໂຍວຸຑ຺ຒຕ຺ຖງ຺ຄມໂຕ ອາໂຣເປຕິ. ຕຕ຺ຖ ວໂຍວຸຑ຺ຒຕ຺ຖງ຺ຄໂມ ນາມ ວຍວເສນ ວຸຑ຺ຒສ຺ສ ວຑ຺ຒິຕສ຺ສ ຣູປສ຺ສ ອຕ຺ຖງ຺ຄໂມ. ຕສ຺ສ ວເສນ ຕິລກ຺ຂຓໍ ອາໂຣເປຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.
ກຖໍ? ໂສ ຕເມວ ວສ຺ສສຕໍ ປຐມວເຍນ ມຊ຺ຌິມວເຍນ ປຈ຺ຉິມວເຍນາຕິ ຕີຫິ ວເຍຫິ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທຕິ. ຕຕ຺ຖ ອາທິໂຕ ເຕຕ຺ຕິໍສ ວສ຺ສານິ ປຐມວໂຍ ນາມ. ຕໂຕ ຈຕຸຕ຺ຕິໍສ ມຊ຺ຌິມວໂຍ ນາມ. ຕໂຕ ເຕຕ຺ຕິໍສ ປຈ຺ຉິມວໂຍ ນາມາຕິ. ອິຕິ ອິເມຫິ ຕີຫິ ວເຍຫິ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທິຕ຺ວາ, ‘‘ປຐມວເຍ ປວຕ຺ຕໍ ຣູປໍ ມຊ຺ຌິມວຍໍ ອປ຺ປຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ອນິຈ຺ຈໍ. ຍທນິຈ຺ຈໍ, ຕໍ ທຸກ຺ຂໍ. ຍໍ ທຸກ຺ຂໍ, ຕທນຕ຺ຕາ. ມຊ຺ຌິມວເຍ ປວຕ຺ຕຣູປມ຺ປິ ປຈ຺ຉິມວຍໍ ອປ຺ປຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ຕສ຺ມາ ຕມ຺ປິ ອນິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂມນຕ຺ຕາ. ປຈ຺ຉິມວເຍ ເຕຕ຺ຕິໍສ ວສ຺ສານິ ປວຕ຺ຕຣູປມ຺ປິ ມຣຓໂຕ ປຣໍ ຄມນສມຕ຺ຖໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ຕມ຺ປິ ອນິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂມນຕ຺ຕາ’’ຕິ ຕິລກ຺ຂຓໍ ອາໂຣເປຕິ.
໗໐໘. ເອວໍ ປຐມວຍາທິວເສນ ວໂຍວຸຑ຺ຒຕ຺ຖງ຺ຄມໂຕ ຕິລກ຺ຂຓໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ປຸນ ‘‘ມນ຺ທທສກໍ, ຂິຑ຺ຑາທສກໍ, ວຓ຺ຓທສກໍ, ພລທສກໍ, ປຎ຺ຎາທສກໍ, ຫານິທສກໍ, ປພ຺ຠາຣທສກໍ, ວງ຺ກທສກໍ, ໂມມູຫທສກໍ, ສຍນທສກ’’ນ຺ຕິ ອິເມສໍ ທສນ຺ນໍ ທສການໍ ວເສນ ວໂຍວຸຑ຺ຒຕ຺ຖງ຺ຄມໂຕ ຕິລກ຺ຂຓໍ ອາໂຣເປຕິ.
ຕຕ຺ຖ ທສເກສຸ ຕາວ ວສ຺ສສຕຊີວິໂນ ປຸຄ຺ຄລສ຺ສ ປຐມານິ ທສ ວສ຺ສານິ ມນ຺ທທສກໍ ນາມ, ຕທາ ຫິ ໂສ ມນ຺ໂທ ໂຫຕິ ຈປໂລ ກຸມາຣໂກ. ຕໂຕ ປຣານິ ທສ ຂິຑ຺ຑາທສກໍ ນາມ, ຕທາ ຫິ ໂສ ຂິຑ຺ຑາຣຕິພຫຸໂລ ໂຫຕິ. ຕໂຕ ປຣານິ ທສ ວຓ຺ຓທສກໍ ນາມ, ຕທາ ຫິສ຺ສ ວຓ຺ຓາຍຕນໍ ເວປຸລ຺ລໍ ປາປຸຓາຕິ. ຕໂຕ ປຣານິ ທສ ພລທສກໍ ນາມ, ຕທາ ຫິສ຺ສ ພລຎ຺ຈ ຖາໂມ ຈ ເວປຸລ຺ລໍ ປາປຸຓາຕິ. ຕໂຕ ປຣານິ ທສ ປຎ຺ຎາທສກໍ ນາມ, ຕທາ ຫິສ຺ສ ປຎ຺ຎາ ສຸປ຺ປຕິຏ຺ຐິຕາ ໂຫຕິ, ປກຕິຍາ ກິຣ ທຸພ຺ພລປຎ຺ຎສ຺ສາປິ ຕສ຺ມິໍ ກາເລ ອປ຺ປມຕ຺ຕກາ ປຎ຺ຎາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິເຍວ. ຕໂຕ ປຣານິ ທສ ຫານິທສກໍ ນາມ, ຕທາ ຫິສ຺ສ ຂິຑ຺ຑາຣຕິວຓ຺ຓພລປຎ຺ຎາ ປຣິຫາຍນ຺ຕິ. ຕໂຕ ປຣານິ ທສ ປພ຺ຠາຣທສກໍ ນາມ, ຕທາ ຫິສ຺ສ ອຕ຺ຕຠາໂວ ປຸຣໂຕ ປພ຺ຠາໂຣ ໂຫຕິ. ຕໂຕ ປຣານິ ທສ ວງ຺ກທສກໍ ນາມ, ຕທາ ຫິສ຺ສ ອຕ຺ຕຠາໂວ ນງ຺ຄລໂກຏິ ວິຍ ວງ຺ໂກ ໂຫຕິ. ຕໂຕ ປຣານິ ທສ ໂມມູຫທສກໍ ນາມ. ຕທາ ຫິ ໂສ ໂມມູໂຫ ໂຫຕິ, ກຕໍ ກຕໍ ປມຸສ຺ສຕິ. ຕໂຕ ປຣານິ ທສ ສຍນທສກໍ ນາມ, ວສ຺ສສຕິໂກ ຫິ ສຍນພຫຸໂລວ ໂຫຕິ.
ຕຕ຺ຣາຍໍ ໂຍຄີ ເອເຕສໍ ທສການໍ ວເສນ ວໂຍວຸຑ຺ຒຕ຺ຖງ຺ຄມໂຕ ຕິລກ຺ຂຓໍ ອາໂຣເປຕຸໍ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘‘ປຐມທສເກ ປວຕ຺ຕຣູປໍ ທຸຕິຍທສກໍ ອປ຺ປຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ອນິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂມນຕ຺ຕາ. ທຸຕິຍທສເກ…ເປ… ນວມທສເກ ປວຕ຺ຕຣູປໍ ທສມທສກໍ ອປ຺ປຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ. ທສມທສເກ ປວຕ຺ຕຣູປໍ ປຸນພ຺ຠວໍ ອປ຺ປຕ຺ວາ ອິເຘວ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ຕສ຺ມາ ຕມ຺ປິ ອນິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂມນຕ຺ຕາ’’ຕິ ຕິລກ຺ຂຓໍ ອາໂຣເປຕິ.
໗໐໙. ເອວໍ ທສກວເສນ ວໂຍວຸຑ຺ຒຕ຺ຖງ຺ຄມໂຕ ຕິລກ຺ຂຓໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ປຸນ ຕເທວ ວສ຺ສສຕໍ ປຎ຺ຈປຎ຺ຈວສ຺ສວເສນ ວີສຕິໂກຏ຺ຐາເສ ກຕ຺ວາ ວໂຍວຸຑ຺ຒຕ຺ຖງ຺ຄມໂຕ ຕິລກ຺ຂຓໍ ອາໂຣເປຕິ. ກຖໍ? ໂສ ຫິ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘‘ປຐເມ ວສ຺ສປຎ຺ຈເກ ປວຕ຺ຕຣູປໍ ທຸຕິຍໍ ວສ຺ສປຎ຺ຈກໍ ອປ຺ປຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ອນິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂມນຕ຺ຕາ. ທຸຕິເຍ ວສ຺ສປຎ຺ຈເກ ປວຕ຺ຕຣູປໍ ຕຕິຍໍ…ເປ… ເອກູນວີສຕິເມ ວສ຺ສປຎ຺ຈເກ ປວຕ຺ຕຣູປໍ ວີສຕິມໍ ວສ຺ສປຎ຺ຈກໍ ອປ຺ປຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ. ວີສຕິເມ ວສ຺ສປຎ຺ຈເກ ປວຕ຺ຕຣູປໍ ມຣຓໂຕ ປຣໍ ຄມນສມຕ຺ຖໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ຕມ຺ປິ ອນິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂມນຕ຺ຕາ’’ຕິ.
ເອວໍ ວີສຕິໂກຏ຺ຐາສວເສນ ວໂຍວຸຑ຺ຒຕ຺ຖງ຺ຄມໂຕ ຕິລກ຺ຂຓໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ປຸນ ປຎ຺ຈວີສຕິ ໂກຏ຺ຐາເສ ກຕ຺ວາ ຈຕຸນ຺ນໍ ຈຕຸນ຺ນໍ ວສ຺ສານໍ ວເສນ ອາໂຣເປຕິ. ຕໂຕ ເຕຕ຺ຕິໍສ ໂກຏ຺ຐາເສ ກຕ຺ວາ ຕິຓ຺ຓໍ ຕິຓ຺ຓໍ ວສ຺ສານໍ ວເສນ, ປຎ຺ຎາສ ໂກຏ຺ຐາເສ ກຕ຺ວາ ທ຺ວິນ຺ນໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ວສ຺ສານໍ ວເສນ, ສຕໍ ໂກຏ຺ຐາເສ ກຕ຺ວາ ເອເກກວສ຺ສວເສນ. ຕໂຕ ເອກໍ ວສ຺ສໍ ຕໂຍ ໂກຏ຺ຐາເສ ກຕ຺ວາ ວສ຺ສານເຫມນ຺ຕຄິມ຺ເຫສຸ ຕີສຸ ອຸຕູສຸ ເອເກກອຸຕຸວເສນ ຕສ຺ມິໍ ວໂຍວຸຑ຺ຒຕ຺ຖງ຺ຄມຣູເປ ຕິລກ຺ຂຓໍ ອາໂຣເປຕິ.
ກຖໍ? ‘‘ວສ຺ສາເນ ຈຕຸມາສໍ ປວຕ຺ຕຣູປໍ ເຫມນ຺ຕໍ ອປ຺ປຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວ ນິຣຸທ຺ຘໍ. ເຫມນ຺ເຕ ປວຕ຺ຕຣູປໍ ຄິມ຺ຫໍ ອປ຺ປຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວ ນິຣຸທ຺ຘໍ. ຄິມ຺ເຫ ປວຕ຺ຕຣູປໍ ປຸນ ວສ຺ສານໍ ອປ຺ປຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວ ນິຣຸທ຺ຘໍ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ອນິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂມນຕ຺ຕາ’’ຕິ. ເອວໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ປຸນ ເອກໍ ວສ຺ສໍ ຉ ໂກຏ຺ຐາເສ ກຕ຺ວາ – ‘‘ວສ຺ສາເນ ທ຺ເວມາສໍ ປວຕ຺ຕຣູປໍ ສຣທໍ ອປ຺ປຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວ ນິຣຸທ຺ຘໍ. ສຣເທ ປວຕ຺ຕຣູປໍ ເຫມນ຺ຕໍ. ເຫມນ຺ເຕ ປວຕ຺ຕຣູປໍ ສິສິຣໍ. ສິສິເຣ ປວຕ຺ຕຣູປໍ ວສນ຺ຕໍ. ວສນ຺ເຕ ປວຕ຺ຕຣູປໍ ຄິມ຺ຫໍ. ຄິມ຺ເຫ ປວຕ຺ຕຣູປໍ ປຸນ ວສ຺ສານໍ ອປ຺ປຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວ ນິຣຸທ຺ຘໍ, ຕສ຺ມາ ອນິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂມນຕ຺ຕາ’’ຕິ ເອວໍ ຕສ຺ມິໍ ວໂຍວຸຑ຺ຒຕ຺ຖງ຺ຄມຣູເປ ຕິລກ຺ຂຓໍ ອາໂຣເປຕິ.
ເອວໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ຕໂຕ ກາຬຊຸຓ຺ຫວເສນ – ‘‘ກາເຬ ປວຕ຺ຕຣູປໍ ຊຸຓ຺ຫໍ ອປ຺ປຕ຺ວາ. ຊຸຓ຺ເຫ ປວຕ຺ຕຣູປໍ ກາຬໍ ອປ຺ປຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວ ນິຣຸທ຺ຘໍ, ຕສ຺ມາ ອນິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂມນຕ຺ຕາ’’ຕິ ຕິລກ຺ຂຓໍ ອາໂຣເປຕິ. ຕໂຕ ຣຕ຺ຕິນ຺ທິວວເສນ – ‘‘ຣຕ຺ຕິໍ ປວຕ຺ຕຣູປໍ ທິວສໍ ອປ຺ປຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວ ນິຣຸທ຺ຘໍ. ທິວສໍ ປວຕ຺ຕຣູປມ຺ປິ ຣຕ຺ຕິໍ ອປ຺ປຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວ ນິຣຸທ຺ຘໍ, ຕສ຺ມາ ອນິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂມນຕ຺ຕາ’’ຕິ ຕິລກ຺ຂຓໍ ອາໂຣເປຕິ. ຕໂຕ ຕເທວ ຣຕ຺ຕິນ຺ທິວໍ ປຸພ຺ພຓ຺ຫາທິວເສນ ຉ ໂກຏ຺ຐາເສ ກຕ຺ວາ – ‘‘ປຸພ຺ພຓ຺ເຫ ປວຕ຺ຕຣູປໍ ມຊ຺ຌນ຺ຫໍ ອປ຺ປຕ຺ວາ. ມຊ຺ຌນ຺ເຫ ປວຕ຺ຕຣູປໍ ສາຍນ຺ຫໍ. ສາຍນ຺ເຫ ປວຕ຺ຕຣູປໍ ປຐມຍາມໍ. ປຐມຍາເມ ປວຕ຺ຕຣູປໍ ມຊ຺ຌິມຍາມໍ. ມຊ຺ຌິມຍາເມ ປວຕ຺ຕຣູປໍ ປຈ຺ຉິມຍາມໍ ອປ຺ປຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວ ນິຣຸທ຺ຘໍ. ປຈ຺ຉິມຍາເມ ປວຕ຺ຕຣູປໍ ປຸນ ປຸພ຺ພຓ຺ຫໍ ອປ຺ປຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວ ນິຣຸທ຺ຘໍ, ຕສ຺ມາ ອນິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂມນຕ຺ຕາ’’ຕິ ຕິລກ຺ຂຓໍ ອາໂຣເປຕິ.
໗໑໐. ເອວໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ປຸນ ຕສ຺ມິໍເຍວ ຣູເປ ອຠິກ຺ກມປຏິກ຺ກມອາໂລກນວິໂລກນສມິຎ຺ຊນປສາຣຓວເສນ – ‘‘ອຠິກ຺ກເມ ປວຕ຺ຕຣູປໍ ປຏິກ຺ກມໍ ອປ຺ປຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ. ປຏິກ຺ກເມ ປວຕ຺ຕຣູປໍ ອາໂລກນໍ. ອາໂລກເນ ປວຕ຺ຕຣູປໍ ວິໂລກນໍ. ວິໂລກເນ ປວຕ຺ຕຣູປໍ ສມິຎ຺ຊນໍ. ສມິຎ຺ຊເນ ປວຕ຺ຕຣູປໍ ປສາຣຓໍ ອປ຺ປຕ຺ວາ ຕຕ຺ເຖວ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ. ຕສ຺ມາ ອນິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂມນຕ຺ຕາ’’ຕິ ຕິລກ຺ຂຓໍ ອາໂຣເປຕິ.
ຕໂຕ ເອກປທວາຣໍ ອຸທ຺ຘຣຓ ອຕິຫຣຓວີຕິຫຣຓໂວສ຺ສຊ຺ຊນສນ຺ນິກ຺ເຂປນສນ຺ນິຣຸມ຺ຠນວເສນ ຉ ໂກຏ຺ຐາເສ ກໂຣຕິ.
ຕຕ຺ຖ ອຸທ຺ຘຣຓໍ ນາມ ປາທສ຺ສ ຠູມິໂຕ ອຸກ຺ຂິປນໍ. ອຕິຫຣຓໍ ນາມ ປຸຣໂຕ ຫຣຓໍ. ວີຕິຫຣຓໍ ນາມ ຂາຓຸກຓ຺ຏກທີຆຊາຕິອາທີສຸ ກິຎ຺ຈິເທວ ທິສ຺ວາ ອິໂຕ ຈິໂຕ ຈ ປາທສຎ຺ຈາຣຓໍ. ໂວສ຺ສຊ຺ຊນໍ ນາມ ປາທສ຺ສ ເຫຏ຺ຐາ ໂອໂຣປນໍ. ສນ຺ນິກ຺ເຂປນໍ ນາມ ປຖວີຕເລ ຐປນໍ. ສນ຺ນິຣຸມ຺ຠນໍ ນາມ ປຸນ ປາທຸທ຺ຘຣຓກາເລ ປາທສ຺ສ ປຖວິຍາ ສທ຺ຘິໍ ອຠິນິປ຺ປີຬນໍ. ຕຕ຺ຖ ອຸທ຺ຘຣເຓ ປຖວີຘາຕຸ ອາໂປຘາຕູຕິ ທ຺ເວ ຘາຕຸໂຍ ໂອມຕ຺ຕາ ໂຫນ຺ຕິ ມນ຺ທາ, ອິຕຣາ ທ຺ເວ ອຘິມຕ຺ຕາ ໂຫນ຺ຕິ ພລວຕິໂຍ. ຕຖາ ອຕິຫຣຓວີຕິຫຣເຓສຸ. ໂວສ຺ສຊ຺ຊເນ ເຕໂຊຘາຕຸ ວາໂຍຘາຕູຕິ ທ຺ເວ ຘາຕຸໂຍ ໂອມຕ຺ຕາ ໂຫນ຺ຕິ ມນ຺ທາ, ອິຕຣາ ທ຺ເວ ອຘິມຕ຺ຕາ ໂຫນ຺ຕິ ພລວຕິໂຍ. ຕຖາ ສນ຺ນິກ຺ເຂປນສນ຺ນິຣຸມ຺ຠເນສຸ. ເອວໍ ຉ ໂກຏ຺ຐາເສ ກຕ຺ວາ ເຕສໍ ວເສນ ຕສ຺ມິໍ ວໂຍວຸຑ຺ຒຕ຺ຖງ຺ຄມຣູເປ ຕິລກ຺ຂຓໍ ອາໂຣເປຕິ.
ກຖໍ? ໂສ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘‘ຍາ ອຸທ຺ຘຣເຓ ປວຕ຺ຕາ ຘາຕຸໂຍ, ຍານິ ຈ ຕທຸປາທາຍຣູປານິ, ສພ຺ເພ ເຕ ຘມ຺ມາ ອຕິຫຣຓໍ ອປ຺ປຕ຺ວາ ເອຕ຺ເຖວ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ, ຕສ຺ມາ ອນິຈ຺ຈາ ທຸກ຺ຂາ ອນຕ຺ຕາ. ຕຖາ ອຕິຫຣເຓ ປວຕ຺ຕາ ວີຕິຫຣຓໍ. ວີຕິຫຣເຓ ປວຕ຺ຕາ ໂວສ຺ສຊ຺ຊນໍ. ໂວສ຺ສຊ຺ຊເນ ປວຕ຺ຕາ ສນ຺ນິກ຺ເຂປນໍ. ສນ຺ນິກ຺ເຂປເນ ປວຕ຺ຕາ ສນ຺ນິຣຸມ຺ຠນໍ ອປ຺ປຕ຺ວາ ເອຕ຺ເຖວ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕິ. ອິຕິ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ອິຕຣໍ ອິຕຣໍ ໂກຏ຺ຐາສໍ ອປ຺ປຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ເຖວ ປພ຺ພໍ ປພ຺ພໍ ສນ຺ຘິ ສນ຺ຘິ ໂອຘິ ໂອຘິ ຫຸຕ຺ວາ ຕຕ຺ຕກປາເລ ປກ຺ຂິຕ຺ຕຕິລາ ວິຍ ຕຏຕຏາຍນ຺ຕາ ສງ຺ຂາຣາ ຠິຊ຺ຊນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ອນິຈ຺ຈາ ທຸກ຺ຂາ ອນຕ຺ຕາ’’ຕິ. ຕສ຺ເສວໍ ປພ຺ພປພ຺ພຄເຕ ສງ຺ຂາເຣ ວິປສ຺ສໂຕ ຣູປສມ຺ມສນໍ ສຸຂຸມໍ ໂຫຕິ.
໗໑໑. ສຸຂຸມຕ຺ເຕ ຈ ປນສ຺ສ ອິທໍ ໂອປມ຺ມໍ. ເອໂກ ກິຣ ທາຣຸຕິຓຸກ຺ກາທີສຸ ກຕປຣິຈໂຍ ອທິຏ຺ຐປຸພ຺ພປທີໂປ ປຈ຺ຈນ຺ຕວາສິໂກ ນຄຣມາຄມ຺ມ ອນ຺ຕຣາປເຓ ຊລມານໍ ປທີປໍ ທິສ຺ວາ ເອກໍ ປຸຣິສໍ ປຸຈ຺ຉິ ອມ຺ໂຠ ‘‘ກິໍ ນາເມຕໍ ເອວໍ ມນາປ’’ນ຺ຕິ? ຕເມນໍ ໂສ ອາຫ ‘‘ກິເມຕ຺ຖ ມນາປໍ, ປທີໂປ ນາເມສ ເຕລກ຺ຂເຍນ ວຏ຺ຏິກ຺ຂເຍນ ຈ ຄຕມຄ຺ໂຄປິສ຺ສ ນ ປຎ຺ຎາຍິສ຺ສຕີ’’ຕິ. ຕມຎ຺ໂຎ ເອວມາຫ ‘‘ອິທໍ ໂອຬາຣິກໍ, ອິມິສ຺ສາ ຫິ ວຏ຺ຏິຍາ ອນຸປຸພ຺ເພນ ຑຍ຺ຫມານາຍ ຕຕິຍຠາເຄ ຕຕິຍຠາເຄ ຊາລາ ອິຕຣີຕຣໍ ປເທສໍ ອປ຺ປຕ຺ວາວ ນິຣຸຊ຺ຌິສ຺ສຕີ’’ຕິ. ຕມຎ຺ໂຎ ເອວມາຫ ‘‘ອິທມ຺ປິ ໂອຬາຣິກໍ, ອິມິສ຺ສາ ຫິ ອງ຺ຄຸລງ຺ຄຸລນ຺ຕເຣ ອຑ຺ຒງ຺ຄຸລຑ຺ຒງ຺ຄຸລນ຺ຕເຣ ຕນ຺ຕຸມ຺ຫິ ຕນ຺ຕຸມ຺ຫິ ອໍສຸມ຺ຫິ ອໍສຸມ຺ຫິ ຊາລາ ອິຕຣີຕຣໍ ອໍສຸໍ ອປ຺ປຕ຺ວາວ ນິຣຸຊ຺ຌິສ຺ສຕິ. ອໍສຸໍ ປນ ມຸຎ຺ຈິຕ຺ວາ ນ ສກ຺ກາ ຊາລໍ ປຎ຺ຎາເປຕຸ’’ນ຺ຕິ.
ຕຕ຺ຖ ‘‘ເຕລກ຺ຂເຍນ ວຏ຺ຏິກ຺ຂເຍນ ຈ ປທີປສ຺ສ ຄຕມຄ຺ໂຄປິ ນ ປຎ຺ຎາຍິສ຺ສຕີ’’ຕິ ປຸຣິສສ຺ສ ຎາຓໍ ວິຍ ໂຍຄິໂນ ອາທານນິກ຺ເຂປນໂຕ ວສ຺ສສເຕນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນຣູເປ ຕິລກ຺ຂຓາໂຣປນໍ. ‘‘ວຏ຺ຏິຍາ ຕຕິຍຠາເຄ ຕຕິຍຠາເຄ ຊາລາ ອິຕຣີຕຣໍ ປເທສໍ ອປ຺ປຕ຺ວາວ ນິຣຸຊ຺ຌິສ຺ສຕີ’’ຕິ ປຸຣິສສ຺ສ ຎາຓໍ ວິຍ ໂຍຄິໂນ ວສ຺ສສຕສ຺ສ ຕຕິຍໂກຏ຺ຐາສປຣິຈ຺ຉິນ຺ເນ ວໂຍວຸຑ຺ຒຕ຺ຖງ຺ຄມຣູເປ ຕິລກ຺ຂຓາໂຣປນໍ. ‘‘ອງ຺ຄຸລງ຺ຄຸລນ຺ຕເຣ ຊາລາ ອິຕຣີຕຣໍ ອປ຺ປຕ຺ວາວ ນິຣຸຊ຺ຌິສ຺ສຕີ’’ຕິ ປຸຣິສສ຺ສ ຎາຓໍ ວິຍ ໂຍຄິໂນ ທສວສ຺ສ ປຎ຺ຈວສ຺ສ ຈຕຸວສ຺ສ ຕິວສ຺ສ ທ຺ວິວສ຺ສ ເອກວສ຺ສ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ເນ ຣູເປ ຕິລກ຺ຂຓາໂຣປນໍ. ‘‘ອຑ຺ຒງ຺ຄຸລຑ຺ຒງ຺ຄຸລນ຺ຕເຣ ຊາລາ ອິຕຣີຕຣໍ ອປ຺ປຕ຺ວາວ ນິຣຸຊ຺ຌິສ຺ສຕີ’’ຕິ ປຸຣິສສ຺ສ ຎາຓໍ ວິຍ ໂຍຄິໂນ ເອເກກອຸຕຸວເສນ ເອກໍ ວສ຺ສໍ ຕິຘາ, ຉຘາ ຈ ວິຠຊິຕ຺ວາ ຈຕຸມາສ-ທ຺ວິມາສປຣິຈ຺ຉິນ຺ເນ ຣູເປ ຕິລກ຺ຂຓາໂຣປນໍ. ‘‘ຕນ຺ຕຸມ຺ຫິ ຕນ຺ຕຸມ຺ຫິ ຊາລາ ອິຕຣີຕຣໍ ອປ຺ປຕ຺ວາວ ນິຣຸຊ຺ຌິສ຺ສຕີ’’ຕິ ປຸຣິສສ຺ສ ຎາຓໍ ວິຍ ໂຍຄິໂນ ກາຬຊຸຓ຺ຫວເສນ, ຣຕ຺ຕິນ຺ທິວວເສນ, ເອກຣຕ຺ຕິນ຺ທິວໍ ຉ ໂກຏ຺ຐາເສ ກຕ຺ວາ ປຸພ຺ພຓ຺ຫາທິວເສນ ຈ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ເນ ຣູເປ ຕິລກ຺ຂຓາໂຣປນໍ. ‘‘ອໍສຸມ຺ຫິ ອໍສຸມ຺ຫິ ຊາລາ ອິຕຣີຕຣໍ ອປ຺ປຕ຺ວາວ ນິຣຸຊ຺ຌິສ຺ສຕີ’’ຕິ ປຸຣິສສ຺ສ ຎາຓໍ ວິຍ ໂຍຄິໂນ ອຠິກ຺ກມາທິວເສນ ເຈວ ອຸທ຺ຘຣຓາທີສຸ ຈ ເອເກກໂກຏ຺ຐາສວເສນ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ເນ ຣູເປ ຕິລກ຺ຂຓາໂຣປນນ຺ຕິ.
໗໑໒. ໂສ ເອວໍ ນານາກາເຣຫິ ວໂຍວຸຑ຺ຒຕ຺ຖງ຺ຄມຣູເປ ຕິລກ຺ຂຓໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ປຸນ ຕເທວ ຣູປໍ ວິສງ຺ຂຣິຕ຺ວາ ອາຫາຣມຍາທິວເສນ ຈຕ຺ຕາໂຣ ໂກຏ຺ຐາເສ ກຕ຺ວາ ເອເກກໂກຏ຺ຐາເສ ຕິລກ຺ຂຓໍ ອາໂຣເປຕິ. ຕຕ຺ຣາສ຺ສ ອາຫາຣມຍໍ ຣູປໍ ຉາຕສຸຫິຕວເສນ ປາກຏໍ ໂຫຕິ. ຉາຕກາເລ ສມຸຏ຺ຐິຕໍ ຣູປໍ ຫິ ຌຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ ກິລນ຺ຕໍ, ຌາມຂາຓຸໂກ ວິຍ, ອງ຺ຄາຣປຈ຺ຉິຍໍ ນິລີນກາໂກ ວິຍ ຈ ທຸພ຺ພຓ຺ຓໍ ທຸສ຺ສຓ຺ຐິຕໍ. ສຸຫິຕກາເລ ສມຸຏ຺ຐິຕໍ ຘາຕໍ ປີຓິຕໍ ມຸທຸ ສິນິທ຺ຘໍ ຜສ຺ສວນ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ໂສ ຕໍ ປຣິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ຉາຕກາເລ ປວຕ຺ຕຣູປໍ ສຸຫິຕກາລໍ ອປ຺ປຕ຺ວາ ເອຕ຺ເຖວ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ. ສຸຫິຕກາເລ ສມຸຏ຺ຐິຕມ຺ປິ ຉາຕກາລໍ ອປ຺ປຕ຺ວາ ເອຕ຺ເຖວ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ອນິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂມນຕ຺ຕາ’’ຕິ ເອວໍ ຕຕ຺ຖ ຕິລກ຺ຂຓໍ ອາໂຣເປຕິ.
໗໑໓. ອຸຕຸມຍໍ ສີຕຸຓ຺ຫວເສນ ປາກຏໍ ໂຫຕິ. ອຸຓ຺ຫກາເລ ສມຸຏ຺ຐິຕໍ ຣູປໍ ຫິ ຌຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ ກິລນ຺ຕໍ ທຸພ຺ພຓ຺ຓໍ. ສີຕອຸຕຸນາ ສມຸຏ຺ຐິຕໍ ຣູປໍ ຘາຕໍ ປີຓິຕໍ ສິນິທ຺ຘໍ ໂຫຕິ. ໂສ ຕໍ ປຣິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ອຸຓ຺ຫກາເລ ປວຕ຺ຕຣູປໍ ສີຕກາລໍ ອປ຺ປຕ຺ວາ ເອຕ຺ເຖວ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ. ສີຕກາເລ ປວຕ຺ຕຣູປໍ ອຸຓ຺ຫກາລໍ ອປ຺ປຕ຺ວາ ເອຕ຺ເຖວ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ອນິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂມນຕ຺ຕາ’’ຕິ ເອວໍ ຕຕ຺ຖ ຕິລກ຺ຂຓໍ ອາໂຣເປຕິ.
໗໑໔. ກມ຺ມຊໍ ອາຍຕນທ຺ວາຣວເສນ ປາກຏໍ ໂຫຕິ. ຈກ຺ຂຸທ຺ວາຣສ຺ມິໍ ຫິ ຈກ຺ຂຸກາຍຠາວທສກວເສນ ຕິໍສ ກມ຺ມຊຣູປານິ, ອຸປຕ຺ຖມ຺ຠການິ ປນ ເຕສໍ ອຸຕຸຈິຕ຺ຕາຫາຣສມຸຏ຺ຐານານິ ຈຕຸວີສຕີຕິ ຈຕຸປຓ຺ຓາສ ໂຫນ຺ຕິ. ຕຖາ ໂສຕຆານຊິວ຺ຫາທ຺ວາເຣສຸ. ກາຍທ຺ວາເຣ ກາຍຠາວທສກວເສນ ເຈວ ອຸຕຸສມຸຏ຺ຐານາທິວເສນ ຈ ຈຕຸຈຕ຺ຕາລີສ. ມໂນທ຺ວາເຣ ຫທຍວຕ຺ຖຸກາຍຠາວທສກວເສນ ເຈວ ອຸຕຸສມຸຏ຺ຐານາທິວເສນ ຈ ຈຕຸປຓ຺ຓາສເມວ.
ໂສ ສພ຺ພມ຺ປິ ຕໍ ຣູປໍ ປຣິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ຈກ຺ຂຸທ຺ວາເຣ ປວຕ຺ຕຣູປໍ ໂສຕທ຺ວາຣໍ ອປ຺ປຕ຺ວາ ເອຕ຺ເຖວ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ. ໂສຕທ຺ວາເຣ ປວຕ຺ຕຣູປໍ ຆານທ຺ວາຣໍ. ຆານທ຺ວາເຣ ປວຕ຺ຕຣູປໍ ຊິວ຺ຫາທ຺ວາຣໍ. ຊິວ຺ຫາທ຺ວາເຣ ປວຕ຺ຕຣູປໍ ກາຍທ຺ວາຣໍ. ກາຍທ຺ວາເຣ ປວຕ຺ຕຣູປໍ ມໂນທ຺ວາຣໍ ອປ຺ປຕ຺ວາ ເອຕ຺ເຖວ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ອນິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂມນຕ຺ຕາ’’ຕິ ເອວໍ ຕຕ຺ຖ ຕິລກ຺ຂຓໍ ອາໂຣເປຕິ.
໗໑໕. ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານໍ ໂສມນສ຺ສິຕໂທມນສ຺ສິຕວເສນ ປາກຏໍ ໂຫຕິ, ໂສມນສ຺ສິຕກາເລ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ຫິ ຣູປໍ ສິນິທ຺ຘໍ ມຸທຸ ປີຓິຕໍ ຜສ຺ສວນ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ໂທມນສ຺ສິຕກາເລ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ຌຕ຺ຕໍ ກິລນ຺ຕໍ ທຸພ຺ພຓ຺ຓໍ ໂຫຕິ. ໂສ ຕໍ ປຣິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ໂສມນສ຺ສິຕກາເລ ປວຕ຺ຕຣູປໍ ໂທມນສ຺ສິຕກາລໍ ອປ຺ປຕ຺ວາ ເອຕ຺ເຖວ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ. ໂທມນສ຺ສິຕກາເລ ປວຕ຺ຕຣູປໍ ໂສມນສ຺ສິຕກາລໍ ອປ຺ປຕ຺ວາ ເອຕ຺ເຖວ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ອນິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂມນຕ຺ຕາ’’ຕິ ເອວໍ ຕຕ຺ຖ ຕິລກ຺ຂຓໍ ອາໂຣເປຕິ.
ຕສ຺ເສວໍ ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານຣູປໍ ປຣິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ຕິລກ຺ຂຓໍ ອາໂຣປຍໂຕ ອຍມຕ຺ໂຖ ປາກໂຏ ໂຫຕິ –
ຊີວິຕໍ ອຕ຺ຕຠາໂວ ຈ, ສຸຂທຸກ຺ຂາ ຈ ເກວລາ;
ເອກຈິຕ຺ຕສມາຍຸຕ຺ຕາ, ລຫຸໂສ ວຕ຺ຕເຕ ຂໂຓ.
ຈຸລ຺ລາສີຕິ ສຫສ຺ສານິ, ກປ຺ປໍ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ ເຍ ມຣູ;
ນ ຕ຺ເວວ ເຕປິ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ, ທ຺ວີຫິ ຈິຕ຺ເຕຫິ ສໂມຫິຕາ.
ເຍ ນິຣຸທ຺ຘາ ມຣນ຺ຕສ຺ສ, ຕິຏ຺ຐມານສ຺ສ ວາ ອິຘ;
ສພ຺ເພວ ສທິສາ ຂນ຺ຘາ, ຄຕາ ອປ຺ປຏິສນ຺ຘິກາ.
ອນນ຺ຕຣາ ຈ ເຍ ຠຄ຺ຄາ, ເຍ ຈ ຠຄ຺ຄາ ອນາຄເຕ;
ຕທນ຺ຕຣາ ນິຣຸທ຺ຘານໍ, ເວສມໍ ນຕ຺ຖິ ລກ຺ຂເຓ.
ອນິພ຺ພຕ຺ເຕນ ນ ຊາໂຕ, ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນນ ຊີວຕິ;
ຈິຕ຺ຕຠງ຺ຄາ ມໂຕ ໂລໂກ, ປຎ຺ຎຕ຺ຕິ ປຣມຕ຺ຖິຍາ.
ອນິຘານຄຕາ ຠຄ຺ຄາ, ປຸຎ຺ໂຊ ນຕ຺ຖິ ອນາຄເຕ;
ນິພ຺ພຕ຺ຕາ ເຍປິ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ, ອາຣຄ຺ເຄ ສາສປູປມາ.
ນິພ຺ພຕ຺ຕານຎ຺ຈ ຘມ຺ມານໍ, ຠງ຺ໂຄ ເນສໍ ປຸຣກ຺ຂໂຕ;
ປໂລກຘມ຺ມາ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ, ປຸຣາເຓຫິ ອມິສ຺ສິຕາ.
ອທສ຺ສນໂຕ ອາຍນ຺ຕິ, ຠຄ຺ຄາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕຸທສ຺ສນໍ;
ວິຊ຺ຊຸປ຺ປາໂທວ ອາກາເສ, ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ວຍນ຺ຕິ ຈາຕິ. (ມຫານິ. ໑໐);
໗໑໖. ເອວໍ ອາຫາຣມຍາທີສຸ ຕິລກ຺ຂຓໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ປຸນ ຘມ຺ມຕາຣູເປ ຕິລກ຺ຂຓໍ ອາໂຣເປຕິ. ຘມ຺ມຕາຣູປໍ ນາມ ພຫິທ຺ຘາ ອນິນ຺ທ຺ຣິຍພທ຺ຘໍ ອຍໂລຫຕິປຸສີສສຸວຓ຺ຓຣຊຕມຸຕ຺ຕາມຓິເວຬຸຣິຍສງ຺ຂສິລາປວາຬໂລຫິຕງ຺ຄມສາຣຄລ຺ລຠູມິປາສາຓປພ຺ພຕຕິຓຣຸກ຺ຂລຕາທິເຠທໍ ວິວຏ຺ຏກປ຺ປໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນກຣູປໍ. ຕທສ຺ສ ອໂສກງ຺ກຸຣາທິວເສນ ປາກຏໍ ໂຫຕິ.
ອໂສກງ຺ກຸຣໍ ຫິ ອາທິໂຕວ ຕນຸຣຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ຕໂຕ ທ຺ວີຫຕີຫຈ຺ຈເຍນ ຆນຣຕ຺ຕໍ, ປຸນ ທ຺ວີຫຕີຫຈ຺ຈເຍນ ມນ຺ທຣຕ຺ຕໍ, ຕໂຕ ຕຣຸຓປລ຺ລວວຓ຺ຓໍ, ຕໂຕ ປຣິຓຕປລ຺ລວວຓ຺ຓໍ, ຕໂຕ ຫຣິຕປຓ຺ຓວຓ຺ຓໍ. ຕໂຕ ນີລປຓ຺ຓວຓ຺ຓໍ. ຕໂຕ ນີລປຓ຺ຓວຓ຺ຓກາລໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສຠາຄຣູປສນ຺ຕຕິມນຸປ຺ປພນ຺ຘາປຍມານໍ ສໍວຈ຺ຉຣມຕ຺ເຕນ ປຓ຺ຑຸປລາສໍ ຫຸຕ຺ວາ ວຓ຺ຏໂຕ ຉິຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປຕຕິ.
ໂສ ຕໍ ປຣິຄ຺ຄເຫຕ຺ວາ ‘‘ຕນຸຣຕ຺ຕກາເລ ປວຕ຺ຕຣູປໍ ຆນຣຕ຺ຕກາລໍ ອປ຺ປຕ຺ວາ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ. ຆນຣຕ຺ຕກາເລ ປວຕ຺ຕຣູປໍ ມນ຺ທຣຕ຺ຕກາລໍ. ມນ຺ທຣຕ຺ຕກາເລ ປວຕ຺ຕຣູປໍ ຕຣຸຓປລ຺ລວວຓ຺ຓກາລໍ. ຕຣຸຓປລ຺ລວວຓ຺ຓກາເລ ປວຕ຺ຕໍ ປຣິຓຕປລ຺ລວວຓ຺ຓກາລໍ. ປຣິຓຕປລ຺ລວວຓ຺ຓກາເລ ປວຕ຺ຕໍ ຫຣິຕປຓ຺ຓວຓ຺ຓກາລໍ. ຫຣິຕປຓ຺ຓກາເລ ປວຕ຺ຕໍ ນີລປຓ຺ຓວຓ຺ຓກາລໍ. ນີລປຓ຺ຓວຓ຺ຓກາເລ ປວຕ຺ຕໍ ປຓ຺ຑຸປລາສກາລໍ. ປຓ຺ຑຸປລາສກາເລ ປວຕ຺ຕໍ ວຓ຺ຏໂຕ ຉິຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປຕນກາລໍ ອປ຺ປຕ຺ວາວ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ອນິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂມນຕ຺ຕາ’’ຕິ ຕິລກ຺ຂຓໍ ອາໂຣເປຕິ, ເອວໍ ຕຕ຺ຖ ຕິລກ຺ຂຓໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ອິມິນາ ນເຍນ ສພ຺ພມ຺ປິ ຘມ຺ມຕາຣູປໍ ສມ຺ມສຕິ.
ເອວໍ ຕາວ ຣູປສຕ຺ຕກວເສນ ຕິລກ຺ຂຓໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ສງ຺ຂາເຣ ສມ຺ມສຕິ.
ອຣູປສຕ຺ຕກສມ຺ມສນກຖາ
໗໑໗. ຍໍ ປນ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ອຣູປສຕ຺ຕກວເສນາ’’ຕິ, ຕຕ຺ຖ ອຍໍ ມາຕິກາ – ກລາປໂຕ, ຍມກໂຕ, ຂຓິກໂຕ, ປຏິປາຏິໂຕ, ທິຏ຺ຐິອຸຄ຺ຆາຏນໂຕ, ມານສມຸຄ຺ຆາຏນໂຕ, ນິກນ຺ຕິປຣິຍາທານໂຕຕິ.
ຕຕ຺ຖ ກລາປໂຕຕິ ຜສ຺ສປຎ຺ຈມກາ ຘມ຺ມາ. ກຖໍ ກລາປໂຕ ສມ຺ມສຕີຕິ? ອິຘ ຠິກ຺ຂຸ ອິຕິ ປຏິສຎ຺ຈິກ຺ຂຕິ – ‘‘ເຍ ອິເມ ‘ເກສາ ອນິຈ຺ຈາ ທຸກ຺ຂາ ອນຕ຺ຕາ’ຕິ ສມ຺ມສເນ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ຜສ຺ສປຎ຺ຈມກາ ຘມ຺ມາ, ເຍ ຈ ‘ໂລມາ…ເປ… ມຕ຺ຖລຸງ຺ຄໍ ອນິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂມນຕ຺ຕາ’ຕິ ສມ຺ມສເນ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ຜສ຺ສປຎ຺ຈມກາ ຘມ຺ມາ, ສພ຺ເພ ເຕ ອິຕຣີຕຣໍ ອປ຺ປຕ຺ວາ ປພ຺ພໍປພ຺ພໍ ໂອຘິໂອຘິ ຫຸຕ຺ວາ ຕຕ຺ຕກປາເລ ປກ຺ຂິຕ຺ຕຕິລາ ວິຍ ຕຏຕຏາຍນ຺ຕາ ວິນຏ຺ຐາ, ຕສ຺ມາ ອນິຈ຺ຈາ ທຸກ຺ຂາ ອນຕ຺ຕາ’’ຕິ. ອຍໍ ຕາວ ວິສຸທ຺ຘິກຖາຍໍ ນໂຍ.
ອຣິຍວໍສກຖາຍໍ ປນ ‘‘ເຫຏ຺ຐາ ຣູປສຕ຺ຕເກ ສຕ຺ຕສຸ ຐາເນສຸ ‘ຣູປໍ ອນິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂມນຕ຺ຕາ’ຕິ ປວຕ຺ຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອປເຣນ ຈິຕ຺ເຕນ ‘ອນິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂມນຕ຺ຕາ’ຕິ ສມ຺ມສນ຺ໂຕ ‘ກລາປໂຕ ສມ຺ມສຕີ’ຕິ’’ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ຍຸຕ຺ຕຕຣໍ. ຕສ຺ມາ ເສສານິປິ ເຕເນວ ນເຍນ ວິຠຊິສ຺ສາມ.
໗໑໘. ຍມກໂຕຕິ ອິຘ ຠິກ຺ຂຸ ອາທານນິກ຺ເຂປຣູປໍ ‘‘ອນິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂມນຕ຺ຕາ’’ຕິ ສມ຺ມສິຕ຺ວາ ຕມ຺ປິ ຈິຕ຺ຕໍ ອປເຣນ ຈິຕ຺ເຕນ ‘‘ອນິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂມນຕ຺ຕາ’’ຕິ ສມ຺ມສຕິ. ວໂຍວຸຑ຺ຒຕ຺ຖງ຺ຄມຣູປໍ, ອາຫາຣມຍໍ, ອຸຕຸມຍໍ, ກມ຺ມຊໍ, ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານໍ, ຘມ຺ມຕາຣູປໍ ‘‘ອນິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂມນຕ຺ຕາ’’ຕິ ສມ຺ມສິຕ຺ວາ ຕມ຺ປິ ຈິຕ຺ຕໍ ອປເຣນ ຈິຕ຺ເຕນ ‘‘ອນິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂມນຕ຺ຕາ’’ຕິ ສມ຺ມສຕິ. ເອວໍ ຍມກໂຕ ສມ຺ມສຕິ ນາມ.
໗໑໙. ຂຓິກໂຕຕິ ອິຘ ຠິກ຺ຂຸ ອາທານນິກ຺ເຂປຣູປໍ ‘‘ອນິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂມນຕ຺ຕາ’’ຕິ ສມ຺ມສິຕ຺ວາ ຕໍ ປຐມຈິຕ຺ຕໍ ທຸຕິຍຈິຕ຺ເຕນ, ທຸຕິຍໍ ຕຕິເຍນ, ຕຕິຍໍ ຈຕຸຕ຺ເຖນ, ຈຕຸຕ຺ຖໍ ປຎ຺ຈເມນ ‘‘ເອຕມ຺ປິ ອນິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂມນຕ຺ຕາ’’ຕິ ສມ຺ມສຕິ. ວໂຍວຸຑ຺ຒຕ຺ຖງ຺ຄມຣູປໍ, ອາຫາຣມຍໍ, ອຸຕຸມຍໍ, ກມ຺ມຊໍ, ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານໍ, ຘມ຺ມຕາຣູປໍ ‘‘ອນິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂມນຕ຺ຕາ’’ຕິ ສມ຺ມສິຕ຺ວາ ຕໍ ປຐມຈິຕ຺ຕໍ ທຸຕິຍຈິຕ຺ເຕນ, ທຸຕິຍໍ ຕຕິເຍນ, ຕຕິຍໍ ຈຕຸຕ຺ເຖນ, ຈຕຸຕ຺ຖໍ ປຎ຺ຈເມນ ‘‘ເອຕມ຺ປິ ອນິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂມນຕ຺ຕາ’’ຕິ ສມ຺ມສຕິ. ເອວໍ ຣູປປຣິຄ຺ຄາຫກຈິຕ຺ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຈຕ຺ຕາຣິ ຈຕ຺ຕາຣິ ຈິຕ຺ຕານິ ສມ຺ມສນ຺ໂຕ ຂຓິກໂຕ ສມ຺ມສຕິ ນາມ.
໗໒໐. ປຏິປາຏິໂຕຕິ ອາທານນິກ຺ເຂປຣູປໍ ‘‘ອນິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂມນຕ຺ຕາ’’ຕິ ສມ຺ມສິຕ຺ວາ ຕໍ ປຐມຈິຕ຺ຕໍ ທຸຕິຍຈິຕ຺ເຕນ, ທຸຕິຍໍ ຕຕິເຍນ, ຕຕິຍໍ ຈຕຸຕ຺ເຖນ…ເປ… ທສມໍ ເອກາທສເມນ ‘‘ເອຕມ຺ປິ ອນິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂມນຕ຺ຕາ’’ຕິ ສມ຺ມສຕິ. ວໂຍວຸຑ຺ຒຕ຺ຖງ຺ຄມຣູປໍ, ອາຫາຣມຍໍ, ອຸຕຸມຍໍ, ກມ຺ມຊໍ, ຈິຕ຺ຕສມຸຏ຺ຐານໍ, ຘມ຺ມຕາຣູປໍ ‘‘ອນິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂມນຕ຺ຕາ’’ຕິ ສມ຺ມສິຕ຺ວາ ຕໍ ປຐມຈິຕ຺ຕໍ ທຸຕິຍຈິຕ຺ເຕນ, ທຸຕິຍໍ ຕຕິເຍນ, ຕຕິຍໍ ຈຕຸຕ຺ເຖນ…ເປ… ທສມໍ ເອກາທສເມນ ‘‘ເອຕມ຺ປິ ອນິຈ຺ຈໍ ທຸກ຺ຂມນຕ຺ຕາ’’ຕິ ເອວໍ ວິປສ຺ສນາ ປຏິປາຏິຍາ ສກລມ຺ປິ ທິວສຠາຄໍ ສມ຺ມສິຕຸໍ ວຏ຺ເຏຍ຺ຍ. ຍາວ ທສມຈິຕ຺ຕສມ຺ມສນາ ປນ ຣູປກມ຺ມຏ຺ຐານມ຺ປິ ອຣູປກມ຺ມຏ຺ຐານມ຺ປິ ປຄຸຓໍ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ທສເມເຍວ ຐເປຕພ຺ພນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອວໍ ສມ຺ມສນ຺ໂຕ ປຏິປາຏິໂຕ ສມ຺ມສຕິ ນາມ.
໗໒໑. ທິຏ຺ຐິອຸຄ຺ຆາຏນໂຕ ມານອຸຄ຺ຆາຏນໂຕ ນິກນ຺ຕິປຣິຍາທານໂຕຕິ ອິເມສຸ ຕີສຸ ວິສຸໍ ສມ຺ມສນນໂຍ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ຍໍ ປເນຕໍ ເຫຏ຺ຐາ ຣູປໍ, ອິຘ ຈ ອຣູປໍ ປຣິຄ຺ຄຫິຕໍ, ຕໍ ປສ຺ສນ຺ໂຕ ຣູປາຣູປໂຕ ອຸທ຺ຘໍ ອຎ຺ຎໍ ສຕ຺ຕໍ ນາມ ນ ປສ຺ສຕິ. ສຕ຺ຕສ຺ສ ອທສ຺ສນໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ສຕ຺ຕສຎ຺ຎາ ອຸຄ຺ຆາຏິຕາ ໂຫຕິ. ສຕ຺ຕສຎ຺ຎໍ ອຸຄ຺ຆາຏິຕຈິຕ຺ເຕນ ສງ຺ຂາເຣ ປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫໂຕ ທິຏ຺ຐິ ນຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ທິຏ຺ຐິຍາ ອນຸປ຺ປຊ຺ຊມານາຍ ທິຏ຺ຐິ ອຸຄ຺ຆາຏິຕາ ນາມ ໂຫຕິ. ທິຏ຺ຐິອຸຄ຺ຆາຏິຕຈິຕ຺ເຕນ ສງ຺ຂາເຣ ປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫໂຕ ມາໂນ ນຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ມາເນ ອນຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ເຕ ມາໂນ ສມຸຄ຺ຆາຏິໂຕ ນາມ ໂຫຕິ. ມານສມຸຄ຺ຆາຏິຕຈິຕ຺ເຕນ ສງ຺ຂາເຣ ປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫໂຕ ຕຓ຺ຫາ ນຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ. ຕຓ຺ຫາຍ ອນຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິຍາ ນິກນ຺ຕິ ປຣິຍາທິຓ຺ຓາ ນາມ ໂຫຕີຕິ ອິທໍ ຕາວ ວິສຸທ຺ຘິກຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ.
ອຣິຍວໍສກຖາຍໍ ປນ ‘‘ທິຏ຺ຐິອຸຄ຺ຆາຏນໂຕ ມານສມຸຄ຺ຆາຏນໂຕ ນິກນ຺ຕິປຣິຍາທານໂຕ’’ຕິ ມາຕິກໍ ຐເປຕ຺ວາ ອຍໍ ນໂຍ ທສ຺ສິໂຕ.
‘‘ອຫໍ ວິປສ຺ສາມິ, ມມ ວິປສ຺ສນາ’’ຕິ ຄຓ຺ຫໂຕ ຫິ ທິຏ຺ຐິສມຸຄ຺ຆາຏນໍ ນາມ ນ ໂຫຕິ. ‘‘ສງ຺ຂາຣາວ ສງ຺ຂາເຣ ວິປສ຺ສນ຺ຕິ ສມ຺ມສນ຺ຕິ ວວຕ຺ຖເປນ຺ຕິ ປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທນ຺ຕີ’’ຕິ ຄຓ຺ຫໂຕ ປນ ທິຏ຺ຐິອຸຄ຺ຆາຏນໍ ນາມ ໂຫຕິ.
‘‘ສຸຏ຺ຐຸ ວິປສ຺ສາມິ, ມນາປໍ ວິປສ຺ສາມີ’’ຕິ ຄຓ຺ຫໂຕ ມານສມຸຄ຺ຆາໂຏ ນາມ ນ ໂຫຕິ. ‘‘ສງ຺ຂາຣາວ ສງ຺ຂາເຣ ວິປສ຺ສນ຺ຕິ ສມ຺ມສນ຺ຕິ ວວຕ຺ຖເປນ຺ຕິ ປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທນ຺ຕີ’’ຕິ ຄຓ຺ຫໂຕ ປນ ມານສມຸຄ຺ຆາໂຏ ນາມ ໂຫຕິ.
‘‘ວິປສ຺ສິຕຸໍ ສກ຺ໂກມີ’’ຕິ ວິປສ຺ສນໍ ອສ຺ສາເທນ຺ຕສ຺ສ ນິກນ຺ຕິປຣິຍາທານໍ ນາມ ນ ໂຫຕິ. ‘‘ສງ຺ຂາຣາວ ສງ຺ຂາເຣ ວິປສ຺ສນ຺ຕິ ສມ຺ມສນ຺ຕິ ວວຕ຺ຖເປນ຺ຕິ ປຣິຄ຺ຄຓ຺ຫນ຺ຕິ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທນ຺ຕີ’’ຕິ ຄຓ຺ຫໂຕ ປນ ນິກນ຺ຕິປຣິຍາທານໍ ນາມ ໂຫຕິ.
ສເຈ ສງ຺ຂາຣາ ອຕ຺ຕາ ຠເວຍ຺ຍຸໍ, ອຕ຺ຕາຕິ ຄເຫຕຸໍ ວຏ຺ເຏຍ຺ຍຸໍ, ອນຕ຺ຕາ ຈ ປນ ອຕ຺ຕາຕິ ຄຫິຕາ, ຕສ຺ມາ ເຕ ອວສວຕ຺ຕນຏ຺ເຐນ ອນຕ຺ຕາ, ຫຸຕ຺ວາ ອຠາວຏ຺ເຐນ ອນິຈ຺ຈາ, ອຸປ຺ປາທວຍປຏິປີຬນຏ຺ເຐນ ທຸກ຺ຂາຕິ ປສ຺ສໂຕ ທິຏ຺ຐິອຸຄ຺ຆາຏນໍ ນາມ ໂຫຕິ.
ສເຈ ສງ຺ຂາຣາ ນິຈ຺ຈາ ຠເວຍ຺ຍຸໍ, ນິຈ຺ຈາຕິ ຄເຫຕຸໍ ວຏ຺ເຏຍ຺ຍຸໍ, ອນິຈ຺ຈາ ຈ ປນ ນິຈ຺ຈາຕິ ຄຫິຕາ, ຕສ຺ມາ ເຕ ຫຸຕ຺ວາ ອຠາວຏ຺ເຐນ ອນິຈ຺ຈາ, ອຸປ຺ປາທວຍປຏິປີຬນຏ຺ເຐນ ທຸກ຺ຂາ, ອວສວຕ຺ຕນຏ຺ເຐນ ອນຕ຺ຕາຕິ ປສ຺ສໂຕ ມານສມຸຄ຺ຆາໂຏ ນາມ ໂຫຕິ.
ສເຈ ສງ຺ຂາຣາ ສຸຂາ ຠເວຍ຺ຍຸໍ, ສຸຂາຕິ ຄເຫຕຸໍ ວຏ຺ເຏຍ຺ຍຸໍ, ທຸກ຺ຂາ ຈ ປນ ສຸຂາຕິ ຄຫິຕາ, ຕສ຺ມາ ເຕ ອຸປ຺ປາທວຍປຏິປີຬນຏ຺ເຐນ ທຸກ຺ຂາ, ຫຸຕ຺ວາ ອຠາວຏ຺ເຐນ ອນິຈ຺ຈາ, ອວສວຕ຺ຕນຏ຺ເຐນ ອນຕ຺ຕາຕິ ປສ຺ສໂຕ ນິກນ຺ຕິປຣິຍາທານໍ ນາມ ໂຫຕິ.
ເອວໍ ສງ຺ຂາເຣ ອນຕ຺ຕໂຕ ປສ຺ສນ຺ຕສ຺ສ ທິຏ຺ຐິສມຸຄ຺ຆາຏນໍ ນາມ ໂຫຕິ. ອນິຈ຺ຈໂຕ ປສ຺ສນ຺ຕສ຺ສ ມານສມຸຄ຺ຆາຏນໍ ນາມ ໂຫຕິ. ທຸກ຺ຂໂຕ ປສ຺ສນ຺ຕສ຺ສ ນິກນ຺ຕິປຣິຍາທານໍ ນາມ ໂຫຕິ. ອິຕິ ອຍໍ ວິປສ຺ສນາ ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ຐາເນເຍວ ຕິຏ຺ຐຕີຕິ.
ເອວໍ ອຣູປສຕ຺ຕກວເສນາປິ ຕິລກ຺ຂຓໍ ອາໂຣເປຕ຺ວາ ສງ຺ຂາເຣ ສມ຺ມສຕິ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ປນສ຺ສ ຣູປກມ຺ມຏ຺ຐານມ຺ປິ ອຣູປກມ຺ມຏ຺ຐານມ຺ປິ ປຄຸຓໍ ໂຫຕິ.
໗໒໒. ໂສ ເອວໍ ປຄຸຓຣູປາຣູປກມ຺ມຏ຺ຐາໂນ ຍາ ອຸປຣິ ຠງ຺ຄານຸປສ຺ສນໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ປຫານປຣິຎ຺ຎາວເສນ ສພ຺ພາກາຣໂຕ ປຕ຺ຕພ຺ພາ ອຏ຺ຐາຣສ ມຫາວິປສ຺ສນາ, ຕາສໍ ອິເຘວ ຕາວ ເອກເທສໍ ປຏິວິຊ຺ຌນ຺ໂຕ ຕປ຺ປຏິປກ຺ເຂ ຘມ຺ເມ ປຊຫຕິ.
ອຏ຺ຐາຣສ ມຫາວິປສ຺ສນາ ນາມ ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສນາທິກາ ປຎ຺ຎາ. ຍາສຸ ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສນໍ ຠາເວນ຺ໂຕ ນິຈ຺ຈສຎ຺ຎໍ ປຊຫຕິ, ທຸກ຺ຂານຸປສ຺ສນໍ ຠາເວນ຺ໂຕ ສຸຂສຎ຺ຎໍ ປຊຫຕິ, ອນຕ຺ຕານຸປສ຺ສນໍ ຠາເວນ຺ໂຕ ອຕ຺ຕສຎ຺ຎໍ ປຊຫຕິ, ນິພ຺ພິທານຸປສ຺ສນໍ ຠາເວນ຺ໂຕ ນນ຺ທິໍ ປຊຫຕິ, ວິຣາຄານຸປສ຺ສນໍ ຠາເວນ຺ໂຕ ຣາຄໍ ປຊຫຕິ, ນິໂຣຘານຸປສ຺ສນໍ ຠາເວນ຺ໂຕ ສມຸທຍໍ ປຊຫຕິ, ປຏິນິສ຺ສຄ຺ຄານຸປສ຺ສນໍ ຠາເວນ຺ໂຕ ອາທານໍ ປຊຫຕິ, ຂຍານຸປສ຺ສນໍ ຠາເວນ຺ໂຕ ຆນສຎ຺ຎໍ ປຊຫຕິ, ວຍານຸປສ຺ສນໍ ຠາເວນ຺ໂຕ ອາຍູຫນໍ ປຊຫຕິ, ວິປຣິຓາມານຸປສ຺ສນໍ ຠາເວນ຺ໂຕ ຘຸວສຎ຺ຎໍ ປຊຫຕິ, ອນິມິຕ຺ຕານຸປສ຺ສນໍ ຠາເວນ຺ໂຕ ນິມິຕ຺ຕໍ ປຊຫຕິ, ອປ຺ປຓິຫິຕານຸປສ຺ສນໍ ຠາເວນ຺ໂຕ ປຓິຘິໍ ປຊຫຕິ, ສຸຎ຺ຎຕານຸປສ຺ສນໍ ຠາເວນ຺ໂຕ ອຠິນິເວສໍ ປຊຫຕິ, ອຘິປຎ຺ຎາຘມ຺ມວິປສ຺ສນໍ ຠາເວນ຺ໂຕ ສາຣາທານາຠິນິເວສໍ ປຊຫຕິ, ຍຖາຠູຕຎາຓທສ຺ສນໍ ຠາເວນ຺ໂຕ ສມ຺ໂມຫາຠິນິເວສໍ ປຊຫຕິ, ອາທີນວານຸປສ຺ສນໍ ຠາເວນ຺ໂຕ ອາລຍາຠິນິເວສໍ ປຊຫຕິ, ປຏິສງ຺ຂານຸປສ຺ສນໍ ຠາເວນ຺ໂຕ ອປ຺ປຏິສງ຺ຂໍ ປຊຫຕິ, ວິວຏ຺ຏານຸປສ຺ສນໍ ຠາເວນ຺ໂຕ ສໍໂຍຄາຠິນິເວສໍ ປຊຫຕິ.
ຕາສຸ ຍສ຺ມາ ອິມິນາ ອນິຈ຺ຈາທິລກ຺ຂຓຕ຺ຕຍວເສນ ສງ຺ຂາຣາ ທິຏ຺ຐາ, ຕສ຺ມາ ອນິຈ຺ຈ-ທຸກ຺ຂ-ອນຕ຺ຕານຸປສ຺ສນາ ປຏິວິທ຺ຘາ ໂຫນ຺ຕິ. ຍສ຺ມາ ຈ ‘‘ຍາ ຈ ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສນາ ຍາ ຈ ອນິມິຕ຺ຕານຸປສ຺ສນາ, ອິເມ ຘມ຺ມາ ເອກຕ຺ຖາ, ພ຺ຍຎ຺ຊນເມວ ນານໍ’’. ຕຖາ ‘‘ຍາ ຈ ທຸກ຺ຂານຸປສ຺ສນາ ຍາ ຈ ອປ຺ປຓິຫິຕານຸປສ຺ສນາ, ອິເມ ຘມ຺ມາ ເອກຕ຺ຖາ, ພ຺ຍຎ຺ຊນເມວ ນານໍ’’. ‘‘ຍາ ຈ ອນຕ຺ຕານຸປສ຺ສນາ ຍາ ຈ ສຸຎ຺ຎຕານຸປສ຺ສນາ, ອິເມ ຘມ຺ມາ ເອກຕ຺ຖາ, ພ຺ຍຎ຺ຊນເມວ ນານ’’ນ຺ຕິ (ປຏິ. ມ. ໑.໒໒໗) ວຸຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ມາ ຕາປິ ປຏິວິທ຺ຘາ ໂຫນ຺ຕິ.
ອຘິປຎ຺ຎາຘມ຺ມວິປສ຺ສນາ ປນ ສພ຺ພາປິ ວິປສ຺ສນາ. ຍຖາຠູຕຎາຓທສ຺ສນໍ ກງ຺ຂາວິຕຣຓວິສຸທ຺ຘິຍາ ເອວ ສງ຺ຄຫິຕໍ. ອິຕິ ອິທມ຺ປິ ທ຺ວຍໍ ປຏິວິທ຺ຘເມວ ໂຫຕິ. ເສເສສຸ ວິປສ຺ສນາຎາເຓສຸ ກິຎ຺ຈິ ປຏິວິທ຺ຘໍ, ກິຎ຺ຈິ ອປ຺ປຏິວິທ຺ຘໍ, ເຕສໍ ວິຠາຄໍ ປຣໂຕ ອາວິກຣິສ຺ສາມ.
ຍເທວ ຫິ ປຏິວິທ຺ຘໍ, ຕໍ ສນ຺ຘາຍ ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ເອວໍ ປຄຸຓຣູປາຣູປກມ຺ມຏ຺ຐາໂນ ຍາ ອຸປຣິ ຠງ຺ຄານຸປສ຺ສນໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ປຫານປຣິຎ຺ຎາວເສນ ສພ຺ພາກາຣໂຕ ປຕ຺ຕພ຺ພາ ອຏ຺ຐາຣສ ມຫາວິປສ຺ສນາ. ຕາສໍ ອິເຘວ ຕາວ ເອກເທສໍ ປຏິວິຊ຺ຌນ຺ໂຕ ຕປ຺ປຏິປກ຺ເຂ ຘມ຺ເມ ປຊຫຕີ’’ຕິ.
ອຸທຍພ຺ພຍຎາຓກຖາ
໗໒໓. ໂສ ເອວໍ ອນິຈ຺ຈານຸປສ຺ສນາທິປຏິປກ຺ຂານໍ ນິຈ຺ຈສຎ຺ຎາທີນໍ ປຫາເນນ ວິສຸທ຺ຘຎາໂຓ ສມ຺ມສນຎາຓສ຺ສ ປາຣໍ ຄນ຺ຕ຺ວາ, ຍໍ ຕໍ ສມ຺ມສນຎາຓານນ຺ຕຣໍ ‘‘ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນານໍ ຘມ຺ມານໍ ວິປຣິຓາມານຸປສ຺ສເນ ປຎ຺ຎາ ອຸທຍພ຺ພຍານຸປສ຺ສເນ ຎາຓ’’ນ຺ຕິ (ປຏິ. ມ. ມາຕິກາ ໑.໖) ອຸທຍພ຺ພຍານຸປສ຺ສນໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ສ ອຘິຄມາຍ ໂຍຄໍ ອາຣຠຕິ. ອາຣຠມາໂນ ຈ ສງ຺ເຂປໂຕ ຕາວ ອາຣຠຕິ. ຕຕ຺ຣາຍໍ ປາຬິ –
‘‘ກຖໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນານໍ ຘມ຺ມານໍ ວິປຣິຓາມານຸປສ຺ສເນ ປຎ຺ຎາ ອຸທຍພ຺ພຍານຸປສ຺ສເນ ຎາຓໍ? ຊາຕໍ ຣູປໍ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ນໍ, ຕສ຺ສ ນິພ຺ພຕ຺ຕິລກ຺ຂຓໍ ອຸທໂຍ, ວິປຣິຓາມລກ຺ຂຓໍ ວໂຍ, ອນຸປສ຺ສນາ ຎາຓໍ. ຊາຕາ ເວທນາ… ສຎ຺ຎາ… ສງ຺ຂາຣາ… ວິຎ຺ຎາຓໍ… ຊາຕໍ ຈກ຺ຂຸ…ເປ… ຊາໂຕ ຠໂວ ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ໂນ, ຕສ຺ສ ນິພ຺ພຕ຺ຕິລກ຺ຂຓໍ ອຸທໂຍ, ວິປຣິຓາມລກ຺ຂຓໍ ວໂຍ, ອນຸປສ຺ສນາ ຎາຓ’’ນ຺ຕິ (ປຏິ. ມ. ໑.໔໙).
ໂສ ອິມິນາ ປາຬິນເຍນ ຊາຕສ຺ສ ນາມຣູປສ຺ສ ນິພ຺ພຕ຺ຕິລກ຺ຂຓໍ ຊາຕິໍ ອຸປ຺ປາທໍ ອຠິນວາກາຣໍ ‘‘ອຸທໂຍ’’ຕິ, ວິປຣິຓາມລກ຺ຂຓໍ ຂຍໍ ຠງ຺ຄໍ ‘‘ວໂຍ’’ຕິ ສມນຸປສ຺ສຕິ. ໂສ ເອວໍ ປຊານາຕິ ‘‘ອິມສ຺ສ ນາມຣູປສ຺ສ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິໂຕ ປຸພ຺ເພ ອນຸປ຺ປນ຺ນສ຺ສ ຣາສິ ວາ ນິຈໂຍ ວາ ນຕ຺ຖິ, ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານສ຺ສາປິ ຣາສິໂຕ ວາ ນິຈຍໂຕ ວາ ອາຄມນໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ນິຣຸຊ຺ຌມານສ຺ສາປິ ທິສາວິທິສາຄມນໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ນິຣຸທ຺ຘສ຺ສາປິ ເອກສ຺ມິໍ ຐາເນ ຣາສິໂຕ ນິຈຍໂຕ ນິຘານໂຕ ອວຏ຺ຐານໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ. ຍຖາ ປນ ວີຓາຍ ວາທິຍມານາຍ ອຸປ຺ປນ຺ນສທ຺ທສ຺ສ ເນວ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິໂຕ ປຸພ຺ເພ ສນ຺ນິຈໂຍ ອຕ຺ຖິ, ນ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມາໂນ ສນ຺ນິຈຍໂຕ ອາຄໂຕ, ນ ນິຣຸຊ຺ຌມານສ຺ສ ທິສາວິທິສາຄມນໍ ອຕ຺ຖິ, ນ ນິຣຸທ຺ໂຘ ກຕ຺ຖຈິ ສນ຺ນິຈິໂຕ ຕິຏ຺ຐຕິ, ອຖ ໂຂ ວີຓຎ຺ຈ ອຸປວີຓຎ຺ຈ ປຸຣິສສ຺ສ ຈ ຕຊ຺ຊໍ ວາຍາມໍ ປຏິຈ຺ຈ ອຫຸຕ຺ວາ ສມ຺ໂຠຕິ, ຫຸຕ຺ວາ ປຏິເວຕິ. ເອວໍ ສພ຺ເພປິ ຣູປາຣູປິໂນ ຘມ຺ມາ ອຫຸຕ຺ວາ ສມ຺ໂຠນ຺ຕິ, ຫຸຕ຺ວາ ປຏິເວນ຺ຕີ’’ຕິ.
໗໒໔. ເອວໍ ສງ຺ເຂປໂຕ ອຸທຍພ຺ພຍມນສິກາຣໍ ກຕ຺ວາ ປຸນ ຍານິ ເອຕສ຺ເສວ ອຸທຍພ຺ພຍຎາຓສ຺ສ ວິຠງ຺ເຄ –
‘‘ອວິຊ຺ຊາສມຸທຍາ ຣູປສມຸທໂຍຕິ ປຈ຺ຈຍສມຸທຍຏ຺ເຐນ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ອຸທຍໍ ປສ຺ສຕິ. ຕຓ຺ຫາສມຸທຍາ… ກມ຺ມສມຸທຍາ… ອາຫາຣສມຸທຍາ ຣູປສມຸທໂຍຕິ ປຈ຺ຈຍສມຸທຍຏ຺ເຐນ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ອຸທຍໍ ປສ຺ສຕິ. ນິພ຺ພຕ຺ຕິລກ຺ຂຓໍ ປສ຺ສນ຺ໂຕປິ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ອຸທຍໍ ປສ຺ສຕິ. ຣູປກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ອຸທຍໍ ປສ຺ສນ຺ໂຕ ອິມານິ ປຎ຺ຈ ລກ຺ຂຓານິ ປສ຺ສຕິ.
‘‘ອວິຊ຺ຊານິໂຣຘາ ຣູປນິໂຣໂຘຕິ ປຈ຺ຈຍນິໂຣຘຏ຺ເຐນ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ວຍໍ ປສ຺ສຕິ. ຕຓ຺ຫານິໂຣຘາ… ກມ຺ມນິໂຣຘາ… ອາຫາຣນິໂຣຘາ ຣູປນິໂຣໂຘຕິ ປຈ຺ຈຍນິໂຣຘຏ຺ເຐນ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ວຍໍ ປສ຺ສຕິ. ວິປຣິຓາມລກ຺ຂຓໍ ປສ຺ສນ຺ໂຕປິ ຣູປກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ວຍໍ ປສ຺ສຕິ. ຣູປກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ວຍໍ ປສ຺ສນ຺ໂຕປິ ອິມານິ ປຎ຺ຈ ລກ຺ຂຓານິ ປສ຺ສຕິ’’ (ປຏິ. ມ. ໑.໕໐).
ຕຖາ ‘‘ອວິຊ຺ຊາສມຸທຍາ ເວທນາສມຸທໂຍຕິ ປຈ຺ຈຍສມຸທຍຏ຺ເຐນ ເວທນາກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ອຸທຍໍ ປສ຺ສຕິ. ຕຓ຺ຫາສມຸທຍາ… ກມ຺ມສມຸທຍາ… ຜສ຺ສສມຸທຍາ ເວທນາສມຸທໂຍຕິ ປຈ຺ຈຍສມຸທຍຏ຺ເຐນ ເວທນາກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ອຸທຍໍ ປສ຺ສຕິ. ນິພ຺ພຕ຺ຕິລກ຺ຂຓໍ ປສ຺ສນ຺ໂຕປິ ເວທນາກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ອຸທຍໍ ປສ຺ສຕິ. ເວທນາກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ອຸທຍໍ ປສ຺ສນ຺ໂຕ ອິມານິ ປຎ຺ຈ ລກ຺ຂຓານິ ປສ຺ສຕິ. ອວິຊ຺ຊານິໂຣຘາ… ຕຓ຺ຫານິໂຣຘາ… ກມ຺ມນິໂຣຘາ… ຜສ຺ສນິໂຣຘາ ເວທນານິໂຣໂຘຕິ ປຈ຺ຈຍນິໂຣຘຏ຺ເຐນ ເວທນາກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ວຍໍ ປສ຺ສຕິ. ວິປຣິຓາມລກ຺ຂຓໍ ປສ຺ສນ຺ໂຕປິ ເວທນາກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ວຍໍ ປສ຺ສຕິ. ເວທນາກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ວຍໍ ປສ຺ສນ຺ໂຕ ອິມານິ ປຎ຺ຈ ລກ຺ຂຓານິ ປສ຺ສຕິ’’ (ປຏິ. ມ. ໑.໕໐).
ເວທນາກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ວິຍ ຈ ສຎ຺ຎາສງ຺ຂາຣວິຎ຺ຎາຓກ຺ຂນ຺ຘານໍ. ອຍໍ ປນ ວິເສໂສ, ວິຎ຺ຎາຓກ຺ຂນ຺ຘສ຺ສ ຜສ຺ສຏ຺ຐາເນ ‘‘ນາມຣູປສມຸທຍາ, ນາມຣູປນິໂຣຘາ’’ຕິ –
ເອວໍ ເອເກກສ຺ສ ຂນ຺ຘສ຺ສ ອຸທຍພ຺ພຍທສ຺ສເນ ທສ ທສ ກຕ຺ວາ ປຎ຺ຎາສ ລກ຺ຂຓານິ ວຸຕ຺ຕານິ. ເຕສໍ ວເສນ ເອວມ຺ປິ ຣູປສ຺ສ ອຸທໂຍ ເອວມ຺ປິ ຣູປສ຺ສ ວໂຍ, ເອວມ຺ປິ ຣູປໍ ອຸເທຕິ, ເອວມ຺ປິ ຣູປໍ ເວຕີຕິ ປຈ຺ຈຍໂຕ ເຈວ ຂຓໂຕ ຈ ວິຕ຺ຖາເຣນ ມນສິກາຣໍ ກໂຣຕິ.
໗໒໕. ຕສ຺ເສວໍ ມນສິກໂຣໂຕ ‘‘ອິຕິ ກິຣິເມ ຘມ຺ມາ ອຫຸຕ຺ວາ ສມ຺ໂຠນ຺ຕິ, ຫຸຕ຺ວາ ປຏິເວນ຺ຕີ’’ຕິ ຎາຓໍ ວິສທຕຣໍ ໂຫຕິ. ຕສ຺ເສວໍ ປຈ຺ຈຍໂຕ ເຈວ ຂຓໂຕ ຈ ທ຺ເວຘາ ອຸທຍພ຺ພຍໍ ປສ຺ສໂຕ ສຈ຺ຈປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທນຍລກ຺ຂຓເຠທາ ປາກຏາ ໂຫນ຺ຕິ.
໗໒໖. ຍຎ຺ຫິ ໂສ ອວິຊ຺ຊາທິສມຸທຍາ ຂນ຺ຘານໍ ສມຸທຍໍ, ອວິຊ຺ຊາທິນິໂຣຘາ ຈ ຂນ຺ຘານໍ ນິໂຣຘໍ ປສ຺ສຕິ, ອິທມສ຺ສ ປຈ຺ຈຍໂຕ ອຸທຍພ຺ພຍທສ຺ສນໍ. ຍໍ ປນ ນິພ຺ພຕ຺ຕິລກ຺ຂຓວິປຣິຓາມລກ຺ຂຓານິ ປສ຺ສນ຺ໂຕ ຂນ຺ຘານໍ ອຸທຍພ຺ພຍໍ ປສ຺ສຕິ, ອິທມສ຺ສ ຂຓໂຕ ອຸທຍພ຺ພຍທສ຺ສນໍ, ອຸປ຺ປຕ຺ຕິກ຺ຂເຓເຍວ ຫິ ນິພ຺ພຕ຺ຕິລກ຺ຂຓໍ. ຠງ຺ຄກ຺ຂເຓ ຈ ວິປຣິຓາມລກ຺ຂຓໍ.
໗໒໗. ອິຈ຺ຈສ຺ເສວໍ ປຈ຺ຈຍໂຕ ເຈວ ຂຓໂຕ ຈ ທ຺ເວຘາ ອຸທຍພ຺ພຍໍ ປສ຺ສໂຕ ປຈ຺ຈຍໂຕ ອຸທຍທສ຺ສເນນ ສມຸທຍສຈ຺ຈໍ ປາກຏໍ ໂຫຕິ ຊນກາວໂພຘໂຕ. ຂຓໂຕ ອຸທຍທສ຺ສເນນ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈໍ ປາກຏໍ ໂຫຕິ ຊາຕິທຸກ຺ຂາວໂພຘໂຕ. ປຈ຺ຈຍໂຕ ວຍທສ຺ສເນນ ນິໂຣຘສຈ຺ຈໍ ປາກຏໍ ໂຫຕິ ປຈ຺ຈຍານຸປ຺ປາເທນ ປຈ຺ຈຍວຕໍ ອນຸປ຺ປາທາວໂພຘໂຕ. ຂຓໂຕ ວຍທສ຺ສເນນ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈເມວ ປາກຏໍ ໂຫຕິ ມຣຓທຸກ຺ຂາວໂພຘໂຕ. ຍຎ຺ຈສ຺ສ ອຸທຍພ຺ພຍທສ຺ສນໍ, ມຄ຺ໂຄວາຍໍ ໂລກິໂກຕິ ມຄ຺ຄສຈ຺ຈໍ ປາກຏໍ ໂຫຕິ ຕຕ຺ຣ ສມ຺ໂມຫວິຆາຕໂຕ.
໗໒໘. ປຈ຺ຈຍໂຕ ຈສ຺ສ ອຸທຍທສ຺ສເນນ ອນຸໂລໂມ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາໂທ ປາກໂຏ ໂຫຕິ, ‘‘ອິມສ຺ມິໍ ສຕິ ອິທໍ ໂຫຕີ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໔໐໔; ສໍ. ນິ. ໒.໒໑; ອຸທາ. ໑) ອວໂພຘໂຕ. ປຈ຺ຈຍໂຕ ວຍທສ຺ສເນນ ປຏິໂລໂມ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາໂທ ປາກໂຏ ໂຫຕິ, ‘‘ອິມສ຺ສ ນິໂຣຘາ ອິທໍ ນິຣຸຊ຺ຌຕີ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໔໐໖; ສໍ. ນິ. ໒.໒໑; ອຸທາ. ໒) ອວໂພຘໂຕ. ຂຓໂຕ ປນ ອຸທຍພ຺ພຍທສ຺ສເນນ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນາ ຘມ຺ມາ ປາກຏາ ໂຫນ຺ຕິ ສງ຺ຂຕລກ຺ຂຓາວໂພຘໂຕ. ອຸທຍພ຺ພຍວນ຺ໂຕ ຫິ ສງ຺ຂຕາ, ເຕ ຈ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປນ຺ນາຕິ.
໗໒໙. ປຈ຺ຈຍໂຕ ຈສ຺ສ ອຸທຍທສ຺ສເນນ ເອກຕ຺ຕນໂຍ ປາກໂຏ ໂຫຕິ ເຫຕຸຜລສມ຺ພນ຺ເຘນ ສນ຺ຕານສ຺ສ ອນຸປຈ຺ເຉທາວໂພຘໂຕ. ອຖ ສຸຏ຺ຐຸຕຣໍ ອຸຈ຺ເຉທທິຏ຺ຐິໍ ປຊຫຕິ. ຂຓໂຕ ອຸທຍທສ຺ສເນນ ນານຕ຺ຕນໂຍ ປາກໂຏ ໂຫຕິ ນວນວານໍ ອຸປ຺ປາທາວໂພຘໂຕ. ອຖ ສຸຏ຺ຐຸຕຣໍ ສສ຺ສຕທິຏ຺ຐິໍ ປຊຫຕິ. ປຈ຺ຈຍໂຕ ຈສ຺ສ ອຸທຍພ຺ພຍທສ຺ສເນນ ອພ຺ຍາປາຣນໂຍ ປາກໂຏ ໂຫຕິ ຘມ຺ມານໍ ອວສວຕ຺ຕິຠາວາວໂພຘໂຕ. ອຖ ສຸຏ຺ຐຸຕຣໍ ອຕ຺ຕທິຏ຺ຐິໍ ປຊຫຕິ. ປຈ຺ຈຍໂຕ ປນ ອຸທຍທສ຺ສເນນ ເອວໍຘມ຺ມຕານໂຍ ປາກໂຏ ໂຫຕິ ປຈ຺ຈຍານຸຣູເປນ ຜລສ຺ສ ອຸປ຺ປາທາວໂພຘໂຕ. ອຖ ສຸຏ຺ຐຸຕຣໍ ອກິຣິຍທິຏ຺ຐິໍ ປຊຫຕິ.
໗໓໐. ປຈ຺ຈຍໂຕ ຈສ຺ສ ອຸທຍທສ຺ສເນນ ອນຕ຺ຕລກ຺ຂຓໍ ປາກຏໍ ໂຫຕິ ຘມ຺ມານໍ ນິຣີຫກຕ຺ຕປຈ຺ຈຍປຏິພທ຺ຘວຸຕ຺ຕິຕາວໂພຘໂຕ. ຂຓໂຕ ອຸທຍພ຺ພຍທສ຺ສເນນ ອນິຈ຺ຈລກ຺ຂຓໍ ປາກຏໍ ໂຫຕິ ຫຸຕ຺ວາ ອຠາວາວໂພຘໂຕ, ປຸພ຺ພນ຺ຕາປຣນ຺ຕວິເວກາວໂພຘໂຕ ຈ. ທຸກ຺ຂລກ຺ຂຓມ຺ປິ ປາກຏໍ ໂຫຕິ ອຸທຍພ຺ພເຍຫິ ປຏິປີຬນາວໂພຘໂຕ. ສຠາວລກ຺ຂຓມ຺ປິ ປາກຏໍ ໂຫຕິ ອຸທຍພ຺ພຍປຣິຈ຺ຉິນ຺ນາວໂພຘໂຕ. ສຠາວລກ຺ຂເຓ ສງ຺ຂຕລກ຺ຂຓສ຺ສ ຕາວກາລິກຕ຺ຕມ຺ປິ ປາກຏໍ ໂຫຕິ ອຸທຍກ຺ຂເຓ ວຍສ຺ສ, ວຍກ຺ຂເຓ ຈ ອຸທຍສ຺ສ ອຠາວາວໂພຘໂຕຕິ.
໗໓໑. ຕສ຺ເສວໍ ປາກຏີຠູຕສຈ຺ຈປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທນຍລກ຺ຂຓເຠທສ຺ສ ‘‘ເອວໍ ກິຣ ນາມິເມ ຘມ຺ມາ ອນຸປ຺ປນ຺ນປຸພ຺ພາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ອຸປ຺ປນ຺ນາ ນິຣຸຊ຺ຌນ຺ຕີ’’ຕິ ນິຈ຺ຈນວາວ ຫຸຕ຺ວາ ສງ຺ຂາຣາ ອຸປຏ຺ຐຫນ຺ຕິ. ນ ເກວລຎ຺ຈ ນິຈ຺ຈນວາ, ສູຣິຍຸຄ຺ຄມເນ ອຸສ຺ສາວພິນ຺ທຸ ວິຍ ອຸທກພຸພ຺ພຸໂຬ ວິຍ ອຸທເກ ທຓ຺ຑຣາຊິ ວິຍ ອາຣຄ຺ເຄ ສາສໂປ ວິຍ ວິຊ຺ຊຸປ຺ປາໂທ ວິຍ ຈ ປຣິຕ຺ຕຏ຺ຐາຍິໂນ. ມາຍາມຣີຈິສຸປິນນ຺ຕອລາຕຈກ຺ກຄນ຺ຘພ຺ພນຄຣເຜຓກທລິອາທໂຍ ວິຍ ອສ຺ສາຣາ ນິສ຺ສາຣາຕິ ຈາປິ ອຸປຏ຺ຐຫນ຺ຕິ.
ເອຕ຺ຕາວຕາເນນ ‘‘ວຍຘມ຺ມເມວ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອຸປ຺ປນ຺ນຎ຺ຈ ວຍໍ ອຸເປຕີ’’ຕິ ອິມິນາ ອາກາເຣນ ສມປຎ຺ຎາສ ລກ຺ຂຓານິ ປຏິວິຊ຺ຌິຕ຺ວາ ຐິຕໍ ອຸທຍພ຺ພຍານຸປສ຺ສນໍ ນາມ ຕຣຸຓວິປສ຺ສນາຎາຓໍ ອຘິຄຕໍ ໂຫຕິ, ຍສ຺ສາຘິຄມາ ອາຣທ຺ຘວິປສ຺ສໂກຕິ ສງ຺ຂໍ ຄຈ຺ຉຕິ.