໘. ອາຣຎ຺ຎິກງ຺ຄກຖາ

໓໑. ອາຣຎ຺ຎິກງ຺ຄມ຺ປິ ‘‘ຄາມນ຺ຕເສນາສນໍ ປຏິກ຺ຂິປາມິ, ອາຣຎ຺ຎິກງ຺ຄໍ ສມາທິຍາມີ’’ຕິ ອິເມສໍ ອຎ຺ຎຕຣວຈເນນ ສມາທິນ຺ນໍ ໂຫຕິ.

ເຕນ ປນ ອາຣຎ຺ຎິເກນ ຄາມນ຺ຕເສນາສນໍ ປຫາຍ ອຣຎ຺ເຎ ອຣຸຓໍ ອຸຏ຺ຐາເປຕພ຺ພໍ. ຕຕ຺ຖ ສທ຺ຘິໍ ອຸປຈາເຣນ ຄາໂມເຍວ ຄາມນ຺ຕເສນາສນໍ.

ຄາໂມ ນາມ ໂຍ ໂກຈິ ເອກກຸຏິໂກ ວາ ອເນກກຸຏິໂກ ວາ ປຣິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ວາ ອປຣິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ວາ ສມນຸສ຺ໂສ ວາ ອມນຸສ຺ໂສ ວາ ອນ຺ຕມໂສ ອຕິເຣກຈາຕຸມາສນິວິຏ຺ໂຐ ໂຍ ໂກຈິ ສຕ຺ໂຖປິ.

ຄາມູປຈາໂຣ ນາມ ປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕສ຺ສ ຄາມສ຺ສ ສເຈ ອນຸຣາຘປຸຣສ຺ເສວ ທ຺ເວ ອິນ຺ທຂີລາ ໂຫນ຺ຕິ, ອພ຺ຠນ຺ຕຣິເມ ອິນ຺ທຂີເລ ຐິຕສ຺ສ ຖາມມຊ຺ຌິມສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ເລຑ຺ຑຸປາໂຕ. ຕສ຺ສ ລກ຺ຂຓໍ ຍຖາ ຕຣຸຓມນຸສ຺ສາ ອຕ຺ຕໂນ ພລໍ ທສ຺ເສນ຺ຕາ ພາຫໍ ປສາເຣຕ຺ວາ ເລຑ຺ຑຸໍ ຂິປນ຺ຕິ, ເອວໍ ຂິຕ຺ຕສ຺ສ ເລຑ຺ຑຸສ຺ສ ປຕນຏ຺ຐານພ຺ຠນ຺ຕຣນ຺ຕິ ວິນຍຘຣາ. ສຸຕ຺ຕນ຺ຕິກາ ປນ ກາກນິວາຣຓນິຍເມນ ຂິຕ຺ຕສ຺ສາຕິ ວທນ຺ຕິ. ອປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕຄາເມ ຍໍ ສພ຺ພປຈ຺ຈນ຺ຕິມສ຺ສ ຆຣສ຺ສ ທ຺ວາເຣ ຐິໂຕ ມາຕຸຄາໂມ ຠາຊເນນ ອຸທກໍ ຉຑ຺ເຑຕິ, ຕສ຺ສ ປຕນຏ຺ຐານໍ ຆຣູປຈາໂຣ. ຕໂຕ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ເອໂກ ເລຑ຺ຑຸປາໂຕ ຄາໂມ, ທຸຕິໂຍ ຄາມູປຈາໂຣ.

ອຣຎ຺ຎໍ ປນ ວິນຍປຣິຍາເຍ ຕາວ ‘‘ຐເປຕ຺ວາ ຄາມຎ຺ຈ ຄາມູປຈາຣຎ຺ຈ ສພ຺ພເມຕໍ ອຣຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິ (ປາຣາ. ໙໒) ວຸຕ຺ຕໍ. ອຠິຘມ຺ມປຣິຍາເຍ ‘‘ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ພຫິ ອິນ຺ທຂີລາ, ສພ຺ພເມຕໍ ອຣຎ຺ຎ’’ນ຺ຕິ (ວິຠ. ໕໒໙) ວຸຕ຺ຕໍ. ອິມສ຺ມິໍ ປນ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕິກປຣິຍາເຍ ‘‘ອາຣຎ຺ຎກໍ ນາມ ເສນາສນໍ ປຎ຺ຈຘນຸສຕິກໍ ປຈ຺ຉິມ’’ນ຺ຕິ ອິທໍ ລກ຺ຂຓໍ. ຕໍ ອາໂຣປິເຕນ ອາຈຣິຍຘນຸນາ ປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕສ຺ສ ຄາມສ຺ສ ອິນ຺ທຂີລໂຕ ອປຣິກ຺ຂິຕ຺ຕສ຺ສ ປຐມເລຑ຺ຑຸປາຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ວິຫາຣປຣິກ຺ເຂປາ ມິນິຕ຺ວາ ວວຕ຺ຖເປຕພ຺ພໍ.

ສເຈ ປນ ວິຫາໂຣ ອປຣິກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ຍໍ ສພ຺ພປຐມໍ ເສນາສນໍ ວາ ຠຕ຺ຕສາລາ ວາ ຘຸວສນ຺ນິປາຕຏ຺ຐານໍ ວາ ໂພຘິ ວາ ເຈຕິຍໍ ວາ ທູເຣ ເຈປິ ເສນາສນໂຕ ໂຫຕິ, ຕໍ ປຣິຈ຺ເຉທໍ ກຕ຺ວາ ມິນິຕພ຺ພນ຺ຕິ ວິນຍຏ຺ຐກຖາສຸ ວຸຕ຺ຕໍ. ມຊ຺ຌິມຏ຺ຐກຖາຍໍ ປນ ວິຫາຣສ຺ສປິ ຄາມສ຺ເສວ ອຸປຈາຣໍ ນີຫຣິຕ຺ວາ ອຸຠິນ຺ນໍ ເລຑ຺ຑຸປາຕານໍ ອນ຺ຕຣາ ມິນິຕພ຺ພນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິທເມຕ຺ຖ ປມາຓໍ.

ສເຈປິ ອາສນ຺ເນ ຄາໂມ ໂຫຕິ, ວິຫາເຣ ຐິເຕຫິ ມານຸສການໍ ສທ຺ໂທ ສຸຍ຺ຍຕິ, ປພ຺ພຕນທີອາທີຫິ ປນ ອນ຺ຕຣິຕຕ຺ຕາ ນ ສກ຺ກາ ອຸຊຸໍ ຄນ຺ຕຸໍ. ໂຍ ຕສ຺ສ ປກຕິມຄ຺ໂຄ ໂຫຕິ, ສເຈປິ ນາວາຍ ສຎ຺ຈຣິຕພ຺ໂພ, ເຕນ ມຄ຺ເຄນ ປຎ຺ຈຘນຸສຕິກໍ ຄເຫຕພ຺ພໍ. ໂຍ ປນ ອາສນ຺ນຄາມສ຺ສ ອງ຺ຄສມ຺ປາທນຕ຺ຖໍ ຕໂຕ ຕໂຕ ມຄ຺ຄໍ ປິທຫຕິ, ອຍໍ ຘຸຕງ຺ຄໂຈໂຣ ໂຫຕິ.

ສເຈ ປນ ອາຣຎ຺ຎິກສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອຸປຊ຺ຌາໂຍ ວາ ອາຈຣິໂຍ ວາ ຄິລາໂນ ໂຫຕິ, ເຕນ ອຣຎ຺ເຎ ສປ຺ປາຍໍ ອລຠນ຺ເຕນ ຄາມນ຺ຕເສນາສນໍ ເນຕ຺ວາ ອຸປຏ຺ຐາຕພ຺ໂພ. ກາລສ຺ເສວ ປນ ນິກ຺ຂມິຕ຺ວາ ອງ຺ຄຍຸຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ ອຣຸຓໍ ອຸຏ຺ຐາເປຕພ຺ພໍ. ສເຈ ອຣຸຓຸຏ຺ຐານເວລາຍໍ ເຕສໍ ອາພາໂຘ ວຑ຺ຒຕິ, ເຕສໍເຍວ ກິຈ຺ຈໍ ກາຕພ຺ພໍ. ນ ຘຸຕງ຺ຄສຸທ຺ຘິເກນ ຠວິຕພ຺ພນ຺ຕິ ອິທມສ຺ສ ວິຘານໍ.

ປເຠທໂຕ ປນ ອຍມ຺ປິ ຕິວິໂຘ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ອຸກ຺ກຏ຺ເຐນ ສພ຺ພກາລໍ ອຣຎ຺ເຎ ອຣຸຓໍ ອຸຏ຺ຐາເປຕພ຺ພໍ. ມຊ຺ຌິໂມ ຈຕ຺ຕາໂຣ ວສ຺ສິເກ ມາເສ ຄາມນ຺ເຕ ວສິຕຸໍ ລຠຕິ. ມຸທຸໂກ ເຫມນ຺ຕິເກປິ.

ອິເມສໍ ປນ ຕິຓ຺ຓມ຺ປິ ຍຖາ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ເນ ກາເລ ອຣຎ຺ຎໂຕ ອາຄນ຺ຕ຺ວາ ຄາມນ຺ຕເສນາສເນ ຘມ຺ມສ຺ສວນໍ ສຸຓນ຺ຕານໍ ອຣຸເຓ ອຸຏ຺ຐິເຕປິ ຘຸຕງ຺ຄໍ ນ ຠິຊ຺ຊຕິ. ສຸຕ຺ວາ ຄຈ຺ຉນ຺ຕານໍ ອນ຺ຕຣາມຄ຺ເຄ ອຸຏ຺ຐິເຕປິ ນ ຠິຊ຺ຊຕິ. ສເຈ ປນ ອຸຏ຺ຐິເຕປິ ຘມ຺ມກຖິເກ ມຸຫຸຕ຺ຕໍ ນິປຊ຺ຊິຕ຺ວາ ຄມິສ຺ສາມາຕິ ນິທ຺ທາຍນ຺ຕານໍ ອຣຸຓໍ ອຸຏ຺ຐຫຕິ, ອຕ຺ຕໂນ ວາ ຣຸຈິຍາ ຄາມນ຺ຕເສນາສເນ ອຣຸຓໍ ອຸຏ຺ຐເປນ຺ຕິ, ຘຸຕງ຺ຄໍ ຠິຊ຺ຊຕີຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ເຠໂທ.

ອຍໍ ປນານິສໍໂສ, ອາຣຎ຺ຎິໂກ ຠິກ຺ຂຸ ອຣຎ຺ຎສຎ຺ຎໍ ມນສິກໂຣນ຺ໂຕ ຠພ຺ໂພ ອລທ຺ຘໍ ວາ ສມາຘິໍ ປຏິລທ຺ຘຸໍ ລທ຺ຘໍ ວາ ຣກ຺ຂິຕຸໍ, ສຕ຺ຖາປິສ຺ສ ອຕ຺ຕມໂນ ໂຫຕິ. ຍຖາຫ – ‘‘ເຕນາຫໍ, ນາຄິຕ, ຕສ຺ສ ຠິກ຺ຂຸໂນ ອຕ຺ຕມໂນ ໂຫມິ ອຣຎ຺ຎວິຫາເຣນາ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໖.໔໒; ໘.໘໖). ປນ຺ຕເສນາສນວາສິໂນ ຈສ຺ສ ອສປ຺ປາຍຣູປາທໂຍ ຈິຕ຺ຕໍ ນ ວິກ຺ຂິປນ຺ຕິ, ວິຄຕສນ຺ຕາໂສ ໂຫຕິ, ຊີວິຕນິກນ຺ຕິໍ ຊຫຕິ, ປວິເວກສຸຂຣສໍ ອສ຺ສາເທຕິ, ປໍສຸກູລິກາທິຠາໂວປິ ຈສ຺ສ ປຕິຣູໂປ ໂຫຕີຕິ.

ປວິວິຕ຺ໂຕ ອສໍສຏ຺ໂຐ, ປນ຺ຕເສນາສເນ ຣໂຕ;

ອາຣາຘຍນ຺ໂຕ ນາຖສ຺ສ, ວນວາເສນ ມານສໍ.

ເອໂກ ອຣຎ຺ເຎ ນິວສໍ, ຍໍ ສຸຂໍ ລຠເຕ ຍຕິ;

ຣສໍ ຕສ຺ສ ນ ວິນ຺ທນ຺ຕິ, ອປິ ເທວາ ສອິນ຺ທກາ.

ປໍສຸກູລຎ຺ຈ ເອໂສວ, ກວຈໍ ວິຍ ຘາຣຍໍ;

ອຣຎ຺ຎສງ຺ຄາມຄໂຕ, ອວເສສຘຸຕາຍຸໂຘ.

ສມຕ຺ໂຖ ນຈິຣສ຺ເສວ, ເຊຕຸໍ ມາຣໍ ສວາຫິນິໍ;

ຕສ຺ມາ ອຣຎ຺ຎວາສມ຺ຫິ, ຣຕິໍ ກຍິຣາຖ ປຓ຺ຑິໂຕຕິ.

ອຍໍ ອາຣຎ຺ຎິກງ຺ເຄ ສມາທານວິຘານປ຺ປເຠທເຠທານິສໍສວຓ຺ຓນາ.