ທຸກ຺ຂນິທ຺ເທສກຖາ

ຊາຕິນິທ຺ເທໂສ

ເສຍ຺ຍຖິທໍ, ອຍຎ຺ຫິ ຊາຕິ-ສທ຺ໂທ ອເນກຕ຺ໂຖ. ຕຖາ ເຫສ ‘‘ເອກມ຺ປິ ຊາຕິໍ ທ຺ເວປິ ຊາຕິໂຍ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໑.໒໔໔; ປາຣາ. ໑໒) ເອຕ຺ຖ ຠເວ ອາຄໂຕ. ‘‘ອຕ຺ຖິ, ວິສາເຂ, ນິຄຓ຺ຐາ ນາມ ສມຓຊາຕີ’’ຕິ (ອ. ນິ. ໓.໗໑) ເອຕ຺ຖ ນິກາເຍ. ‘‘ຊາຕິ ທ຺ວີຫິ ຂນ຺ເຘຫິ ສງ຺ຄຫິຕາ’’ຕິ (ຘາຕຸ. ໗໑) ເອຕ຺ຖ ສງ຺ຂຕລກ຺ຂເຓ. ‘‘ຍໍ ມາຕຸກຸຈ຺ຉິສ຺ມິໍ ປຐມໍ ຈິຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ, ປຐມໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ປາຕຸຠູຕໍ, ຕທຸປາທາຍ ສາວສ຺ສ ຊາຕີ’’ຕິ (ມຫາວ. ໑໒໔) ເອຕ຺ຖ ປຏິສນ຺ຘິຍໍ. ‘‘ສມ຺ປຕິຊາໂຕ, ອານນ຺ທ, ໂພຘິສຕ຺ໂຕ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໓.໒໐໗) ເອຕ຺ຖ ປສູຕິຍໍ. ‘‘ອກ຺ຂິຕ຺ໂຕ ອນຸປກຸຏ຺ໂຐ ຊາຕິວາເທນາ’’ຕິ (ທີ. ນິ. ໑.໓໓໑) ເອຕ຺ຖ ກຸເລ. ‘‘ຍໂຕຫໍ, ຠຄິນິ, ອຣິຍາຍ ຊາຕິຍາ ຊາໂຕ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໒.໓໕໑) ເອຕ຺ຖ ອຣິຍສີເລ.

໕໓໘. ສ຺ວາຍມິຘ ຄພ຺ຠເສຍ຺ຍການໍ ປຏິສນ຺ຘິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວ ມາຕຸກຸຈ຺ຉິມ຺ຫາ ນິກ຺ຂມນໍ, ຕາວ ປວຕ຺ເຕສຸ ຂນ຺ເຘສຸ. ອິຕເຣສໍ ປຏິສນ຺ຘິຂນ຺ເຘສ຺ເວວາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ອຍມ຺ປິ ຈ ປຣິຍາຍກຖາວ. ນິປ຺ປຣິຍາຍໂຕ ປນ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ນິພ຺ພຕ຺ຕມານານໍ ສຕ຺ຕານໍ ເຍ ເຍ ຂນ຺ຘາ ປາຕຸຠວນ຺ຕິ, ເຕສໍ ເຕສໍ ປຐມປາຕຸຠາໂວ ຊາຕິ ນາມ.

ສາ ປເນສາ ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖ ຠເວ ປຐມາຠິນິພ຺ພຕ຺ຕິລກ຺ຂຓາ, ນິຍ຺ຍາຕນຣສາ, ອຕີຕຠວໂຕ ອິຘ ອຸມ຺ມຸຊ຺ຊນປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານາ, ທຸກ຺ຂວິຈິຕ຺ຕຕາປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານາ ວາ.

໕໓໙. ກສ຺ມາ ປເນສາ ທຸກ຺ຂາຕິ ເຈ? ອເນເກສໍ ທຸກ຺ຂານໍ ວຕ຺ຖຸຠາວໂຕ. ອເນການິ ຫິ ທຸກ຺ຂານິ. ເສຍ຺ຍຖິທໍ – ທຸກ຺ຂທຸກ຺ຂໍ, ວິປຣິຓາມທຸກ຺ຂໍ, ສງ຺ຂາຣທຸກ຺ຂໍ, ປຏິຈ຺ຉນ຺ນທຸກ຺ຂໍ, ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນທຸກ຺ຂໍ, ປຣິຍາຍທຸກ຺ຂໍ, ນິປ຺ປຣິຍາຍທຸກ຺ຂນ຺ຕິ.

ຕຕ຺ຖ ກາຍິກເຈຕສິກາ ທຸກ຺ຂາ ເວທນາສຠາວໂຕ ຈ ນາມໂຕ ຈ ທຸກ຺ຂຕ຺ຕາ ທຸກ຺ຂທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

ສຸຂາ ເວທນາ ວິປຣິຓາເມນ ທຸກ຺ຂຸປ຺ປຕ຺ຕິເຫຕຸໂຕ ວິປຣິຓາມທຸກ຺ຂໍ.

ອຸເປກ຺ຂາ ເວທນາ ເຈວ ອວເສສາ ຈ ເຕຠູມກາ ສງ຺ຂາຣາ ອຸທຍພ຺ພຍປ຺ປຏິປີຬິຕຕ຺ຕາ ສງ຺ຂາຣທຸກ຺ຂໍ. ກຓ຺ຓສູລທນ຺ຕສູລຣາຄຊປຣິຬາຫໂທສຊປຣິຬາຫາທິ ກາຍິກເຈຕສິໂກ ອາພາໂຘ ປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາ ຊານິຕພ຺ພໂຕ ອຸປກ຺ກມສ຺ສ ຈ ອປາກຏຠາວໂຕ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນທຸກ຺ຂໍ ນາມ. ອປາກຏທຸກ຺ຂນ຺ຕິປິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

ທ຺ວຕ຺ຕິໍສກມ຺ມກາຣຓາທິສມຸຏ຺ຐາໂນ ອາພາໂຘ ອປຸຈ຺ຉິຕ຺ວາວ ຊານິຕພ຺ພໂຕ ອຸປກ຺ກມສ຺ສ ຈ ປາກຏຠາວໂຕ ອປ຺ປຏິຈ຺ຉນ຺ນທຸກ຺ຂໍ ນາມ. ປາກຏທຸກ຺ຂນ຺ຕິປິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

ຐເປຕ຺ວາ ທຸກ຺ຂທຸກ຺ຂໍ ເສສໍ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈວິຠງ຺ເຄ ອາຄຕໍ ຊາຕິອາທິ ສພ຺ພມ຺ປິ ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ວຕ຺ຖຸຠາວໂຕ ປຣິຍາຍທຸກ຺ຂໍ. ທຸກ຺ຂທຸກ຺ຂໍ ປນ ນິປ຺ປຣິຍາຍທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

ຕຕ຺ຣາຍໍ ຊາຕິ ຍໍ ຕໍ ພາລປຓ຺ຑິຕສຸຕ຺ຕາທີສຸ (ມ. ນິ. ໓.໒໔໖ ອາທໂຍ) ຠຄວຕາປິ ອຸປມາວເສນ ປກາສິຕໍ ອາປາຍິກໍ ທຸກ຺ຂໍ, ຍຎ຺ຈ ສຸຄຕິຍມ຺ປິ ມນຸສ຺ສໂລເກ ຄພ຺ໂຠກ຺ກນ຺ຕິມູລກາທິເຠທໍ ທຸກ຺ຂໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ສ ວຕ຺ຖຸຠາວໂຕ ທຸກ຺ຂາ.

໕໔໐. ຕຕ຺ຣິທໍ ຄພ຺ໂຠກ຺ກນ຺ຕິມູລກາທິເຠທໍ ທຸກ຺ຂໍ – ອຍໍ ຫິ ສຕ຺ໂຕ ມາຕຸກຸຈ຺ຉິມ຺ຫິ ນິພ຺ພຕ຺ຕມາໂນ ນ ອຸປ຺ປລປທຸມປຸຓ຺ຑຣີກາທີສຸ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕິ, ອຖ ໂຂ ເຫຏ຺ຐາ ອາມາສຍສ຺ສ ອຸປຣິ ປກ຺ກາສຍສ຺ສ ອຸທຣປຏລປິຏ຺ຐິກຓ຺ຏການໍ ເວມຊ຺ເຌ ປຣມສມ຺ພາເຘ ຕິພ຺ພນ຺ຘກາເຣນານາກຸຓປຄນ຺ຘປຣິຠາວິຕປຣມທຸຄ຺ຄນ຺ຘປວນວິຈຣິເຕ ອຘິມຕ຺ຕເຊຄຸຈ຺ເຉ ກຸຈ຺ຉິປເທເສ ປູຕິມຈ຺ຉປູຕິກຸມ຺ມາສຈນ຺ທນິກາທີສຸ ກິມິ ວິຍ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕິ. ໂສ ຕຕ຺ຖ ນິພ຺ພຕ຺ໂຕ ທສ ມາເສ ມາຕຸກຸຈ຺ຉິສມ຺ຠເວນ ອຸສ຺ມນາ ປຸຏປາກໍ ວິຍ ປຈ຺ຈມາໂນ ປິຏ຺ຐປິຓ຺ຑິ ວິຍ ເສທິຍມາໂນ ສມິຎ຺ຊນປສາຣຓາທິຣຫິໂຕ ອຘິມຕ຺ຕໍ ທຸກ຺ຂມນຸໂຠຕີຕິ, ອິທໍ ຕາວ ຄພ຺ໂຠກ຺ກນ຺ຕິມູລກໍ ທຸກ຺ຂໍ.

ຍໍ ປນ ໂສ ມາຕຸ ສຫສາ ອຸປກ຺ຂລນຄມນນິສີທນວຸຏ຺ຐານປຣິວຕ຺ຕນາທີສຸ ສຸຣາຘຸຕ຺ຕຫຕ຺ຖຄໂຕ ເອຬໂກ ວິຍ ອຫິຕຸຓ຺ຑິກຫຕ຺ຖຄໂຕ ສປ຺ປໂປຕໂກ ວິຍ ຈ ອາກຑ຺ຒນປຣິກຑ຺ຒນໂອຘູນນນິທ຺ຘູນນາທິນາ ອຸປກ຺ກເມນ ອຘິມຕ຺ຕໍ ທຸກ຺ຂມນຸຠວຕິ, ຍຎ຺ຈ ມາຕຸ ສີຕູທກປານກາເລ ສີຕນຣກຸປປນ຺ໂນ ວິຍ, ອຸຓ຺ຫຍາຄຸຠຕ຺ຕາທິອຊ຺ໂຌຫຣຓກາເລ ອງ຺ຄາຣວຸຏ຺ຐິສມ຺ປຣິກິຓ຺ໂຓ ວິຍ, ໂລຓມ຺ພິລາທິອຊ຺ໂຌຫຣຓກາເລ ຂາຣາປຏິຈ຺ຉກາທິກມ຺ມກາຣຓປຕ຺ໂຕ ວິຍ ຕິພ຺ພໍ ທຸກ຺ຂມນຸໂຠຕິ, ອິທໍ ຄພ຺ຠປຣິຫຣຓມູລກໍ ທຸກ຺ຂໍ.

ຍໍ ປນສ຺ສ ມູຬ຺ຫຄພ຺ຠາຍ ມາຕຸຍາ ມິຕ຺ຕາມຈ຺ຈສຸຫຊ຺ຊາທີຫິປິ ອທສ຺ສນາຣເຫ ທຸກ຺ຂຸປ຺ປຕ຺ຕິຏ຺ຐາເນ ເຉທນຜາລນາທີຫິ ທຸກ຺ຂໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອິທໍ ຄພ຺ຠວິປຕ຺ຕິມູລກໍ ທຸກ຺ຂໍ.

ຍໍ ວິຊາຍມານາຍ ມາຕຸຍາ ກມ຺ມເຊຫິ ວາເຕຫິ ປຣິວຕ຺ເຕຕ຺ວາ ນຣກປປາຕໍ ວິຍ ອຕິຠຍານກໍ ໂຍນິມຄ຺ຄໍ ປຏິປາຕິຍມານສ຺ສ ປຣມສມ຺ພາເຘນ ໂຍນິມຸເຂນ ຕາຬຈ຺ຉິຄ຺ຄເຬນ ວິຍ ນິກ຺ກຑ຺ຒິຍມານສ຺ສ ມຫານາຄສ຺ສ ນຣກສຕ຺ຕສ຺ສ ວິຍ ຈ ສງ຺ຆາຕປພ຺ພເຕຫິ ວິຈຸຓ຺ຓິຍມານສ຺ສ ທຸກ຺ຂໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອິທໍ ວິຊາຍນມູລກໍ ທຸກ຺ຂໍ.

ຍໍ ປນ ຊາຕສ຺ສ ຕຣຸຓວຓສທິສສຸຂຸມາລສຣີຣສ຺ສ ຫຕ຺ຖຄຫຓນຫາປນໂຘວນໂຈຬປຣິມຊ຺ຊນາທິກາເລ ສູຈິມຸຂຂຸຣຘາຣາຫິ ວິຊ຺ຌນຜາລນສທິສໍ ທຸກ຺ຂໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອິທໍ ມາຕຸກຸຈ຺ຉິໂຕ ພຫິນິກ຺ຂມນມູລກໍ ທຸກ຺ຂໍ.

ຍໍ ຕໂຕ ປຣໍ ປວຕ຺ຕິຍໍ ອຕ຺ຕນາວ ອຕ຺ຕານໍ ວເຘນ຺ຕສ຺ສ ອເຈລກວຕາທິວເສນ ອາຕາປນປຣິຕາປນານຸໂຍຄມນຸຍຸຕ຺ຕສ຺ສ, ໂກຘວເສນ ອຠຸຎ຺ຊນ຺ຕສ຺ສ, ອຸພ຺ພນ຺ຘນ຺ຕສ຺ສ ຈ ທຸກ຺ຂໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອິທໍ ອຕ຺ຕູປກ຺ກມມູລກໍ ທຸກ຺ຂໍ. ຍໍ ປນ ປຣໂຕ ວຘພນ຺ຘນາທີນິ ອນຸຠວນ຺ຕສ຺ສ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອິທໍ ປຣູປກ຺ກມມູລກໍ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ.

ອິຕິ ອິມສ຺ສ ສພ຺ພສ຺ສາປິ ທຸກ຺ຂສ຺ສ ອຍໍ ຊາຕິ ວຕ຺ຖຸເມວ ໂຫຕິ.

໕໔໑. ເຕເນຕໍ ວຸຈ຺ຈຕິ –

ຊາເຍຖ ໂນ ເຈ ນຣເກສຸ ສຕ຺ໂຕ,

ຕຕ຺ຕຄ຺ຄິທາຫາທິກມປ຺ປສຍ຺ຫໍ;

ລເຠຖ ທຸກ຺ຂໍ ນຸ ກຸຫິໍ ປຕິຏ຺ຐໍ,

ອິຈ຺ຈາຫ ທຸກ຺ຂາຕິ ມຸນີຘ ຊາຕິໍ.

ທຸກ຺ຂໍ ຕິຣຈ຺ເຉສຸ ກສາປໂຕທ-

ທຓ຺ຑາຠິຆາຕາທິຠວໍ ອເນກໍ;

ຍໍ ຕໍ ກຖໍ ຕຕ຺ຖ ຠເວຍ຺ຍ ຊາຕິໍ,

ວິນາ ຕຫິໍ ຊາຕິ ຕໂຕປິ ທຸກ຺ຂາ.

ເປເຕສຸ ທຸກ຺ຂໍ ປນ ຂຸປ຺ປິປາສາ-

ວາຕາຕປາທິປ຺ປຠວໍ ວິຈິຕ຺ຕໍ;

ຍສ຺ມາ ອຊາຕສ຺ສ ນ ຕຕ຺ຖ ອຕ຺ຖິ,

ຕສ຺ມາປິ ທຸກ຺ຂໍ ມຸນິ ຊາຕິມາຫ.

ຕິພ຺ພນ຺ຘກາເຣ ຈ ອສຍ຺ຫສີເຕ,

ໂລກນ຺ຕເຣ ຍໍ ອສຸເຣສຸ ທຸກ຺ຂໍ;

ນ ຕໍ ຠເວ ຕຕ຺ຖ ນ ຈສ຺ສ ຊາຕິ,

ຍໂຕ ອຍໍ ຊາຕິ ຕໂຕປິ ທຸກ຺ຂາ.

ຍຎ຺ຈາປິ ຄູຖນຣເກ ວິຍ ມາຕຸຄພ຺ເຠ,

ສຕ຺ໂຕ ວສໍ ຈິຣມໂຕ ພຫິ ນິກ຺ຂມຎ຺ຈ;

ປປ຺ໂປຕິ ທຸກ຺ຂມຕິໂຆຣມິທມ຺ປິ ນຕ຺ຖິ,

ຊາຕິໍ ວິນາ ອິຕິປິ ຊາຕິ ອຍຎ຺ຫິ ທຸກ຺ຂາ.

ກິໍ ຠາສິເຕນ ພຫຸນາ ນນຸ ຍໍ ກຸຫິຎ຺ຈິ,

ອຕ຺ຖີຘ ກິຎ຺ຈິທປິ ທຸກ຺ຂມິທໍ ກທາຈິ;

ເນວຕ຺ຖິ ຊາຕິວິຣເຫນ ຍໂຕ ມເຫສິ,

ທຸກ຺ຂາຕິ ສພ຺ພປຐມໍ ອິມມາຫ ຊາຕິນ຺ຕິ.

ອຍໍ ຕາວ ຊາຕິຍໍ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ຊຣານິທ຺ເທໂສ

໕໔໒. ຊຣາປິ ທຸກ຺ຂາຕິ ເອຕ຺ຖ ທຸວິຘາ ຊຣາ ສງ຺ຂຕລກ຺ຂຓຎ຺ຈ, ຂຓ຺ຑິຈ຺ຈາທິສມ຺ມໂຕ ສນ຺ຕຕິຍໍ ເອກຠວປຣິຍາປນ຺ນຂນ຺ຘປຸຣາຓຠາໂວ ຈ, ສາ ອິຘ ອຘິປ຺ເປຕາ. ສາ ປເນສາ ຊຣາ ຂນ຺ຘປຣິປາກລກ຺ຂຓາ, ມຣຓູປນຍນຣສາ, ໂຍພ຺ພນວິນາສປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານາ. ທຸກ຺ຂາ ສງ຺ຂາຣທຸກ຺ຂຠາວໂຕ ເຈວ ທຸກ຺ຂວຕ຺ຖຸໂຕ ຈ. ຍໍ ຫິ ອງ຺ຄປຈ຺ຈງ຺ຄສິຖິລີຠາວອິນ຺ທ຺ຣິຍວິກາຣວິຣູປຕາໂຍພ຺ພນວິນາສພລູປຆາຕສຕິມຕິວິປ຺ປວາສປຣປຣິຠວາທິອເນກປຈ຺ຈຍໍ ກາຍິກເຈຕສິກທຸກ຺ຂໍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ, ຊຣາ ຕສ຺ສ ວຕ຺ຖຸ. ເຕເນຕໍ ວຸຈ຺ຈຕິ –

‘‘ອງ຺ຄານໍ ສິຖິລີຠາວາ, ອິນ຺ທ຺ຣິຍານໍ ວິກາຣໂຕ;

ໂຍພ຺ພນສ຺ສ ວິນາເສນ, ພລສ຺ສ ອຸປຆາຕໂຕ.

‘‘ວິປ຺ປວາສາ ສຕາທີນໍ, ປຸຕ຺ຕທາເຣຫິ ອຕ຺ຕໂນ;

ອປສາທນີຍໂຕ ເຈວ, ຠິຍ຺ໂຍ ພາລຕ຺ຕປຕ຺ຕິຍາ.

‘‘ປປ຺ໂປຕິ ທຸກ຺ຂໍ ຍໍ ມຈ຺ໂຈ, ກາຍິກໍ ມານສໍ ຕຖາ;

ສພ຺ພເມຕໍ ຊຣາເຫຕຸ, ຍສ຺ມາ ຕສ຺ມາ ຊຣາ ທຸຂາ’’ຕິ.

ອຍໍ ຊຣາຍໍ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ມຣຓນິທ຺ເທໂສ

໕໔໓. ມຣຓມ຺ປິ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ທຸວິຘໍ ມຣຓໍ ສງ຺ຂຕລກ຺ຂຓຎ຺ຈ, ຍໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ຊຣາມຣຓໍ ທ຺ວີຫິ ຂນ຺ເຘຫິ ສງ຺ຄຫິຕ’’ນ຺ຕິ (ຘາຕຸ. ໗໑). ເອກຠວປຣິຍາປນ຺ນຊີວິຕິນ຺ທ຺ຣິຍປ຺ປພນ຺ຘວິຈ຺ເຉໂທ ຈ, ຍໍ ສນ຺ຘາຍ ວຸຕ຺ຕໍ ‘‘ນິຈ຺ຈໍ ມຣຓໂຕ ຠຍ’’ນ຺ຕິ (ສຸ. ນິ. ໕໘໑). ຕໍ ອິຘ ອຘິປ຺ເປຕໍ. ຊາຕິປຈ຺ຈຍາ ມຣຓໍ ອຸປກ຺ກມມຣຓໍ ສຣສມຣຓໍ ອາຍຸກ຺ຂຍມຣຓໍ ປຸຎ຺ຎກ຺ຂຍມຣຓນ຺ຕິປິ ຕສ຺ເສວ ນາມໍ. ຕຍິທໍ ຈຸຕິລກ຺ຂຓໍ, ວິໂຍຄຣສໍ, ຄຕິວິປ຺ປວາສປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານໍ. ທຸກ຺ຂສ຺ສ ປນ ວຕ຺ຖຸຠາວໂຕ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ເຕເນຕໍ ວຸຈ຺ຈຕິ –

‘‘ປາປສ຺ສ ປາປກມ຺ມາທິ-ນິມິຕ຺ຕມນຸປສ຺ສໂຕ;

ຠທ຺ທສ຺ສາປສຫນ຺ຕສ຺ສ, ວິໂຍຄໍ ປິຍວຕ຺ຖຸກໍ;

ມີຍມານສ຺ສ ຍໍ ທຸກ຺ຂໍ, ມານສໍ ອວິເສສໂຕ.

ສພ຺ເພສຎ຺ຈາປິ ຍໍ ສນ຺ຘິ-ພນ຺ຘນຈ຺ເຉທນາທິກໍ;

ວິຕຸຊ຺ຊມານມມ຺ມານໍ, ໂຫຕິ ທຸກ຺ຂໍ ສຣີຣຊໍ.

ອສຍ຺ຫມປ຺ປຕິກາຣໍ, ທຸກ຺ຂສ຺ເສຕສ຺ສິທໍ ຍໂຕ;

ມຣຓໍ ວຕ຺ຖຸ ເຕເນຕໍ, ທຸກ຺ຂມິຈ຺ເຈວ ຠາສິຕ’’ນ຺ຕິ.

ອຍໍ ມຣເຓ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ໂສກາທິນິທ຺ເທສາ

໕໔໔. ໂສກາທີສຸ ໂສໂກ ນາມ ຎາຕິພ຺ຍສນາທີຫິ ຜຸຏ຺ຐສ຺ສ ຈິຕ຺ຕສນ຺ຕາໂປ. ໂສ ກິຎ຺ຈາປິ ອຕ຺ຖໂຕ ໂທມນສ຺ສເມວ ໂຫຕິ. ເອວໍ ສນ຺ເຕປິ ອນ຺ໂຕນິຊ຺ຌານລກ຺ຂໂຓ, ເຈຕໂສ ປຣິຊ຺ຌາປນຣໂສ, ອນຸໂສຈນປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐາໂນ. ທຸກ຺ໂຂ ປນ ທຸກ຺ຂທຸກ຺ຂໂຕ ທຸກ຺ຂວຕ຺ຖຸໂຕ ຈ. ເຕເນຕໍ ວຸຈ຺ຈຕິ –

‘‘ສຕ຺ຕານໍ ຫທຍໍ ໂສໂກ, ວິສສລ຺ລໍວ ຕຸຊ຺ຊຕິ;

ອຄ຺ຄິຕຕ຺ໂຕວ ນາຣາໂຈ, ຠຸສໍວ ທຫເຕ ປຸນ.

‘‘ສມາວຫຕິ ຈ ພ຺ຍາຘິ-ຊຣາມຣຓເຠທນໍ;

ທຸກ຺ຂມ຺ປິ ວິວິຘໍ ຍສ຺ມາ, ຕສ຺ມາ ທຸກ຺ໂຂຕິ ວຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ.

ອຍໍ ໂສເກ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ປຣິເທໂວ

໕໔໕. ປຣິເທໂວ ນາມ ຎາຕິພ຺ຍສນາທີຫິ ຜຸຏ຺ຐສ຺ສ ວຈີປລາໂປ. ໂສ ລາລປ຺ປນລກ຺ຂໂຓ, ຄຸຓໂທສກິຕ຺ຕນຣໂສ, ສມ຺ຠມປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐາໂນ. ທຸກ຺ໂຂ ປນ ສງ຺ຂາຣທຸກ຺ຂຠາວໂຕ ທຸກ຺ຂວຕ຺ຖຸໂຕ ຈ. ເຕເນຕໍ ວຸຈ຺ຈຕິ –

‘‘ຍໍ ໂສກສລ຺ລວິຫໂຕ ປຣິເທວມາໂນ,

ກຓ຺ໂຐຏ຺ຐຕາລຸຕລໂສສຊມປ຺ປສຍ຺ຫໍ;

ຠິຍ຺ໂຍຘິມຕ຺ຕມຘິຄຈ຺ຉຕິເຍວ ທຸກ຺ຂໍ,

ທຸກ຺ໂຂຕິ ເຕນ ຠຄວາ ປຣິເທວມາຫາ’’ຕິ.

ອຍໍ ປຣິເທເວ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ທຸກ຺ຂໍ

໕໔໖. ທຸກ຺ຂໍ ນາມ ກາຍິກໍ ທຸກ຺ຂໍ, ຕໍ ກາຍປີຬນລກ຺ຂຓໍ, ທຸປ຺ປຎ຺ຎານໍ ໂທມນສ຺ສກຣຓຣສໍ, ກາຍິກາພາຘປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານໍ. ທຸກ຺ຂໍ ປນ ທຸກ຺ຂທຸກ຺ຂໂຕ ມານສທຸກ຺ຂາວຫນໂຕ ຈ. ເຕເນຕໍ ວຸຈ຺ຈຕິ –

‘‘ປີເຬຕິ ກາຍິກມິທໍ, ທຸກ຺ຂຎ຺ຈ ມານສໍ ຠິຍ຺ໂຍ;

ຊນຍຕິ ຍສ຺ມາ ຕສ຺ມາ, ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ວິເສສໂຕ ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ.

ອຍໍ ທຸກ຺ເຂ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ໂທມນສ຺ສໍ

໕໔໗. ໂທມນສ຺ສໍ ນາມ ມານສໍ ທຸກ຺ຂໍ. ຕໍ ຈິຕ຺ຕປີຬນລກ຺ຂຓໍ, ມໂນວິຆາຕຣສໍ, ມານສພ຺ຍາຘິປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານໍ. ທຸກ຺ຂໍ ປນ ທຸກ຺ຂທຸກ຺ຂໂຕ ກາຍິກທຸກ຺ຂາວຫນໂຕ ຈ. ເຈໂຕທຸກ຺ຂສມປ຺ປິຕາ ຫິ ເກເສ ປກິຣິຍ ກນ຺ທນ຺ຕິ, ອຸຣານິ ປຏິປິສນ຺ຕິ, ອາວຏ຺ຏນ຺ຕິ, ວິວຏ຺ຏນ຺ຕິ, ອຸທ຺ຘໍປາທໍ ປປຕນ຺ຕິ, ສຕ຺ຖໍ ອາຫຣນ຺ຕິ, ວິສໍ ຂາທນ຺ຕິ, ຣຊ຺ຊຸຍາ ອຸພ຺ພນ຺ຘນ຺ຕິ, ອຄ຺ຄິໍ ປວິສນ຺ຕີຕິ ຕໍ ນານປ຺ປກາຣກໍ ທຸກ຺ຂມນຸຠວນ຺ຕິ. ເຕເນຕໍ ວຸຈ຺ຈຕິ –

‘‘ປີເຬຕິ ຍໂຕ ຈິຕ຺ຕໍ, ກາຍສ຺ສ ຈ ປີຬນໍ ສມາວຫຕິ;

ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ໂທມນສ຺ສໍ, ວິໂທມນສ຺ສາ ຕໂຕ ອາຫູ’’ຕິ.

ອຍໍ ໂທມນສ຺ເສ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ອຸປາຍາໂສ

໕໔໘. ອຸປາຍາໂສ ນາມ ຎາຕິພ຺ຍສນາທີຫິ ຜຸຏ຺ຐສ຺ສ ອຘິມຕ຺ຕເຈໂຕທຸກ຺ຂປ຺ປຠາວິໂຕ ໂທໂສເຍວ. ສງ຺ຂາຣກ຺ຂນ຺ຘປຣິຍາປນ຺ໂນ ເອໂກ ຘມ຺ໂມຕິ ເອເກ. ໂສ ຈິຕ຺ຕປຣິທຫນລກ຺ຂໂຓ, ນິຕ຺ຖຸນນຣໂສ, ວິສາທປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐາໂນ. ທຸກ຺ໂຂ ປນ ສງ຺ຂາຣທຸກ຺ຂຠາວໂຕ ຈິຕ຺ຕປຣິທຫນໂຕ ກາຍວິສາທນໂຕ ຈ. ເຕເນຕໍ ວຸຈ຺ຈຕິ –

‘‘ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຈ ປຣິທຫນາ, ກາຍສ຺ສ ວິສາທນາ ຈ ອຘິມຕ຺ຕໍ;

ຍໍ ທຸກ຺ຂມຸປາຍາໂສ, ຊເນຕິ ທຸກ຺ໂຂ ຕໂຕ ວຸຕ຺ໂຕ’’ຕິ.

ອຍໍ ອຸປາຍາເສ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ເອຕ຺ຖ ຈ ມນ຺ທຄ຺ຄິນາ ອນ຺ໂຕຠາຊເນ ປາໂກ ວິຍ ໂສໂກ. ຕິກ຺ຂຄ຺ຄິນາ ປຈ຺ຈມານສ຺ສ ຠາຊນໂຕ ພຫິນິກ຺ຂມນໍ ວິຍ ປຣິເທໂວ. ພຫິນິກ຺ຂນ຺ຕາວເສສສ຺ສ ນິກ຺ຂມິຕຸໍ ອປ຺ປໂຫນ຺ຕສ຺ສ ອນ຺ໂຕຠາຊເນເຍວ ຍາວ ປຣິກ຺ຂຍາ ປາໂກ ວິຍ ອຸປາຍາໂສ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ.

ອປ຺ປິຍສມ຺ປໂຍໂຄ

໕໔໙. ອປ຺ປິຍສມ຺ປໂຍໂຄ ນາມ ອມນາເປຫິ ສຕ຺ຕສງ຺ຂາເຣຫິ ສໂມຘານໍ. ໂສ ອນິຏ຺ຐສໂມຘານລກ຺ຂໂຓ, ຈິຕ຺ຕວິຆາຕກຣຓຣໂສ, ອນຕ຺ຖຠາວປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐາໂນ. ທຸກ຺ໂຂ ປນ ທຸກ຺ຂວຕ຺ຖຸໂຕ. ເຕເນຕໍ ວຸຈ຺ຈຕິ –

‘‘ທິສ຺ວາວ ອປ຺ປິເຍ ທຸກ຺ຂໍ, ປຐມໍ ໂຫຕິ ເຈຕສິ;

ຕທຸປກ຺ກມສມ຺ຠູຕ-ມຖກາເຍ ຍໂຕ ອິຘ.

‘‘ຕໂຕ ທຸກ຺ຂທ຺ວຍສ຺ສາປິ, ວຕ຺ຖຸໂຕ ໂສ ມເຫສິນາ;

ທຸກ຺ໂຂ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ວິຎ຺ເຎຍ຺ໂຍ, ອປ຺ປິເຍຫິ ສມາຄໂມ’’ຕິ.

ອຍໍ ອປ຺ປິຍສມ຺ປໂຍເຄ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ປິຍວິປ຺ປໂຍໂຄ

໕໕໐. ປິຍວິປ຺ປໂຍໂຄ ນາມ ມນາເປຫິ ສຕ຺ຕສງ຺ຂາເຣຫິ ວິນາຠາໂວ. ໂສ ອິຏ຺ຐວຕ຺ຖຸວິໂຍຄລກ຺ຂໂຓ, ໂສກຸປ຺ປາທນຣໂສ, ພ຺ຍສນປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐາໂນ. ທຸກ຺ໂຂ ປນ ໂສກທຸກ຺ຂສ຺ສ ວຕ຺ຖຸໂຕ. ເຕເນຕໍ ວຸຈ຺ຈຕິ –

‘‘ຎາຕິຘນາທິວິໂຍຄາ,

ໂສກສຣສມປ຺ປິຕາ ວິຕຸຊ຺ຊນ຺ຕິ;

ພາລາ ຍໂຕ ຕໂຕ ຍໍ,

ທຸກ຺ໂຂຕິ ມໂຕ ປິຍວິປ຺ປໂຍໂຄ’’ຕິ.

ອຍໍ ປິຍວິປ຺ປໂຍເຄ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ອິຈ຺ຉິຕາລາໂຠ

໕໕໑. ຍມ຺ປິຈ຺ຉໍ ນ ລຠຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ‘‘ອໂຫ ວຕ ມຍໍ ນ ຊາຕິຘມ຺ມາ ອສ຺ສາມາ’’ຕິອາທີສຸ (ທີ. ນິ. ໒.໓໙໘; ວິຠ. ໒໐໑) ອລພ຺ຠເນຍ຺ຍວຕ຺ຖູສຸ ອິຈ຺ຉາວ ຍມ຺ປິຈ຺ຉໍ ນ ລຠຕິ, ຕມ຺ປິ ທຸກ຺ຂນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕາ. ສາ ອລພ຺ຠເນຍ຺ຍວຕ຺ຖຸອິຈ຺ຉນລກ຺ຂຓາ, ຕປ຺ປຣິເຍສນຣສາ, ເຕສໍ ອປ຺ປຕ຺ຕິປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານາ. ທຸກ຺ຂາ ປນ ທຸກ຺ຂວຕ຺ຖຸໂຕ. ເຕເນຕໍ ວຸຈ຺ຈຕິ –

‘‘ຕໍ ຕໍ ປຕ຺ຖຍມານານໍ, ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ອລາຠໂຕ;

ຍໍ ວິຆາຕມຍໍ ທຸກ຺ຂໍ, ສຕ຺ຕານໍ ອິຘ ຊາຍຕິ.

‘‘ອລພ຺ຠເນຍ຺ຍວຕ຺ຖູນໍ, ປຕ຺ຖນາ ຕສ຺ສ ກາຣຓໍ;

ຍສ຺ມາ ຕສ຺ມາ ຊິໂນ ທຸກ຺ຂໍ, ອິຈ຺ຉິຕາລາຠມພ຺ຣວີ’’ຕິ.

ອຍໍ ອິຈ຺ຉິຕາລາເຠ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ປຎ຺ຈຸປາທານກ຺ຂນ຺ຘາ

໕໕໒. ສໍຂິຕ຺ເຕນ ປຎ຺ຈຸປາທານກ຺ຂນ຺ຘາ ທຸກ຺ຂາຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ –

ຊາຕິປ຺ປຠຸຕິກໍ ທຸກ຺ຂໍ, ຍໍ ວຸຕ຺ຕມິຘ ຕາທິນາ;

ອວຸຕ຺ຕໍ ຍຎ຺ຈ ຕໍ ສພ຺ພໍ, ວິນາ ເອເຕ ນ ວິຊ຺ຊຕິ.

ຍສ຺ມາ ຕສ຺ມາ ອຸປາທານ-ກ຺ຂນ຺ຘາ ສງ຺ເຂປໂຕ ອິເມ;

ທຸກ຺ຂາຕິ ວຸຕ຺ຕາ ທຸກ຺ຂນ຺ຕ-ເທສເກນ ມເຫສິນາ.

ຕຖາ ຫິ ອິນ຺ຘນມິວ ປາວໂກ, ລກ຺ຂມິວ ປຫຣຓານິ, ໂຄຣູປໍ ວິຍ ຑໍສມກສາທໂຍ, ເຂຕ຺ຕມິວ ລາຍກາ, ຄາມໍ ວິຍ ຄາມຆາຕກາ ອຸປາທານກ຺ຂນ຺ຘປຎ຺ຈກເມວ ຊາຕິອາທໂຍ ນານປ຺ປກາເຣຫິ ວິພາເຘນ຺ຕາ ຕິຓລຕາທີນິ ວິຍ ຠູມິຍໍ, ປຸປ຺ຜຜລປລ຺ລວານິ ວິຍ ຣຸກ຺ເຂສຸ ອຸປາທານກ຺ຂນ຺ເຘສຸເຍວ ນິພ຺ພຕ຺ຕນ຺ຕິ. ອຸປາທານກ຺ຂນ຺ຘານຎ຺ຈ ອາທິທຸກ຺ຂໍ ຊາຕິ, ມຊ຺ເຌທຸກ຺ຂໍ ຊຣາ, ປຣິໂຍສານທຸກ຺ຂໍ ມຣຓໍ, ມາຣຓນ຺ຕິກທຸກ຺ຂາຠິຆາເຕນ ປຣິຑຍ຺ຫນທຸກ຺ຂໍ ໂສໂກ, ຕທສຫນໂຕ ລາລປ຺ປນທຸກ຺ຂໍ ປຣິເທໂວ, ຕໂຕ ຘາຕຸກ຺ໂຂຠສງ຺ຂາຕອນິຏ຺ຐໂຜຏ຺ຐພ຺ພສມາໂຍຄໂຕ ກາຍສ຺ສ ອາພາຘນທຸກ຺ຂໍ ທຸກ຺ຂໍ, ເຕນ ພາຘິຍມານານໍ ປຸຖຸຊ຺ຊນານໍ ຕຕ຺ຖ ປຏິຆຸປ຺ປຕ຺ຕິໂຕ ເຈໂຕພາຘນທຸກ຺ຂໍ ໂທມນສ຺ສໍ, ໂສກາທິວຸທ຺ຘິຍາ ຊນິຕວິສາທານໍ ອນຸຕ຺ຖຸນນທຸກ຺ຂໍ ອຸປາຍາໂສ, ມໂນຣຖວິຆາຕປ຺ປຕ຺ຕານໍ ອິຈ຺ຉາວິຆາຕທຸກ຺ຂໍ ອິຈ຺ຉິຕາລາໂຠຕິ ເອວໍ ນານປ຺ປກາຣໂຕ ອຸປປຣິກ຺ຂິຍມານາ ອຸປາທານກ຺ຂນ຺ຘາວ ທຸກ຺ຂາຕິ. ຍເທຕໍ ເອກເມກໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ວຸຈ຺ຈມານໍ ອເນເກຫິປິ ກປ຺ເປຫິ ນ ສກ຺ກາ ອເສສໂຕ ວຕ຺ຕຸໍ, ຕສ຺ມາ ຕໍ ສພ຺ພມ຺ປິ ທຸກ຺ຂໍ ເອກຊລພິນ຺ທຸມ຺ຫິ ສກລສມຸທ຺ທຊລຣສໍ ວິຍ ເຍສຸ ເກສຸຈິ ປຎ຺ຈສຸ ອຸປາທານກ຺ຂນ຺ເຘສຸ ສໍຂິປິຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ສໍຂິຕ຺ເຕນ ປຎ຺ຈຸປາທານກ຺ຂນ຺ຘາ ທຸກ຺ຂາ’’ຕິ ຠຄວາ ອໂວຈາຕິ. ອຍໍ ອຸປາທານກ຺ຂນ຺ເຘສຸ ວິນິຈ຺ຉໂຍ.

ອຍໍ ຕາວ ທຸກ຺ຂນິທ຺ເທເສ ນໂຍ.

ສມຸທຍນິທ຺ເທສກຖາ

໕໕໓. ສມຸທຍນິທ຺ເທເສ ປນ ຍາຍໍ ຕຓ຺ຫາຕິ ຍາ ອຍໍ ຕຓ຺ຫາ. ໂປໂນພ຺ຠວິກາຕິ ປຸນພ຺ຠວກຣຓໍ ປຸໂນພ຺ຠໂວ, ປຸໂນພ຺ຠໂວ ສີລເມຕິສ຺ສາຕິ ໂປໂນພ຺ຠວິກາ. ນນ຺ທີຣາເຄນ ສຫຄຕາຕິ ນນ຺ທີຣາຄສຫຄຕາ, ນນ຺ທີຣາເຄນ ສທ຺ຘິໍ ອຕ຺ຖໂຕ ເອກຕ຺ຕເມວ ຄຕາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຣ ຕຕ຺ຣາຠິນນ຺ທິນີຕິ ຍຕ຺ຣ ຍຕ຺ຣ ອຕ຺ຕຠາໂວ ນິພ຺ພຕ຺ຕຕິ, ຕຕ຺ຣ ຕຕ຺ຣາຠິນນ຺ທິນີ. ເສຍ຺ຍຖິທນ຺ຕິ ນິປາໂຕ, ຕສ຺ສ ສາ ກຕມາຕິ ເຈຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກາມຕຓ຺ຫາ ຠວຕຓ຺ຫາ ວິຠວຕຓ຺ຫາຕິ ອິມາ ປຏິຈ຺ຈສມຸປ຺ປາທນິທ຺ເທເສ ອາວິຠວິສ຺ສນ຺ຕິ. ອິຘ ປນາຍໍ ຕິວິຘາປິ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈສ຺ສ ນິພ຺ພຕ຺ຕກຏ຺ເຐນ ເອກຕ຺ຕໍ ອຸປເນຕ຺ວາ ທຸກ຺ຂສມຸທຍໍ ອຣິຍສຈ຺ຈນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ.

ອຍໍ ສມຸທຍນິທ຺ເທເສ ນໂຍ.

ນິໂຣຘນິທ຺ເທສກຖາ

໕໕໔. ທຸກ຺ຂນິໂຣຘນິທ຺ເທເສ ໂຍ ຕສ຺ສາເຍວ ຕຓ຺ຫາຍາຕິອາທິນາ ນເຍນ ສມຸທຍນິໂຣໂຘ ວຸຕ຺ໂຕ, ໂສ ກສ຺ມາຕິ ເຈ? ສມຸທຍນິໂຣເຘນ ທຸກ຺ຂນິໂຣໂຘ. ສມຸທຍນິໂຣເຘນ ຫິ ທຸກ຺ຂໍ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ນ ອຎ຺ຎຖາ. ເຕນາຫ –

‘‘ຍຖາປິ ມູເລ ອນຸປທ຺ທເວ ທຬ຺ເຫ,

ຉິນ຺ໂນປິ ຣຸກ຺ໂຂ ປຸນເທວ ຣູຫຕິ;

ເອວມ຺ປິ ຕຓ຺ຫານຸສເຍ ອນູຫເຕ,

ນິພ຺ພຕ຺ຕຕີ ທຸກ຺ຂມິທໍ ປຸນປ຺ປຸນ’’ນ຺ຕິ. (ຘ. ປ. ໓໓໘);

ອິຕິ ຍສ຺ມາ ສມຸທຍນິໂຣເຘເນວ ທຸກ຺ຂໍ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ, ຕສ຺ມາ ຠຄວາ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘໍ ເທເສນ຺ໂຕ ສມຸທຍນິໂຣເຘເນວ ເທເສສິ. ສີຫສມານວຸຕ຺ຕິໂນ ຫິ ຕຖາຄຕາ. ເຕ ທຸກ຺ຂໍ ນິໂຣເຘນ຺ຕາ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຎ຺ຈ ເທເສນ຺ຕາ ເຫຕຸມ຺ຫິ ປຏິປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ນ ຜເລ. ສຸວານວຸຕ຺ຕິໂນ ປນ ຕິຕ຺ຖິຍາ. ເຕ ທຸກ຺ຂໍ ນິໂຣເຘນ຺ຕາ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຎ຺ຈ ເທເສນ຺ຕາ ອຕ຺ຕກິລມຖານຸໂຍຄເທສນາທີຫິ ຜເລ ປຏິປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ນ ເຫຕຸມ຺ຫີຕິ. ເອວໍ ຕາວ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘສ຺ສ ສມຸທຍນິໂຣຘວເສນ ເທສນາຍ ປໂຍຊນໍ ເວທິຕພ຺ພໍ.

໕໕໕. ອຍໍ ປນຕ຺ໂຖ – ຕສ຺ສາເຍວ ຕຓ຺ຫາຍາຕິ ຕສ຺ສາ ‘‘ໂປໂນພ຺ຠວິກາ’’ຕິ ວຕ຺ວາ ກາມຕຓ຺ຫາທິວເສນ ວິຠຕ຺ຕຕຓ຺ຫາຍ. ວິຣາໂຄ ວຸຈ຺ຈຕິ ມຄ຺ໂຄ. ‘‘ວິຣາຄາ ວິມຸຈ຺ຈຕີ’’ຕິ (ມ. ນິ. ໑.໒໔໕; ສໍ. ນິ. ໓.໑໔) ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ. ວິຣາເຄນ ນິໂຣໂຘ ວິຣາຄນິໂຣໂຘ. ອນຸສຍສມຸຄ຺ຆາຕໂຕ ອເສໂສ ວິຣາຄນິໂຣໂຘ ອເສສວິຣາຄນິໂຣໂຘ. ອຖ ວາ ວິຣາໂຄຕິ ປຫານໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕສ຺ມາ ອເສໂສ ວິຣາໂຄ ອເສໂສ ນິໂຣໂຘຕິ ເອວມ຺ເປຕ຺ຖ ໂຍຊນາ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ອຕ຺ຖໂຕ ປນ ສພ຺ພາເນວ ເອຕານິ ນິພ຺ພານສ຺ສ ເວວຈນານິ. ປຣມຕ຺ຖໂຕ ຫິ ທຸກ຺ຂນິໂຣໂຘ ອຣິຍສຈ຺ຈນ຺ຕິ ນິພ຺ພານໍ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຍສ຺ມາ ປນ ຕໍ ອາຄມ຺ມ ຕຓ຺ຫາ ວິຣຊ຺ຊຕິ ເຈວ ນິຣຸຊ຺ຌຕິ ຈ, ຕສ຺ມາ ວິຣາໂຄຕິ ຈ ນິໂຣໂຘຕິ ຈ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຍສ຺ມາ ຈ ຕເທວ ອາຄມ຺ມ ຕສ຺ສາ ຈາຄາທໂຍ ໂຫນ຺ຕິ, ກາມຄຸຓາລເຍສຸ ເຈຕ຺ຖ ເອໂກປິ ອາລໂຍ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ‘‘ຈາໂຄ ປຏິນິສ຺ສຄ຺ໂຄ ມຸຕ຺ຕິ ອນາລໂຍ’’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

໕໕໖. ຕຍິທໍ ສນ຺ຕິລກ຺ຂຓໍ, ອຈ຺ຈຸຕິຣສໍ, ອສ຺ສາສກຣຓຣສໍ ວາ, ອນິມິຕ຺ຕປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານໍ, ນິປ຺ປປຎ຺ຈປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານໍ ວາ.

ນິພ຺ພານກຖາ

໕໕໗. ນຕ຺ເຖວ ນິພ຺ພານໍ, ສສວິສາຓໍ ວິຍ ອນຸປລພ຺ຠນີຍໂຕຕິ ເຈ? ນ, ອຸປາເຍນ ອຸປລພ຺ຠນີຍໂຕ. ອຸປລພ຺ຠຕິ ຫິ ຕໍ ຕທນຸຣູປປຏິປຕ຺ຕິສງ຺ຂາເຕນ ອຸປາເຍນ, ເຈໂຕປຣິຍຎາເຓນ ປເຣສໍ ໂລກຸຕ຺ຕຣຈິຕ຺ຕໍ ວິຍ, ຕສ຺ມາ ‘‘ອນຸປລພ຺ຠນີຍໂຕ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ນ ຫິ ‘‘ຍໍ ພາລປຸຖຸຊ຺ຊນາ ນ ອຸປລຠນ຺ຕິ, ຕໍ ນຕ຺ຖີ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ.

໕໕໘. ອປິຈ ນິພ຺ພານໍ ນຕ຺ຖີຕິ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ກສ຺ມາ? ປຏິປຕ຺ຕິຍາ ວຎ຺ຌຠາວາປຊ຺ຊນໂຕ. ອສຕິ ຫິ ນິພ຺ພາເນ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິປຸເຣຊວາຍ ສີລາທິຂນ຺ຘຕ຺ຕຍສງ຺ຄຫາຍ ສມ຺ມາປຏິປຕ຺ຕິຍາ ວຎ຺ຌຠາໂວ ອາປຊ຺ຊຕິ. ນ ຈາຍໍ ວຎ຺ຌາ, ນິພ຺ພານປາປນໂຕຕິ. ນ ປຏິປຕ຺ຕິຍາ ວຎ຺ຌຠາວາປຕ຺ຕິ, ອຠາວປາປກຕ຺ຕາຕິ ເຈ. ນ, ອຕີຕານາຄຕາຠາເວປິ ນິພ຺ພານປຕ຺ຕິຍາ ອຠາວໂຕ. ວຕ຺ຕມານານມ຺ປິ ອຠາໂວ ນິພ຺ພານນ຺ຕິ ເຈ. ນ, ເຕສໍ ອຠາວາສມ຺ຠວໂຕ, ອຠາເວ ຈ ອວຕ຺ຕມານຠາວາປຊ຺ຊນໂຕ, ວຕ຺ຕມານກ຺ຂນ຺ຘນິສ຺ສິຕມຄ຺ຄກ຺ຂເຓ ຈ ໂສປາທິເສສນິພ຺ພານຘາຕຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ອຠາວໂທສໂຕ. ຕທາ ກິເລສານໍ ອວຕ຺ຕມານຕ຺ຕາ ນ ໂທໂສຕິ ເຈ. ນ, ອຣິຍມຄ຺ຄສ຺ສ ນິຣຕ຺ຖກຠາວາປຊ຺ຊນໂຕ. ເອວຎ຺ຫິ ສຕິ ອຣິຍມຄ຺ຄກ຺ຂຓໂຕ ປຸພ຺ເພປິ ກິເລສາ ນ ສນ຺ຕີຕິ ອຣິຍມຄ຺ຄສ຺ສ ນິຣຕ຺ຖກຠາໂວ ອາປຊ຺ຊຕິ. ຕສ຺ມາ ອກາຣຓເມຕໍ.

໕໕໙. ‘‘ໂຍ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຣາຄກ຺ຂໂຍ’’ຕິອາທິວຈນໂຕ (ສໍ. ນິ. ໔.໓໑໕) ‘‘ຂໂຍ ນິພ຺ພານ’’ນ຺ຕິ ເຈ. ນ, ອຣຫຕ຺ຕສ຺ສາປິ ຂຍມຕ຺ຕາປຊ຺ຊນໂຕ. ຕມ຺ປິ ຫິ ‘‘ໂຍ ໂຂ, ອາວຸໂສ, ຣາຄກ຺ຂໂຍ’’ຕິອາທິນາ (ສ. ນິ. ໔.໓໑໕) ນເຍນ ນິທ຺ທິຏ຺ຐໍ. ກິຎ຺ຈ ຠິຍ຺ໂຍ ນິພ຺ພານສ຺ສ ອິຕ຺ຕຣກາລາທິປ຺ປຕ຺ຕິໂທສໂຕ. ເອວຎ຺ຫິ ສຕິ ນິພ຺ພານໍ ອິຕ຺ຕຣກາລໍ, ສງ຺ຂຕລກ຺ຂຓໍ, ສມ຺ມາວາຍາມນິຣເປກ຺ຂາຘິຄມນີຍຠາວຎ຺ຈ ອາປຊ຺ຊຕິ. ສງ຺ຂຕລກ຺ຂຓຕ຺ຕາເຍວ ຈ ສງ຺ຂຕປຣິຍາປນ຺ນໍ, ສງ຺ຂຕປຣິຍາປນ຺ນຕ຺ຕາ ຣາຄາທີຫິ ອຄ຺ຄີຫິ ອາທິຕ຺ຕໍ, ອາທິຕ຺ຕຕ຺ຕາ ທຸກ຺ຂຎ຺ຈາຕິປິ ອາປຊ຺ຊຕິ. ຍສ຺ມາ ຂຍາ ປຏ຺ຐາຍ ນ ຠິຍ຺ໂຍ ປວຕ຺ຕິ ນາມ ໂຫຕິ, ຕສ຺ສ ນິພ຺ພານຠາວໂຕ ນ ໂທໂສຕິ ເຈ. ນ, ຕາທິສສ຺ສ ຂຍສ຺ສ ອຠາວໂຕ. ຠາເວປິ ຈສ຺ສ ວຸຕ຺ຕປ຺ປກາຣໂທສານຕິວຕ຺ຕນໂຕ, ອຣິຍມຄ຺ຄສ຺ສ ຈ ນິພ຺ພານຠາວາປຊ຺ຊນໂຕ. ອຣິຍມຄ຺ໂຄ ຫິ ໂທເສ ຂີເຓຕິ, ຕສ຺ມາ ຂໂຍຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕໂຕ ຈ ປຏ຺ຐາຍ ນ ຠິຍ຺ໂຍ ໂທສານໍ ປວຕ຺ຕີຕິ.

ອນຸປ຺ປຕ຺ຕິນິໂຣຘສງ຺ຂາຕສ຺ສ ປນ ຂຍສ຺ສ ປຣິຍາເຍນ ອຸປນິສ຺ສຍຕ຺ຕາ, ຍສ຺ສ ອຸປນິສ຺ສໂຍ ໂຫຕິ ຕທຸປຈາເຣນ ‘‘ຂໂຍ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ສຣູເປເນວ ກສ຺ມາ ນ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເຈ. ອຕິສຸຂຸມຕ຺ຕາ. ອຕິສຸຂຸມຕາ ຈສ຺ສ ຠຄວໂຕ ອປ຺ໂປສຸກ຺ກຠາວາວຫນໂຕ, ອຣິເຍນ ຈກ຺ຂຸນາ ປສ຺ສິຕພ຺ພໂຕ ຈ ສິທ຺ຘາຕິ.

໕໖໐. ຕຍິທໍ ມຄ຺ຄສມງ຺ຄິນາ ປຕ຺ຕພ຺ພໂຕ ອສາຘາຣຓໍ, ປຸຣິມໂກຏິຍາ ອຠາວໂຕ ອປ຺ປຠວໍ. ມຄ຺ຄຠາເວ ຠາວໂຕ ນ ອປ຺ປຠວນ຺ຕິ ເຈ. ນ, ມຄ຺ເຄນ ອນຸປ຺ປາທນີຍໂຕ. ປຕ຺ຕພ຺ພເມວ ເຫຕໍ ມຄ຺ເຄນ, ນ ອຸປ຺ປາເທຕພ຺ພໍ. ຕສ຺ມາ ອປ຺ປຠວເມວ. ອປ຺ປຠວຕ຺ຕາ ອຊຣາມຣຓໍ. ປຠວຊຣາມຣຓານໍ ອຠາວໂຕ ນິຈ຺ຈໍ.

ນິພ຺ພານສ຺ເສວ ອຓຸອາທີນມ຺ປິ ນິຈ຺ຈຠາວາປຕ຺ຕີຕິ ເຈ. ນ, ເຫຕຸໂນ ອຠາວາ. ນິພ຺ພານສ຺ສ ນິຈ຺ຈຕ຺ຕາ ເຕ ນິຈ຺ຈາຕິ ເຈ. ນ, ເຫຕຸລກ຺ຂຓສ຺ສ ອນຸປປຕ຺ຕິໂຕ. ນິຈ຺ຈາ ອຸປ຺ປາທາທີນໍ ອຠາວໂຕ ນິພ຺ພານໍ ວິຍາຕິ ເຈ. ນ, ອຓຸອາທີນໍ ອສິທ຺ຘຕ຺ຕາ.

໕໖໑. ຍຖາວຸຕ຺ຕຍຸຕ຺ຕິສພ຺ຠາວໂຕ ປນ ອິທເມວ ນິຈ຺ຈໍ, ຣູປສຠາວາຕິກ຺ກມໂຕ ອຣູປໍ. ພຸທ຺ຘາທີນໍ ນິຏ຺ຐາຍ ວິເສສາຠາວໂຕ ເອກາວ ນິຏ຺ຐາ. ເຍນ ຠາວນາຍ ປຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ສ ກິເລສວູປສມໍ, ອຸປາທິເສສຎ຺ຈ ອຸປາທາຍ ປຎ຺ຎາປນີຍຕ຺ຕາ ສຫ ອຸປາທິເສເສນ ປຎ຺ຎາປິຍຕີຕິ ສອຸປາທິເສສໍ. ໂຍ ຈສ຺ສ ສມຸທຍປ຺ປຫາເນນ ອຸປຫຕາຍຕິກມ຺ມຜລສ຺ສ ຈຣິມຈິຕ຺ຕໂຕ ຈ ອຸທ຺ຘໍ ປວຕ຺ຕິຂນ຺ຘານໍ ອນຸປ຺ປາທນໂຕ, ອຸປ຺ປນ຺ນານຎ຺ຈ ອນ຺ຕຣຘານໂຕ ອຸປາທິເສສາຠາໂວ, ຕໍ ອຸປາທາຍ ປຎ຺ຎາປນີຍໂຕ ນຕ຺ຖິ ເອຕ຺ຖ ອຸປາທິເສໂສຕິ ອນຸປາທິເສສໍ.

ອສິຖິລປຣກ຺ກມສິທ຺ເຘນ ຎາຓວິເສເສນ ອຘິຄມນີຍໂຕ, ສພ຺ພຎ຺ຎຸວຈນໂຕ ຈ ປຣມຕ຺ເຖນ ສຠາວໂຕ ນິພ຺ພານໍ ນາວິຊ຺ຊມານໍ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ເຫຕໍ ‘‘ອຕ຺ຖິ, ຠິກ຺ຂເວ, ອຊາຕໍ ອຠູຕໍ ອກຕໍ ອສງ຺ຂຕ’’ນ຺ຕິ.

ອິທໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘນິທ຺ເທເສ ວິນິຈ຺ຉຍກຖາມຸຂໍ.

ມຄ຺ຄນິທ຺ເທສກຖາ

໕໖໒. ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນິປຏິປທານິທ຺ເທເສ ວຸຕ຺ຕາ ປນ ອຏ຺ຐ ຘມ຺ມາ ກາມໍ ຂນ຺ຘນິທ຺ເທເສປິ ອຕ຺ຖໂຕ ປກາສິຕາເຍວ, ອິຘ ປນ ເນສໍ ເອກກ຺ຂເຓ ປວຕ຺ຕມານານໍ ວິເສສາວໂພຘນຕ຺ຖໍ ວທາມ. ສງ຺ເຂປໂຕ ຫິ ຈຕຸສຈ຺ຈປຏິເວຘາຍ ປຏິປນ຺ນສ຺ສ ໂຍຄິໂນ ນິພ຺ພານາຣມ຺ມຓໍ ອວິຊ຺ຊານຸສຍສມຸຄ຺ຆາຕກໍ ປຎ຺ຎາຈກ຺ຂຸ ສມ຺ມາທິຏ຺ຐິ. ສາ ສມ຺ມາ ທສ຺ສນລກ຺ຂຓາ, ຘາຕຸປ຺ປກາສນຣສາ, ອວິຊ຺ຊນ຺ຘກາຣວິທ຺ຘໍສນປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານາ. ຕຖາ ສມ຺ປນ຺ນທິຏ຺ຐິໂນ ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ມິຈ຺ຉາສງ຺ກປ຺ປນິຆາຕກໍ ເຈຕໂສ ນິພ຺ພານປທາຠິນິໂຣປນໍ ສມ຺ມາສງ຺ກປ຺ໂປ. ໂສ ສມ຺ມາ ຈິຕ຺ຕາຠິນິໂຣປນລກ຺ຂໂຓ, ອປ຺ປນາຣໂສ, ມິຈ຺ຉາສງ຺ກປ຺ປປ຺ປຫານປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐາໂນ.

ຕຖາ ປສ຺ສໂຕ ວິຕກ຺ກຍໂຕ ຈ ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາວ ວຈີທຸຈ຺ຈຣິຕສມຸຄ຺ຆາຕິກາ ມິຈ຺ຉາວາຈາຍ ວິຣຕິ ສມ຺ມາວາຈາ ນາມ. ສາ ປຣິຄ຺ຄຫລກ຺ຂຓາ, ວິຣມຓຣສາ, ມິຈ຺ຉາວາຈາປ຺ປຫານປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານາ. ຕຖາ ວິຣມໂຕ ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາວ ມິຈ຺ຉາກມ຺ມນ຺ຕສມຸຈ຺ເຉທິກາ ປາຓາຕິປາຕາທິວິຣຕິ ສມ຺ມາກມ຺ມນ຺ໂຕ ນາມ. ໂສ ສມຸຏ຺ຐາປນລກ຺ຂໂຓ, ວິຣມຓຣໂສ, ມິຈ຺ຉາກມ຺ມນ຺ຕປ຺ປຫານປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐາໂນ. ຍາ ປນສ຺ສ ເຕສໍ ສມ຺ມາວາຈາກມ຺ມນ຺ຕານໍ ວິສຸທ຺ຘິຠູຕາ ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາວ ກຸຫນາທິອຸປຈ຺ເຉທິກາ ມິຈ຺ຉາຊີວວິຣຕິ, ໂສ ສມ຺ມາອາຊີໂວ ນາມ. ໂສ ໂວທານລກ຺ຂໂຓ, ຎາຍາຊີວປວຕ຺ຕິຣໂສ, ມິຈ຺ຉາຊີວປ຺ປຫານປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐາໂນ.

ອຖສ຺ສ ໂຍ ຕສ຺ສາ ສມ຺ມາວາຈາກມ຺ມນ຺ຕາຊີວສງ຺ຂາຕາຍ ສີລຠູມິຍໍ ປຕິຏ຺ຐິຕສ຺ສ ຕທນຸຣູໂປ ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕວ ໂກສຊ຺ຊສມຸຈ຺ເຉທໂກ ວີຣິຍາຣມ຺ໂຠ, ເອສ ສມ຺ມາວາຍາໂມ ນາມ. ໂສ ປຄ຺ຄຫລກ຺ຂໂຓ, ອນຸປ຺ປນ຺ນອກຸສລານຸປ຺ປາທນາທິຣໂສ, ມິຈ຺ຉາວາຍາມປ຺ປຫານປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐາໂນ. ຕສ຺ເສວໍ ວາຍມໂຕ ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ໂຕວ ມິຈ຺ຉາສຕິວິນິທ຺ຘຸນໂນ ເຈຕໂສ ອສມ຺ໂມໂສ ສມ຺ມາສຕິ ນາມ. ສາ ອຸປຏ຺ຐານລກ຺ຂຓາ, ອສມ຺ມຸສ຺ສນຣສາ, ມິຈ຺ຉາສຕິປ຺ປຫານປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐານາ. ເອວໍ ອນຸຕ຺ຕຣາຍ ສຕິຍາ ສໍຣກ຺ຂິຍມານຈິຕ຺ຕສ຺ສ ຕໍສມ຺ປຍຸຕ຺ຕາວ ມິຈ຺ຉາສມາຘິວິທ຺ຘໍສິກາ ຈິຕ຺ເຕກຄ຺ຄຕາ ສມ຺ມາສມາຘິ ນາມ. ໂສ ອວິກ຺ເຂປລກ຺ຂໂຓ, ສມາຘານຣໂສ, ມິຈ຺ຉາສມາຘິປ຺ປຫານປຈ຺ຈຸປຏ຺ຐາໂນຕິ. ອຍໍ ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນິປຏິປທານິທ຺ເທເສ ນໂຍ. ເອວເມຕ຺ຖ ຊາຕິອາທີນໍ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ.

໕໖໓. ຎາຓກິຈ຺ຈໂຕຕິ ສຈ຺ຈຎາຓສ຺ສ ກິຈ຺ຈໂຕປິ ວິນິຈ຺ຉໂຍ ເວທິຕພ຺ໂພ. ທຸວິຘໍ ຫິ ສຈ຺ຈຎາຓໍ – ອນຸໂພຘຎາຓໍ ປຏິເວຘຎາຓຎ຺ຈ. ຕຕ຺ຖ ອນຸໂພຘຎາຓໍ ໂລກິຍໍ ອນຸສ຺ສວາທິວເສນ ນິໂຣເຘ ມຄ຺ເຄ ຈ ປວຕ຺ຕຕິ. ປຏິເວຘຎາຓໍ ໂລກຸຕ຺ຕຣໍ ນິໂຣຘມາຣມ຺ມຓໍ ກຕ຺ວາ ກິຈ຺ຈໂຕ ຈຕ຺ຕາຣິ ສຈ຺ຈານິ ປຏິວິຊ຺ຌຕິ. ຍຖາຫ – ‘‘ໂຍ, ຠິກ຺ຂເວ, ທຸກ຺ຂໍ ປສ຺ສຕິ, ທຸກ຺ຂສມຸທຍມ຺ປິ ໂສ ປສ຺ສຕິ, ທຸກ຺ຂນິໂຣຘມ຺ປິ ປສ຺ສຕິ, ທຸກ຺ຂນິໂຣຘຄາມິນິໍ ປຏິປທມ຺ປິ ປສ຺ສຕີ’’ຕິ (ສໍ. ນິ. ໕.໑໑໐໐) ສພ຺ພໍ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ຕໍ ປນສ຺ສ ກິຈ຺ຈໍ ຎາຓທສ຺ສນວິສຸທ຺ຘິຍໍ ອາວິຠວິສ຺ສຕິ.