໔. ອຕ຺ຖາລງ຺ກາຣາວໂພຘປຣິຈ຺ເຉທ

໑໖໔. ອຕ຺ຖາລງ຺ກາຣສຫິຕາ, ສຄຸຓາ ພນ຺ຘປທ຺ຘຕິ;

ອຈ຺ຈນ຺ຕກນ຺ຕາ ກນ຺ຕາວ [ຍໂຕອຈ຺ຈນ຺ຕກນ຺ຕາວ (ກ.)], ວຸຈ຺ຈນ຺ເຕເຕ ຕໂຕ’ຘຸນາ.

໑໖໔. ເອວໍ ສທ຺ທາລງ຺ກາເຣ ປຣິຈ຺ຉິຊ຺ຊ ສມ຺ປຕ຺ຍຕ຺ຖາລງ຺ກາຣໍ ໂພຘຍິຕຸມາຫ ‘‘ອຕ຺ຖາລງ຺ກາຣ’’ອິຈ຺ຈາທິ. ສຄຸຓາ ຍຖາວຸຕ຺ເຕຫິ ປສາທາທີຫິ ສທ຺ທຄຸເຓຫິ ສຫິຕາ ພນ຺ຘປທ຺ຘຕິ ກພ຺ພຣຈນໍ. ອລງ຺ກຣີຍຕິ ກນ຺ຕິໍ ນີຍຕິ ພນ຺ໂຘ ເອເຕຫິ ສຣີຣມິວ ຫາຣາທີຫີຕິ ອລງ຺ກາຣາ, ເຕຫິ ອຕ຺ຖາລງ຺ກາເຣຫິ ຊາຕ຺ຍາທິລກ຺ຂເຓຫິ ສຫິຕາ ສໍຍຸຕ຺ຕາ ສຕີ ສຄຸຓາ ປຕິພ຺ພຕາທິຄຸໂຓເປຕາ ອຕ຺ເຖນ ຘເນນ ອລງ຺ກາເຣນ ອາຠຣເຓນ ສຫິຕາ ຍຸຕ຺ຕາ ກນ຺ຕາວ ອງ຺ຄນາ ວິຍ. ຍໂຕ ອຈ຺ຈນ຺ຕກນ຺ຕາ ອຕິສຍຣມຓີຍາ ສິຍາ, ຕໂຕ ເຕນ ກາຣເຓນ ເຍ ອຕ຺ຖາລງ຺ກາຣາ ອວສຣໍ ປຕ຺ຕາ, ເຕ ອຘຸນາ ອິທານິ ວຸຈ຺ຈນ຺ເຕ ກຖີຍນ຺ຕິ.

໑໖໔. ເອວໍ ສທ຺ທາລງ຺ກາຣວິຠາຄໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ຕນ຺ນິສ຺ສຍໍເຍວ ອຕ຺ຖາລງ຺ກາຣພນ຺ຘມາຣຠນ຺ໂຕ ‘‘ອຕ຺ຖາລງ຺ກາຣິ’’ຈ຺ຈາທິມາຫ. ສຄຸຓາ ຍຖາວຸຕ຺ຕປສາທາທິສທ຺ທຄຸຓຍຸຕ຺ຕາ ພນ຺ຘປທ຺ຘຕິ ປຊ຺ຊຄຊ຺ຊາທິປເຠທາ ຣຈນາວລິ ອຕ຺ຖາລງ຺ກາຣສຫິຕາ ສຠາວວຸຕ຺ຕິວງ຺ກວຸຕ຺ຕິສງ຺ຂາເຕນ ອຕ຺ຖາລງ຺ກາເຣນ ສໍຍຸຕ຺ຕາ ສຄຸຓາ ອຕ຺ຖາລງ຺ກາຣສຫິຕາ ກນ຺ຕາ ອິວ ປຕິພ຺ພຕາທີຫິ ຄຸເຓຫິ ຍຸຕ຺ຕາ ສຸວຓ຺ຓຣຊຕມຓິມຸຕ຺ຕາທິຘເນຫິ ຄີເວຍ຺ຍກຏກນູປຸຣາທີຫິ ອາຠຣເຓຫິ ຈ ຍຸຕ຺ຕາ ອງ຺ຄນາວ ອຈ຺ຈນ຺ຕກນ຺ຕາ ຍໂຕ ອຕິສເຍນ ຣມຓີຍາ, ຕໂຕ ຕສ຺ມາ ເຕ ອຕ຺ຖາລງ຺ກາຣາ ອຘຸນາ ທານິ ວຸຈ຺ຈນ຺ເຕ. ອລງ຺ກໂຣນ຺ຕິ ພນ຺ຘໍ ສຣີຣໍ ວາ ເອເຕຫີຕິ ຈ, ອຕ຺ຖສ຺ສ ອລງ຺ກາຣາຕິ ຈ, ເຕຫິ ສຫິຕາຕິ ຈ, ຄຸເຓຫິ ສຫ ວຕ຺ຕຕີຕິ ຈ, ພນ຺ຘສ຺ສ ປທ຺ຘຕີຕິ ຈ, ອຈ຺ຈນ຺ຕໍ ອຕິສເຍນ ກນ຺ຕາຕິ ຈ ວິຄ຺ຄໂຫ.

໑໖໕. ສຠາວວງ຺ກວຸຕ຺ຕີນໍ, ເຠທາ ທ຺ວິຘາ ອລໍກ຺ຣິຍາ;

ປຐມາ ຕຕ຺ຖ ວຕ຺ຖູນໍ, ນານາວຕ຺ຖາວິຠາວິນີ.

໑໖໕. ກຕິປ຺ປເຠທາ ເຕ ອິຈ຺ຈາຫ ‘‘ສຠາວ’’ອິຈ຺ຈາທິ. ສຠາວວຸຕ຺ຕິ ວງ຺ກວຸຕ຺ຕີຕິ ອິເມສໍ ເຠທາ ປເຠເທນ ອລໍກ຺ຣິຍາ ອຕ຺ຖາລງ຺ກາຣາທ຺ວິຘາທ຺ວິປ຺ປກາຣາ. ເຕສຸ ສຠາວວຸຕ຺ຕິ ກີທິສີຕິ ອາຫ ‘‘ປຐມາ’’ຕິອາທິ. ຕຕ຺ຖ ຕາສຸ ປຐມາ ສຠາວວຸຕ຺ຕິ ວຕ຺ຖູນໍ ປທຕ຺ຖານໍ ຊາຕິຄຸຓກ຺ຣິຍາທພ຺ພສຠາວານໍ ນານາ ວິຈິຕ຺ຕາ, ນ ທ຺ເວກາວ ອວຕ຺ຖາ ອວສຣາ ວິຠາວິນີ ປກາສິກາ ວິຎ຺ເຎຍ຺ຍາ. ຊາຕ຺ຍາທີນໍ ປທຕ຺ຖານໍ ຍຖາສຠາວມເນກປ຺ປກາຣໍ ສມ຺ມເທວ ວິວຣນ຺ຕີ ສຠາວໍ ປທຕ຺ຖານໍ ວິຈິຕ຺ຕໍ ວທຕີຕິ ສຠາວວຸຕ຺ຕິ ນາມາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ, ສາວ ຊາຕິຍາ ປທຕ຺ຖສຣູປສ຺ສ ຕຖາຕຖາປຏິປາທກຕ຺ເຕນ ວຸຕ຺ຕິຍາ [ທຕ຺ຕິຍາ (ກ.)] ຊາຕິປິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

໑໖໕. ປສຕ຺ຖາລງ຺ກາຣາ [ປສຕ຺ຖາທິອລງ຺ກາຣາ (ກ.)] ປເຠທໂຕ ເອຕ຺ຕກາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘‘ສຠາວິ’’ຈ຺ຈາທິມາຫ. ອລໍກ຺ຣິຍາ ອຕ຺ຖາລງ຺ກາຣາ ສຠາວວງ຺ກວຸຕ຺ຕີນໍ ເຠທາ ປເຠທໂຕ ທ຺ວິຘາ ທ຺ວິປ຺ປກາຣາ ໂຫນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ຕາສຸທ຺ວີສຸ ປຐມາ ສຠາວວຸຕ຺ຕິ ວຕ຺ຖູນໍ ຊາຕິຄຸຓກ຺ຣິຍາທພ຺ພລກ຺ຂຓານໍ ປທຕ຺ຖານໍ ນານາວຕ຺ຖາວິຠາວິນີ ອເນກປ຺ປກາຣສ຺ສ ປກາສິນີ ໂຫຕິ. ເອຕ຺ຖ ຊາຕ຺ຍາທີນໍ ປທຕ຺ຖານໍ ອເນກປ຺ປກາຣສຠາວປກາສິນີ ສຠາວວຸຕ຺ຕິ ນາມ. ເອສາວ ຊາຕິ ຄຸຓາທິຈຕຸພ຺ພິຘປທຕ຺ຖານໍ ສຣູປສງ຺ຂາຕຊາຕິຍາ ເຕຫິ ອາກາເຣຫິ ປຏິປາທນໂຕ ອຸປຈາຣໂຕ ຊາຕິ ນາມ ໂຫຕິ. ຊາຕ຺ຍາທິປທຕ຺ຖານໍເຍວ ຍຖາສຠາວໍ ຫິຕ຺ວາ ວຕ຺ຖຸປຣິກປ຺ປິຕອຕິສໂຍປມາຣູປກາທິສຣູປສງ຺ຂາຕໍ ວງ຺ກສຠາວໍ ປກາເສນ຺ຕີ ວງ຺ກວຸຕ຺ຕິ ນາມ. ຍຠາໂວ ຈ ວງ຺ໂກ ຈາຕິ ຈ, ເຕສໍ ວຸຕ຺ຕີຕິ ຈ, ອລໍກໂຣນ຺ຕິ ເອຕາຫີຕິ ຈ, ນານາ ອເນກາ ຈ ສາ ອວຕ຺ຖາ ຈາຕິ ຈ ວາກ຺ຍໍ.

ຍຖາ –

໑໖໖. ລີລາວິກນ຺ຕິສຸຠໂຄ,

ທິສາຖິຣວິໂລກໂນ;

ໂພຘິສຕ຺ຕງ຺ກຸໂຣ ຠາສໍ,

ວິໂຣຈິ ວາຈມາສຠິໍ.

໑໖໖. ‘‘ຍເຖ’’ຕິ ຕໍ ອຸທາຫຣຕິ. ລີລາຍ ວິລາເສນ ວິຫິຕາຍ ວິກນ຺ຕິຍາ ຄມເນນ ສຕ຺ຕປທວີຕິຫາຣສງ຺ຂາເຕນ ສຸຠໂຄ ສຸນ຺ທໂຣ ທິສາສຸ ທສສຸ ຖິຣມຈລໍ ວິໂລກນໍ ຍສ຺ສ ໂສ ໂພຘິສຕ຺ຕງ຺ກຸໂຣ ຕທຫຸຊາໂຕ ມຫາໂພຘິສຕ຺ໂຕ ອາສຠິໍ ວາຈໍ ‘‘ອຄ຺ໂຄຫມສ຺ມີ’’ຕິອາທິກມຸຕ຺ຕມໍ ນິພ຺ຠຍວຈນໍ ຠາສໍ ວທນ຺ໂຕ ວິໂຣຈິ ວິເສເສນ ຣມຓີຍຕ຺ຕໍ ປຕ຺ໂຕ. ອຍໍ ສຠາວວຸຕ຺ຕິ. ເອວໍ ຊາຕິສຠາວວຸຕ຺ຍາທໂຍປິ ປຣິກປ຺ປນີຍາ.

໑໖໖. ອິທານິ ສຠາວວຸຕ຺ຕິຍາ ອຸທາຫຣຓໍ ອາຫ ‘‘ຍຖາ – ລີລາວິກນ຺ຕິ’’ຈ຺ຈາທິ. ລີລາວິກນ຺ຕິສຸຠໂຄ ວິລາສຄມເນນ ສຕ຺ຕປທວີຕິຫາເຣນ ສຸນ຺ທໂຣ ທິສາຖິຣວິໂລກໂນ ທສທິສາສຸ ອຈລໂອໂລກໂນ ໂພຘິສຕ຺ຕງ຺ກຸໂຣ ມຫາໂພຘິສຕ຺ຕງ຺ກຸໂຣ ອາສຠິໍ ວາຈໍ ‘‘ອຄ຺ໂຄຫມສ຺ມີ’’ຕິອາທິນາ ອຠີຕວຈນໍ ຠາສໍ ວທນ຺ໂຕ ວິໂຣຈິ ອໂສຠີຕິ. ອິຫ ໂພຘິສຕ຺ຕສງ຺ຂາຕສ຺ສ ທພ຺ພສ຺ສ ລີລາວິກນ຺ຕິທິສາຖິຣວິໂລກນວໂຈນິຈ຺ຉາຣຓສງ຺ຂຕານໍ ອວຕ຺ຖານໍ ປກາສິຕຕ຺ຕາ ທພ຺ພສຠາວວຸຕ຺ຕີຕິ ຎາຕພ຺ພາ. ເອສາເຍວ ທພ຺ພຄຕຄຕ຺ຍາທິວິຈິຕ຺ຣສຣູປໍ ອລງ຺ກຣຓໂຕ ອລງ຺ກາໂຣ ນາມ, ທພ຺ພຄຕຄຕ຺ຍາທໂຍ ປນ ອລໍກິຣິຍມານຕ຺ຕາ ອລໍກິຣິຍາ ນາມ. ຊາຕິຄຸຓກ຺ຣິຍາສຠາວວຸຕ຺ຕິໂຍປິ ເອວເມວ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ລີລາຍ ຍຸຕ຺ຕາ ວິກນ຺ຕີຕິ ຈ, ຕາຍ ສຸຠໂຄຕິ ຈ, ທິສາສຸ ຖິຣໍ ວິໂລກນໍ ຍສ຺ເສຕິ ຈ, ໂພຘິຍາ ປຎ຺ຎາຍ ສຕ຺ໂຕຕິ ຈ, ໂສເຍວ ອງ຺ກຸໂຣຕິ ຈ, ອຸສຠສ຺ສ ຠາໂວຕິ ຈ ວາກ຺ຍໍ. ອຸສຠສ຺ສ ຠາວສງ຺ຂາຕາ ອກມ຺ປນີຍາ ຐິຕິ ອາສຠໍ ນາມ, ອກມ຺ປຠາວໂຕ ເຕນ ສມາປິ ວາຈາ ອຸປຈາຣໂຕ ອາສຠີ ນາມ ໂຫຕິ.

໑໖໗. ວຸຕ຺ຕິ ວຕ຺ຖຸສຠາວສ຺ສ, ຍາ’ຎ຺ຎຖາ ສາ ປຣາຠເວ;

ຕສ຺ສາ’ນນ຺ຕວິກປ຺ປຕ຺ຕາ, ໂຫຕິ ພີໂຊປທສ຺ສນໍ.

໑໖໗. ທຸຕິຍມາຫ ‘‘ວຸຕ຺ຕິ’’ຈ຺ຈາທິນາ. ວຕ຺ຖຸໂນ ຊາຕ຺ຍາທິຣູປສ຺ສ ປທຕ຺ຖສ຺ສ ສຠາໂວ ຍສ຺ສໍ ອວຕ຺ຖາຍໍ ຍາທິສໍ ຣູປໍ ຕສ຺ສ ອຎ຺ຎຖາຠາເວນ ຕສ຺ສ ຣູປສ຺ສ ຕເຖຕໍ ທພ຺ພາປເນນ ວຸຕ຺ຕິ ວຈນໍ. ປຣາ ຠເວ ອຎ຺ຎາ ວງ຺ກວຸຕ຺ຕິ ນາມ ສິຍາ. ກິໍ ສາ ສາກລ຺ເລນ ວຕ຺ຕຸໍ ສກ຺ກາຕິ ອາຫ ‘‘ຕສ຺ສາ’’ອິຈ຺ຈາທິ. ຕສ຺ສາ ວງ຺ກວຸຕ຺ຕິຍາ ອນນ຺ຕວິກປ຺ປຕ຺ຕາ ອປຣິມິຕເຠທກຕ຺ຕາ ພີຊສ຺ສ ກາຣຓຕ຺ຕາ ສກລພ຺ຍຕ຺ຕິພ຺ຍາປິສາມຎ຺ຎຣູປສ຺ສ ຍໂຕ ປເຣ ວິຈິຕ຺ຕາລງ຺ກາຣາ ປສວນ຺ຕິ, ອຸປທສ຺ສນໍ ກຖນໍ ໂຫຕິ ນິຣວເສສາຠິຘານສ຺ສ ເກນາປ຺ຍສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍຕ຺ຕາ.

໑໖໗. ອິທານິ ວງ຺ກວຸຕ຺ຕິໍ ທສ຺ເສຕິ ‘‘ວຸຕ຺ຕິ’’ຈ຺ຈາທິນາ. ວຕ຺ຖຸສຠາວສ຺ສ ຊາຕ຺ຍາທິປທຕ຺ຖສມ຺ພນ຺ຘິໂນ ຕາສຸ ຕາສຸ ອວຕ຺ຖາສຸ ໂຍ ສຠາໂວ ວິຊ຺ຊຕິ, ຕສ຺ສ ສຠາວສ຺ສ ອຎ຺ຎຖາ ວິຊ຺ຊມານາກາຣໍ ຫິຕ຺ວາ ວຕ຺ຕຸປຣິກປ຺ປິເຕນ ອຕິສຍອຸປມາຣູປກາທິອຎ຺ຎປກາເຣນ ຍາ ວຸຕ຺ຕິ ຍໍ ກຖນໍ ອຕ຺ຖິ, ສາ ປຣາຠເວ ສຠາວວຸຕ຺ຕິໂຕ ອຎ຺ຎາ ວງ຺ກວຸຕ຺ຕິ ນາມ ສິຍາ. ຕສ຺ສາ ວງ຺ກວຸຕ຺ຕິຍາ ອນນ຺ຕວິກປ຺ປຕ຺ຕາ ອປ຺ປມາຓປກ຺ຂຕ຺ຕາ ກຖເນນ ປຣິສມາເປຕຸໍ ອສກ຺ກຸເຓຍ຺ຍຕ຺ຕາ ນຍໂຕ ຕສ຺ສ ອນນ຺ຕປກ຺ຂສ຺ສ ປຣິຄ຺ຄຫຓຕ຺ຖໍ ພີໂຊປທສ຺ສນໍ ກາຣຓມຕ຺ຕສ຺ສ ນິທສ຺ສນໍ ໂຫຕິ. ວກ຺ຂມານເຠທໂຕ ເອກເມກມ຺ປິ ອຕ຺ຕນາ ສທິສໍ ອນນ຺ຕເຠທປຣິຄ຺ຄຫຊານນຕ຺ຖໍ ປໂຫຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ວຕ຺ຖູນໍ ສຠາໂວຕິ ຈ, ອນນ຺ຕາ ວິກປ຺ປາ ຍສ຺ສ ສຠາວສ຺ເສຕິ ຈ, ຕສ຺ສ ຠາໂວຕິ ຈ, ພີຊສ຺ສ ອຸປທສ຺ສນນ຺ຕິ ຈ ວິຄ຺ຄໂຫ.

ວງ຺ກວຸຕ຺ຕິອຕ຺ຖາລງ຺ກາຣອຸທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໑໖໘. ຕຕ຺ຖາ’ຕິສຍອຸປມາ-

ຣູປກາວຸຕ຺ຕິທີປກໍ;

ອກ຺ເຂໂປ’ຕ຺ຖນ຺ຕຣນ຺ຍາໂສ,

ພ຺ຍຕິເຣໂກ ວິຠາວນາ.

໑໖໙. ເຫຕຸກ຺ກໂມ ປິຍຕຣໍ, ສມາສປຣິກປ຺ປນາ;

ສມາຫິຕໍ ປຣິຍາຍ-ວຸຕ຺ຕິພ຺ຍາໂຊປວຓ຺ຓນໍ.

໑໗໐. ວິເສສ ຣຸຬ຺ຫາຫງ຺ກາຣາ,

ສິເລໂສ ຕຸລ຺ຍໂຍຄິຕາ;

ນິທສ຺ສນໍ ມຫນ຺ຕຕ຺ຕໍ,

ວຎ຺ຈນາ’ປ຺ປກຕຕ຺ຖຸຕິ.

໑໗໑. ເອກາວລິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ, ສຫວຸຕ຺ຕິ ວິໂຣຘິຕາ;

ປຣິວຸຕ຺ຕິພ຺ຠໂມຠາໂວ, ມິສ຺ສ’ມາສີ ຣສີ ອິຕິ.

໑໗໒. ເອເຕ ເຠທາ ສມຸທ຺ທິຏ຺ຐາ, ຠາໂວ ຊີວິຕມຸຈ຺ຈເຕ;

ວງ຺ກວຸຕ຺ຕີສຸ ໂປເສຕິ, ສິເລໂສ ຕຸ ສິຣິໍ ປຣໍ.

໑໖໘-໑໗໒. ຍໂຖທ຺ເທສໍ ນິທ຺ທິສິຕຸກາໂມ ອຸທ຺ທິສຕິ ‘‘ຕຕ຺ເຖ’’ຈ຺ຈາທິ. ຕຕ຺ຖາຕິ ຕສ຺ສໍ ວງ຺ກວຸຕ຺ຕິຍໍ ‘‘ເອເຕ ເຠທາ ສມຸທ຺ທິຏ຺ຐາ’’ຕິ ອິມິນາ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ສມຸທ຺ທິຏ຺ຐາຕິ ສງ຺ເຂປນເຍນ ວຸຕ຺ຕາ. ອຕິສໂຍ ອຸປມາ ຣູປກໍ ອາວຸຕ຺ຕິ ທີປກຎ຺ຈ, ສມາໂສ ສມາສວຸຕ຺ຕິ ປຣິກປ຺ປນາ ຈ, ວິເສໂສ ຣຸຬ຺ຫາຫງ຺ກາໂຣ ຈ, ຊີວິຕມຸຈ຺ຈເຕຕິ ຕທຠາເວ ພນ຺ຘສ຺ສ ຉວສ຺ເສວ ເຫຍ຺ຍຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ, ສິເລໂສ ຕຸ ວງ຺ກວຸຕ຺ຕີສຸ ສຠາວວຸຕ຺ຕິໍ ຫິຕ຺ວາ ວຕ຺ຖຸສຠາວໂຕ ອຎ຺ຎຖາ ຍຖາ ຕຖາ ປຣິກປ຺ປນຣູປາສຸ ອຕິສຍາທີສຸ ວຸຕ຺ຕີສຸ ປຣໍ ສິຣິໍ ກນ຺ຕິໍ ໂປເສຕິ ຕໍ ປູເຣຕິ ອາວຫຕີຕິ.

໑໖໘-໑໗໒. ເຠທວນ຺ຕານໍ ປທຕ຺ຖານໍ ສຠາວກຖນໍ ອຸທ຺ເທສກ຺ກເມນ ປາກຏໍ ໂຫຕີຕິ ວຕ຺ຕມາເນຫິ ອລງ຺ກາເຣຫິ ອຸທ຺ທິສນ຺ໂຕ ‘‘ຕຕ຺ຖາຕິສຍ…ເປ… ຣສີ’’ຕິ ຄາຖາຈຕຸກ຺ກມາຫ. ຕຕ຺ຖ ຕຕ຺ຖາຕິ ຕິສ຺ສໍ ວງ຺ກວຸຕ຺ຕິຍໍ ອິຕິ ເອວໍ ເອເຕ ປຎ຺ຈຕິໍສ ເຠທາ ສມຸທ຺ທິຏ຺ຐາ ສງ຺ເຂເປນ ວຸຕ຺ຕາຕິ. ເອເຕສໍ ປນ ປທານໍ ອຕ຺ໂຖ ນິທ຺ເທເສ ອາວິຠວິສ຺ສຕິ. ອິມິນາ ຠາໂວ ຈ ສິເລໂສ ຈ ອຕິປ຺ປສຕ຺ໂຖຕິ ທີເປຕິ. ຠາໂວ ຠາວາລງ຺ກາໂຣ ຊີວິຕໍ ພນ຺ຘສ຺ສ ປາຓຠູໂຕຕິ ວຸຈ຺ຈເຕ, ຠາວຣຫິຕສ຺ສ ພນ຺ຘສ຺ສ ຉວສຣີຣສ຺ສ ວິຍ ອນຸປາເທຍ຺ຍຕ຺ຕາ, ສິເລໂສ ຕຸ ສິເລສາລງ຺ກາໂຣ ປນ ວງ຺ກວຸຕ຺ຕີສຸ ອຕິສໂຍປມາທິວງ຺ກວຸຕ຺ຕີສຸ ປຣມຸກ຺ກໍສຠູຕໍ ສິຣິໍ ໂສຠໍ ໂປເສຕິ ປູເຣຕິ.

ນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໑໗໓. ປກາສິກາ ວິເສສສ຺ສ,

ສິຍາ’ຕິສຍວຸຕ຺ຕິ ຍາ;

ໂລກາຕິກ຺ກນ຺ຕວິສຍາ,

ໂລກິຍາຕິ ຈ ສາ ທ຺ວິຘາ.

໑໗໓. ຕຕ຺ຖາຕິສຍວຸຕ຺ຕີນໍ ຕາວ ນິທ຺ທິສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ປກາສິກາ’’ອິຈ຺ຈາທິ. ວິເສສສ຺ສ ວຕ຺ຖຸຄຕສ຺ສາຕິມຕ຺ຕສ຺ສ ປກາສິກາຍາຕິ ອນຸວທິຕ຺ວາ ສາ ອຕິສຍວຸຕ຺ຕິ ສິຍາຕິ ວິຘີຍເຕ, ອຕິສຍສ຺ສ ວຕ຺ຖຸໂນ ອຸກ຺ກໍສສ຺ສ ປຏິປາທິກາ ວຸຕ຺ຕິ ອຕິສຍວຸຕ຺ຕິ. ສາ ຈ ທຸວິຘາຕິ ອາຫ ‘‘ໂລກ’’ອິຈ຺ຈາທິ. ໂລກໍ ໂລກປ຺ປຕີຕິໍ ອຕິກ຺ກນ຺ໂຕ ວິສໂຍ ໂຄຈໂຣ ຍສ຺ສາ ສາ ໂລກາຕິກ຺ກນ຺ຕວິສຍາ ຈ ໂລເກ ຠວາ ໂລກຐິຕິມນຕິກ຺ກນ຺ຕຕ຺ຕາຕິ ໂລກິຍາ ຈາຕິ ອຕິສຍວຸຕ຺ຕິ ທ຺ວິຘາ ທ຺ວິປ຺ປກາຣາ ຠວຕິ.

໑໗໓. ອິທານິ ອຸທ຺ເທສກ຺ກເມນ ອຕິສຍວຸຕ຺ຕິໍ ທສ຺ເສຕິ ‘‘ປກາສິ’’ຈ຺ຈາທິນາ. ວິເສສສ຺ສ ຊາຕ຺ຍາທິປທຕ຺ຖຄຕອຘິກວິເສສສ຺ສ ຍາ ວຸຕ຺ຕິ ປກາສິກາ, ສາ ອຕິສຍວຸຕ຺ຕິ ນາມ ສິຍາ, ສາ ອຕິສຍວຸຕ຺ຕິ ໂລກາຕິກ຺ກນ຺ຕວິສຍາ ຈ ຊາຕ຺ຍາທິປທຕ຺ຖານໍ ຍຖາສຠາວສງ຺ຂຕໂລກຐິຕ຺ຍາຕິກ຺ກນ຺ຕວິສຍຕ຺ຕາ ໂລກາຕິກ຺ກນ຺ຕ ວິສຍາຕິ ຈ ໂລກິຍາຕິ ຈ ຍຖາວຸຕ຺ຕໂລກມນຕິກ຺ກມ຺ມ ປວຕ຺ຕນໂຕ ໂລກິຍາຕິ ເຈວໍ ທ຺ວິຘາ ທ຺ວິປ຺ປກາຣາ ໂຫນ຺ຕິ. ວທຕີຕິ ວຸຕ຺ຕິ, ອຕິສຍສ຺ສ ວຸຕ຺ຕີຕິ ຈ, ໂລກໍ ອຕິກ຺ກນ຺ໂຕ ວິສໂຍ ເອຕິສ຺ສາຕິ ຈ, ໂລເກ ຠວາຕິ ຈ ວິຄ຺ຄໂຫ. ‘‘ວິເສສສ຺ສ ປກາສິກາ’’ຕິ ປສິທ຺ຘຄຸຓານຸວາເທນ ສາ ອຕິສຍວຸຕ຺ຕິ ສິຍາຕິ ອປສິທ຺ຘໍ ອຕິສຍວຸຕ຺ຕິວິຘານໍ ກໂຣຕິ, ຍຖາ ‘‘ໂຍ ກຸຓ຺ຑລີ, ໂສ ເທວທຕ຺ໂຕ’’ຕິ. ອນຸວາທກອນຸວາທນີຍເຠໂທ ອຸປຣິປ຺ເຍວເມວ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ.

໑໗໔. ໂລກິຍາຕິສຍສ຺ເສ’ເຕ,

ເຠທາ ເຍ ຊາຕິອາທໂຍ;

ປຏິປາທີຍເຕ ຕ຺ວ’ຊ຺ຊ,

ໂລກາຕິກ຺ກນ຺ຕໂຄຈຣາ.

໑໗໔. ອຍໍ ທ຺ວິປ຺ປກາຣາ ອຕິສຍວຸຕ຺ຕິ ສຠາວວຸຕ຺ຍາທີຫິ ຠິນ຺ນາຕິ ເຈ? ອາຫ ‘‘ໂລກ’’ອິຈ຺ຈາທິ. ຊາຕິອາທໂຍ ຍໂຕ ປທຕ຺ຖສ຺ສ ວິຈິຕ຺ຕໍ ສຣູປໍ ວທຕີຕິ ວິຈິຕ຺ຕສຣູປປຏິປາທິກາ ສຠາວວຸຕ຺ຕິປິ ອລງ຺ກາໂຣ, ອລງ຺ກາຣິຍໍ ຕຸ ວຕ຺ຖຸມຕ຺ຕໍ, ຕໂຕ ສຠາວວຸຕ຺ຍາທໂຍ ເຍ ເຠທາ ວິເສສາ, ເອເຕ ໂລກິຍາຕິສຍສ຺ສ ເຠທາ, ຍຖາ ສຣີເຣ ຍໍ ສຫຊໍ ສຸນ຺ທຣຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ສ ໂປສກາປິ ມຸຕ຺ຕາວລິປ຺ປຠຸຕິ ອລງ຺ກາໂຣຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ເອວໍ ພນ຺ເຘປ຺ຍລງ຺ກາຣິຍວຕ຺ຖຸນິມິຕ຺ຕໍ ຘມ຺ມຕ຺ຕໍ ຍາຍ ອຸກ຺ກໍສີຍຕິ, ສາ ອຸກ຺ກໍໂສຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ສາ ຈ ວຸຕ຺ຕິ ອລງ຺ກາຣສທ຺ເທນ ວຸຈ຺ຈເຕ. ສາ ປນ ອຕິສຍວຸຕ຺ຕິເຍວ. ເຕເນວາຫ ‘‘ໂລກິຍາຕິສຍສ຺ເສເຕ, ເຠທາ ເຍ ຊາຕິອາທໂຍ’’ຕິ. ຍໂຕ ເອວໍ, ຕໂຕ ໂລກາຕິກ຺ກນ຺ຕວິສຍາ ຈ ວິສຸໍ ທສ຺ສນີຍາຕິ ອາຫ ‘‘ປຏີ’’ຕິອາທິ. ຕຸສທ຺ໂທ ເຠເທ. ອຊ຺ຊ ຕຸ ອິທານິ ປນ ໂລກາຕິກ຺ກນ຺ຕໂຄຈຣາ ປຏິປາທີຍເຕຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

໑໗໔. ອິທານິ ເອສາ ທ຺ວິປ຺ປກາຣາປິ ອຕິສຍວຸຕ຺ຕິສຠາວວຸຕ຺ຍາທີຫິ ອນຎ຺ຎາຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ໂລກິເຍ’’ຈ຺ຈາທິມາຫ. ຊາຕິອາທໂຍ ຊາຕິຄຸຓາທິປທຕ຺ຖຄຕວິຈິຕ຺ຕສຣູປສ຺ສ ປກາສນໂຕ ນິສ຺ສຍໂວຫາເຣນ ‘‘ຊາຕ຺ຍາທໂຍ’’ຕິ ນິທ຺ທິຏ຺ຐາ ຊາຕິສຠາວວຸຕ຺ຕິຄຸຓສຠາວວຸຕ຺ຍາທໂຍ ເຍ ເຠທາ ວິເສສາ, ເອເຕ ໂລກິຍາຕິສຍສ຺ສ ໂລກິຍາຕິສຍວຸຕ຺ຕິຍາເຍວ ເຠທາ ອວຍວາ. ຕຕ຺ຖ ໂລກິຍາຕິສຍວຸຕ຺ຕິ ນາມ ຊາຕິສຠາວວຸຕ຺ຕິຄຸຓສຠາວວຸຕ຺ຍາທໂຍເຍວາຕິ. ເອສາເຍວ ວິຈິຕ຺ຣຣູປປຏິປາທິກາ ອຸກ຺ກໍສາຕິ ຈ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເອວໍ ໂລກິຍາຕິສຍວຸຕ຺ຕິຍາ ‘‘ລີລາວິກນ຺ຕິສຸຠໂຄ’’ຕິ ອຸທາຫຣຓສ຺ສ ຄມ຺ຍມານຕ຺ຕາ ວກ຺ຂມານໍ ປຏິຊານາຕິ ‘‘ປຏິປາທີຍເຕ’’ຈ຺ຈາທິນາ. ອຊ຺ຊ ຕຸ ອິທານິ ປນ ໂລກາຕິກ຺ກນ຺ຕໂຄຈຣາ ອຕິສຍວຸຕ຺ຕິ ປຏິປາທີຍເຕ ອຸທາຫຣຓໂຕ ນິປ຺ຜາທີຍຕິ. ໂລເກ ຠໂວຕິ ຈ, ຕສ຺ສ ອຕິສໂຍ ອາຘິກ຺ກມິຕິ ຈ ວາກ຺ຍໍ.

໑໗໕. ປິວນ຺ຕິ ເທຫກນ຺ຕີ ເຍ,

ເນຕ຺ຕຎ຺ຊລິປຸເຏນ ເຕ;

ນາ’ລໍ ຫນ຺ຕຸໍ ຊິເນ’ສໍ ຕ຺ວໍ,

ຕຓ຺ຫໍ ຕຓ຺ຫາຫໂຣປິ ກິໍ.

໑໗໕. ຕມຸທາຫຣຕິ ‘‘ປິວນ຺ຕິ’’ຈ຺ຈາທິນາ. ຊິນ ເຕ ເທຫກນ຺ຕີ ສຣີຣໂສຠາໂຍ ເຍ ຊນາ ເນຕ຺ຕຎ຺ຊລິປຸເຏນ ອຕ຺ຕໂນ ນຍນທ຺ວນ຺ທສງ຺ຂາເຕນ ອຎ຺ຊລິປຸເຏນ ປິວນ຺ຕິ, ເອສໍ ຊນານໍ ຕຓ຺ຫໍ ປິປາສໍ ໂລຠເມວ ວາ ຫຣຕິ ອນຸປຕຕິ [ອປນຍຕິ (?)]. ຕຓ຺ຫາຫໂຣປິ ສມາໂນ ຕ຺ວໍ ຫນ຺ຕຸໍ ນິວຕ຺ຕິຕຸໍ ກິໍ ນາລໍ ກສ຺ມາ ອສມຕ຺ໂຖສິ. ຕຓ຺ຫາຫຣາ ນາມ ຕຓ຺ຫເມວ ນຸທນ຺ຕິ. ອຕ຺ຣ ຫນນ຺ຕາມປິຫ ສມ຺ປນຸທຕິ ໂລກຐິຕິໍ ອຕິກ຺ກມ຺ມ ເທຫກນ຺ຕິຍາ ພຫຸຕ຺ຕນຘມ຺ໂມ ວຸຕ຺ໂຕ.

໑໗໕. ອິທານິ ປຏິຎ຺ຎາຕານຸສາເຣນ ປຏິປາເທຕິ ‘‘ປິວນ຺ຕິ’’ຈ຺ຈາທິນາ. ໂຠ ຊິນ ເຕ ຕຸຍ຺ຫໍ ເທຫກນ຺ຕີ ສຣີຣໂສຠາໂຍ ເຍ ຊນາ ເນຕ຺ຕຎ຺ຊລິປຸເຏນ ເນຕ຺ຕສງ຺ຂາເຕນ ຫຕ຺ຖປຸເຏນ ປິວນ຺ຕິ, ເອສໍ ສາຘຸຊນານໍ ຕຓ຺ຫໍ ປິປາສໍ ໂລຠເມວ ວາ ຕຓ຺ຫາຫໂຣປິ ຕ຺ວໍ ສພ຺ເພສໍ ຕຓ຺ຫາວິນາສໂກປິ ຫນ຺ຕຸໍ ນິວາເຣຕຸໍ ກິໍ ນາລໍ ກສ຺ມາ ອສມຕ຺ໂຖສີຕິ. ເອຕ຺ຖ ປິວນໍ ນາມ ປິປາສໍ ວິເນຕີຕິ ໂລກສຠາໂວ. ຕຓ຺ຫໍ ຫນ຺ຕຸໍ ນາລມິຕິ ໂລກສຠາວມຕິກ຺ກນ຺ຕຕ຺ໂຖ. ກນ຺ຕີນໍ ອຘິກປິຍຕາ ອຕິສຍຘມ຺ໂມ, ຕສ຺ສ ວຸຕ຺ຕິ ປນ ຕຓ຺ຫໍ ຫນ຺ຕຸໍ ນາລມິຕິ ໂລກາຕິກ຺ກນ຺ຕອຕ຺ຖໍ ວິສຍໍ ກຕ຺ວາ ປວຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ. ສາ ປນ ກເຖຕຸມິຈ຺ຉິຕໍ ກນ຺ຕີນໍ ອຘິກປິຍຕໍ ຕຓ຺ຫາຫນເນ ອສມຕ຺ຖໍ ວຕ຺ວາ ທີເປຕີຕິ ວງ຺ກວຸຕ຺ຕິ ນາມ. ວຸຈ຺ຈມານານໍ ອຸປມາຣູປກາທີນມ຺ປິ ວງ຺ກວຸຕ຺ຕິຕາ ອິຈ຺ຉິຕຕ຺ຖສ຺ສ ປກາຣນ຺ຕເຣນ ປກາສນໂຕເຍວ. ຍຖາ ນາມ ສຣີຣສຫຊໍ ປີນຕ຺ຕາທິສຸນ຺ທຣຕ຺ຕໍ ອຸທ຺ທີປນາກາເຣນ ຐິຕາ ກຏກອຸຓ຺ຫີສຫາຣາທໂຍ ອລງ຺ກາຣາ ນາມ ຠວນ຺ຕິ, ເອວໍ ພນ຺ຘສຣີຣສງ຺ຂາເຕ ອລງ຺ກຣຓີຍວຕ຺ຖຸມ຺ຫິ ວິຊ຺ຊມານອຕິປິຍຕາທິເມວ ອຸທ຺ທີເປຕ຺ວາ ອລງ຺ກຸຣຸມານາ ‘‘ຕຓ຺ຫາຫໂຣສິ ຕ຺ວໍ ເອສໍ ກນ຺ຕີ ປິວນ຺ຕານໍ ຕຓ຺ຫໍ ຫນ຺ຕຸໍ ນາລ’’ມິຕິ ວາຈາຠງ຺ຄີ ອລງ຺ກາໂຣ ນາມ. ອລງ຺ກາຣິຍໍ ນາມ ອລງ຺ກາຕພ຺ພກນ຺ຕິປິຍຕາຍ ພຫຸຕ຺ຕນ຺ຕິ. ອຸຕ຺ຕຣິປິ ອລງ຺ກາຣອລງ຺ກາຣິຍວິຠາໂຄ ຈ ອນຸຣູປໂຕ ໂຍຊນກ຺ກໂມ ຈ ເອວເມວ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ເທເຫ ກນ຺ຕີຕິ ຈ, ອຎ຺ຊລີເຍວ ປຸໂຏຕິ ຈ, ເນຕ຺ຕານິເຍວ ອຎ຺ຊລິປຸໂຏຕິ ຈ, ຕຓ຺ຫໍ ຫຣຕີຕິ ຈ ວິຄ຺ຄໂຫ.

໑໗໖. ອຸປມາໂນປເມຍ຺ຍານໍ, ສຘມ຺ມຕ຺ຕໍ ສິໂຍ’ປມາ;

ສທ຺ທຕ຺ຖຄມ຺ມາ ວາກ຺ຍຕ຺ຖ-ວິສຍາຕິ ຈ ສາ ຕິຘາ.

໑໗໖. ອຸປມໍ ນິທ຺ທິສຕິ ‘‘ອຸປມາເນ’’ຈ຺ຈາທິນາ. ອຸປມີຍເຕ ອເນນາຕິ ອຸປມານໍ, ປທຸມາທິກວຕ຺ຖຸ. ປທຸມາທິໂກ ຕຸ ສທ຺ໂທ ອຸປມານວາຈໂກ. ອຸປມີຍຕີຕິ ອຸປເມຍ຺ຍໍ, ມຸຂາທິກວຕ຺ຖຸ. ມຸຂາທິໂກ ສທ຺ໂທ ຕຸ ອຸປເມຍ຺ຍວາຈໂກ. ເຕສໍ ອຸປມາໂນປເມຍ຺ຍານໍ ປທຸມາທິມຸຂາທິວຕ຺ຖູນຎ຺ຈ. ສຘມ຺ມຕ຺ຕນ຺ຕິ ສມາໂນ ຘມ຺ໂມ ກນ຺ຕິມນ຺ຕຕາ ຍສ຺ສ ໂສ ສຘມ຺ໂມ, ຕສ຺ສ ຠາໂວ ສຘມ຺ມສທ຺ທສ຺ສ ປວຕ຺ຕິນິມິຕ຺ຕສມາເນນ ຘມ຺ເມນ ສຫ ສມ຺ພນ຺ໂຘ ສຘມ຺ມຕ຺ຕໍ ອຸປມາໂນປເມຍ຺ຍປຕິຏ຺ຐິຕໍ ອຸປມາ ສິຍາ, ອຸປມີຍຕິ ຍຖາວຸຕ຺ໂຕ ສມ຺ພນ຺ໂຘຕິ ກຕ຺ວາ. ສາ ປນາລງ຺ກາຣິຍສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສາຕິສຍປຏິປາທນປ຺ປກາໂຣ. ກຕິວິຘາ ສາຕິ ອາຫ ‘‘ສທ຺ທ’’ອິຈ຺ຈາທິ. ສທ຺ໂທ ຈ ອຕ຺ໂຖ ຈ, ເຕຫິ ຄມ຺ມາ ປຕີຍມານາ ສທ຺ທຕ຺ຖຄມ຺ມາ. ວາກ຺ຍໍ ປທສມຸທາໂຍ. ຕສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ ວິສໂຍ ໂຄຈໂຣ ຍສ຺ສາ ວາກ຺ຍຕ຺ຖວິສຍາຕິ ຈ ສາ ອຸປມາ ຕິວິຘາ ສທ຺ທຄມ຺ມອຕ຺ຖຄມ຺ມວາກ຺ຍຕ຺ຖວິສຍາຕິ ຕິຘາ ໂຫຕິ.

໑໗໖. ອິທານິ ອຸປມາລງ຺ກາຣໍ ນິທ຺ທິສຕິ ‘‘ອຸປມາໂນ’’ຈ຺ຈາທິນາ. ອຸປມາໂນປເມຍ຺ຍານໍ ຈນ຺ທນີລຸປ຺ປລທລາຠາທີນໍ ອານນນຍນາທີນຎ຺ຈ ປທຕ຺ຖານໍ ສຘມ຺ມຕ຺ຕໍ ກນ຺ຕິມນ຺ຕຕາປີນຕາທິຕຸລ຺ຍຘມ຺ມສມ຺ພນ຺ໂຘ ອຸປມາ ນາມ ສິຍາ, ສາ ອລງ຺ກຣຓີຍວຕ຺ຖຸໂນ ອາຘິກ຺ກປຏິປາທນປ຺ປກາຣາ ອຸປມາ ສທ຺ທຕ຺ຖຄມ຺ມາ ສທ຺ທຄມ຺ມາ ຈ ອຕ຺ຖຄມ຺ມາ ຈ ວາກ຺ຍຕ຺ຖວິສຍາ ຈ, ອິຕິ ເອວໍ ຕິຘາ ຕິປ຺ປກາຣາ ໂຫຕິ. ເອຕ຺ຖ ອຸປມາໂນປເມຍ຺ຍຠູຕານໍ ຈນ຺ທານນາທິປທຕ຺ຖານໍ ສຘມ຺ມສງ຺ຂໂຕ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎຕຸລ຺ຍກນ຺ຕິມນ຺ຕຕາປີນຕາທິຘມ຺ມໂຍໂຄ ປທຕ຺ຖານໍ ອຸປມຕ຺ຖສ຺ສ ປຕິຏ຺ຐິຕຕ຺ຕາ ອຸປຏ຺ຐານຕາຍ ອຸປມາ ນາມ ໂຫຕິ, ຕນ຺ນິສ຺ສຍຈນ຺ທາທໂຍ ປນ ນິສ຺ສິຕໂວຫາເຣນ ອຸປມາ ນາມ ໂຫຕິ, ອຸປມານຠູຕຈນ຺ທາທິອຕ຺ຖປຏິປາທໂກ ຈນ຺ທິມາທິສທ຺ໂທປິ ຕທຕ຺ເຖນ ອຸປມາ ນາມ ໂຫຕິ, ອຸປເມຍ຺ຍຸປເມຍ຺ຍນິສ຺ສຍຕປ຺ປຏິປາທການມ຺ປິ ອຸປເມຍ຺ຍຠາໂວ ເອວເມວ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ. ອຸປມີຍເຕ ອເນນາຕິ ອຸປມານນ຺ຕິ ກຕ຺ວາ ຈນ຺ທາທິ ອຸປມານໍ ວຸຈ຺ຈຕິ, ອຸປມີຍຕີຕິ ອຸປເມຍ຺ຍໍ, ອານນາທິ, ອຸປມານຎ຺ຈ ອຸປເມຍ຺ຍຎ຺ຈາຕິ ຈ, ສມາໂນ ຈ ໂສ ຘມ຺ໂມ ເຈຕິ ຈ, ຕສ຺ສ ຠາໂວຕິ ຈ, ສທ຺ໂທ ຈ ອຕ຺ໂຖ ຈາຕິ ຈ, ເຕຫິ ຄມ຺ມາຕິ ຈ, ວາກ຺ຍສ຺ສ ອຕ຺ໂຖຕິ ຈ, ໂສ ວິສໂຍ ຍສ຺ສາ ອຸປມາຍາຕິ ຈ ວາກ຺ຍໍ.

໑໗໗. ສມາສປຈ຺ຈເຍວາທີ, ສທ຺ທາ ເຕສໍ ວສາ ຕິຘາ;

ສທ຺ທຄມ຺ມາ ສມາເສນ, ມຸນິນ຺ໂທ ຈນ຺ທິມານໂນ.

໑໗໗. ຕຕ຺ຖ ສທ຺ທຄມ຺ມາປິ ຕິຘາ ສິຍາຕິ ທສ຺ເສຕຸມາຫ ‘‘ສມາສ’’ອິຈ຺ຈາທິ. ສມາໂສ ຈ ປຈ຺ຈໂຍ ຈ ອິວາທິ ຈ, ເຕ ສທ຺ທາ ນາມ, ສທ຺ທສທ຺ເທນ ສມາສາທໂຍ ວຕ຺ຕຸມຘິປ຺ເປຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເຕສໍ ສມາສາທີນໍ ວສາ ສທ຺ທຄມ຺ມາ ຕິຘາ ໂຫຕິ ສມາສສທ຺ທຄມ຺ມາ ປຈ຺ຈຍສທ຺ທຄມ຺ມາ ອິວາທິສທ຺ທຄມ຺ມາຕິ, ສມາເສນ ສມາສສທ຺ເທນ ຄມ຺ມາ ອຸປມາ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ເສໂສ. ອຸທາຫຣຕິ ‘‘ມຸນິນ຺ໂທ ຈນ຺ທິມານໂນ’’ຕິ, ຈນ຺ທິມາ ວິຍ ຣຸຈິຣມານນໍ ມຸຂໍ ຍສ຺ສ ໂສ ຈນ຺ທິມານໂນ. ເອຕ຺ຖ ຈ ຈນ຺ທິມໍ ອຸປມານໍ, ອານນໍ ອຸປເມຍ຺ຍໍ, ຣຸຈິຣຕ຺ຕໍ ຘມ຺ໂມ, ຈນ຺ທິມານນານໍ ສມານຘມ຺ມສມ຺ພນ຺ຘິໂຊຕໂກ ວິຍສທ຺ໂທ, ເຕສຸ ສາຘາຣຓຘມ຺ມວາຈກສ຺ສ ວິຍສທ຺ທສ຺ສ ໂຈປມາໂຊຕກສ຺ສາປ຺ປໂຍໂຄ ສມາເສເນວ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ, ເອຕ຺ຖ ປນ ວິຍສທ຺ໂທ ຈນ຺ທິມາສທ຺ເທນ ອຸປມານວາຈເກນ ສມ຺ພນ຺ຘມຸປຄໂຕ ຈນ຺ທຄຕເມວ ສທິສຕ຺ຕໍ ວທຕິ, ມຸຂຄຕໍ ປນ ສາມຕ຺ຖິຍາ ປທີຍເຕ, ເອວມີທິສໍ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

໑໗໗. ເຕສຸ ຍຖາວຸຕ຺ເຕສຸ ສທ຺ທຄມ຺ມສ຺ສ ຕິວິຘຕ຺ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ອາຫ ‘‘ສມາເສ’’ຈ຺ຈາທິ. ສມາສປຈ຺ຈເຍວາທີ ສມາໂສ, ອາຍາທິປຈ຺ຈຍາ, ອິວາທໂຍ ຈ ສທ຺ທາ ນາມ, ເຕສໍ ສມາສາທີນໍ ວສາ ເຠເທນ ສທ຺ທຄມ຺ມາ ຕິຘາ ສມາສສທ຺ທຄມ຺ມາ ປຈ຺ຈຍສທ຺ທຄມ຺ມາ ອິວາທິສທ຺ທຄມ຺ມາຕິ ຕິວິຘາ ໂຫຕິ. ສມາເສນ ສມາສສທ຺ເທນ ຄມ຺ໂມປມາ ວຸຈ຺ຈຕິ ‘‘ມຸນິນ຺ໂທ ຈນ຺ທິມານໂນ’’ຕິ. ມຸນິນ຺ໂທ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ຈນ຺ທິມານໂນ ຈນ຺ທສມານມໂນຫຣມຸຂມຓ຺ຑເລນ ຍຸຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ສມາໂສ ຈ ປຈ຺ຈໂຍ ຈ ອິວອິຕິ ອິທໍ ອາທິ ເຍສໍ ວາທີນນ຺ຕິ ຈ, ສທ຺ເທນ ຄມ຺ມາຕິ ຈ, ມຸນີນໍ ອິນ຺ໂທຕິ ຈ, ຈນ຺ທິມາ ວິຍ ຣຸຈິຣໍ ອານນໍ ມຸຂໍ ຍສ຺ເສຕິ ຈ ວິຄ຺ຄໂຫ. ເອຕ຺ຖ ‘‘ຈນ຺ທິມາ’’ຕິ ອຸປມານໍ, ‘‘ອານນ’’ນ຺ຕິ ອຸປເມຍ຺ຍໍ, ຣຸຈິຣຕ຺ຕໍ ອຸປມາໂນປເມຍ຺ຍານໍ ສາຘາຣຓຘມ຺ໂມ, ‘‘ວິຍາ’’ຕິ ສທ຺ໂທ ຈນ຺ທານນານໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ອານນຄຕຣຸຈິຣຕ຺ຕໍ ຈນ຺ເທ ຈ, ຈນ຺ທຄຕຣຸຈິຣຕ຺ຕໍ ອານເນ ຈ ອຕ຺ຖີຕິ ສມານຘມ຺ມສມ຺ພນ຺ຘໍ ໂຊເຕຕິ, ອິຫ ສາຘາຣຓຘມ຺ມວາຈກສ຺ສ ຣຸຈິຣສທ຺ທສ຺ສ, ຕຸລ຺ຍຘມ຺ມສງ຺ຂາໂຕປມາໂຊຕກສ຺ສ ວິຍສທ຺ທສ຺ສ ຈ ອປ຺ປໂຍໂຄ ເຕສໍ ອຕ຺ຖານໍ ສມາເສນ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ. ເອຕ຺ຖ ອຸປມານວາຈເກນ ຈນ຺ທິມາສທ຺ເທນ ຍຸຕ຺ໂຕ ວິຍ ສທ຺ໂທ ຈນ຺ທຄຕສທິສຕ຺ຕໍ ໂຊເຕຕິ, ມຸຂຄຕສທິສຕ຺ຕໍ ປນ ສາມຕ຺ຖິຍາ ປຕີຍເຕ. ຕຖາ ຫິ ມຸຂໍ ຈນ຺ທສມານມາຄຈ຺ຉນ຺ຕໍ ຈນ຺ທສ຺ສ ມຸຂສທິສຕ຺ຕໍ ວິນາ ນ ຠວຕີຕິ ອຎ຺ຎຖານຸປປຕ຺ຕິ ສາມຕ຺ຖິຍນ຺ຕິ.

໑໗໘. ອາຍາທີ ປຈ຺ຈຍາ ເຕຫິ, ວທນໍ ປງ຺ກຊາຍເຕ;

ມຸນິນ຺ທນຍນທ຺ວນ຺ທໍ, ນີລຸປ຺ປລທລີຍຕິ.

໑໗໘. ອິທານິ ປຈ຺ຈຍສທ຺ທຄມ຺ມໍ ທສ຺ເສຕິ ‘‘ອາຍາທິ’’ຈ຺ຈາທິນາ. ອາຍາທີຕິ ອາຍອີຍກປຈ຺ຈຍາທໂຍ ປຈ຺ຈຍາ ປຈ຺ຈຍສທ຺ທາ ນາມ, ເຕຫິ ປຈ຺ຈຍສທ຺ເທຫິ ຄມ຺ມາ ອຸປມາ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອຸທາຫຣຕິ ‘‘ວທນ’’ມິຈ຺ຈາທິ. ປງ຺ກຊມິວ ຣຸຈິຣມາຈຣຕິ ປງ຺ກຊາຍເຕ. ເອຕ຺ຖາປິ ປງ຺ກຊມຸປມານໍ, ອາຈຣຓກ຺ຣິຍາຍ ກຕ຺ຕຸຠູຕໍ ອານນມຸປເມຍ຺ຍໍ, ຣຸຈິຣຕ຺ຕໍ ສຘມ຺ໂມ, ປງ຺ກຊານນານໍ ສມານຘມ຺ມສມ຺ພນ຺ຘໂຊຕໂກ ອິວສທ຺ໂທ. ຕຕ຺ຖ ຣຸຈິຣ ອິວສທ຺ທານໍ ປຸພ຺ເພ ວິຍາປ຺ປໂຍໂຄ ປຈ຺ຈເຍນ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາຕິ ສພ຺ພຕ຺ຖ ວິຎ຺ເຎຍ຺ຍໍ. ເອວມຸປຣິປິ.

໑໗໘. ອິທານິ ປຈ຺ຈຍສທ຺ທຄມ຺ໂມປມໍ ນິທສ຺ເສຕິ ‘‘ອາຍາທິ’’ຈ຺ຈາທິນາ. ອາຍາທີ ‘‘ອາຍ ອີຍ ກ’’ອິຕິອາທໂຍ ປຈ຺ຈຍາ ປຈ຺ຈຍສທ຺ທາ ນາມ, ເຕຫິ ປຈ຺ຈຍສທ຺ເທຫິ ຄມ຺ໂມປມາ ວຸຈ຺ຈຕິ ‘‘ວທນໍ…ເປ… ທລີຍຕີ’’ຕິ. ວທນໍ ມຸຂໍ ປງ຺ກຊາຍເຕ ປທຸມມິວ ຣຸຈິຣໍ ອາຈຣຕິ. ມຸນິນ຺ທນຍນທ຺ວນ຺ທໍ ສພ຺ພຎ຺ຎຸໂນ ເນຕ຺ຕຍຸຄຬໍ ນີລຸປ຺ປລທລີຍຕິ ນີລຸປ຺ປລປຕ຺ຕມິວ ຣຸຈິຣມາຈຣຕິ. ອາໂຍ ອາທິ ເຍສໍ ອີຍາທີນນ຺ຕິ ຈ, ປງ຺ກຊມິວ ຣຸຈິຣມາຈຣຕິ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ຈ, ມຸນິນ຺ທສ຺ສ ນຍນທ຺ວນ຺ທມິຕິ ຈ, ນີລຸປ຺ປລສ຺ສ ທລມິຕິ ຈ, ຕມິວ ຣຸຈິຣມາຈຣຕີຕິ ຈ ວາກ຺ຍໍ. ເອຕ຺ຖ ‘‘ປງ຺ກຊ’’ມິຕິ ຈ ‘‘ນີລຸປ຺ປລ’’ມິຕິ ຈ ອຸປມານໍ, ອາຈຣຓກ຺ຣິຍາຍ ກຕ຺ຕຸຠູຕໍ ວທນໍ ນຍນທ຺ວນ຺ທຎ຺ຈ ອຸປເມຍ຺ຍໍ, ຣຸຈິຣຕ຺ຕໍ ອຸປມາໂນປເມຍ຺ຍານໍ ສຘມ຺ໂມ, ອຸປມາໂນປເມຍ຺ຍານໍ ສມານຘມ຺ມໂຊຕໂກ ອິວສທ຺ໂທ, ເຕສໍ ອຕ຺ຖານໍ ປຈ຺ຈເຍນ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ເຕສມປ຺ປໂຍໂຄ. ເອວຣູເປສຸ ອຎ຺ເຎສຸປິ ເອວເມວ ເວທິຕພ຺ໂພ.

໑໗໙. ອິວາທີ ອິວ ວາ ຕຸລ຺ຍ-ສມານ ນິຠ ສນ຺ນິຠາ;

ຍຖາສງ຺ກາສ ຕຸລິຕ-ປ຺ປກາສ ປຕິຣູປກາ.

໑໘໐. ສຣີສຣິກ຺ຂ ສໍວາທີ, ວິໂຣຘີ ສທິສາ ວິຍ;

ປຏິປກ຺ຂປຈ຺ຈນີກ-ສປກ຺ໂຂ’ປມິໂຕ’ປມາ.

໑໘໑. ປຏິພິມ຺ພ ປຏິຈ຺ຉນ຺ນ-ສຣູປ ສມ ສມ຺ມິຕາ;

ສວຓ຺ຓາ’ຠາ ປຏິນິຘິ, ສຘມ຺ມາທິ ສລກ຺ຂຓາ.

໑໘໒. ຊຍຕ຺ຍ’ກ຺ໂກສຕິ ຫສຕິ, ປຕິຄຊ຺ຊຕິ ທູຠຕິ;

ອຸສູຍຕ຺ຍ’ວຊານາຕິ, ນິນ຺ທຕິ’ສ຺ສຕິ ຣຸນ຺ຘຕິ.

໑໘໓. ຕສ຺ສ ໂຈເຣຕິ ໂສຠຄ຺ຄໍ, ຕສ຺ສ ກນ຺ຕິໍ ວິລຸມ຺ປຕິ;

ເຕນ ສທ຺ຘິໍ ວິວທຕິ, ຕຸລ຺ຍໍ ເຕນາຘິໂຣຫຕິ.

໑໘໔. ກຈ຺ຉໍວິຄາຫເຕ ຕສ຺ສ, ຕມນ຺ເວຕ຺ຍ’ນຸພນ຺ຘຕິ;

ຕໍສີລໍ, ຕໍ ນິເສເຘຕິ, ຕສ຺ສ ຈານຸກໂຣຕິ’ເມ.

໑໗໙-໑໘໔. ອິວາທີ ອິວາທໂຍ ນາມ ອິເມຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອິໂວ ຈ ວາ ຈ ຕຸລ຺ໂຍ ຈ ສມາໂນ ຈ ນິໂຠ ຈ ສນ຺ນິໂຠ ຈາຕິ ທ຺ວນ຺ເທ ອິວ…ເປ… ສນ຺ນິຠາ. ສທ຺ທມເປກ຺ຂິຍ ປຸລ຺ລິງ຺ຄຕາ. ເອວມຸປຣິປິ ຍຖາໂຍຄໍ. ‘‘ສຘມ຺ມາທີ’’ຕິ ອາທິສທ຺ເທນ ສາຘາຣຓສຈ຺ຉາຍາທີນໍ ປຣິຄ຺ຄໂຫ. ຊຍຕິຈ຺ຈາທີສຸ ກມ຺ມໍ.

໑໗໙-. ໑໘໔. ອິວາທິສທ຺ທຄມ຺ໂມປມາຘິກາເຣ ປຐມໍ ຕາວ ‘‘ອິວາທໂຍ ນາມ ເອເຕ’’ຕິ ທສ຺ເສຕິ ‘‘ອິວາທິ’’ຈ຺ຈາທິນາ. ອິວາທີຕິ ປທສ຺ສ ຉຏ຺ຐມຄາຖາຍ ອິເມຕິ ອິມິນາ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ຕສ຺ສ ຈາຕິ ຈສທ຺ທໍ ຍຸຊ຺ຊນຏ຺ຐາເນ ໂຍເຊຕ຺ວາ ສນ຺ນິຠາ ຈາຕິອາທໂຍ ໂຍເຊຕພ຺ພາ. ‘‘ສຘມ຺ມາທີ’’ຕິອາທິສທ຺ເທນ ສາຘາຣຓສຈ຺ຉາຍາທໂຍ ຄຫິຕາ. ນິນ຺ທຕິ ອິສ຺ສຕີຕິ ປທຈ຺ເຉໂທ, ອິເມ ທ຺ເວປຎ຺ຎາສ ອິວາທໂຍ ນາມ. ‘‘ຊຍຕິ ອກ຺ໂກສຕິ ຫສຕິ’’ອິຈ຺ຈາທິກໍ ຕໍຕໍກ຺ຣິຍາປທສງ຺ຂຕອນຸກາຣິຍານໍ ອນຸກຣຓນ຺ຕິ ກຕ຺ວາ ທ຺ວນ຺ໂທເຍວ, ‘‘ສນ຺ຘິສມາສາ ອທ຺ຘສ຺ສາ’’ຕິ [ສນ຺ຘິສມາໂສ ຕທທ຺ຘສ຺ສາຕິ (ກ.)] ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ສນ຺ຘິສມາສານໍ ຄາຖທ຺ຘສ຺ສ ວິນາ ອຸຠຍທ຺ຘມຊ຺ເຌ ອລພ຺ຠນໂຕ ທູຠຕິປທໂຕ ປຸພ຺ເພເຍວ ສມາໂສ ກາຕພ຺ໂພ, ໂນ ເຈ, ອສມາໂສຕິ ຄເຫຕພ຺ໂພ. ຕສ຺ສ ໂຈເຣຕິ ໂສຠຄ຺ຄມິຈ຺ຈາທິກມ຺ປິ ວາກ຺ຍານຸກຣຓນ຺ຕິ ກຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖ ສມາໂສ, ວາກ຺ເຍ ເກວລປທານີຕິ ວາ ຄເຫຕພ຺ໂພ. ອິເມສໍ ສພ຺ເພສມ຺ປິ ອິວ ສທ຺ທປຣິຍາຍຕ຺ຕາ ສທິສຕ຺ຖາຕິ ສພ຺ພຕ຺ຖ ຠາວຕ຺ໂຖ, ອວຍວຕ຺ໂຖ ປນ ປາກໂຏເຍວ.

໑໘໕. ອຸປມາໂນປເມຍ຺ຍານໍ, ສຘມ຺ມຕ຺ຕໍ ວິຠາວິຫິ;

ອິເມຫິ ອຸປມາເຠທາ, ເກຈິ ນິຍ຺ຍນ຺ຕິ ສມ຺ປຕິ.

໑໘໕. ອິວາທີນໍ ວິນິໂຍຄວິສຍໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອຸປມາເຠທໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ປຏິຊານາຕິ ‘‘ອຸປມານ’’ອິຈ຺ຈາທິ. ເກຈີຕິ ອິມິນາ ອປຣິຍນ຺ຕຕ຺ຕເມສໍ [ອປຣິຍນ຺ຕປເຠທໍ (ກ.)] ທສ຺ເສຕິ. ຕຖາ ຈ ວກ຺ຂຕິ ‘‘ປຣິຍນ຺ໂຕ ວິກປ຺ປານ’’ນ຺ຕິອາທິ. ນິຍ຺ຍນ຺ຕິ ອຸທາຫຣີຍນ຺ຕິ.

໑໘໕. ອິທານິ ອິວາທິສທ຺ທຄມ຺ໂມປມໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ປຏິຊານາຕິ ‘‘ອຸປມາໂນ’’ຈ຺ຈາທິນາ. ອຸປມາໂນປເມຍ຺ຍານໍ ສຘມ຺ມຕ຺ຕໍ ສມານຘມ຺ມສມ຺ພນ຺ໂຘ. ວິຠາວິຫິ ປກາສເກຫິ. ອິເມຫິ ອິວາທີຫິ ສທ຺ເທຫິ ຊານິຕພ຺ພາ ເກຈິ ອຸປມາເຠທາ ອປຣິຍນ຺ຕຕ຺ຕາ ສມ຺ປຕິ ທານິ ລທ຺ຘາວສເຣ ນິຍ຺ຍນ຺ຕິ ອຸທາຫຣຓມຕ຺ເຕນ ປຏິປາທີຍນ຺ຕິ.

໑໘໖. ວິກາສິປທຸມໍ’ວາ’ຕິ-ສຸນ຺ທຣໍ ສຸຄຕານນໍ;

ອິຕິ ຘມ຺ໂມປມາ ນາມ, ຕຸລ຺ຍຘມ຺ມນິທສ຺ສນາ.

໑໘໖. ‘‘ວິກາສິ’’ຈ຺ຈາທິ. ສຸຄຕານນໍ ມຸນິນ຺ທສ຺ສ ວທນໍ ອຕິສຸນ຺ທຣໍ ອຈ຺ຈນ຺ຕຣມຓີຍໍ. ກິມິວ? ວິກາສິປທຸມໍວ ປພຸຊ຺ຌມານປທຸມໍວິຍ. ອິຕິ ອຍເມວໍວິຘາ ຘມ຺ໂມປມາ ນາມ ໂຫຕິ. ກສ຺ມາ? ອານນປທຸມານໍ ສມານສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ຄຸຓສ຺ສ ສຸນ຺ທຣສ຺ສ ລກ຺ຂຓສ຺ສ ນິທສ຺ສນາ ສຸນ຺ທຣຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຏິປາທນໂຕ.

໑໘໖. ອຸທາຫຣຓມາຫ ‘‘ວິກາສິ’’ຈ຺ຈາທິນາ. ສຸຄຕານນໍ ຠຄວໂຕ ມຸຂໍ ວິກາສິປທຸມໍວ ພຸຊ຺ຌມານປງ຺ກຊມິວ ອຕິສຸນ຺ທຣໍ ໂຫຕິ. ອິຕິ ອີທິສາ ອຸປມາ ຕຸລ຺ຍຘມ຺ມນິທສ຺ສນາ ອຕິສຸນ຺ທຣມິຕິ ສມານຄຸຓທສ຺ສເນນ ຘມ຺ໂມປມາ ນາມ ໂຫຕິ. ປທຸມານນານໍ ສາຘາຣຓຄຸຓສ຺ສ ປກາສນໂຕ ອຕິສຸນ຺ທຣມິຕິ ຕຸລ຺ຍຘມ຺ໂມ ນາມ ໂຫຕິ. ເອຕ຺ຖ ປທຸມຄຕຕຸລ຺ຍຘມ຺ມສມ຺ພນ຺ຘສງ຺ຂາຕາຍ ອຸປມາຍ ອິວສທ຺ເທນ ໂຊຕິຍມານຕ຺ເຕປິ ອຕິສຸນ຺ທຣນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຍຖາວຸຕ຺ໂຕປມາຍ ຘມ຺ເມນ ຍຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຘມ຺ໂມປມາ ນາມ ໂຫຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

໑໘໗. ຘມ຺ມຫີນາ ມຸຂ’ມ຺ໂຠຊ-ສທິສໍ ມຸນິໂນ ອິຕິ;

ວິປຣີໂຕປມາ ຕຸລ຺ຍ-ມານເນນ’ມ຺ພຸຊໍ ຕວ.

໑໘໗. ‘‘ຘມ຺ມ’’ອິຈ຺ຈາທິ. ມຸນິໂນ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ມຸຂໍ ອມ຺ໂຠເຊນ ປທຸເມນ ສທິສໍ ສມານໍ. ອິຕິ ອຍໍ ຘມ຺ມຫີໂນປມາ ນາມ ສຸນ຺ທຣສງ຺ຂາຕສ຺ສ ຄຸຓສ຺ສ ອນິທ຺ທິຏ຺ຐຕ຺ຕາ, ສາ ຕຸ ອຕ຺ຖວສາ ຄມ຺ຍເຕ. ກຖມຎ຺ຎຖາ ຍຸຊ຺ຊຕີຕິ? ເອຕ຺ຖ ປນ ສທິສສທ຺ໂທ ອຸປເມຍ຺ຍສ຺ສ ມຸຂສ຺ສ ວິເສສນນ຺ຕິ ມຸຂຄຕເມວ ສທິສຕ຺ຕໍ ວທຕິ, ອມ຺ໂຠຊຄຕໍ ຕຸ ສາມຕ຺ຖິຍາ ຄມ຺ຍເຕ. ເອວມີທິສໍ ເຎຍ຺ຍໍ. ‘‘ວິປຣີເຕ’’ຈ຺ຈາທິ. ມຸນີຕິ ຄມ຺ຍເຕ ສຸຕຕ຺ຕາ, ໂຠ ມຸນິ ຕວ ອານເນນ ມຸເຂນ ອມ຺ພຸຊໍ ຕຸລ຺ຍນ຺ຕິ ອຍໍ ວິປຣີໂຕປມາ. ຘມ຺ມຫີນຕ຺ເຕປິ ປສິທ຺ຘິວິປຣິຍເຍນາຠິຫິຕຕ຺ຕາ ຕນ຺ນາເມເນວ ວຸຕ຺ຕາ. ເອວມຸປຣິປິ.

໑໘໗. ‘‘ຘມ຺ມຫີເນ’’ຈ຺ຈາທິ. ‘‘ມຸຂມ຺ໂຠຊສທິສໍ ມຸນິໂນ’’ຕ຺ຍຍໍ ອຸປມາ. ຘມ຺ມຫີນາ ຕຸລ຺ຍຘມ຺ມປກາສກສຸນ຺ທຣາທິສທ຺ທຫີນຕ຺ຕາ ຘມ຺ມຫີນາ ນາມ. ວາຈກາຠາເວ ຕຸລ຺ຍຘມ຺ໂມ ກຖໍ ປຕີຍຕີຕິ ເຈ? ມຸນິໂນ ມຸຂໍ ວທນໍ ອມ຺ໂຠຊສທິສໍ ປທຸມສທິສມິຕິ. ເອຕ຺ຖ ມຸຂສ຺ສ ອມ຺ໂຠຊສມານຕ຺ຕໍ ມຸຂມ຺ໂຠຊານໍ ສາຘາຣຓຘມ຺ເມ ອສຕິ ກຖໍ ຠວຕີຕິ? ອຎ຺ຎຖານຸປປຕ຺ຕິລກ຺ຂຓສາມຕ຺ຖິຍາຕິ, ອິວປຣິຍາໂຍ ສທິສສທ຺ໂທ ມຸຂສ຺ສ ວິເສສນໍ ຍສ຺ມາ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ມຸຂຄຕສທິສຕ຺ຕໍ ວທຕິ, ອມ຺ໂຠຊຄຕສທິສຕ຺ຕໍ ປນ ສາມຕ຺ຖິຍາ ເອວ ວິຎ຺ຎາຍເຕ. ເຫ ມຸນິ ຕວ ຕຸຍ຺ຫໍ ອານເນນ ອມ຺ໂຠຊໍ ຕຸລ຺ຍໍ ສມານນ຺ຕິ ອຍໍ ວິປຣີໂຕປມາ. ‘‘ອມ຺ພຸເຊນ ອານນໍ ຕຸລ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ໂລກປ຺ປສິທ຺ຘິຍາ ວິປຣິຍເຍນ ‘‘ອານເນນ ອມ຺ພຸຊໍ ຕຸລ຺ຍ’’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຘມ຺ມຫີນຕ຺ເຕ ສຕິປິ ວິປຣີໂຕປມາ ນາມ ໂຫຕິ. ‘‘ສຸຕານຸມິເຕສຸ ສຸຕສມ຺ພນ຺ໂຘ ພລວາ’’ຕິ [ປຣິຠາເສນ຺ທຸເສຂຣ ໑໑໒] ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ເອຕ຺ຖ ‘‘ມຸນີ’’ຕິ ອວິຊ຺ຊມາເນປິ ປຸພ຺ພທ຺ເຘ ‘‘ມຸນິໂນ’’ຕິ ສຸຕຕ຺ຕາ ລພ຺ຠມາໂນ ‘‘ຕວາ’’ຕິ ຕຸມ຺ຫສທ຺ທສນ຺ນິຘາເນນ ອາມນ຺ຕນຕ຺ໂຖ ວິຎ຺ຎາຍຕິ. ເອຕ຺ຖ ອິວປຣິຍາໂຍ ຕຸລ຺ຍສທ຺ໂທ ອມ຺ພຸຊວິເສສນຠູໂຕ ອມ຺ພຸຊຄຕສທິສຕ຺ຕໍ ວທຕິ, ອານນຄຕສທິສຕ຺ຕຎ຺ຈ ອມ຺ພຸຊານນານໍ ສາຘາຣຓຘມ຺ໂມ ຈ ສາມຕ຺ຖິຍາ ຎາຍຕິຈ຺ຈາທິກໍ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ຎາຕພ຺ພໍ. ອຸປຣິປິ ປາກຏຏ຺ຐານໍ ຍຖາຣຫໍ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ.

໑໘໘. ຕວານນ’ມິວ’ມ຺ໂຠຊໍ, ອມ຺ໂຠຊ’ມິວ ເຕ ມຸຂໍ;

ອຎ຺ຎມຎ຺ໂຎປມາ ສາ’ຍໍ, ອຎ຺ຎມຎ຺ໂຎປມານໂຕ.

໑໘໘. ‘‘ຕວ’’ອິຈ຺ຈາທິ. ອຎ຺ຎມຎ຺ໂຎປມານໂຕຕິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສ຺ສ ມຸຂສ຺ສ ອມ຺ໂຠຊສ຺ສ ຈ ອຎ຺ຎມຎ຺ເຎນ ຕໍທ຺ວເຍນ ອຸປມານໂຕ.

໑໘໘. ‘‘ຕວານນິ’’ຈ຺ຈາທິ. ‘‘ອມ຺ໂຠຊໍ ຕວານນມິວ, ເຕ ມຸຂໍ ອມ຺ໂຠຊມິວາ’’ຕິ ອຍມຸປມາ. ອຎ຺ຎມຎ຺ໂຎປມານໂຕ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສ຺ສ ອຸປມານຕ຺ຕາ ອຎ຺ຎມຎ຺ໂຎປມາ ນາມ ໂຫຕິ. ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສ຺ສ ອຸປມາຕິ ຈ, ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສ຺ສ ອຸປມານນ຺ຕິ ຈ ວິຄ຺ຄໂຫ. ວິຄ຺ຄຫທ຺ວເຍປິ ປຸພ຺ພວິຠຕ຺ຕິໂລໂປ. ສພ຺ພາທີນໍ ພ຺ຍຕິຫາຣລກ຺ຂເຓນ ອຸຕ຺ຕຣວິຠຕ຺ຕິໂລໂປ. ສມາສລກ຺ຂເຓນ ອຎ຺ຎຕ຺ຖສ຺ສ ອເປກ຺ຂາສິທ຺ຘຕ຺ຕາ ມຸຂາເປກ຺ຂາຍ ອຎ຺ຎໍ ອມ຺ໂຠຊຎ຺ຈ, ອມ຺ໂຠຊາເປກ຺ຂາຍ ອຎ຺ຎໍ ມຸຂຎ຺ຈ ກເມນ ອຸປເມຍ຺ຍາ ນາມ. ອມ຺ໂຠຊາເປກ຺ຂາຍ ອຎ຺ຎໍ ມຸຂຎ຺ຈ, ມຸຂາເປກ຺ຂາຍ ອຎ຺ຎໍ ອມ຺ໂຠຊຎ຺ຈ ອຸປມານໍ ນາມ.

໑໘໙. ຍທິ ກິຎ຺ຈິ ຠເວ’ມ຺ໂຠຊໍ,

ໂລຈນພ຺ຠມຸວິພ຺ຠມໍ;

ຘາເຣຕຸໍ ມຸຂໂສຠໍ ຕໍ,

ຕເວ’ຕິ ອພ຺ຠຸໂຕປມາ.

໑໘໙. ‘‘ຍທິ’’ຈ຺ຈາທິ. ໂລຈນານິ ຈ ຠມຸໂຍ ຈ, ຕາສໍ ວິພ຺ຠໂມ ຍສ຺ມິໍ, ຕໍ, ຕາທິສມມ຺ໂຠຊໍ ກິຎ຺ຈິ ກິມປິ ຍທິ ຠເວ. ຕມີທິສມມ຺ໂຠຊໍ ຕວ ມຸຂໂສຠໍ ວທນກນ຺ຕິໍ ຘາເຣຕຸໍ ນິສິຊ຺ຌເຕ. ກິໍ ນ຺ວຈ຺ຉຣິຍມີທິສນ຺ຕິ ອພ຺ຠຸຕຕ຺ຖວິຠາວເນນ ວທນມມ຺ພຸເຊໂນປມີຍຕີຕິ ອຍມພ຺ຠຸໂຕປມາ ຎາຕພ຺ພາຕິ.

໑໘໙. ‘‘ຍທິ’’ຈ຺ຈາທິ. ໂລຈນພ຺ຠມຸວິພ຺ຠມໍ ໂລຈນຠມູນໍ ລີລາວນ຺ຕໍ ກິຎ຺ຈິ ອມ຺ໂຠຊໍ ກິຎ຺ຈິ ອຈ຺ຉຣິຍໍ ປທຸມໍ ຍທິ ຠເວ ເຈ ສິຍາ, ຕມມ຺ໂຠຊໍ ຕວ ມຸຂໂສຠໍ ວທນກນ຺ຕິໍ ຘາເຣຕຸໍ ສມຕ຺ໂຖ ໂຫຕິ. ອິຕິ ອີທິສີ ອຸປມາ ອພ຺ຠຸໂຕປມາ ອພ຺ຠຸຕຘມ຺ມປກາສກຕ຺ຕາ ອພ຺ຠຸໂຕປມາ ນາມ. ເອຕ຺ຖ ອວິຊ຺ຊມາໂນປິ ວິຊ຺ຊມານຕ຺ເຕນ ປຣິກປ຺ປິໂຕ ປທຸມຄໂຕ ໂລຈນພ຺ຠມຸວິພ຺ຠມສມ຺ພນ຺ໂຘ ອມ຺ໂຠຊວິເສສເນນ ‘‘ໂລຈນພ຺ຠມຸວິພ຺ຠມ’’ນ຺ຕິ ອິມິນາ ໂຊຕິໂຕ. ຕສ຺ມາ ອມ຺ໂຠຊໍ ໂລຈນພ຺ຠມຸວິພ຺ຠມສມ຺ພນ຺ຘສງ຺ຂຕອຸປມາຍ ໂຊຕກຕ຺ຕາ ນິສ຺ສິຕໂວຫາເຣນ ອຸປມາ, ມຸຂໍ ອຸປເມຍ຺ຍນ຺ຕິ ມຸຂຄໂຕ ໂລຈນພ຺ຠມຸວິພ຺ຠມສມ຺ພນ຺ໂຘ ຍທິ ມຸເຂ ນ ຠເວຍ຺ຍ, ຕາທິສໍ ມຸຂໂສຠໍ ຘາເຣຕຸໍ ກຖໍ ສມຕ຺ໂຖຕິ ສາມຕ຺ຖິຍາ ຎາຍຕິ. ໂລຈນພ຺ຠມຸວິພ຺ຠມສງ຺ຂາຕສາຘາຣຓຘມ຺ໂມ ປນ ‘‘ໂລຈນານິ ຈ ຠມຸໂຍ ເຈຕິ ຈ, ຕາສໍ ວິພ຺ຠໂມ ຍສ຺ມິ’’ນ຺ຕິ ຈ ວິຄ຺ຄເຫ ນິປ຺ຜນ຺ເນນ ຠິນ຺ນາຘິກຣຓອຎ຺ຎປທຕ຺ຖສມາເສນ ຄຸຓີຠູຕສ຺ສປິ ຄຫິຕຕ຺ຕາ ວິຎ຺ຎາຍຕິ [ຄຫຓສ຺ສ ວິຎ຺ຎາຍມານຕ຺ຕາ (ກ.)].

໑໙໐. ສຸຄນ຺ຘິ ໂສຠສມ຺ພນ຺ຘິ, ສິສິຣໍສຸວິໂຣຘິ ຈ;

ມຸຂໍ ຕວ’ມ຺ພຸຊໍເວ’ຕິ, ສາ ສິເລໂສປມາ ມຕາ.

໑໙໐. ‘‘ສຸຄນ຺ຘິ’’ຈ຺ຈາທິ. ຕວ ມຸຂໍ ອມ຺ໂຠຊມິວ ສິສິຣໍສຸໂນຈນ຺ທສ຺ສ ວິໂຣຘິ ປຈ຺ຈນີກໍ, ມຸຂໍ ຕໍສມານກນ຺ຕິຕ຺ຕາ ອມ຺ພຸຊຎ຺ຈ ຕທຸທເຍ ສງ຺ໂກຈຠຊນໂຕ. ໂສຠສມ຺ພນ຺ຘິ ກນ຺ຕິຍຸຕ຺ຕໍ, ມຸຂມມ຺ພຸຊຎ຺ຈ. ສຸຄນ຺ໂຘ ອສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ສຸຄນ຺ຘິ ຈ ທ຺ວຍມປີຕິ ເອວໍ ສິເລສປຣິຄ຺ຄເຫນ ມຸຂມ຺ພຸຊານໍ ອຸປມາໂຍຄໂຕ ສາ ຍຖາວຸຕ຺ຕາ ສິເລໂສປມາ ມຕາ.

໑໙໐. ‘‘ສຸຄນ຺ຘິ’’ຈ຺ຈາທິ. ຕວ ມຸຂໍ ອມ຺ໂຠຊມິວ ສິສິຣໍສຸວິໂຣຘິ ຈນ຺ທສ຺ສ ວິຣຸທ຺ຘໍ ໂຫຕິ ຕຸລ຺ຍຕ຺ຕາ. ປທຸມໍ ປນ ຈນ຺ໂທທເຍນ ອຕ຺ຕໂນ ສງ຺ໂກຈນຕ຺ຕາ ຕສ຺ສ ວິຣຸທ຺ຘໍ ໂຫຕິ. ໂສຠສມ຺ພນ຺ຘິ ຈ ອນຎ຺ຎສາຘາຣຓມຸຂຄຕກນ຺ຕິສມ຺ພນ຺ຘຍຸຕ຺ຕຎ຺ຈ ໂຫຕິ. ປທຸມໍ ປນ ປທຸມຄຕກນ຺ຕິສມ຺ພນ຺ຘິນາ ຍຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ສຸຄນ຺ຘິ ຈ ຈຕຸຊ຺ຊາຕິສຸຄນ຺ຘວຫນໂຕ […ວມນໂຕ (ກ.)] ສຸຄນ຺ຘິ ຈ ໂຫຕິ. ອມ຺ພຸຊໍ ປນ ປທຸມສຸຄນ຺ເຘເນວ ຍຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອິຕິ ອີທິສີ ອຸປມາ ສິເລໂສປມາ ເອກປທາຕິຫິຕອຸຠຍຕ຺ຖລກ຺ຂເຓນ ສິເລສວເສນ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ສິເລໂສປມາ ນາມ ໂຫຕິ. ສິສິຣາ ສີຕລາ ອໍສຸ ກນ຺ຕິ ອສ຺ເສຕິ ຈ, ຕສ຺ສ ວິຣຸຊ຺ຌຕິ ສີເລເນຕິ ຈ, ປຈ຺ຈຍສາມຕ຺ຖິຍວເສນ ທ຺ວິນ຺ນໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ອຕ຺ຖານໍ ລພ຺ຠນໂຕ ສິລິສ຺ສຕິ ອປໂຣປິ ອຕ຺ໂຖ ເອຕ຺ຖ ອລງ຺ກາເຣຕິ ຈ, ສິເລສວເສນ ວຸຕ຺ຕາ ອຸປມາຕິ ຈ ວິຄ຺ຄໂຫ. ເອຕ຺ຖ ສຸຄນ຺ໂຘ ຈ ໂສຕສມ຺ພນ຺ໂຘ ຈ ສິສິຣໍສຸວິໂຣຘິຕ຺ຕຎ຺ເຈຕິ ອິເມ ອຸປມາໂນປເມຍ຺ຍານມມ຺ພຸຊມຸຂານໍ ຕຸລ຺ຍຘມ຺ໂມ, ເຕສຸ ອມ຺ພຸຊຄຕຕຸລ຺ຍຘມ຺ມສມ຺ພນ຺ໂຘ ສຘມ຺ມຕ຺ຕາ ອຸປມາ ນາມ ໂຫຕິ, ສາ ອມ຺ພຸຊສມ຺ພນ຺ຘິນາ ອິວສທ຺ເທນ ໂຊຕິຕາ, ມຸຂຄຕຕຸລ຺ຍຘມ຺ໂມ ປນ ອສ຺ສຕ຺ຖິຕສ຺ສີລຕ຺ເຖ ກຕປຈ຺ຈເຍ ສຕິປິ ສາມຕ຺ຖິຍາເຍວ ຄມ຺ຍເຕ.

໑໙໑. ສຣູປສທ຺ທວາຈ຺ຈຕ຺ຕາ, ສາ ສນ຺ຕາໂນປມາ ຍຖາ;

ພາລາ’ວຸ’ຍ຺ຍານມາລາ’ຍໍ, ສາລການນໂສຠິນີ.

໑໙໑. ‘‘ສຣູປ’’ອິຈ຺ຈາທິ. ອຍມຸຍ຺ຍານມາລາ ພາລາວ ອິຕ຺ຖີ ວິຍ. ກຖໍ? ສາລການນໂສຠິນີ ພາລາ ຕາວ ສຫາລເກນ ເກສສນ຺ນິເວສວິເສເສນ ວຕ຺ຕເຕ ສາລກມານນໍ ເຕນ ໂສຠເຕ. ສາລການນໂສຠິນີ ອຸຍ຺ຍານມາລາປິ ສາລານໍ ຣຸກ຺ຂວິເສສານໍ ການເນນ ຄຫເນນ ໂສຠເຕ, ເອວຣູປາ ສາ ຕາທິສີ ສນ຺ຕາໂນປມາ ອາຂ຺ຍາຍເຕ, ກສ຺ມາ? ສິເລໂສປມຕ຺ຕສຠາເວປິ ສຣູເປນ ສທິເສນ ສທ຺ເທນ ‘‘ສາລການນໂສຠິນີ’’ຕ຺ເວວໍວິເຘນ ສທ຺ທສນ຺ຕາເນນ ວິເສສຠູເຕນ ວາຈ຺ຈຕ຺ຕາ ປກາສິຍຕ຺ຕາ ຕສ຺ສາອິຕິ ຄມ຺ຍເຕ. ຍເຖຕິ ນິທສ຺ສເນ.

໑໙໑. ‘‘ສຣູເປ’’ຈ຺ຈາທິ. ສຣູປສທ຺ທວາຈ຺ຈຕ຺ຕາ ຕຸລ຺ຍສຸຕິຍາ ອຈ຺ຉິນ຺ນສມ຺ພນ຺ຘວຈນມາລາຍ ວຸຈ຺ຈມານຕ຺ຕາ ສາ ອຸປມາ ສນ຺ຕາໂນປມາ ນາມ ໂຫຕິ, ສິເລສຕ຺ເຕ ສຕິປິ ກຕສມາເສຫິ ປທສນ຺ຕາເນຫິ ວຸຈ຺ຈມານຕ຺ຕາ ສນ຺ຕາໂນປມາ ນາມ ໂຫຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ‘‘ຍເຖ’’ຕິ ອຸທາຫຣຕິ. ອຍໍ ອຸຍ຺ຍານມາລາ ເອສາ ອຸຍ຺ຍານປນ຺ຕິ ສາລການນໂສຠິນີ ອລກສງ຺ຂາຕເກສສນ຺ນິເວສສຫິເຕນ ມຸເຂນ ໂສຠມານາ ພາລາວ ອງ຺ຄນາ ອິວ ສາລການນໂສຠິນີ ສາລວເນຫິ ໂສຠມານາ ໂຫຕິ. ອຸປມາໂນປເມຍ຺ຍານໍ ສມານໍ ຣູປໍ ເຍສນ຺ຕິ ຈ, ສຣູປາ ຈ ເຕ ສທ຺ທາ ເຈຕິ ຈ, ເຕຫິ ວາຈ຺ຈາ ອຸປມາຕິ ຈ, ຕສ຺ສາ ຠາໂວຕິ ຈ, ສນ຺ຕາເນນ ຍຸຕ຺ຕາ ອຸປມາຕິ ຈ, ອຸຍ຺ຍານານໍ ມາລາຕິ ຈ, ສຫ ອລເກນ ວຕ຺ຕມານນ຺ຕິ ຈ, ຕຎ຺ຈ ຕໍ ອານນຎ຺ຈາຕິ ຈ, ເຕນ ໂສຠຕິ ສີເລນາຕິ ຈ, ສາລານໍ ການນນ຺ຕິ ຈ, ເຕນ ໂສຠຕິ ສີເລນາຕິ ຈ ວາກ຺ຍໍ.

໑໙໒. ຂຍີ ຈນ຺ໂທ ພຫຸຣຊໍ, ປທຸມໍ ເຕຫິ ເຕ ມຸຂໍ;

ສມານມ຺ປິ ສມຸກ຺ກໍສີ-ຕ຺ຍ’ຍໍ ນິນ຺ໂທປມາ ມຕາ.

໑໙໒. ‘‘ຂຍີ’’ອິຈ຺ຈາທິ. ຈນ຺ໂທ ຂຍີ ຂໂຍ ອຈ຺ຈໂຍ ຍສ຺ເສຕິ, ປທຸມໍ ພຫຸຣຊໍ ພຫູນິ ຣຊານິ ປຣາຄາວຍວາ ຍສ຺ມິນ຺ຕິ, ເຕຫິ ເອວໍຠູເຕຫິ ຈນ຺ທປທຸເມຫິ ກນ຺ຕິອາທິນາ ສມານມ຺ປິ ສທິສມ຺ປິ ສນ຺ຕໍ ຕວ ມຸຂໍ ສມຸກ຺ກໍສິ ປຣມຸກ຺ກໍສວນ຺ຕໍ, ຂຍສທ຺ທສ຺ສ ຈ ຣຊສ຺ສ ຈ ໂທເສປິ ວຕ຺ຕນໂຕ, ສທ຺ທຈ຺ຉເລນ ຂຍສ຺ສ ໂທສຣູປສ຺ສ ພຫຸຣຊຕ຺ຕສ຺ສ ຈ ຕຕ຺ຖາຠາວໂຕຕິ. ອິຕິ ເອວຣູປາ ອຍໍ ນິນ຺ໂທປມາ ມຕາ ນິນ຺ທິເຕນ ຈນ຺ທາທິນາ ຂຍສ຺ໂສປມິຕຕ຺ຕາ.

໑໙໒. ‘‘ຂຍິ’’ຈ຺ຈາທິ. ຈນ຺ໂທ ຂຍີ ປາຏິປທໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ທິເນ ທິເນ ເອກເມກາຍ ກລາຍ ສູຣິຍສ຺ສ ອາສນ຺ນເຫຕຸ ຂີຍນສຠາວຍຸຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ປທຸມໍ ພຫຸຣຊໍ ພຫຸເຣຓຸສມນ຺ນາຄຕໍ ໂຫຕິ, ເຕຫິ ຈນ຺ທປທຸເມຫິ ສມານມ຺ປິ ກນ຺ຕິສຸຄນ຺ຘາທີຫິ ສທິສມ຺ປິ ເຕ ມຸຂໍ ຕວານນໍ ສມຸກ຺ກໍສິ ຂຍຣຊສທ຺ເທຫິ ໂທສສ຺ສາປິ ວາຈ຺ຈຕ຺ຕາ ສທ຺ທຈ຺ຉເລຫິ ຄມ຺ຍມານສ຺ສ ຕາທິສສ຺ສ ໂທສສ຺ສ ມຸເຂ ອວິຊ຺ຊມານຕ຺ຕາ ອຘິກຸກ຺ກໍສຄຸຓວນ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ອິຕິ ອີທິສີ ອຍໍ ອຸປມາ ນິນ຺ໂທປມາ ນິນ຺ທິຕານໍ ຈນ຺ທປທຸມານໍ ມຸຂສ຺ສ ອຸປມິຕາຕິ ນິນ຺ໂທປມາ ນາມ ໂຫຕິ, ມຸຂວິເສສເນນ ອິວສທ຺ທປຣິຍາເຍນ ສມານສທ຺ເທນ ມຸຂຄຕສຘມ຺ໂມ ໂຊຕິໂຕ ໂຫຕິ, ອຸປມາສງ຺ຂຕຈນ຺ທປທຸມຄຕສຘມ຺ໂມປິ ທ຺ວີສຸ ຕຸລ຺ຍຘມ຺ໂມປິ ສາມຕ຺ຖິຍາ ຄມ຺ຍເຕ, ອປິສທ຺ໂທ ເຈຕ຺ຖ ວຕ຺ຕພ຺ພນ຺ຕຣສມຸຈ຺ຈເຍ, ສມຸກ຺ກໍໂສຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພນ຺ຕໂຣ.

໑໙໓. ອສມຕ຺ໂຖ ມຸເຂນິ’ນ຺ທຸ, ຊິນ ເຕ ປຏິຄຊ຺ຊິຕຸໍ;

ຊໂຬ ກລງ຺ກີ’ຕິ ອຍໍ, ປຏິເສໂຘປມາ ສິຍາ.

໑໙໓. ‘‘ອສມຕ຺ໂຖ’’ອິຈ຺ຈາທິ. ຊິນ ເຕ ມຸເຂນ ຊໂຬ ສີໂຕ ອກຸສໂລ ຈ ກລງ຺ໂກ ມິຄລຎ຺ຉນລກ຺ຂໂຓ ໂທໂສ ອສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ກລງ຺ກີ. ສທ຺ທຈ຺ຉເລນ ໂທສກຖນໍ. ຕາທິໂສ ອິນ຺ທຸ ຈນ຺ໂທ ປຏິຄຊ຺ຊິຕຸໍ ວິວທິຕຸໍ ອສມຕ຺ໂຖ, ມຸຂນ຺ຕຸ ວິສທໍ ອລງ຺ກຕຎ຺ເຈຕິ ກຖມເນນາຍໍ ສທິໂສຕິ ນິເສຘທ຺ວາເຣນ ສຘມ຺ມຕາວ ຄມ຺ມເຕ, ອຍໍ ປຏິເສໂຘປມາ ສິຍາ.

໑໙໓. ‘‘ອສມຕ຺ໂຖ’’ຈ຺ຈາທິ. ເຫ ຊິນ ເຕ ຕຸຍ຺ຫໍ ມຸເຂນ ປຏິຄຊ຺ຊິຕຸໍ ວິວທິຕຸໍ ຊໂຬ ສີຕໂລ ອວິສໂທ ກລງ຺ກີ ສສລກ຺ຂໂຓ ວາ ສໂທໂສ ວາ ອິນ຺ທຸ ຈນ຺ໂທ ອສມຕ຺ໂຖ ໂຫຕີຕິ, ອຍໍ ເອທິສີ ອຸປມາ ປຏິເສໂຘປມາ ນາມ. ກລງ຺ໂກ ອສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ວາກ຺ຍໍ. ເອຕ຺ຖ ວິສເທນ ກລງ຺ກຣຫິເຕນ ມຸເຂນ ສີຕໂລ ອວິສໂທ ສໂທໂສ ຈນ຺ໂທ ສມາໂນ ຠວິຕຸມສມຕ຺ໂຖຕິ ເອວໍ ປຏິເສຘທ຺ວເຍນ ອິນ຺ທມຸຂສງ຺ຂາຕານໍ ອຸປມາໂນປເມຍ຺ຍານໍ ຕຸລ຺ຍຘມ຺ມສມ຺ພນ຺ຘສ຺ສ ປກາສິຕຕ຺ຕາ ສຕິປິ ນິນ຺ໂທປມາຠາເວ ປຏິເສໂຘປມາ ນາມ ໂຫຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ‘‘ປຏິຄຊ຺ຊິຕຸ’’ນ຺ຕິ ອິທໍ ຈນ຺ທສ຺ສ ວິເສສນຕ຺ຕາ ຈນ຺ທຄຕສຘມ຺ມໍ ໂຊເຕຕິ.

໑໙໔. ກຈ຺ຉໍ ຈນ຺ທາຣວິນ຺ທານໍ, ອຕິກ຺ກມ຺ມ ມຸຂໍ ຕວ;

ອຕ຺ຕນາວ ສມໍ ຊາຕ-ມິຕ຺ຍ’ສາຘາຣໂຓປມາ.

໑໙໔. ‘‘ກຈ຺ຉ’’ມິຈ຺ຈາທິ. ຈນ຺ທສ຺ສ ອຣວິນ຺ທສ຺ສ ຈ ກຈ຺ຉໍ ປທວິໍ ອຕິກ຺ກມ຺ມ ອວຕ຺ຖຣິຍ ເຕສ’ມວກໍສໂຕ [ອວຕ຺ຖຸຍເຕສມຓໍສໂຕ (ກ.)], ຕວ ມຸຂໍ ອຕ຺ຕໂນ ສຣູເປເນວ ສມໍ ຊາຕມິຕິ ເອວຣູປາ ອສາຘາຣຓຕາຠິຘາເນນ ສທິສຕ຺ຕປຕີຕິຍາ ອສາຘາຣໂຓປເມຕິ ນິຄທ຺ຍເຕ.

໑໙໔. ‘‘ກຈ຺ຉ’’ມິຈ຺ຈາທິ. ເຫ ມຸນິ ຕວ ມຸຂໍ ຈນ຺ທາຣວິນ຺ທານໍ ໂລກປູຊິຕານໍ ສສິອມ຺ພຸຊານໍ ກຈ຺ຉໍ ປທວິໍ ອວຕ຺ຖໍ ວາ ອຕິກ຺ກມ຺ມ ອຕ຺ຕໂນ ອຕຸລ຺ຍຕ຺ເຕນ ອຕ຺ຕນາ ເອວ ສມານຕ຺ຕວຕ຺ຖຸໂນ ອຠາວາ ສມໍ ຊາຕໍ, ອິຕິ ອີທິສາ ອຸປມາ ອສາຘາຣໂຓປມາ ອຕຸລ຺ຍຘມ຺ມຠາວສ຺ສ ປກາສນໂຕ ອສາຘາຣໂຓປມາ ນາມ ໂຫຕິ. ອິຫ ອຸປມາຠູຕານໍ ຈນ຺ທາຣວິນ຺ທານໍ ມຸຂສ຺ສ ຫີນຠາວປຏິປາທນທ຺ວາເຣນ ຈນ຺ທາຣວິນ຺ເທຫິ ມຸຂໍ ຕຸລ຺ຍນ຺ຕິ ປຎ຺ຎາປນໂຕ ຈນ຺ທາຣວິນ຺ທາ ອສາຘາຣໂຓປມາ ນາມ ໂຫຕິ. ສມສທ຺ໂທ ມຸຂຄຕສ຺ສ ສາຘາຣຓຘມ຺ມໍ ໂຊເຕຕິ. ເສສໍ ສຸວິຎ຺ເຎຍ຺ຍໍ.

໑໙໕. ສພ຺ພມ຺ໂຠຊປ຺ປຠາສາໂຣ, ຣາສິຠູໂຕວ ກຕ຺ຖຈິ;

ຕວາ’ນນໍ ວິຠາຕີຕິ, ໂຫຕາ’ຠູໂຕປມາ ອຍໍ.

໑໙໕. ‘‘ສພ຺ພ’’ອິຈ຺ຈາທິ. ກຕ຺ຖຈິ ເອກຏ຺ຐາເນ ຣາສິຠູໂຕ ສພ຺ເພສມມ຺ໂຠຊານໍ ປຠາສາໂຣວ ຕວານນໍ ວິຠາຕີຕິ ເອວໍຠູຕາ ອຍໍ ອຠູໂຕປມາ ໂຫຕິ.

໑໙໕. ‘‘ສພ຺ພ’’ມິຈ຺ຈາທິ. ກຕ຺ຖຈິ ຐາເນ ຣາສິຠູໂຕ ສພ຺ພມ຺ໂຠຊປ຺ປຠາສາໂຣວ ສກລປທຸມານໍ ອຸຕ຺ຕມກນ຺ຕິປຸຎ຺ໂຊ ວິຍ ຕວານນໍ ວິຠາຕິ ວິເສເສນ ປຠາຕິ, ອິຕິ ອີທິສີ ອຸປມາ ອຠູໂຕປມາ ອວິຊ຺ຊມານວຕ຺ຖຸໂນ ອຸປມິຕຕ຺ຕາ ອຠູໂຕປມາ ນາມ ໂຫຕິ. ອຣາສິ ຣາສິຠູໂຕຕິ ວິຄ຺ຄໂຫ. ເອຕ຺ຖ ໂຍຊນາວິຠູໂຕ ຕາທິສປຠາສາຣາຠາວໂຕ ອວິຊ຺ຊມານຕ຺ເຖນ ປຣິກປ຺ປິໂຕ.

໑໙໖. ປຕີຍເຕ’ຕ຺ຖຄມ຺ມາ ຕຸ, ສທ຺ທສາມຕ຺ຖິຍາ ກ຺ວຈິ;

ສມາສປ຺ປຈ຺ຈເຍວາທິ-ສທ຺ທໂຍຄໍ ວິນາ ອປິ.

໑໙໖. ອຕ຺ຖຄມ຺ໂມປມໍ ທສ຺ເສຕິ ‘‘ປຕີຍເຕ’’ອິຈ຺ຈາທິ. ອຕ຺ຖຄມ຺ມາ ຕຸ’ປມາ ກ຺ວຈິ ກິສ຺ມິຎ຺ຈິ ຐາເນ ສມາສາທິສທ຺ທານໍ ໂຍຄໍ ວິນາ ອປິ ສທ຺ທານໍ ປໂຍຄວິເສສາທິຄາຬ຺ເຫນ ອຎ຺ຎຖານຸປປຕ຺ຕິລກ຺ຂເຓນ ສາມຕ຺ຖິເຍນ ປຕີຍເຕ.

໑໙໖. ຕິວິຘໍ ສທ຺ທຄມ຺ໂມປມໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ອຕ຺ຖຄມ຺ໂມປມໍ ທສ຺ເສຕິ ‘‘ປຕີຍເຕ’’ຕ຺ຍາທິນາ. ອຕ຺ຖຄມ຺ມາ ຕຸ ອຕ຺ຖຄມ຺ໂມປມາ ປນ ກ຺ວຈິ ຐາເນ ສມາສປຈ຺ຈເຍວາທິສທ຺ທໂຍຄໍ ວິນາປິ ເຕສໍ ສທ຺ທານໍ ສມ຺ພນ຺ຘໍ ຫິຕ຺ວາປິ ສທ຺ທສາມຕ຺ຖິຍາ ສມ຺ພນ຺ເຘ ປຍຸຕ຺ຕາວເສສສທ຺ທານໍ ອຕ຺ຖສຕ຺ຕິຍາ ປຕີຍເຕ. ສທ຺ທານໍ ສາມຕ຺ຖິຍນ຺ຕິ ວິຄ຺ຄໂຫ.

໑໙໗. ຠິງ຺ຄາເນ’ມານິ ຈກ຺ຂູນິ, ນາ’ມ຺ພຸຊໍ ມຸຂ’ເມວິ’ທໍ;

ສຸພ຺ຍຕ຺ຕສທິສຕ຺ເຕນ, ສາ ສຣູໂປປມາ ມຕາ.

໑໙໗. ອຸທາຫຣຕິ ‘‘ຠິງ຺ເຄ’’ຈ຺ຈາທິນາ. ນ ຠິງ຺ຄາ ເອເຕ, ກິຎ຺ຈຣຫິ ຈກ຺ຂູນິມານິ, ນມ຺ພຸຊເມຕໍ, ກິນ຺ຕຸ ມຸຂເມວິທນ຺ຕິ ເອວຣູປາ ສາ ສຣູໂປປມາ ມຕາ ຠິງ຺ຄາທີນມວິປຣີຕສຣູປສ຺ສ ທີປນໂຕ. ເຕນາຫ ‘‘ສຸພ຺ຍຕ຺ເຕ’’ຕ຺ຍາທິ. ສຸພ຺ຍຕ຺ເຕນ ຠິງ຺ຄຈກ຺ຂູນໍ ອມ຺ພຸຊມຸຂານຎ຺ຈ ປຣິຜຸເຏນ ສທິສຕ຺ເຕນ ຈຎ຺ຈລຕ຺ຕກນ຺ຕ຺ຍາທິລກ຺ຂເຓນ ເຕເນວາເຠທສງ຺ກາປຸພ຺ພເມວ ວິເວຈິຕໍ ອຎ຺ຎຕ຺ຣ ຈກ຺ຂາທີສຸ ຍໍ ຠິງ຺ຄາທິຎ຺ຎາຓມຸປ຺ປນ຺ນໍ, ຕສ຺ສ ປຈ຺ຈກ຺ຂານໂຕ ອຸປມາໂຊຕການມິວາທີນມຠາເວປິ ຠິງ຺ຄໂລຈນາທີນໍ ສທິສຕ຺ຕໍ ປຕີຍເຕ ສາມຕ຺ຖິຍໂຕ. ເອວມຸປຣິປິ ຍຖາໂຍຄໍ.

໑໙໗. ອິທານິ ອຸທາຫຣຓມາຫຣຕິ ‘‘ຠິງ຺ຄານິ’’ຈ຺ຈາທິນາ. ອິມານິ ຠິງ຺ຄານິ ຠມຣາ ນ ຠວນ຺ຕິ, ກິຎ຺ຈຣຫິ ຈກ຺ຂູນິ. ອມ຺ພຸຊໍ ນ ອິທໍ ປທຸມໍ ນ ໂຫຕິ, ກິນ຺ຕຸ ມຸຂເມວາຕິ. ອີທິສີ ສາ ອຸປມາ ສຸພ຺ຍຕ຺ຕສທິສຕ຺ເຕນ ສຸປາກເຏນ ຠິງ຺ຄໂລຈນານໍ ອມ຺ພຸຊມຸຂານຎ຺ຈ ຕຸລ຺ຍຠາເວນ ສຣູໂປປມາ ນາມ ໂຫຕິ. ເອຕ຺ຖ ສມາສປຈ຺ຈຍອິວາທິສທ຺ທປໂຍຄາຠາເວປິ ‘‘ຠິງ຺ຄາເນມານິ ຈກ຺ຂູນິ’’ຈ຺ຈາທິນາ ຈກ຺ຂຸມຸເຂສຸ ຠິງ຺ຄອມ຺ພຸຊນ຺ຕິ ວິປຣີຕປວຕ຺ຕພຸທ຺ຘິໍ ປຏິເສເຘຕ຺ວາ ຈກ຺ຂຸມຸຂວິຘານໂຕ ຈຎ຺ຈລຕ຺ຕກນ຺ຕິມຕ຺ຕາທີສຸ ສຸພ຺ຍຕ຺ຕໍ ຕຸລ຺ຍຕ຺ຕໍ ວິນາ ຈກ຺ຂຸມຸເຂສຸ ຠິງ຺ຄມ຺ພຸຊພຸທ຺ຘິໍ ກີທິສມຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ອຎ຺ຎຖານຸປປຕ຺ຕິລກ຺ຂຓສາມຕ຺ຖິຍາ ອຸປມານຠູຕານໍ ຠິງ຺ຄມ຺ພຸຊານໍ ອຸປເມຍ຺ຍຠູຕານໍ ຈກ຺ຂຸມຸຂານຎ຺ຈ ສທິສຕ຺ຕໍ ຎາຍຕິ. ສຸຏ຺ຐຸ ພ຺ຍຕ຺ຕໍ ປາກຏນ຺ຕິ ຈ, ຕຎ຺ຈ ຕໍ ສທິສຕ຺ຕຎ຺ຈາຕິ ຈ, ສມານໍ ຣູປໍ ສຠາໂວ ຍສ຺ສາ ອຸປມາຍາຕິ ຈ, ສາ ຈ ສາ ອຸປມາ ຈາຕິ ຈ ວາກ຺ຍໍ.

໑໙໘. ມເຍວ ມຸຂໂສຠາ’ສ຺ເສ-ຕ຺ຍລ’ມິນ຺ທຸ ວິກຕ຺ຖນາ;

ຍໂຕ’ມ຺ພຸເຊປິສາ’ຕ຺ຖີຕິ, ປຣິກປ຺ໂປປມາ ອຍໍ.

໑໙໘. ‘‘ມເຍວິ’’ຈ຺ຈາທິ. ອິນ຺ທຸ ຈນ຺ທ, ອສ຺ສ ມຸນິໂນ ມຸຂໂສຠາ ວທນຊຸຕິ ມເຍວ, ນາຎ຺ຎຕ຺ຣາຕິ ເອວຣູປາ ວິກຕ຺ຖນາ ອຕ຺ຖປສໍສເນນ ອລມິຕິ ປຏິເສໂຘ. ກິມິຕິ? ຍໂຕ ຍສ຺ມາ ກາຣຓາ ສາ ມຸຂໂສຠາ ອມ຺ພຸເຊປິ ນ ເກວລມິນ຺ທຸມ຺ຫິ ອຕ຺ຖິ, ໂນ ນຕ຺ຖີຕິ ອສໂຕປິ ຕຖາ ວິກຕ຺ຖນສ຺ສ ປຣິກປ຺ປນໂຕ ວທນມິນ຺ທຸໂນປມີຍຕີຕິ ເອວຣູປາ ອຍໍ ປຣິກປ຺ໂປປມາ.

໑໙໘. ‘‘ມເຍ’’ຈ຺ຈາທິ. ເຫ ອິນ຺ທຸ ອສ຺ສ ອິມສ຺ສ ໂລກສາມິໂນ ມຸຂໂສຠາ ວທນກນ຺ຕິ ເອກເກ ມຍິ ເອວ, ອີທິສີ ວິກຕ຺ຖນາ ອຕ຺ຕສິລາເຆນ ອລໍ ນິປ຺ປໂຍຊນໍ. ກສ຺ມາຕິ ເຈ? ຍໂຕ ສາ ມຸຂໂສຠາ ອມ຺ພຸເຊປິ ອຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາຕິ. ອິຕິ ອີທິສາ ອຍໍ ອຸປມາ ປຣິກປ຺ໂປປມາ ນາມ ໂຫຕິ. ຍໂຕຕິ ອນິຍມນິທ຺ທິຏ຺ຐກາຣຓໍ ປນ ອມ຺ພຸເຊປິ ສາ ອຕ຺ຖີຕິ ທສ຺ສິຍມານໍ ປທຸເມປິ ຕສ຺ສ ອຕ຺ຖິຕ຺ຕເມວ. ປຣິກປ຺ປນາຍ ວຸຕ຺ຕາ ອຸປມາຕິ ວິຄ຺ຄໂຫ. ອິຘ ຈນ຺ທສ຺ສ ອວິຊ຺ຊມານວິກຕ຺ຖນສ຺ສ ວິຊ຺ຊມານຕ຺ເຕນ ປຣິກປ຺ປນໂຕ ສຘມ຺ມໂຊຕກສທ຺ທນ຺ຕເຣ ອສຕິປິ ອຸປມານຠູຕອິນ຺ທຸໂນ ຈ ອຸປເມຍ຺ຍຠູຕມຸຂສ຺ສ ຈ ສທິສຕ຺ຕໍ ອິເມສໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ສທິສຕ຺ຕໍ ວິນາ ວຕ຺ຕຸໂນ ຕາທິສກປ຺ປນາ ກຖໍ ໂຫຕີຕິ ອິມາຍ ອຕ຺ຖສຕ຺ຕິຍາ ຄມ຺ຍເຕ.

໑໙໙. ກິໍ ວາ’ມ຺ພຸຊ’ນ຺ໂຕຠນ຺ຕາລິ,

ກິໍ ໂລລນຍນໍ ມຸຂໍ;

ມມ ໂທລາຍເຕ ຈິຕ຺ຕ-

ມິຈ຺ຈ’ຍໍ ສໍສໂຍປມາ.

໑໙໙. ‘‘ກິໍ ວາ’’ອິຈ຺ຈາທິ. ອນ຺ໂຕ ຠນ຺ຕາ ອລີ ຠມຣາ ຍສ຺ມິໍ, ຕມີທິສມມ຺ພຸຊໍ ກິໍ ວາ. ໂລລານິ ຈປລານິ ນຍນານິ ຍສ຺ມິໍ, ຕາທິສໍ ວາ. ຊິນ ຕເວທໍ ມຸຂໍ ກິນ຺ຕິ ມມ ຈິຕ຺ຕໍ ໂທລາຍເຕ ໂທເລວາຈຣຕິ. ເອວໍ ປກ຺ຂທ຺ວຍປຣິຄ຺ຄເຫນ ສໍສຍຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອິຈ຺ຈຍມີທິສີ ສໍສຍເວເສນ ອມ຺ພຸຊມຸຂານໂມປມາວຄມາ ສໍສໂຍປມາ.

໑໙໙. ‘‘ກິໍ ວາ’ມ຺ພຸເຊ’’ຈ຺ຈາທິ. ອນ຺ໂຕຠນ຺ຕາລິ ອພ຺ຠນ຺ຕເຣ ຠມມານຠມຣວນ຺ຕໍ ອມ຺ພຸຊໍ ກິໍ ວາ, ຕຸຍ຺ຫໍ ໂລລນຍນໍ ຈຎ຺ຈລເນຕ຺ຕໍ ມຸຂໍ ກິໍ ວາຕິ ມມ ຈິຕ຺ຕໍ ໂທລາຍເຕ ອຸຠຍສມ຺ຠມຊນນໂຕ ໂທລາ ວິຍ ໂຫຕິ. ອິຕິ ອຍໍ ເອວຣູປາ ອຸປມາ ສໍສໂຍປມາ ທ຺ວິນ຺ນໍ ສທິສຕ຺ຕສ຺ສ ສໍສເຍນ ປກາສິຕຕ຺ຕາ ສໍສໂຍປມາ ນາມ ໂຫຕິ. ອນ຺ໂຕ ຠນ຺ຕາ ອລີ ຍສ຺ມິນ຺ຕິ ຈ, ໂລລານິ ນຍນານິ ຍສ຺ມິນ຺ຕິ ຈ, ໂທລາ ວິຍ ອາຈຣຕີຕິ ຈ, ສໍສເຍນ ວຸຕ຺ຕາ ອຸປມາຕິ ຈ ວິຄ຺ຄໂຫ. ອິຫາປິ ສຘມ຺ມປກາສເກ ສທ຺ທນ຺ຕເຣ ອສຕິປິ ຍຖາວຸຕ຺ຕວິເສສນທ຺ວເຍນ ວິສິຏ຺ຐານໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ອມ຺ພຸຊມຸຂານໍ ສໍສຍນິມິຕ຺ເຕ ຕຸລ຺ຍຕ຺ເຕ ອສຕິ ກຖໍ ສໍສໂຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ອິມິນາ ສາມຕ຺ຖິເຍເນວ ຕຸລ຺ຍຘມ຺ມສມ຺ພນ຺ໂຘ ຄມ຺ຍເຕ.

໒໐໐. ກິຎ຺ຈິ ວຕ຺ຖຸໍ ປທສ຺ເສຕ຺ວາ,

ສຘມ຺ມສ຺ສາ’ຠິຘານໂຕ;

ສາມ຺ຍປ຺ປຕີຕິສພ຺ຠາວາ,

ປຕິວຕ຺ຖູປມາ ຍຖາ.