໕. ຠາວາວໂພຘປຣິຈ຺ເຉທ

໓໓໘. ປຏິຠານວຕາ ໂລກ-ໂວຫາຣ’ມນຸສາຣິນາ;

ຕໂຕ’ຈິຕ຺ຍສມຸລ຺ລາສ-ເວທິນາ ກວິນາ ປຣໍ.

໓໓໘. ຕເທວ ຍຖາປຏິຎ຺ຎາຕມລງ຺ກາຣວິຠາຄໍ ໂພເຘຕ຺ວາ ສມ຺ປຕິ ຣສວນ຺ຕາລງ຺ກາຣປ຺ປສງ຺ເຄນາຘິຄຕໍ ຣສໍ ສກລ ສໍສາຣທຸກ຺ຂນິສ຺ສ ຣເຓກນິມິຕ຺ຕວິມຸຕ຺ຕິຣເສກຣສວິສຸທ຺ຘສທ຺ຘມ຺ມາຄມວິຄ຺ຄາຫສປ຺ປີຓໂນຓຕມຕີນໍ ປຣມສທ຺ຘາລູນມນຘິຄຕຕ຺ເຕປິ ລກ຺ຂຓມຕ຺ເຕນ ໂລກໂວຫາຣໂກສລ຺ລມຕ຺ຕປຣິຄ຺ຄຫາຍ ກິຎ຺ຈິມຕ຺ຕມຸປທິສິຕຸໍ ນ ສາກລ຺ເລນ ‘‘ປຏິຠານວຕາ’’ຕິອາທິມາຫ. ປຏິຠານໍ ຕໍຕໍຐານານຸຣູປປ຺ປວຕ຺ຕາ ປຎ຺ຎາ. ສາ ຫິ ສຣສຣຈນາຍຈ຺ຈນ຺ໂຕປກາຣິກາ, ຕໂຕວ ກພ຺ພໍ ‘‘ປຏິຠານ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ປຏິຠານວຕາ’’ຕິ. ກວິນາ ໂລກໂວຫາຣານຸຄນ຺ຕພ຺ໂພ. ໂຍ ຫິ ສກລໍ ໂລກໂວຫາຣໍ ນານຸສຣຕິ, ໂສ ກວິເຍວ ນ ໂຫຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ໂລກໂວຫາຣມນຸສາຣິນາ’’ຕິ. ຍໂຕ ໂອຈິຕ຺ຍໍ ນາມ ກວີນໍ ປຣມໍ ຣຫສ຺ສໍ ໂລກໂວຫາເຣປິ ອຸຈິຕຎ຺ຎູເຍວ ປສໍສີຍເຕ, ສມຸຈິຕໂລກໂວຫາຣານຸສາເຣເນວ ຈ ວກ຺ຂມານານຸກ຺ກເມນ ວິຣຈິຕາ ຣຈນາ ສເຈຕນານໍ ຣສສ຺ສາທາຍ ສມ຺ປຊ຺ຊເຕ, ຕສ຺ມາ ໂອຈິຕ຺ເຍ ສມຸລ຺ລສຕ຺ຕໍ ທິຕ຺ຕໍ ຜຸຏເມວ ພນ຺ຘນໍ ກາຕຸໍ ວຏ຺ຏຕິ. ຕໂຕວຈ຺ຈນ຺ຕໂມຈິຕ຺ຍສມຸລ຺ລາສເວທິນາ ກວິນາ ຠວິຕພ຺ພໍ. ເຕນາຫ ‘‘ປຣໍ ໂອຈິຕ຺ຍສມຸລ຺ລາສເວທິນາ’’ຕິ. ສພ຺ພຎ຺ເຈຕໍ ‘‘ກວິນາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ວິເສສນໍ, ‘‘ກວິນາ’’ຕິ ເຈຕໍ ‘‘ນິພນ຺ຘາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ອວຸຕ຺ໂຕ ກຕ຺ຕາ.

໓໓໘. ເອວໍ ຍຖາປຏິຎ຺ຎາຕານມລງ຺ກາຣານໍ ທສ຺ສນາວສເຣ ຣສວນ຺ຕາລງ຺ກາຣປ຺ປສງ຺ເຄນາຘິຄຕນວວິຘສິງ຺ຄາຣາທິຣເສ ສກລສໍສາຣທຸກ຺ຂນິສ຺ສຣຓອສຫາຍກຣຓຠູຕວິມຸຕ຺ຕິຣເສນ ເອກຣສຠູເຕ ອຕິປຓີເຕ ສທ຺ຘມ຺ມາມຕຣເສເຍວ ລຸທ຺ຘານໍ ສທ຺ຘາພາຫຸລ຺ລສຸທ຺ຘສໍຍມານໍ ວິມຸເຂປິ ລກ຺ຂຓມຕ຺ຕປຣິຎ຺ຎາເຓນ ໂລກໂວຫາເຣສຸ ອສມ຺ໂມຫຕ຺ຖໍ ສງ຺ເຂເປນ ທສ຺ເສຕຸກາໂມ ອິທານິ ‘‘ປຏິຠານວຕາ’’ອິຈ຺ຈາທິມາຫ. ປຏິຠານວຕາ ສຣສຣຈນາຍ ອຈ຺ຈນ຺ໂຕປກາຣຏ຺ຐາໂນຈິຕປຎ຺ຎາວິເສສວຕາ ໂລກໂວຫາຣມນຸສາຣິນາ ສກລໂລເກ ໂວຫາຣານຸຣູປມນຸຄເຕນ ຕໂຕ ຍສ຺ມາ ໂອຈິຕ຺ຍໍ ນາມ ຫທຍໂຕ ອພຫິ ກາຕພ຺ພໍ, ຣຫສ຺ສມິວ ພນ຺ຘໂຕ ວິໂຍຊນີຍໍ ນ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ປຣມຕິສເຍນ ໂອຈິຕ຺ຍສມຸລ຺ລາສເວທິນາ ອຸຈິຕຠາເວນ ວຕ຺ຕຸມິຈ຺ຉິຕຕ຺ຖສ຺ສ ອຸທ຺ທີປນສ຺ເສວ ອນຸຣູປປ຺ປກາເຣນ ອິຏ຺ຐຕ຺ຖສ຺ສ ສມຸລ຺ລາສນໍ ທິຕ຺ຕິໍ ຊານນ຺ເຕນ ກວິນາ ພນ຺ຘກາຣເກນ ນິພນ຺ຘາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ປຏິຠາ ປຏິຠານນ຺ຕິ ປຎ຺ຎາເຍຕໍ ນາມໍ, ຕໂຕ ຊາຕກພ຺ພສ຺ສປິ ປຏິຠາຕິ ວຸຈ຺ຈມານຕ຺ຕາ ອຍໍ ປຎ຺ຎາວິເສໂສ ຣຈນາຍ ອຈ຺ຈນ຺ໂຕປກາໂຣຕິ ຎາຕພ຺ໂພ. ປຏິຠານມສ຺ສຕ຺ຖີຕິ ຈ, ໂລກສ຺ສ ໂວຫາໂຣຕິ ຈ, ຕໍ ອນຸຄຈ຺ຉຕິ ສີເລນາຕິ ຈ, ໂອຈິຕ຺ເຍນ ສມຸລ຺ລາໂສຕິ ຈ, ຕໍ ວິຊານາຕິ ສີເລນາຕິ ຈ ວິຄ຺ຄໂຫ.

໓໓໙. ຐາຍີສມ຺ພນ຺ຘິໂນ ຠາວ-ວິຠາວາ ສານຸຠາວກາ;

ສມ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ນິພນ຺ຘາ ເຕ, ຣສສ຺ສາທາຍ ສາຘຸນໍ.

໓໓໙. ‘‘ຐາຍິ’’ຈ຺ຈາທິ. ຐາຍິໂນ ວກ຺ຂມານຣຕ຺ຍາທໂຍ ເຕຫິ ສຫ ສມ຺ພນ຺ໂຘ ວິຠາວາທີຫິ ໂຍເຄ ຣຕ຺ຍາທີນມສ຺ສາທິຍຕ຺ຕມານີຍມານຕ຺ຕາ ເອເຕສມຕ຺ຖີຕິ ຐາຍີສມ຺ພນ຺ຘິໂນ. ສຫ ອນຸຠາເວຫິ ວກ຺ຂມານລກ຺ຂເຓຫີຕິ ສານຸຠາວກາ, ຠາໂວ ວິຠາໂວ ຈ, ວກ຺ຂມາໂນ ຠາເວນ ຠາວາຠາໂສປິ ອິມິນາວ ສງ຺ຄຫິໂຕ, ຣສສ຺ສາທາຍ ສມ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

໓໓໙. ‘‘ຐາຍິ’’ຈ຺ຈາທິ. ຐາຍີສມ຺ພນ຺ຘິໂນ ຐາຍີປເທນ, ເຕນ ວາຈ຺ຈຣຕິຫາສາທິອຕ຺ເຖນ ວາ ສມ຺ພນ຺ຘຸປຄຕາ ສານຸຠາວກາ ວກ຺ຂມານານຸຠາເວຫິ ສຫ ປວຕ຺ຕາ ຠາວວິຠາວາ ວກ຺ຂມານຠາວວິຠາວາ ນິພນ຺ຘາ ວຸຕ຺ຕຄຸໂຓເປຕກວິນາ ພນ຺ຘິຕາ ເອກຕ຺ຖ ອາຫຣິຕ຺ວາ ທສ຺ສິຕາ ສາຘຸນໍ ອິສ຺ສາທິໂທສຣຫິຕານໍ ສຊ຺ຊນານໍ ຣສສ຺ສາທາຍ ສິງ຺ຄາຣາທິວກ຺ຂມານຣສສ຺ສ ອສ຺ສາທນຕ຺ຖໍ ສມ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ ປວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ. ອິມາຍ ຄາຖາຍ ຐາຍີຠາໂວ ພ຺ຍຠິຈາຣີຠາໂວ ເກວລຠາໂວ ວິຠາໂວ ອນຸຠາໂວ ຣໂສ ເຈຕິ ອິເມ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐາ ຠວນ຺ຕິ, ກຖນ຺ຕິ ເຈ? ຠາວວິຠາວານໍ ‘‘ຐາຍີສມ຺ພນ຺ຘິໂນ’’ຕິ ວິເສສນໍ ຠວຕິ, ເຕນ ຠາວສ຺ສ ຐາຍີ ຈ ໂສ ຠາໂວ ເຈຕິ ຈ ຐາຍີປເທນ ສມ຺ພນ຺ຘຕ຺ຕາ ຐາຍີຠາໂວ ຈ, ປຸນ ພ຺ຍຠິຈາຣີຠາເວ ສຕິ ‘‘ຐາຍີຠາໂວ’’ຕິ ອິມສ຺ສ ສາຘກຕ຺ຕາ ອິມສ຺ເສວ ຐາຍີຠາວປທສ຺ສ ປໂຍຄສາມຕ຺ຖິເຍນ ຄມ຺ມມາໂນ ພ຺ຍຠິຈາຣີຠາໂວ ຈ, ປຸນ ຐາຍີປເທນ ສມາສມກຕ຺ວາ ວິສຸໍ ທສ຺ສິຕຠາວສທ຺ທສຸຕິຍາ ຐາຍີຠາວພ຺ຍຠິຈາຣີຠາເວຫິ ອຎ຺ໂຎ ຠາໂວ ຈ, ຕຖາ ເອວ ຐາຍີປເທນ ວາຈ຺ຈຣຕິຫາສາທິອຕ຺ຖສ຺ສ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິອຸທ຺ທີປນທ຺ວຍໍ ວິຠູຕໍ ກຕ຺ວາ ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ຐິຕຕ຺ຕາ ເຕຫິ ຣຕິຫາສາທີຫິ ອຕ຺ເຖຫິ ສມ຺ພນ຺ຘິໂນ ອາລມ຺ພຓອຸທ຺ທີປນສງ຺ຂຕວິວິຘວິຠາວາ ຈ, ເອວເມວ ສານຸຠາວກປເທນ ສມາໂຍເຄນ ທສ຺ສິຕານຸຠາໂວ ຈ, ‘‘ຣສສ຺ສາທາຍາ’’ຕິ ອິມິນາ ນິທ຺ທິຏ຺ຐຣໂສ ຈາຕິ ເອວມິເມ ຐາຍີຠາວາທໂຍ ອຸທ຺ທິຏ຺ຐາ ໂຫນ຺ຕິ. ຐາຍິນາ ສຫ ສມ຺ພນ຺ໂຘຕິ ຈ, ໂສ ເອເຕສມຕ຺ຖີຕິ ຈ, ຠາໂວ ຈ ວິຠາໂວ ເຈຕິ ຈ, ສຫ ອນຸຠາເວຫິ ວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ ຈ, ຣສສ຺ສ ອສ຺ສາໂທຕິ ຈ ວາກ຺ຍໍ.

ຠາວອຘິປ຺ປາຍ

໓໔໐. ຈິຕ຺ຕວຸຕ຺ຕິວິເສສາ ຕຸ, ຠາວຍນ຺ຕິ ຣເສ ຍໂຕ;

ຣຕ຺ຍາທໂຍ ຕໂຕ ຠາວ-ສທ຺ເທນ ປຣິກິຕ຺ຕິຕາ.

໓໔໐. ອິທານິ ຍຖາອຸທ຺ທິຏ຺ເຐສຸ ຐາຍາທີຫິ ຠາວວິຠາວານຸຠາວຣເສສຸ ປຐມໍ ຠາວໍ ວິຠາເວຕຸໍ ຠາວສທ຺ທມນ຺ວຕ຺ຖຍຕິ ‘‘ຈິຕ຺ຕ’’ອິຈ຺ຈາທິນາ. ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ວຸຕ຺ຕິໂຍ ຣມຓຫສນາທິອາກາເຣນ ປວຕ຺ຕິໂຍ, ຕາວ ວິເສສາ ວິສິຏ຺ຐສຠາວຕ຺ຖາຕິ ຈິຕ຺ຕວຸຕ຺ຕິວິເສສາ. ຣຕ຺ຍາທໂຍ ຐາຍີພ຺ຍຠິຈາຣີສາຕ຺ຕິກາ. ຕຸສທ຺ໂທ ວິເສເສ. ຍໂຕ ຣເສ ສິງ຺ຄາຣາທໂຍ ຠາວຍນ຺ຕິ ນິປ຺ຜາເທນ຺ຕິ. ຕໂຕ ຠາວສທ຺ເທນ ປຣິກິຕ຺ຕິຕາ ຠຣຕາທີຫິ ກຖິຕາ. ເອຕ຺ຖ ຫິ ຓ຺ຍນ຺ໂຕ ຠູຘາຕຸ ກຣເຓ ວຕ຺ຕເຕ. ຍໂຕ ຈາຍໍ ນ ເກວລໍ ກຣເຓເຍວ ວຕ຺ຕເຕ, ອຖ ໂຂ ພ຺ຍາປເນ, ປຏິປາທເນ ຈ, ຕສ຺ມາສ຺ສ ປຏິຠານໍ ຈິຕ຺ຕໍ ຠາວຍນ຺ຕິ ພ຺ຍາເປນ຺ຕິ. ອຖ ວາ ກວິໂນ ໂລກຏ຺ຐິຕິຎາຓລກ຺ຂຓໍ ອຘິປ຺ປາຍໍ ຠາວຍນ຺ຕິ ປຏິປາເທນ຺ຕີຕິ ຠາວາຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ.

໓໔໐. ອິທານິ ອຸທ຺ທິຏ຺ເຐສຸ ຐາຍີຠາວາທີສຸ ຐາຍີອາທີນໍ [ຐາຍີຠາວາທີນໍ (ກ.)] ຕິຓ຺ຓໍ ສາຘາຣໂຓ ຠາໂວ ນາມ ເອໂສຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອນ຺ວຕ຺ຖວເສນ ທສ຺ເສຕິ ‘‘ຈິຕ຺ຕ’’ອິຈ຺ຈາທິ. ຈິຕ຺ຕວຸຕ຺ຕິວິເສສາ ຕຸ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ອຸຕ຺ຕຣິ ວກ຺ຂມານາຣມ຺ມຓຫສນໂສຈນາທີຫິ, ນິພ຺ເພທາທີຫິ, ຖມ຺ຠາທີຫິ ຈ ອາກາເຣຫິ ປວຕ຺ຕິສງ຺ຂາຕາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ອສງ຺ກຣາກາຣສງ຺ຂາຕາ ວິເສສາ ປນ ຐາຍີພ຺ຍຠິຈາຣີສາຕ຺ຕິກາ ຍໂຕ ຍສ຺ມາ ຣເສ ສິງ຺ຄາຣາທິຣເສ ຠາວຍນ຺ຕິ ນິປ຺ຜາເທນ຺ຕິ ກໂຣນ຺ຕິ. ໂນ ເຈ, ຣເສ ສິງ຺ຄາຣາທິຣສວິສເຍ ປຓ຺ຑິຕານໍ ຈິຕ຺ຕໍ ຠາວຍນ຺ຕິ ພ຺ຍາປນໍ ກໂຣນ຺ຕິ. ໂນ ເຈ, ຕສ຺ມິໍເຍວ ຣສວິສເຍ ກວິໂນ ໂລກສຠາວໍ ວິສຍໍ ກຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕຎາຓລກ຺ຂຓໍ ອຘິປ຺ປາຍໍ ຠາວຍນ຺ຕິ ປຏິປາທນໍ ກໂຣນ຺ຕິ. ຕໂຕ ຠາວສທ຺ເທນ ເຫຕຸກຕ຺ຕຣິ ນິປ຺ຜນ຺ເນນ ຣຕ຺ຍາທໂຍ ຣຕິຫາສາທໂຍ ປຣິກິຕ຺ຕິຕາ ຠຣຕາທີຫິ ວຸຕ຺ຕາ ໂຫນ຺ຕີຕິ. ‘‘ຣຕ຺ຍາທໂຍ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ອາທິສທ຺ເທນ ຫາສາທໂຍ ຐາຍີຠາວາ ຈ, ນິພ຺ເພທາທໂຍ ພ຺ຍຠິຈາຣີຠາວາ ຈ, ຖມ຺ຠປລຍາທໂຍ ສາຕ຺ຕິກຠາວາ ຈ ສງ຺ຄຫິຕາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ວຸຕ຺ຕິໂຍຕິ ຈ, ຕາ ເອວ ວິເສສາຕິ ຈ, ຠາໂວ ອິຕິ ສທ຺ໂທຕິ ຈ ວາກ຺ຍໍ.

ຐາຍີຠາວອຘິປ຺ປາຍ

໓໔໑. ວິໂຣຘິນາ’ຎ຺ຎຠາເວນ,

ໂຍ ຠາໂວ ນ ຕິໂຣຫິໂຕ;

ສີເລນ ຕິຏ຺ຐຕິ’ຈ຺ເຈ’ໂສ,

ຐາຍີຠາໂວຕິ ສທ຺ທິໂຕ.

໓໔໑. ຐາຍາທິເກ ຕິວິເຘ ຠາເວ ກເມນາຫ ‘‘ວິໂຣຘິນາ’’ອິຈ຺ຈາທິນາ. ວິໂຣຘິນາ ອຎ຺ເຎນ ຊິຄຸຈ຺ຉາທິນາ ຠາເວນ ໂຍ ຠາໂວ ຣຕ຺ຍາທິໂກ ນ ຕິໂຣຫິໂຕ ນຈ຺ຉາທິໂຕ, ເອໂສ ຠາໂວ ອນຸຈ຺ຉິຊ຺ຊມານຕ຺ຕາ ເອວ ຕິຏ຺ຐຕິ ສີເລນາຕິ, ຐາຍີ ເອວ ຠາໂວຕິ ຐາຍີຠາໂວຕິ ສທ຺ທິໂຕ ກຖິໂຕ. ໂຍ ຠາວາທີຫິ ອາໂລກິຕສ຺ສາທໍ ນີໂຕ ສມານີໂຕ, ໂສ ສາມາຊິເກຫິ ອສ຺ສາທິຍມານຕ຺ຕາ ຣໂສຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ວກ຺ຂຕິ ຫິ ‘‘ສວິຠາວ’’ອິຈ຺ຈາທິ.

໓໔໑. ອິທານິ ຐາຍີອາທິເກ ຕິວິຘຠາເວ ກເມນ ນິທ຺ທິສຕິ ‘‘ວິໂຣຘິ’’ອິຈ຺ຈາທິນາ. ວິໂຣຘິນາ ອຎ຺ຎຠາເວນ ຣຕິຫາສາທີນໍ ວິຣຸທ຺ເຘນ ຊິຄຸຈ຺ຉາທິນາ ອຎ຺ຎຠາເວນ ໂຍ ຠາໂວ ຣຕິຫາສາທິໂກ ຕິໂຣຫິໂຕ ນ ພ຺ຍວຫິໂຕ ນ ໂຫຕິ, ເອໂສ ວິຣຸທ຺ຘຠາເວນ ອພ຺ຍວຫິໂຕ ຠາໂວ ຕິຏ຺ຐຕິ ສີເລນາຕິ ອິມິນາ ອຕ຺ເຖນ ຐາຍີ ນາມ ໂຫຕີຕິ ກຕ຺ວາ ຐາຍີຠາໂວຕິ ສທ຺ທິໂຕ ກຖິໂຕຕິ. ໂຍ ວິຠາວານຸຠາວາທີຫິ ອສ຺ສາທນີຍຕ຺ຕໍ ປາປິໂຕ ສພ຺ເຠຫິ ອສ຺ສາທນີຍຕ຺ຕາ ຣໂສຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ໂສ ຐາຍີ ນາມາຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອຎ຺ໂຎ ຈ ໂສ ຠາໂວ ເຈຕິ ຈ, ຕິໂຣ ກຍິຣິຕ຺ຖາຕິ ຈ, ຐາຍີ ຈ ໂສ ຠາໂວ ເຈຕິ ຈ ວິຄ຺ຄໂຫ.

ຐາຍີຠາວປ຺ປເຠທອຸທ຺ເທສ

໓໔໒. ຣຕິຫາສາ ຈ ໂສໂກ ຈ,

ໂກຘຸສ຺ສາຫຠຍ’ມ຺ປິ ຈ;

ຊິຄຸຈ຺ຉາວິມ຺ຫຍາ ເຈວ,

ສໂມ ຈ ນວ ຐາຍິໂນ.

໓໔໒. ຣຕ຺ຍາທີນໍ ນວນ຺ນເມວ ຐາຍິຕ຺ວໍ ສມ຺ຠວຕີຕ຺ຍາຫ ‘‘ຣຕິ’’ຈ຺ຈາທິ. ສໂມ ເຈຕິ ເອວໍ ຐາຍິໂນ ນວາຕິ ໂຍຊນາ. ນເວເວເຕ ສກສກວິຠາວານຸຠາເວຫິ ສມຸລ຺ລາສິຕາ ວິສຸມ຺ປິ ພນ຺ຘິຕພ຺ພາ ກວິນາ, ອຠິເນຕພ຺ພາ ຈ ນເຏນ, ຕຖາ ເສສຠາວາປິ. ຕຕ຺ຖ ຍທິ ປນາຍໍ ຣຕິ ອເສສອິຕ຺ຖິປຸຣິສຄຸຓຍຸຕ຺ຕານໍ ອິຕ຺ຖິປຸຣິສານໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ຊນິຕາ, ຈນ຺ທາທີຫິ ອຸທ຺ທີປນວິຠາເວຫິ ອຸທ຺ທີປິຕາ, ອຸສ຺ສຸກ຺ກຕາທິພາຘເກຫິ ອນຸຠາເວຫິ ປຣິໂປສິຕາ, ສກສການຸຠາວສາມຕ຺ຖິຍາ ປຕີຍມາເນຫິ ອເນກຣູເປຫິ ພ຺ຍຠິຈາຣີຫິ ຈິຕ຺ຕຕາ ສິຍາ, ຕທາ ຕຸ ຐາຍີ ຣຕິ ນຏາຠິນເຍນ, ສຸພນ຺ຘສວເນນ ວາ ສພ຺ເຠຫິ ອສ຺ສາທິຍມານາ ສິງ຺ຄາຣຣສຕ຺ຕມາປຊ຺ຊເຕ. ເອວໍ ຍຖາໂຍຄໍ ຫາສາທິຐາຍີຠາວານໍ ຫສ຺ສຣສາທິຠາວາປຊ຺ຊເນ ຍຸຕ຺ຕິໍ ສມນ຺ເນຍ຺ຍ.

໓໔໒. ຐາຍີຠາໂວ ນາມ ຣຕ຺ຍາທໂຍ ນເວເວຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ຣຕິຫາສາ’’ຕິອາທິມາຫ. ຣຕິຫາສາ ຈ ໂສໂກ ຈ ໂກຘຸສ຺ສາຫຠຍມ຺ປິ ຈ ຊິຄຸຈ຺ຉາວິມ຺ຫຍາ ເຈວ ສໂມ ສນ຺ຕຄຸໂຓ ຈາຕິ ເອວໍ ຐາຍິໂນ ນວ ໂຫນ຺ຕິ. ອິເມສໍ ຣຕ຺ຍາທີນໍ ນວນ຺ນໍ ສຣູປກຖນໍ ‘‘ສິງ຺ຄາຣຫສ຺ສກຣຸຓາ’’ຕິອາທິກາຍ ອຸທ຺ເທສຄາຖາຍ ອນນ຺ຕເຣ ນິທ຺ເທເສ ປາກໂຏ ໂຫຕິ. ຣຕິ ຈ ຫາໂສ ຈາຕິ ຈ, ໂກໂຘ ຈ ອຸສ຺ສາໂຫ ຈ ຠຍຎ຺ເຈຕິ ຈ, ຊິຄຸຈ຺ຉາ ຈ ວິມ຺ຫຍາ ເຈຕິ ຈ ວາກ຺ຍໍ. ອິເມ ນວ ຈ ເອວໍ ພ຺ຍຠິຈາຣີຠາວສາຕ຺ຕິກາຠາໂວ ເຈຕິ ອິເມ ຍຖາສກມນຸຣູປວິຠາວານຸຠາເວຫິ ທິຕ຺ຕໍ ກຕ຺ວາ ປຈ຺ເຈກໍ ກວິນາ ພນ຺ຘິຕພ຺ພາ, ນເຏນ ຄເຫຕ຺ວາ ທສ຺ສິຕພ຺ພາ ຈ. ອິເມສຸ ຕິວິຘຠາເວສຸ ອຍໍ ຣຕິ ອເສສປຸມິຕ຺ຖິຄຸເຓຫິ ຍຸຕ຺ເຕຫິ ນຣນາຣີຫິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ອຸປ຺ປາທິຕາ, ຈນ຺ທາທີຫິ ອຸທ຺ທີປນວິຠາເວຫິ ອຸທ຺ທີປິຕາ, ອຸສ຺ສາຫາທິປກາສກກາຍິກວາຈສິກປໂຍຄສງ຺ຂາຕານຸຠາເວນ ໂປສິຕາ, ສກສການຸຠາວສາມຕ຺ຖິເຍຫິ ຄມ຺ມມານາເນກປ຺ປກາຣພ຺ຍຠິຈາຣີຠາເວຫິ ວິຈິຕ຺ຕກຕາ ໂຫຕິ. ອີທິສາ’ຍໍ ຣຕິ ນຏສ຺ສ ອຠິນເຍນ ຈ ປສຕ຺ຖພນ຺ຘສວເນນ ຈ ສພ຺ເຠຫິ ອສ຺ສາທິຍມານສິງ຺ຄາຣາທິຣສຕ຺ຕໍ ປາປຸຓາຕີຕິ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ພາ. ຫາສາທີນໍ ເສສຐາຍີຠາວານໍ ຫສ຺ສຣສາທິຠາວາປຕ຺ຕິຍໍ ຍຸຕ຺ຕິ ເອວໍ ຍຖາຣຫໍ ເວທິຕພ຺ພາຕິ.

ພ຺ຍຠິຈາຣີຠາວອຘິປ຺ປາຍ

໓໔໓. ຕິໂຣຠາວາວິຠາວາທິ-

ວິເສເສນາ’ຠິມຸຂ຺ຍໂຕ;

ເຍເຕ ຈຣນ຺ຕິ ສີເລນ,

ເຕ ໂຫນ຺ຕິ ພ຺ຍຠິຈາຣິໂນ.

໓໔໓. ພ຺ຍຠິຈາຣິໂນ ອາຫ ‘‘ຕິໂຣຠາວ’’ອິຈ຺ຈາທິນາ. ຕິໂຣຠາໂວ ຐາຍີນໍ ເອກສ຺ສາປິ ຠາວສ຺ສ ນິພ຺ເພທາທິໂນ ອຈິຣຏ຺ຐາຍິຕາ ຈ ອາວິຠາໂວ ປາກຏຕາ ຈ ນານາຣສນິສ຺ສຍຕ຺ຕາ ເຕ ອາທໂຍ ຍສ຺ສ. ອາທິສທ຺ເທນ ຐາຍີຘມ຺ມສ຺ສ ສຸຂທຸກ຺ຂາທິຣູປສ຺ສ ຄຫຓໍ, ໂສວ ວິເສໂສ, ເຕນ. ຐາຍີຘມ຺ມສ຺ສ ສຸຂທຸກ຺ຂຣູປສ຺ສ ຄຫຓໍ, ອຕ຺ຕໂນ ຘມ຺ມສ຺ສ ສຸຂທຸກ຺ຂຣູປສ຺ສ ຐາຍິນິ ສມາໂຣປນຎ຺ຈາຠິມຸຂ຺ຍໍ. ຕຖາ ຫິ ຣຕິຍໍ ປຣິສໂມ ສຸຂານຸວິທ຺ໂຘ ຠວຕິ, ໂສເກ ທຸກ຺ຂານຸວິທ຺ໂຘ. ຣຕິຍໍ ສຸຂສຠາວາປິ ຄິລານິປ຺ປຠຸຕໂຍ ພ຺ຍຠິຈາຣິໂນ ສກມ຺ມໍ ທຸກ຺ຂມິມໍ ສມາໂຣປຍນ຺ເຕວ. ຕໂຕ ເຕນ ອຠິມຸຂຠາເວນ ເຍ ເອເຕ ຠາວາ ສີເລນ ຈຣນ຺ຕິ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ເຕ ພ຺ຍຠິຈາຣິໂນ ໂຫນ຺ຕີຕິ.

໓໔໓. ອິທານິ ອຸທ຺ເທສກ຺ກເມນ ພ຺ຍຠິຈາຣີຠາເວ ລກ຺ຂຓໂຕ ທສ຺ເສຕິ ‘‘ຕິໂຣຠາວາ’’ອິຈ຺ຈາທິນາ. ຕິໂຣຠາວາວິຠາວາທິວິເສເສນ ພ຺ຍຠິຈາຣີຠາວານໍ ອຕ຺ຕໂນ ອເນກຣສໍ ນິສ຺ສາຍ ປວຕ຺ຕຕ຺ຕາ, ໂລກສ຺ສ ຠິນ຺ນຣຸຈິກຕ຺ຕາ ຈ ກິສ຺ມິຎ຺ຈິ ຐາຍີຠາເວ ພ຺ຍຠິຈາຣີຠາວານມຕ຺ຕໂນ ຄຸຓສ຺ສ ລີນຕ຺ຕຎ຺ຈ ກິສ຺ມິຎ຺ຈິ ຕສ຺ເສວ ຄຸຓສ຺ສ ປາກຏຕ຺ຕຎ຺ຈາຕິອາທິເກນ ວິເສເສນ ອຠິມຸຂ຺ຍໂຕ ຐາຍີຠາວານໍ ສຸຂທຸກ຺ຂຣູປໍ ອຕ຺ຕນິ ຈ ອຕ຺ຕໂນ ສຸຂທຸກ຺ຂຣູປໍ ຐາຍີຠາເວສຸ ຈ ອາໂຣປນສງ຺ຂາເຕນ ອຠິມຸຂຠາເວນ ເຍເຕ ຠາວາ ສີເລນ ຈຣນ຺ຕິ ປກຕິຍາ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ເຕ ຠາວາ ພ຺ຍຠິຈາຣິໂນ ນາມ ໂຫນ຺ຕີຕິ. ເອວເມວ [ເອວຣູປາ (ກ.)] ປີຬາ ສຣູເປນ ເອໂກ ປຣິສມສງ຺ຂຕພ຺ຍຠິຈາຣີຠາໂວ ຣຕິຍໍ ສຄຸເຓນ ລີໂນ ສຸຂານຸວິທ຺ໂຘ ຫຸຕ຺ວາ, ໂສເກ ສຄຸເຓນ ປາກໂຏ ທຸກ຺ຂານຸວິທ຺ໂຘ ຈ ຫຸຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕເຕ. ເອວເມວ ສຸຂສຠາວຣຕິຍໍ ຄິລານາທໂຍ ພ຺ຍຠິຈາຣິໂນ ສກິຍໍ ທຸກ຺ຂສຣູປໍ ອາໂຣເປນ຺ຕີຕິ ກຕ຺ວາ ຕິໂຣຠາວວິຠາວາທິວິເສເສນ ອຠິມຸຂໍ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ. ຕິໂຣຠວນມິຕິ ຈ, ອາວິຠວນມິຕິ ຈ, ຕິໂຣຠາໂວ ຈ ອາວິຠາໂວ ເຈຕິ ຈ, ເຕ ອາທໂຍ ຍສ຺ສ ຐາຍີຠາເວສຸ ວິຊ຺ຊມານານໍ ສຸຂທຸກ຺ຂສຠາວານໍ ອຕ຺ຕນິ ອາໂຣປນສ຺ເສຕິ ຈ, ໂສເຍວ ວິເສໂສຕິ ຈ, ອຠິມຸຂານໍ ຠາໂວຕິ ຈ ວິຄ຺ຄໂຫ. ພ຺ຍຠິຈາຣີປເທ ວິສທ຺ໂທ ວິເສສຕ຺ເຖ ອຠິສທ຺ໂທ ອຠິມຸຂຠາເວ ວຕ຺ຕຕິ.

ພ຺ຍຠິຈາຣີຠາວປ຺ປເຠທ

໓໔໔. ນິພ຺ເພໂທ ຕກ຺ກສງ຺ກາ ສມ-

ຘິຕິຊຬຕາ ທີນຕຸຄ຺ຄາລສຕ຺ຕໍ,

ສຸຕ຺ຕໍ ຕາໂສ ຄິລານຸ’ສ຺ສຸກຫຣິສ-

ສຕິສ຺ສາວິສາທາພຫິຕ຺ຖາ.

ຈິນ຺ຕາ ຄພ຺ພາ’ປມາໂຣ’ມຣິສມທ-

ມຕຸມ຺ມາທໂມຫາ ວິໂພໂຘ,

ນິທ຺ທາເວຄາ ສພິຬໍ ມຣຓ-

ສຈປລາພ຺ຍາຘິ ເຕຕ຺ຕິໍສເມ’ເຕ.

໓໔໔. ເຕ ທສ຺ເສຕິ ‘‘ນິພ຺ເພໂທ’’ອິຈ຺ຈາທິນາ. ທີນຕຸຄ຺ຄາລສຕ຺ຕນ຺ຕິ ທີນຕາ ຈ ອຸຄ຺ຄຕຎ຺ຈ ອາລສຕ຺ຕຎ຺ຈ, ຄິລານິ ອຸສ຺ສຸກອິຕິ ອຸສ຺ສຸກ຺ກໍ. ຈປລອິຕິ ຈາປລ຺ລໍ, ສຫ ຈປເລນ ສຈປໂລ, ໂສ ຈາຍໍ ພ຺ຍາຘິ ຈ, ມຣຓຎ຺ຈ ສຈປລພ຺ຍາຘິ ຈ ສມາຫາເຣ. ຕຎ຺ຈ ສຫ ພິຬາຍ ວຕ຺ຕຕີຕິ ສພິຬນ຺ຕິ ເອເຕ ຍຖາວຸຕ຺ຕພ຺ຍຠິຈາຣີຠາວາ ເຕຕ຺ຕິໍສ ໂຫນ຺ຕີຕິ. ອຸສ຺ສາຫວຕາ ວີຣຣໂສ ຕໍວເສເນວ ອສ຺ສາທີຍຕິ. ຠີຣຸນາ ຕຸ ໂສວ ຠຍານກຣສວເສເນຕິ ໂລກສຠາວສ຺ສ ອເນກຕ຺ຕາ ຕທຕ຺ຖເມເຕ ພ຺ຍຠິຈາຣິໂນ ເອເກກສ຺ສຣສສ຺ສ ພຫໂວ ວຓ຺ຓນີຍາ, ຍໂຕ ຕໍວຓ຺ຓນາທ຺ວາເຣນ ສພ຺ໂພປິ ເຕສຸ ກິຎ຺ຈິ ອສ຺ສາເທຕີຕິ. ຕຕ຺ຖ ຍສ຺ມາ ປນ ມາຣໂຓປຄຕເວຣິທສ຺ສນເມກເມວ ຕງ຺ຂເຓເຍວ ຠິນ຺ນໍ ປກຕິວເສນ ຠີຣຸໂນ ຠຍສ຺ສ ເຫຕຸ, ສງ຺ຄາມໂລລສ຺ສ ຕຸ ອຸສ຺ສາຫນິມິຕ຺ຕໍ ສິຍາ. ຕຖາ ນເຏນ ກຕໍ ວິກຕມາຠຣຓໍ ກ຺ຣິຍາວາ ນີຈປກຕີນໍ ຐາຍິໂນ ຫາສສ຺ສ ເຫຕຸ, ຄມ຺ຠີຣປກຕີນໍ ພ຺ຍຠິຈາຣິໂນ ຫາສສ຺ສ, ຕສ຺ມາ ຠາເວ ວຓ຺ຓຍຕາ ກວິນາ ຠາວາ ຕຖາ ວຓ຺ຓນີຍາ, ຍໂຖຈິຕ຺ຍປຣິໂປໂສ ສິຍາ. ໂອຈິຕ຺ຍຠງ຺ໂຄ ຕຸ ມຫຕາ ວາຍາເມນ ປຣິຫຣິຕພ຺ໂພ.

ເຕສຸ ນິພ຺ເພໂທ ອຕ຺ຕາວມານນໍ. ຕສ຺ສ ຈ ອິຕ຺ຖີນຎ຺ຈ ນີຈານຎ຺ຈ ທາລິທ຺ທິຍໍ ວິຠາໂວ, ໂຍຄີນໍ ຕຸ ຕຕ຺ວສໍເວທນໍ ວິຠາໂວ, ອສ຺ສຸປຕນຈິນ຺ຕາທໂຍ ເອຕ຺ຖ ອນຸຠາວາ.

ຕກ຺ໂກ ວິຕກ຺ກນໍ. ຕສ຺ສ ສນ຺ເທໂຫ ວິຠາໂວ, ສິໂຣກມ຺ປາທິ ອນຸຠາໂວ.

ສງ຺ກາຍ ວິຣຸທ຺ຘຈຣຓໍ ວິຠາໂວ, ກມ຺ປາທໂຍ ອນຸຠາໂວ.

ສໂມ ເຂໂທ. ຕຕ຺ຖ ຄຕ຺ຍາທິ ວິຠາໂວ, ເສທາທິ ອນຸຠາໂວ.

ຘິຕິ ສນ຺ໂຕໂສ. ຎາຓາທິ ວິຠາໂວ, ອນຸຠາໂວ ໂຠຄາໂລລຕາທິ.

ຊຬຕາ ອປ຺ປຏິປຕ຺ຕິ. ຕສ຺ສາ ອິຏ຺ຐານິຏ຺ຐທສ຺ສນາທິ ວິຠາໂວ, ອນິມິສນຍນາໂລຈນາທິ ອນຸຠາໂວ.

ທີນຕາ ເຈຕໂສ ອໂນຊຕາ. ຕສ຺ສາ ວິຠາໂວ ທຸຄ຺ຄຕຕາທິ, ອນຸຠາໂວ ມລິນວຕ຺ຖຕາທິ.

ອຸຄ຺ຄຕາ ທາຣຸຓຕ຺ຕໍ. ຕສ຺ສາ ວິຠາໂວ ພລວາປຣາຘາທິ, ຕສ຺ສ ອນຸຠາໂວ ຕຊ຺ຊນາທິ.

ອາລສຕ຺ຕສ຺ສ ປຣິສມາທິ ວິຠາໂວ, ຊິມ຺ຫຕາທິ ອນຸຠາໂວ.

ສຸຕ຺ຕສ຺ສ ນິທ຺ທາ ວິຠາໂວ, ຕສ຺ສາທາທໂຍ ອນຸຠາໂວ.

ຕາໂສ ຈິຕ຺ຕກ຺ໂຂໂຠ. ວິຠາໂວ ອສ຺ສ ຄຊ຺ຊິຕາທິ, ກມ຺ປນາທິ ອນຸຠາໂວ.

ອາຍາສປິປາສາທິ ວິຠາໂວ ຄິລານິຍາ, ວິວຓ຺ຓຕາທໂຍ ອນຸຠາໂວ.

ກາລກ຺ຂມຕາ ອຸສ຺ສຸກໍ. ວິຠາໂວ ຕສ຺ສ ຣມຓີຍທສ຺ສນິຈ຺ຉາທິ, ອນຸຠາໂວ ຕຸຣິຕຕາທິ.

ເຈໂຕປສາໂທ ຫຣິໂຕ. ຕຕ຺ຣ ອຸສ຺ສວາທິ ວິຠາໂວ, ອສ຺ສຸເສທາທໂຍ ອນຸຠາໂວ.

ສທິສທສ຺ສນາທິ ວິຠາໂວ ສຕິຍາ, ອນຸຠາໂວ ຠມຸສມຸນ຺ນມນາທິ.

ປເຣສມຸກ຺ກໍສາສຫນຕາ ອິສ຺ສາ. ຕສ຺ສາ ທຸຊ຺ຊນຕ຺ຕຄພ຺ພາທໂຍ ວິຠາໂວ, ໂທສກຖນາວຊານນາທໂຍ ອນຸຠາໂວ.

ວິສາໂທ ເຂໂທ. ວິຠາໂວ ຕສ຺ສ ອາຣທ຺ຘກາຣິຍາສິທ຺ຘາທິ, ພາຘຍຕາປາທິ ອນຸຠາໂວ.

ອພຫິຕ຺ຖາ ກາຍສໍວຣຓໍ. ຕສ຺ສາ ວິຠາໂວ ລຊ຺ຊາທິ, ອນຸຠາໂວ’ຎ຺ຎວິກ຺ຣິຍາ.

ຈິນ຺ຕາ ອິຏ຺ຐາລາຠາທີຫິ, ອນຸຠາໂວ ມຸກຸລິຕນຍນາທິ.

ຄພ຺ໂພ ອຠິມາໂນ. ວິຠາໂວສ຺ສ ອິສ຺ສຣິຍາທິ, ອນຸຠາໂວ ອວຊານນາທິ.

ອປມາໂຣ ຄາຫຣຸກ຺ຂາທີຫິ [ຄາຫຣຸກ຺ຂປຕນາທີຫິ (?)], ຠູປາຕາທໂຍ ເອຕ຺ຖ ອນຸຠາໂວ.

ອມຣິໂສ ອກ຺ຂມຕາ. ວິຠາໂວ ອສ຺ສາວມານນາທິ, ສິໂຣກມ຺ປນຕຊ຺ຊນາທໂຍ ອນຸຠາໂວ.

ມໂທ ປມາທຸກ຺ກໍໂສ. ຕສ຺ສ ວິຠາໂວ ປານໍ, ຈລມານງ຺ຄວໂຈຄຕິຫາສາທໂຍ ອນຸຠາໂວ.

ມຕິ ກງ຺ຂຈ຺ເຉໂທ. ອຸປເທສາທິ ວິຠາໂວ, ມຸຂວິກາສາທິ ເອຕ຺ຖ ອນຸຠາໂວ.

ອສເມກ຺ຂິຕກາຣິຕາ ອຸມ຺ມາໂທ. ຕສ຺ສ ວິຠາໂວ ສນ຺ນິປາຕຄຫຓາທິ, ອຏ຺ຐານຣຸທິຕຄີຕຫາສາທໂຍ ອນຸຠາໂວ.

ໂມໂຫ ຠຍາທີຫິ, ອນຸຠາໂວ ຖມ຺ຠກມ຺ປາທິ.

ທຸຣາຈາຣາທີຫິ ພິຬໍ, ອໂຘມຸຂຕາທິ ອນຸຠາໂວ.

ມຣຓໍ ວິຠາວອນຸຠາເວຫິ ສຸປສິທ຺ຘໍ.

ຈປລຕາ ຣາຄໂທສາທີຫິ, ສຈ຺ຉນ຺ທຈຣຓາທິ ອນຸຠາໂວ. ພ຺ຍາຘິ ປາກໂຏ.

ເຍ ວາ ປນຎ຺ເຎ ອິຘ ນິທ຺ທິຏ຺ຐາ ຈິຕ຺ຕວຸຕ຺ຕິວິເສສາປິ ສໍວິຊ຺ຊນ຺ຕິ ສຸຂຸມເຠທາ, ເຕສຸ ເກຈິ ວຸຕ຺ເຕສ຺ວນ຺ໂຕຄຘາ ໂຫນ຺ຕິ. ຍຖາ ຫິ ອິຈ຺ຉາສຠາວາ ສພ຺ເພ ກາມາ ຣຕິຍໍ ອນ຺ໂຕຄຘາ, ຕຖາ ໂທສປ຺ປກາຣາ ໂກຘາ ມຣິສອິສ຺ສາທີສ຺ວນ຺ໂຕຄຘາ, ທຸກ຺ຂສຠາວາ ໂສກສມພ຺ຍາຘິຄິລານິ ວິສາທາທີສ຺ວນ຺ໂຕຄຘາ. ປີຕ຺ຍາທໂຍ ສຸຂສຠາວາ ຫຣິເສຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ເຕສຸ ຠຍາ ຕາໂສ ອຎ຺ໂຎ, ສງ຺ກາ ຕຖາ ອມຣິໂສ. ຕສ຺ມາ ອິສ຺ສາ, ຕຖາ ຄິລານິໂຕ ສໂມ, ນິທ຺ທາຍ ສຸຕ຺ຕໍ, ອຸສ຺ສຸກາ ຈປລຕາ, ຕຖາ ໂມຫາ ປລໂຍ ວກ຺ຂມາໂນ ອຎ຺ໂຎຕິ ມນ຺ຕພ຺ພໍ.

໓໔໔. ອິທານິ ເຕ ພ຺ຍຠິຈາຣີຠາເວ ສຣູເປນ ທສ຺ເສຕິ ‘‘ນິພ຺ເພໂທ’’ອິຈ຺ຈາທິນາ. ນິພ຺ເພໂທ ອຕ຺ຕນິນ຺ທາສງ຺ຂໂຕ ຈ, ຕກ຺ກສງ຺ກາ ຈ, ສມຘິຕິຊຬຕາ ປຣິສໂມ ສນ຺ໂຕສລກ຺ຂຓາ ຘິຕິ ຊຬຕາ ຈ, ທີນຕຸຄ຺ຄາລສຕ຺ຕໍ ທີນຠາວທາຣຸຓຠາວອລສຠາວາ ຈ, ສຸຕ຺ຕໍ ສຍນຎ຺ຈ, ຕາໂສ ຈິຕ຺ຕກ຺ໂຂໂຠ ຈ, ຄິລານປຣິມທ຺ທິຕຠາໂວ ຈ, ອຸສ຺ສຸກຫຣິສສຕິສ຺ສາວິສາທາພຫິຕ຺ຖາ ອຸສ຺ສາຫປິຕິສຕິອິສ຺ສາເຂທອາກາຣສໍວຣາ ຈ, ຈິນ຺ຕາ ຈ, ຄພ຺ໂພ ອຠິມາໂນ ຈ, ອປມາໂຣ ຈ, ອມຣິສມທມຕຸມ຺ມາທໂມຫາ ອກ຺ຂນ຺ຕິປມາທາຘິກ຺ກາ ກງ຺ຂຈ຺ເຉທອຸມ຺ມາທໂມຫາ ຈ, ວິໂພໂຘ ປໂພໂຘ ຈ, ນິທ຺ທາເວຄາ ນິທ຺ທາ ຈ, ອາເວຄສງ຺ຂາໂຕ ສມ຺ຠໂມ ຈ, ສພິຬໍ ລຊ຺ຊາສຫິຕໍ ມຣຓສຈປລາພ຺ຍາຘິ ມຣຓຎ຺ຈ ຈາປລ຺ຍສຫິຕາ ພ຺ຍາຘິ ເຈຕິ. ເອເຕ ເຕຕ຺ຕິໍສ ພ຺ຍຠິຈາຣີຠາວາ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ. ຕກ຺ໂກ ຈ ສງ຺ກາ ເຈຕິ ຈ, ສໂມ ຈ ຘິຕິ ຈ ຊຬຕາ ເຈຕິ ຈ, ທີນຕາ ຈ ອຸຄ຺ໂຄ ຈ ອລສຕ຺ຕຎ຺ຈາຕິ ຈ, ອຸສ຺ສຸກຎ຺ຈຫຣິໂສ ຈ ສຕິ ຈ ອິສ຺ສາ ຈ ວິສາໂທ ຈ ອພຫິຕ຺ຖາ ເຈຕິ ຈ, ອມຣິໂສ ຈ ມໂທ ຈ ມຕິ ຈ ອຸມ຺ມາໂທ ຈ ໂມໂຫ ເຈຕິ ຈ, ນິທ຺ທາ ຈ ອາເວໂຄ ເຈຕິ ຈ, ສຫ ພິຬາຍ ວຕ຺ຕຕີຕິ ຈ, ສຫ ຈປເລນ ຈາປລ຺ເຍນ ວຕ຺ຕຕີຕິ ຈ, ສຈປໂລ ຈ ໂສ ພ຺ຍາຘິເຈຕິ ຈ, ມຣຓຎ຺ຈ ສຈປລພ຺ຍາຘິ ເຈຕິ ຈ ວາກ຺ຍໍ. ມຣຓສຈປລາພ຺ຍາຘີຕິ ສມາຫາຣທ຺ວນ຺ໂທ. ຕສ຺ມາ ‘‘ສພິຬ’’ນ຺ຕິ ປທໍ ເອຕສ຺ສ ວິເສສນໍ ໂຫຕິ.

ໂລກສຠາວສ຺ສ ອເນກວິຘຕ຺ຕາ ເອໂກເຍວ ວີຣຣໂສ ອຸສ຺ສາຫວຕາ ວີຣຣສາກາເຣນ ອສ຺ສາທນີໂຍ ໂຫຕິ, ໂສເຍວ ຠີຣຸນາ ຠຍາກາເຣນ ອສ຺ສາທນີໂຍ ໂຫຕິ. ຕສ຺ມາ ເອເກກສ຺ສ ຣສສ຺ສ ອິເມ ພຫູ ພ຺ຍຠິຈາຣິໂນ ວຓ຺ເຓຕພ຺ພາ ໂຫນ຺ຕິ. ເອວໍ ສຕິ ອເນກາຘິປ຺ປາຍໂກ ໂລໂກ ເຕສຸ ກິຎ຺ຈິ ອສ຺ສາເທຕິ. ເອວໍ ສຕິ ພນ຺ໂຘ ສພ຺ພຊນສ຺ສ ກນ຺ໂຕ ໂຫຕິ. ຕສ຺ສໍ ຠາວວຓ຺ຓນາຍໍ ຍສ຺ມາ ມາເຣຕຸມາຄຈ຺ຉນ຺ຕານໍ ສຕ຺ຕູນໍ ທສ຺ສນເມກເມວ ຕງ຺ຂເຓ ຊນາຘິປ຺ປາຍໂຕ ຠິຊ຺ຊິຕ຺ວາ ປກຕິຠີຣູນໍ ປຸຣິສານໍ ຠຍສ຺ສ ຈ ຍຸທ຺ຘໂລລສ຺ສ ອຸສ຺ສາຫນສ຺ສ ຈ ກາຣຓໍ ໂຫຕິ. ເອວໍ ນເຏນ ຫສນຕ຺ຖໍ ກຕວິກຕມາຠຣຓຎ຺ຈ ຕາທິສກິຣິຍາ ຈ ອຸຕ຺ຕານປກຕິການໍ ປຸຣິສານໍ ຐາຍີຫາສສ຺ສ ຈ ຄມ຺ຠີຣປກຕິການໍ ພ຺ຍຠິຈາຣີຫາສສ຺ສ ຈ ເຫຕຸ ຠເວຍ຺ຍ. ຕສ຺ມາ ຠາເວ ວຓ຺ເຓນ຺ເຕນ ກວິນາ ໂອຈິຕ຺ຍຠງ຺ຄມກຕ຺ວາ ສກ຺ກຈ຺ຈໂມຈິຕ຺ຍໍ ສຊ຺ເຊຕ຺ວາ ຠາວປ຺ປກາສການິ ສວິຠາວານຸຠາວກວິວຈນານິ ວຓ຺ເຓຕພ຺ພານິ. ເອຕ຺ຖ ຠາວາວໂພຘກວິຠາວາທີນໍ ຊານິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ເຕຫິ ເຕຫິ ຠາເວຫິ ສທ຺ຘິໍ ເອວໍ ເວທິຕພ຺ພາ.

ເຕສຸ ຠາເວສຸ ອຕ຺ຕາວມານນລກ຺ຂໂຓ ນິພ຺ເພໂທ. ອິຕ຺ຖີນໍ, ຫີນານໍ [ຫີນາຈາຣານໍ (ກ.)] ວາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ ເຈ, ທາລິທ຺ທິຍໍ ອາລມ຺ພຓວິຠາໂວ ນາມ, ໂຍຄີນໍ ເຈ, ຕຖາວໂພໂຘ ອາລມ຺ພຓວິຠາໂວ, ເອຕ຺ຖ ອສ຺ສຸປຕນຈິນ຺ຕາທິກໍ ອນຸຠາໂວ ນາມ.

ວິຕກ຺ກສ຺ສ ສນ຺ເທໂຫ ອຸທ຺ທີປນວິຠາໂວ ນາມ, ສິໂຣກມ຺ປາທິກໍ ອນຸຠາໂວ ນາມ.

ສງ຺ກາຍ ວິຣຸທ຺ຘປ຺ປວຕ຺ຕິ ອຸທ຺ທີປນວິຠາໂວ, ກມ຺ປາທິໂກ ອນຸຠາໂວ. ອຸປຣິ ‘‘ວິຠາໂວ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ອາລມ຺ພຓຸທ຺ທີປເນສຸ ທ຺ວີສຸ ຍໍ ຍຸຊ຺ຊຕິ, ຕໍ ຄເຫຕພ຺ພໍ.

ເຂທລກ຺ຂຓສ຺ສ ສມສ຺ສ ຄມນາທິກໍ ວິຠາໂວ, ເສທາທິ ອນຸຠາໂວ.

ສນ຺ໂຕສລກ຺ຂຓາຍ ຘິຕິຍາ ຎາຓາທິ ວິຠາໂວ, ໂຠເຄສຸ ອໂລລຠາວາທິ ອນຸຠາໂວ.

ອໂຍຄ຺ຄຕາລກ຺ຂຓາຍ ຊຬຕາຍ ອິຏ຺ຐານິຏ຺ຐານໍ ອຊານນາທິ ວິຠາໂວ, ວິວຏນຍເນຫິ ອຠິມຸຂວິໂລກນຕາທິ ອນຸຠາໂວ.

ຈິຕ຺ຕສ຺ສນິຕ຺ເຕຊລກ຺ຂຓາຍ ທີນຕາຍ ທຸຄ຺ຄຕຕາທິ ວິຠາໂວ, ມລິນວຕ຺ຖຕາທິ ອນຸຠາໂວ.

ທາຣຸຓຕາລກ຺ຂຓສ຺ສ ອຸຄ຺ຄຠາວສ຺ສາຕິສຍາປຣາຘາທິ ວິຠາໂວ, ຕຊ຺ຊນາທິ ອນຸຠາໂວ.

ອລສຕ຺ຕສ຺ສ ອຏ຺ຐານປຣິສມາທິ ວິຠາໂວ, ວງ຺ກິກຠາໂວ ອນຸຠາໂວ.

ສຍນສງ຺ຂາຕສ຺ສ ສຸຕ຺ຕສ຺ສ ນິທ຺ທາທິ ວິຠາໂວ, ອສ຺ສາທາທິ ອນຸຠາໂວ. ເອຕ຺ຖ ອສ຺ສາທນໍ ນາມ ເສຍ຺ຍສຸຂປສ຺ສສຸຂາທິກໍ.

ຈິຕ຺ຕກ຺ໂຂຠສງ຺ຂາຕສ຺ສ ຕາສສ຺ສ ຄຊ຺ຊິຕາທິ ວິຠາໂວ, ຄຊ຺ຊິຕໍ ນາມ ຠຍຊນກວຈນໍ. ໂກເປນ ກມ຺ປນາ ອນຸຠາໂວ.

ປີຬາສງ຺ຂາຕສ຺ສ ຄິລານສ຺ສ ອາຍາສປິປາສາທິ ວິຠາໂວ, ທຸພ຺ພຓ຺ຓຕາທິ ອນຸຠາໂວ.

ອນຸຣູປກາລສ຺ສ ອໂນໂລກນສ຺ສ ອຸສ຺ສຸກ຺ກສ຺ສ ຣມ຺ມວຕ຺ຖຸທສ຺ສນິຈ຺ຉາທິ ວິຠາໂວ, ຕຸຣິຕຕາທິ ອນຸຠາໂວ.

ເຈໂຕປສາທລກ຺ຂຓສ຺ສ ຫຣິສສ຺ສ ມງ຺ຄລກີຬາທິ ວິຠາໂວ, ສນ຺ໂຕສວຈນາທິ ອນຸຠາໂວ.

ສຣຓລກ຺ຂຓາຍ ສຕິຍາ ສຎ຺ຎາຓທສ຺ສນາທິ ວິຠາໂວ, ຠມຸກ຺ເຂປາທິ ອນຸຠາໂວ.

ປຣສມ຺ປຕ຺ຕິອສຫນລກ຺ຂຓາຍ ອິສ຺ສາຍ ທຸຊ຺ຊນຠາວຄພ຺ພາທິ ວິຠາໂວ, ໂທສກຖນາວຊານນາທິ ອນຸຠໂວ.

ເຂທລກ຺ຂຓສ຺ສ ວິສາທສ຺ສ ອາຣທ຺ຘກາຣິຍາສິທ຺ຘິກາຣິຍພ຺ຍາປຕ຺ຕິອາທິ ວິຠາໂວ, ມໂນສນ຺ຕາປາທິ ອນຸຠາໂວ.

ອາກາຣສໍວຣຓລກ຺ຂຓາຍ, ຣສສຠາວປຏິຈ຺ຉາທນລກ຺ຂຓາຍ ວາ ອພຫິຕ຺ຖຍລຊ຺ຊາທິ ວິຠາໂວ, ຕທຎ຺ຎກ຺ຣິຍາກຣຓໍ, ອໂຘມຸຂກຣຓໍ, ປາເທຫິ ຠູມິຂຓນນ຺ຕິອາທິ ອນຸຠາໂວ.

ຈິນ຺ຕາຍ ອິຏ຺ຐຕ຺ຖາລາຠາທີ ວິຠາໂວ, ມກຸລິຕນຍນາທິ ອໂຘຂິຕ຺ຕຈກ຺ຂາທິ ວາ ອນຸຠາໂວ.

ຄພ຺ພສ຺ສ ອິສ຺ສຣິຍາທິ ວິຠາໂວ, ອວຊານນາທິ ອນຸຠາໂວ.

ອປມາຣສ຺ສ ຍກ຺ຂປີຬາທິ ວິຠາໂວ, ຠູມິປຕນາທໂຍ ອນຸຠາໂວ.

ອກ຺ຂມລກ຺ຂຓສ຺ສ ອມຣິສສ຺ສ ອວມານນາທິ ວິຠາໂວ, ສິໂຣກມ຺ປນຕຊ຺ຊນາທິ ອນຸຠາໂວ.

ປມາທາຘິກ຺ກລກ຺ຂຓສ຺ສ ມທສ຺ສ ສນ຺ໂຕສປານໍ ວິຠາໂວ, ກມ຺ປມານຫຕ຺ຖປາທວຈນຄມນຫາສາທີ ອນຸຠາໂວ.

ກງ຺ຂາຈ຺ເຉທນລກ຺ຂຓາຍ ມຕິຍາ ອຸປເທສາທິ ວິຠາໂວ, ມຸຂສນ຺ໂຕສາທິ ອນຸຠາໂວ.

ອນຸປປຣິກ຺ຂກາຣິຕາລກ຺ຂຓສ຺ສ ອຸມ຺ມາທສ຺ສ ສນ຺ນິປາຕຊ຺ຊຣຍກ຺ຂາທິ ວິຠາໂວ, ອກາຣຓໂຣທນຫສນາທິ ອນຸຠາໂວ.

ມຸຍ຺ຫນລກ຺ຂຓສ຺ສ ໂມຫສ຺ສ ອຘິກຠຍາທິ ວິຠາໂວ, ສຠາວານວໂພຘນາທິ ອນຸຠາໂວ.

ນິທ຺ທາປຄມສງ຺ຂາຕສ຺ສ ວິໂພຘສ຺ສ ກາລປຣິຓາມາທິ ອາໂລກສຣຓາທິ ວາ ວິຠາໂວ, ອກ຺ຂິມທ຺ທນາທິ ອນຸຠາໂວ.

ມໂນສມ຺ປີຬນລກ຺ຂຓາຍ ນິທ຺ທາຍ ກສ຺ສຈິ ອຈິນ຺ຕນອກຣຓາທິ ວິຠາໂວ, ອກ຺ຂິປິທຫນາທິ ອນຸຠາໂວ.

ຠຍາຄມນລກ຺ຂຓສ຺ສ ອາເວຄສ຺ສ ປຈ຺ຈຕ຺ຖິກທສ຺ສນາທິ ວິຠາໂວ, ອຸຕ຺ຣາສກມ຺ປາທິ ອນຸຠາໂວ.

ລຊ຺ຊາລກ຺ຂຓາຍ ພິຬາຍ ທຸຣາຈາຣາທິ ວິຠາໂວ, ອໂຘມຸຂຕາທິ ອນຸຠາໂວ.

ມຣຓສ຺ສ ສຕ຺ຖປຫາຣໂຣຄາທິ ວິຠາໂວ, ມຸຂວິກາຣາທິ ອນຸຠາໂວ.

ຈາປລ຺ລສ຺ສ ຣາຄໂທສາທິ ວິຠາໂວ, ອຕ຺ຕໂນ ສຈ຺ຉນ຺ທຈຣຓາທິ ອນຸຠາໂວ.

ພ຺ຍາຘິຍາ ວາຕປິຕ຺ຕາທີນໍ ອຸສ຺ສທຠາວາທິ ວິຠາໂວ, ນິຕ຺ຖຸນນາທິ ອນຸຠາໂວ.

ອິມສ຺ມິໍ ສຸໂພຘາລງ຺ກາເຣ ອທສ຺ສິຕສຸຂຸມເຠທາ ອຎ຺ຎາປິ ຈິຕ຺ຕວຸຕ຺ຕິວິເສສາ ສນ຺ຕິ, ເຕສຸ ອິຈ຺ຉາສຠາວາ ສພ຺ເພ ເຠທາ ກາມຣຕິຍຎ຺ຈ, ໂທສປກາຣາ ໂກຘອມຣິສອິສ຺ສາທີສຸ ຈ, ທຸກ຺ຂສຠາວາ ໂສກສມພ຺ຍາຘິຄິລານວິສາທາທີສຸ ຈ, ປິຕິອາທໂຍ ຫຣິເສ ຈ ອນ຺ໂຕຄຘາຕິ ເວທິຕພ຺ພາ. ເອວໍ ສມານານໍ ສງ຺ຄເຫ ສຕິປິ ຕາສໂຕ ຠຍສ຺ສ ຈ, ສງ຺ກາຍ ອມຣິສ຺ສ ຈ, ອມຣິສໂຕ ອິສ຺ສາຍ ຈ, ຄິລານໂຕ ສມສ຺ສ ຈ, ນິທ຺ທາຍ ສຸຕ຺ຕສ຺ສ ຈ, ອຸສ຺ສຸກ຺ກໂຕ ຈປລຕາຍ ຈ, ໂມຫໂຕ ວກ຺ຂມານປລຍສ຺ສ ຈ ປາກຏວິເສເສນ ອຎ຺ຎຖາ ວິສຸໍ ວິສຸໍ ທສ຺ສິຕນ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

ສາຕ຺ຕິກຠາວອຘິປ຺ປາຍ

໓໔໕. ສມາຫິຕຕ຺ຕປ຺ປຠວໍ, ສຕ຺ຕໍ ເຕໂນ’ປປາທິຕາ;

ສາຕ຺ຕິກາ’ປ຺ຍ’ນຸຠາວຕ຺ເຕ, ວິສຸໍ ຠາວາຠວນ຺ຕິ ເຕ.

໓໔໕. ສາຕ຺ຕິເກ ວທຕິ ‘‘ສມາຫິເຕ’’ຈ຺ຈາທິນາ. ສມາຫິໂຕ ເອກຄ຺ຄຕາຠາວາປາທເນນ ກຕສມາຘາໂນ ອຕ຺ຕາ ຈິຕ຺ຕໍ ຕໂຕ ປຠວໍ ອຸປ຺ປນ຺ນໍ ຍໍ, ຕໍ ສຕ຺ຕໍ ນາມ. ເຕນ ສຕ຺ເຕນ ອຸປປາທິຕາ ນິພ຺ພຕ຺ຕິຕາ ຖມ຺ຠາທໂຍ ສາຕ຺ຕິກາ ວຸຈ຺ຈນ຺ເຕ. ເຕ ຈ ປຸນ ອນຸຠາວາປິ ຠວນ຺ຕິ ຖມ຺ຠາທິຠາວສໍສູຈນສຠາວວິກາຣຣູປຕ຺ຕາ. ຕຎ຺ຈ ‘‘ຈິຕ຺ຕວຸຕ຺ຕິວິເສສຕ຺ຕາ’’ອິຈ຺ຈາທິນາ ວກ຺ຂຕິ. ເຕນາຫ ‘‘ອນຸຠາວຕ຺ເຕປີ’’ຕິ. ເອວໍ ສຕ຺ຍປິ ເຕ ສາຕ຺ຕິກາ ວິສຸໍ ປຸຖເຄວ ຠາວາ ຠວນ຺ຕິ, ວຸຕ຺ຕນເຍນ ຈິຕ຺ຕຠວຕ຺ຕວິຣູປຕ຺ຕາ ເຕສນ຺ຕິ.

໓໔໕. ອິທານິ ອຸທ຺ເທສກ຺ກເມນາຘິຄຕເກວລຠາວສງ຺ຂາຕໍ ສາຕ຺ຕິກາຠາວໍ ທສ຺ເສຕິ ‘‘ສມາຫິຕ’’ອິຈ຺ຈາທິນາ. ສມາຫິຕຕ຺ຕປ຺ປຠວໍ ເອກຄ຺ຄຕາຠາວາປາທເນນ ກຕສມາຘານຈິຕ຺ຕໂຕ ສມ຺ຠູຕໍ ສຕ຺ຕໍ ນາມ ໂຫຕິ. ເຕນ ລາຠາລາຠາທີສຸ ເອກາກາຣສ຺ສ ເຫຕຸນາ ຖິຣຠາເວນ ອຸປປາທິຕາ ນິປ຺ຜາທິຕາ ຖມ຺ຠາທໂຍ ສາຕ຺ຕິກາ ນາມ ຠວນ຺ຕິ. ເຕ ສາຕ຺ຕິກາ ອນຸຠາວຕ຺ເຕປິ ຈິຕ຺ຕາກາຣສງ຺ຂາຕຖມ຺ຠາທິປກາສນສຠາວວິກາຣສຣູປຕ຺ຕາ ອຕ຺ຕໂນ ອນຸຠາວຕ຺ເຕ ສຕິປິ ວິສຸໍ ຠາວາ ຠວນ຺ຕິ ຍຖາວຸຕ຺ຕ ‘‘ຈິຕ຺ຕວຸຕ຺ຕິວິເສສາ ຕຸ, ຠາວຍນ຺ຕິ ຣເສ ຍໂຕ’’ຕິອາທິນາ ຠາວາ ນາມ ໂຫນ຺ຕີຕິ. ອິເມ ສາຕ຺ຕິກາຠາວານຸຠາວວເສນ ທຸວິຘາ ໂຫນ຺ຕິ. ສມາຫິໂຕ ຈ ໂສ ອຕ຺ຕາ ເຈຕິ ຈ, ຕໂຕ ປຠວມິຕິ ຈ, ສນ຺ໂຕ ອຸປສນ຺ໂຕ ຈ ໂສ ອຕ຺ຕາ ເຈຕິ ຈ, ສຕ຺ຕໂຕ ຠວນ຺ຕີຕິ ຈ, ສຕ຺ເຕນ ອຸປ຺ປາທິຕາຕິ ຈ, ອນຸຠາວານໍ ຠາໂວຕິ ຈ ວາກ຺ຍໍ. ອປີຕິ ອນຸຄ຺ຄຫຕ຺ເຖ ນິປາໂຕ.

ສາຕ຺ຕິກຠາວປ຺ປເຠທ

໓໔໖. ຖມ຺ໂຠ ປລຍໂຣມຎ຺ຈາ,

ຕຖາ ເສທສ຺ສຸເວປຖຸ;

ເວວຓ຺ຓິຍໍ ວິສ຺ສຣຕາ,

ຠາວາ’ຏ຺ເຐ’ເຕ ຕຸ ສາຕ຺ຕິກາ.

໓໔໖. ເຕ ທສ຺ເສຕິ ‘‘ຖມ຺ໂຠ’’ອິຈ຺ຈາທິນາ. ເອຕ຺ຖ ຖມ຺ໂຠ ອວິສ຺ສຣກາຍຈິຕ຺ຕຕາ. ປລໂຍ ອສ຺ສາສປສ຺ສາສມຕ຺ຕາວເສໂສ ສຸຕ຺ຕາວຕ຺ຖາສຠາໂວ ນິທ຺ທາປຠໂວ. ສຸພ຺ຍຕ຺ຕລກ຺ຂຓາ ເສສາ.

໓໔໖. ອິທານິ ສາຕ຺ຕິເກ ທສ຺ເສຕິ ‘‘ຖມ຺ໂຠ’’ອິຈ຺ຈາທິນາ. ຖມ຺ໂຠ ກາຍຈິຕ຺ຕານໍ ອວິສຣຠາວສງ຺ຂາໂຕ ຈ ປລຍໂຣມຎ຺ຈາ ນິທ຺ທາຍ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານອສ຺ສາສປສ຺ສາສມຕ຺ຕາຕິຣິຕ຺ຕສຸຕ຺ຕາວຕ຺ຖາ ຈ ປສາທາທິສມ຺ຠໂວ ໂຣມຸຄ຺ຄໂມ ຈ ຕຖາ ເອວໍ ເສທສ຺ສຸເວປຖຸ ຈ ຠຍາທີຫິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານທາໂຫ ຈ ສນ຺ໂຕສາທີຫິ ອຸປ຺ປຊ຺ຊມານອສ຺ສຸ ຈ ກມ຺ປາ ຈ ເວວຓ຺ຓິຍໍ ວິຣູປຕາ ຈ ວິສ຺ສຣຕາ ວິຣູປສທ຺ທຕາ ຈາຕິ ເອເຕ ອຏ຺ຐ ສາຕ຺ຕິກາ ຠາວາ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ. ໂຣມານໍ ອຎ຺ໂຈ ອຸຄ຺ຄໂມຕິ ຈ, ປລໂຍ ຈ ໂຣມຎ຺ໂຈ ເຈຕິ ຈ, ເວປນໍ ກມ຺ປນມິຕິ ຈ, ເສໂທ ຈ ອສ຺ສຸ ຈ ເວປຖຸ ຈາຕິ ຈ, ວິຣູໂປ ວຓ຺ໂຓ ອສ຺ເສຕິ ຈ, ຕສ຺ສ ຠາໂວຕິ ຈ, ວິຣູໂປ ສໂຣ ອສ຺ເສຕິ ຈ, ຕສ຺ສ ຠາໂວຕິ ຈ ວາກ຺ຍໍ.

໓໔໗. ຍທາ ຣຕ຺ຍາທໂຍ ຠາວາ,

ຐິຕິສີລາ ນ ໂຫນ຺ຕິ ເຈ;

ຕທາ ສພ຺ເພປິ ເຕ ຠາວາ,

ຠວນ຺ຕິ ພ຺ຍຠິຈາຣິໂນ.

໓໔໗. ນ ເກວລໍ ວຸຕ຺ຕາເຍວ ພ຺ຍຠິຈາຣິໂນ, ຣຕ຺ຍາທໂຍປີຕິ ອາຫ ‘‘ຍທາ’’ອິຈ຺ຈາທິ. ຠວນ຺ຕິ ພ຺ຍຠິຈາຣິໂນຕິ ຍຖາໂຍຄໍ ຍຖາສມ຺ພນ຺ຘໍ ພ຺ຍຠິຈາຣິໂນ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເສສໍ ສຸໂພຘໍ.

໓໔໗. ອິທານິ ນິພ຺ເພທາທໂຍ ວິຍ ຣຕິຫາສາທໂຍປິ ກິສ຺ມິຎ຺ຈິ ກາເລ ພ຺ຍຠິຈາຣິໂນປິ ໂຫນ຺ຕີຕິ ທສ຺ເສຕິ ‘‘ຍທາ’’ ອິຈ຺ຈາທິນາ. ຣຕ຺ຍາທໂຍ ຣຕິຫາສາທໂຍ ຠາວາ ນວ ຐາຍີຠາວາ ຍທາ ຐິຕິສີລາ ນ ໂຫນ຺ຕິ ເຈ ວິໂຣຘີຫິ ເຕຫິ ເຕຫິ ຠາວນ຺ຕເຣຫິ ພ຺ຍວຫິຕຕ຺ຕາ ສຠາວໂຕ ຐິຕິສຠາວາ ຍທິ ນ ໂຫນ຺ຕິ, ຕທາ ເຕ ຠາວາ ຣຕ຺ຍາທໂຍ ສພ຺ເພປິ ພ຺ຍຠິຈາຣິໂນ ຠວນ຺ຕີຕິ. ຍຖາສກໍ ພ຺ຍຠິຈາຣິຕານຸຣູປວິຠາວານຸຠາວານໍ ໂຍຄານຸຣູເປນ ພ຺ຍຠິຈາຣີຠາວາ ໂຫນ຺ຕິ. ຣຕິອາທິ ເຍສໍ ຫາສາທີນມິຕິ ຈ, ຐິຕິ ສີລໍ ເຍສໍ ຣຕ຺ຍາທີນມິຕິ ຈ ວິຄ຺ຄໂຫ.

໓໔໘. ວິຠາໂວ ກາຣຓໍ ເຕສຸ’-

ປ຺ປຕ຺ຕິຍຸ’ທ຺ທີປເນ ຕຖາ;

ໂຍ ສິຍາ ໂພຘໂກ ເຕສ-

ມນຸຠາໂວ’ຍ’ມີຣິໂຕ.

໓໔໘. ອິທານິ ວິຠາວານຸຠາເວ ທສ຺ເສຕິ ‘‘ວິຠາໂວ’’ອິຈ຺ຈາທິນາ. ເຕສໍ ຣຕ຺ຍາທີນໍ ຠາວານໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ, ຕຖາ ອຸທ຺ທີປເນ ຈ ກາຣຓໍ ອາລມ຺ພຓອຸທ຺ທີປນວເສນ ທຸວິໂຘ ວິຠາໂວ ນາມ. ຕຕ຺ຖ ອາລມ຺ພຓວິຠາໂວ ກນ຺ຕາທິ, ອຸທ຺ທີປນວິຠາໂວ ຈນ຺ທາທິ. ເຕສໍ ໂພຘໂກ ຎາປໂກ ກາຍິໂກ ຈ ວາຈສິໂກ ຈ ພ຺ຍາປາໂຣ ສິຍາ, ອຍໍ ອນຸຠາໂວ ອີຣິໂຕ.

໓໔໘. ອິທານິ ວິຠາວານຸຠາເວ ທສ຺ເສຕິ ‘‘ວິຠາໂວ’’ອິຈ຺ຈາທິນາ. ເຕສໍ ຐາຍີຠາວາທີນໍ ຕິຓ຺ຓໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ຈ ຕຖາ ອຸທ຺ທີປເນ ຈ ອຸປ຺ປນ຺ນານໍ ທີປເນ ຈ ກາຣຓໍ ອາລມ຺ພຓອຸທ຺ທີປນວເສນ ທຸວິໂຘ ເຫຕຸ ວິຠາໂວ ນາມ, ເຕສໍ ຐາຍີຠາວາທີນໍ ໂພຘໂກ ກາຍິກວາຈສິໂກ ໂຍ ສິຍາ ນຏກວີນໍ ພ຺ຍາປາໂຣ ອຕ຺ຖິ, ອຍໍ ອນຸຠາໂວຕິ ອີຣິໂຕຕິ. ວິເສເສນ ຠາເວຕິ ວຑ຺ເຒຕີຕິ ວິຠາໂວ. ອນຸຠາເວຕິ ໂພເຘຕີຕິ ອນຸຠາໂວ. ເອຕ຺ຖ ວິຠາໂວ ນາມ ຣຕິວິສເຍ ນຣນາຣີນໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ອາລມ຺ພຓວິຠາໂວ, ຈນ຺ທຣມ຺ມເທສາທິ ອຸທ຺ທີປນວິຠາໂວ ເຈຕິ ທຸວິໂຘ. ຫາສາທີນມ຺ປິ ທຸວິຘວິຠາວໍ ຍຖາຣຫໍ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ. ອນຸຠາໂວ ນາມ ຐາຍີຠາວາທີນໍ ເຕສໍ ເຕສໍ ຠາວານໍ ປກາສກວາຈສິກພ຺ຍາປາຣສງ຺ຂາຕກວິປໂຍໂຄ ຈ ກາຍິກປໂຍຄຠູໂຕ ນຏານໍ ອຠິນຍສງ຺ຂາໂຕ ຕໍຕໍຠາວສຣູປນິຣູປໂກ ເຈຕິ ທຸວິໂຘ ພ຺ຍາປາໂຣ.

໓໔໙. ເນກເຫຕຸໍ ມໂນວຸຕ຺ຕິ-ວິເສສຎ຺ຈ ວິຠາວິຕຸໍ;

ຠາວໍ ວິຠາວານຸຠາວາ, ວຓ຺ຓິຍາ ພນ຺ຘເນ ຜຸຏໍ.

໓໔໙. ວິຠາວາທິວຓ຺ຓນາຍເມວ ຠາວວິເສສາວໂພໂຘ ສິຍາ, ອຎ຺ຎຖາ ‘‘ເທວທຕ຺ຕສ຺ສ ສາສ຺ສຸໂລຈນຍຸຄໍ ສຎ຺ຊາຕ’’ມິຕິ ວຸຕ຺ເຕ ໂສກາ ອານນ຺ທາ ໂຣຄາ ເຈຕິ ໂກ ນາມ ສກ຺ໂກຕິ ກາຣຓໍ ນິຈ຺ຉິຕຸໍ, ຈິຕ຺ຕວຸຕ຺ຕິວິເສສຎ຺ຈ ຠາວໍ ວິນາ ວິຠາວານຸຠາວໍ ກວິ ວຓ຺ເຓຕຸໍ ນໂຏຠິເນຕຸໍ ສາມຊ຺ຊິໂກ ວາ ວິຎ຺ຎາຕຸໍ ໂກ ສກ຺ໂກຕີຕິ ທສ຺ເສຕຸມາຫ ‘‘ເນກ’’ອິຈ຺ຈາທິ. ເນກເຫຕຸໍ ພຫຸເຫຕຸໍ ມໂນວຸຕ຺ຕິວິເສສຎ຺ຈ ຠາວໍ ວິຠາວິຕຸໍ ປກາເສຕຸໍ ວິຠາວານຸຠາວາ ວຸຕ຺ຕລກ຺ຂຓາ ພນ຺ຘເນ ສຠາວນິຣູປກປເທ ຜຸຏໍ ວຓ຺ຓນີຍາ, ວິຠາວາທິຣູປເກເນວ ອວຸຕ຺ຕມ຺ປິ ກິຎ຺ຈິ ປຕີຍເຕ.

໓໔໙. ‘‘ເທວທຕ຺ຕສ຺ສ ຈກ຺ຂູນິ ອສ຺ສຸປຸຓ຺ຓານີ’’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ໂສເກນ ສນ຺ໂຕເສນ ໂຣເຄນ ວາຕິ ຍຖາ ອສ຺ສຸກາຣຓກຖນໍ ວິນາ ນ ຊານາຕິ, ເອວໍ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ປວຕ຺ຕິສງ຺ຂາຕາ ຣຕິຫາສາທໂຍ ເຕ ເຕ ຠາວາ ອຕ຺ຕໂນ ປຕີຕິຍານຸຣູປໍ ວິຠາວານຸຠາວກຖນໍ ວິນາ ກວີຫິ ວຓ຺ເຓຕພ຺ພາ, ນເຏຫິ ທສ຺ເສຕພ຺ພາ, ສພ຺ເຠຫິ ອສ຺ສາທນີຍາ ນຕ຺ຖີຕິ ຐາຍີອາທີນໍ ວຓ຺ຓນເມວ ກາຕພ຺ພນ຺ຕິ ອິທານິ ອນຸສາເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ເນກ’’ອິຈ຺ຈາທິ. ເນກເຫຕຸໍ ເຕສໍ ເຕສໍ ຠາວານໍ ອຸປ຺ປຕ຺ຍາໂທ ອາລມ຺ພຓວິຠາວາທິພຫຸກາຣຓວນ຺ຕໍ ມໂນວຸຕ຺ຕິວິເສສໍ ຠາວຎ຺ຈ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ປວຕ຺ຕິວິເສສສງ຺ຂາຕຠາວຎ຺ຈ ວິຠາວິຕຸໍ ປກາເສຕຸໍ ວິຠາວານຸຠາວາ ອນນ຺ຕຣນິທ຺ທິຏ຺ຐາ ພນ຺ຘເນ ຣສຠາວປ຺ປກາສເນ ຜຸຏໍ ປກາສໍ ກຕ຺ວາ ວຓ຺ຓິຍາ ກວິນາ ວຓ຺ຓນີຍາ ໂຫນ຺ຕີຕິ. ນ ເອໂກຕິ ຈ, ໂສ ເຫຕຸ ອສ຺ເສຕິ ຈ, ມນໂສ ວຸຕ຺ຕີຕິ ຈ, ຕາຍ ວິເສໂສຕິ ຈ, ວິຠາໂວ ຈ ອນຸຠາໂວ ເຈຕິ ຈ ວາກ຺ຍໍ.

໓໕໐. ສວິຠາວານຸຠາເວຫິ, ຠາວາ ເຕ ເຕ ຍຖາຣຫໍ;

ວຓ຺ຓນີຍາ ຍໂຖຈິຕ຺ຍໍ, ໂລກຣູປານຸຄາມິນາ.

໓໕໐. ອິທານິ ເຕ ຠາວາ ໂລກສຠາວານຕິກ຺ກເມນ ວິຠາວາທີຫິ ວຓ຺ຓນີຍາຕິ ອາຫ ‘‘ສວິຠາເວ’’ຈ຺ຈາທິ. ສຫ ວິຠາເວຫິ ສວິຠາວາ, ເຕ ຈ ເຕ ອນຸຠາວາ ຈ, ເຕຫິ. ຍຖາຣຫນ຺ຕິ ອຕ຺ຕໂນ ສມ຺ພນ຺ຘີນໍ ວເສນ ຍຖາຣຫໍ ວຓ຺ຓນີຍາ.

໓໕໐. ອິທານິ ວິຠາວານຸຠາເວ ນິສ຺ສາຍ ວຓ຺ຓນີຍາ ເຕ ຠາວາ ໂລກສຠາວມນຕິກ຺ກມ຺ມ ກາຕພ຺ພາຕິ ອນຸສາສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ສວິຠາວາ’’ອິຈ຺ຈາທິ. ໂລກຣູປານຸຄາມິນາ ໂລກໂວຫາຣມນຸວຕ຺ຕມາເນນ ເຕ ເຕ ຠາວາ ຐາຍີຠາວາທໂຍ ຕໂຍ ຍໂຖຈິຕ຺ຍໍ ໂອຈິຕ຺ຍານຸຣູປໍ ສວິຠາວານຸຠາເວຫິ ວິຠາວສຫິເຕຫິ ອນຸຠາເວຫິ ກຣຓຠູເຕຫິ ຍຖາຣຫໍ ເຕຫິ ເຕຫິ ຠາເວຫິ ສມ຺ພນ຺ຘີນໍ ວິຠາວາທີນໍ ວເສນ ອນຸຣູປໂຕ ວຓ຺ຓນີຍາ ວຓ຺ເຓຕພ຺ພາ ໂຫນ຺ຕີຕິ. ວິຠາເວຫິ ສຫ ເຍ ວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ ຈ, ເຕ ຈ ເຕ ອນຸຠາວາ ເຈຕິ ຈ, ອນຕິກ຺ກມ຺ມ ອຣຫນ຺ຕິ ຈ, ອນຕິກ຺ກມ຺ມ ໂອຈິຕ຺ຍມິຕິ ຈ, ໂລກສ຺ສ ຣູປໍ ສຣູປມິຕິ ຈ, ຕໍ ອນຸຄຈ຺ຉຕິ ສີເລນາຕິ ຈ ວິຄ຺ຄໂຫ.

໓໕໑. ຈິຕ຺ຕວຸຕ຺ຕິ ວິເສສຕ຺ຕາ, ມານສາ ສາຕ຺ຕິກ’ງ຺ຄໂຕ;

ພຫິນິສ຺ສຏເສທາທິ-ອນຸຠາເວຫິ ວຓ຺ຓິຍາ.

໓໕໑. ສາຕ຺ຕິກາ ກຖໍ ວຓ຺ຓນີຍາຕິ ອາຫ ‘‘ຈິຕ຺ເຕ’’ຈ຺ຈາທິ. ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ວຸຕ຺ຕິວິເສໂສ ເຍສໍ, ເຕສໍ ຠາໂວ, ຕສ຺ມາ ມານສາ ມນສິ ຠວາ ສາຕ຺ຕິກາ ອງ຺ຄໂຕ ສຣີຣໂຕ ພຫິນິສ຺ສເຏຫິ ນິຄ຺ຄເຕຫິ ເສທາທີຫິ ອນຸຠາເວຫິ ວຓ຺ຓນີຍາ, ນ ປນ ເສທສລິລເມວ ຠາໂວຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

໓໕໑. ເອວໍ ສາມຎ຺ເຎນ ຠາວວຓ຺ຓນກ຺ກມໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ວິເສເສນ ສາຕ຺ຕິກຠາວວຓ຺ຓນາ ອີທິສາຕິ ທສ຺ເສຕິ ‘‘ຈິຕ຺ຕ’’ອິຈ຺ຈາທິນາ. ຈິຕ຺ຕວຸຕ຺ຕິວິເສສຕ຺ຕາ ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ປວຕ຺ຕິວິເສສຕ຺ຕາ ມານສາ ຈິຕ຺ເຕ ຠວາ ສາຕ຺ຕິກາຠາວາ ອງ຺ຄໂຕ ສຣີຣໂຕ ພຫິນິສ຺ສຏເສທາທິອນຸຠາເວຫິ ພຫິນິກ຺ຂນ຺ຕເສທາທີຫິ ອນຸຠາເວຫິ ກຣຓຠູເຕຫິ ວຓ຺ຓິຍາ ວຓ຺ຓນີຍາ ໂຫນ຺ຕີຕິ, ອງ຺ຄໂຕ ພຫິ ນິສ຺ສຏນ຺ຕິ ວິເສສເນນ ວິສິຏ຺ຐຠູຕເສທາທີນເມວ ຠາວານຸຠາວຕ຺ຕໍ ວິນາ ເກວລໍ ເສທາທໂຍ ວຸຕ຺ຕາ ສມານາ ຠາວາທໂຍ ນາມ ນ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຈິຕ຺ຕສ຺ສ ວຸຕ຺ຕີຕິ ຈ, ສາ ເອວ ວິເສໂສ ເຍສໍ ສາຕ຺ຕິການມິຕິ ຈ, ເຕສໍ ຠາໂວຕິ ຈ, ມນສິ ຠວາຕິ ຈ, ເສໂທ ອາທິ ເຍສໍ ເຂຬາທີນມິຕິ ຈ, ນິສ຺ສຏາ ນິຄ຺ຄຕາ ຈ ເຕ ເສທາທໂຍ ເຈຕິ ຈ, ເຕ ເອວ ອນຸຠາວາຕິ ຈ ວາກ຺ຍໍ.

ຣສອຘິປ຺ປາຍ

໓໕໒. ສາມຊ຺ຊິການ’ມານນ຺ໂທ, ໂຍ ພນ຺ຘຕ຺ຖານຸສາຣິນໍ;

ຣສີຍຕີຕິ ຕຎ຺ຎູຫິ, ຣໂສ ນາມາ’ຍ’ມີຣິໂຕ.