໓. ຄຸຓາວໂພຘປຣິຈ຺ເຉທ

ອນຸສນ຺ຘິວຓ຺ຓນາ

໑໑໖. ສມ຺ຠວນ຺ຕິ ຄຸຓາ ຍສ຺ມາ,

ໂທສາເນ’ວ’ມຕິກ຺ກເມ;

ທສ຺ເສສ຺ສໍ ເຕ ຕໂຕ ທານິ,

ສທ຺ເທ ສມ຺ຠູສຍນ຺ຕິ ເຍ.

໑໑໖. ເອວໍ ໂທສປຣິຫາໂຣປເທສໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ໂທສປຣິຫາຣາ ສມຸປຄຕຄຸຓໍ ອຸປທສ຺ສິຕຸມຘິກາຣໍ ວິຣຈຍນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ສມ຺ຠວນ຺ຕິ’’ອິຈ຺ຈາທິ. ໂທສານໍ ຍຖາວຸຕ຺ຕານໍ ປທໂທສາທີນໍ ເອວໍ ຍຖາວຸຕ຺ຕນເຍນ ອຕິກ຺ກເມ ສຕິ ຄຸຓາ ຘມ຺ມາ ສທ຺ທາລງ຺ກາຣສຠາວາ ປສາທາທໂຍ ຍສ຺ມາ ກາຣຓາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ ສິຊ຺ຌນ຺ຕິ, ຕຎ຺ຈ ‘‘ປສາໂທ ກິລິຏ຺ຐາທີນໍ ວຊ຺ຊນາ ສມ຺ຠວຕີ’’ຕ຺ຍາທິນາ ຍຖາໂຍຄໍ ວິຎ຺ເຎຍ຺ຍໍ, ຕໂຕ ຕສ຺ມາ ກາຣຓາ ເຍ ຄຸຓາ ສທ຺ເທ ສມ຺ຠູສຍນ຺ຕິ ອລງ຺ກໂຣນ຺ຕິ, ເຕ ສທ຺ທາລງ຺ກາຣສງ຺ຂາເຕ ຄຸເຓ ອິທານິ ທສ຺ເສສ຺ສໍ ອຸປທິສິສ຺ສາມິ.

໑໑໖. ເອວໍ ໂທສປຣິຫາຣປເວໂສປາຍໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ຍຖາວຸຕ຺ຕໂທສານໍ ປຣິຫາເຣນ ‘‘ພນ຺ຘນິສ຺ສິຕຄຸຓາ ເອເຕ’’ຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ປຸພ຺ພາປຣປຣິຈ຺ເຉທານໍ ສມ຺ພນ຺ຘໍ ຆເຏນ຺ໂຕ ‘‘ສມ຺ຠວນ຺ຕິ’’ຈ຺ຈາທິຄາຖມາຫ. ໂທສານໍ ນິທ຺ທິຏ຺ຐປທໂທສາທີນໍ ເອວໍ ອນນ຺ຕຣປຣິຈ຺ເຉເທ ນິທ຺ທິຏ຺ຐກ຺ກເມນ ອຕິກ຺ກເມ ສຕິ ຄຸຓາ ປສາທາທິສທ຺ທາລງ຺ກາຣສງ຺ຂາຕາ ປສາທາທໂຍ ສທ຺ທຘມ຺ມາ ຍສ຺ມາ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ, ຕໂຕ ເຍ ສທ຺ທຘມ຺ມາ ສທ຺ເທ ສມ຺ຠູສຍນ຺ຕິ ສຊ຺ຊນ຺ຕິ, ເຕ ສທ຺ທຘມ຺ເມ ທສ຺ເສສ຺ສໍ ປກາສິສ຺ສາມີຕິ. ເອຕ຺ຖ ກິລິຏ຺ຐໂທສພ຺ຍາກິຓ຺ຓໂທສປຣິຫາເຣຫິ ປສາທາລງ຺ກາໂຣ ສິຊ຺ຌຕິ, ເສສາປິ ຍຖາລາຠໂຕ ຎາຕພ຺ພາ.

ສທ຺ທາລງ຺ກາຣອຸທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໑໑໗. ປສາໂທ’ໂຊ ມຘຸຣຕາ,

ສມຕາ ສຸຂຸມາລຕາ;

ສິເລໂສ’ທາຣຕາ ກນ຺ຕິ,

ອຕ຺ຖພ຺ຍຕ຺ຕິສມາຘໂຍ.

໑໑໗. ອິທານິ ເຕ ວິຠຊຕິ ‘‘ປສາໂທ’’ອິຈ຺ຈາທິນາ ປສຕ຺ຖິ ປສາໂທ ປກາສຕ຺ຖຕາ, ໂອໂຊ ສມາສວຸຕ຺ຕິພາຫຸລ຺ລໍ ອຕ຺ຖປາຣິຓຕ຺ຍຎ຺ຈ, ມຘຸຣຕາ ສທ຺ທານໍ ຣສວນ຺ຕຕາ, ສມຕາ ປຊ຺ຊາເປກ຺ຂາຍ ຈຕຸນ຺ນໍ ປາທານເມກຊາຕິຍສມ຺ພນ຺ຘຕາ, ຄຊ຺ຊາເປກ຺ຂາຍ ຕຸ ປທານໍ, ສຸຂຸມາລຕາ ອຜຣຸສກ຺ຂຣພາຫຸລ຺ລໍ, ສິເລສນໍ ສິເລໂສ ພນ຺ຘຄາຣວໍ, ອຸທາຣຕາ ອຸກ຺ກໍສຕາ ເກນຈິ ອຕ຺ເຖນ ສນາຖຕາ ວິສິຏ຺ຐວິເສສນຍຸຕ຺ຕຕາ ຈ, ກນ຺ຕິ ສພ຺ພໂລກມໂນຫຣຕາ, ອຕ຺ຖພ຺ຍຕ຺ຕິ ສິທ຺ເຘນ ຎາເຍນ ວາ ອຠິເຘຍ຺ຍສ຺ສ ຄຫຓໍ, ສມາຘິ ໂລກປ຺ປຕີຕ຺ຍນຸສາຣິອມຸຂ຺ຍຕ຺ຖຕາ, ເຕສຸ ໂອຊອຸທາຣຕາ ສທ຺ທຕ຺ຖຄຸຓາ, ສມາຘິ ອຕ຺ຖຄຸໂຓ, ອຕ຺ຖານຸຄາມິຕ຺ຕາ ເອຕ຺ຖ ສທ຺ທານໍ, ອຎ຺ເຎ ຕຸ ສທ຺ທຄຸຓາວ.

໑໑໗. ອິທານິ ‘‘ປສາໂທໂຊ’’ອິຈ຺ຈາທິນາ ເຕ ສທ຺ທາລງ຺ກາເຣ ກເມນ ວິຠຊິຕຸໍ ອຸທ຺ທິສຕິ. ປສາໂທ ປສນ຺ນຜຬິກາວລິ ອຕ຺ຕນິ ອາວຸນິຕຣຕ຺ຕກມ຺ພລສຸຕ຺ຕມິວ ສທ຺ທານໍ ອຕ຺ຖສ຺ສ ປສາທນສງ຺ຂາໂຕ ປສາທາລງ຺ກາໂຣ ຈ, ໂອໂຊ ສມາສວຸຕ຺ຕິພາຫຸລ຺ຍອຕ຺ຖປາຣິຓຕ຺ຍສງ຺ຂໂຕ ສທ຺ທຕ຺ຖານໍ ຄຸໂຓ ຈ, ມຘຸຣຕາ ສທ຺ທານໍ ຣສວນ຺ຕຠາວສງ຺ຂາຕກຓ຺ຓມຘຸຣຕາ ຈ, ສມຕາ ປຊ຺ເຊ ປາທສ຺ສ ສຸຕິໂຕ ສທິສຕາ ຈ, ຄຊ຺ເຊ ປທານໍ ຕເຖວ ສທິສຕາຕິ ເອວໍ ປາທານໍ ປທານຎ຺ຈ ຕຸລ຺ຍຄຸຓຕາ ຈ, ສຸຂຸມາລຕາ ວຓ຺ຓານໍ ອຕິຜຣຸສອຕິສິຖິລຠາວໍ ວິນາ ສມປ຺ປມາຓມຸທຸຄຸໂຓ ຈ, ສິເລໂສ ຐານກຣຓາທິສມ຺ຠູຕສຠາຄວຓ຺ຓສຸຕີຫິ ອຈ຺ຉິທ຺ທຄຸຣຸຄຸໂຓ ຈ, ອຸທາຣຕາ ອຸກ຺ກຏ຺ເຐນ ເກນຈິ ອຕ຺ເຖນ ພນ຺ຘສ຺ສ ສຊ຺ຊິຕຠາໂວ ຈ, ວິສິຏ຺ຐວິເສສນປເທນ ຍຸຕ຺ຕຕາ ຈ, ກນ຺ຕິ ສພ຺ເພສໍ ປິຍຄຸຓຕາ ຈ, ອຕ຺ຖພ຺ຍຕ຺ຕິ ອິຈ຺ຉິຕຕ຺ຖສ຺ສ ສິທ຺ເຘນ ວາ ນ຺ຍາເຍນ ວາ ສຸປາກຏຠາໂວ ຈ, ສມາຘໂຍ ໂລກປ຺ປຕີຕິອນຕິກ຺ກນ຺ຕອຎ຺ຎຘມ຺ມາໂຣປເນນ ອມຸຂ຺ຍຕ຺ຖຕາ ຈາຕິ ອິເມ ສທ຺ທຕ຺ຖຄຸຓາ ທສ ໂຫນ຺ຕິ. ‘‘ສມາຘໂຍ’’ຕິ ຕສ຺ເສວ ພຫຸຕ຺ຕໍ ທີເປຕິ, ອິເມສຸ ທສສຸ ໂອໂຊທາຣຕາຕິ ທ຺ເວ ສທ຺ທຕ຺ຖຄຸຓາ, ສມາຘິ ອຕ຺ຖຄຸໂຓ ປຣິຍາເຍນ ຕທຕ຺ຖໂຊຕກສທ຺ທຄຸໂຓປິ, ເສສາ ສຕ຺ຕ ສທ຺ທຄຸຓາ ເອວ, ເອເຕ ສພ຺ເພປິ ອລງ຺ກໂຣນ຺ຕິ ພນ຺ຘມເນນາຕິ ວາກ຺ເຍນ ອລງ຺ກາຣາ ນາມ.

ສທ຺ທາລງ຺ກາຣປໂຍຊນວຓ຺ຓນາ

໑໑໘. ຄຸເຓເຫ’ເຕຫິ ສມ຺ປນ຺ໂນ, ພນ຺ໂຘ ກວິມໂນຫໂຣ;

ສມ຺ປາທຍຕິ ກຕ຺ຕູນໍ, ກິຕ຺ຕິມຈ຺ຈນ຺ຕນິມ຺ມລໍ.

໑໑໘. ‘‘ຄຸເຓຫິ’’ຈ຺ຈາທິ. ເອເຕຫິເຍວ ວຸຕ຺ເຕຫິ ທສຫິ ຄຸເຓຫິ ຘມ຺ເມຫິ ສທ຺ທາລງ຺ກາຣສພ຺ຠາເວຫິ ສມ຺ປນ຺ໂນ ຍຸຕ຺ໂຕ ສມິທ຺ໂຘ ວາ ກວີນໍ ມໂນ ຫຣຕິ ສວເສ ວຕ຺ເຕຕີຕິ ກວິມໂນຫໂຣ ກວິຫທຍຫິລາທກາຣີ ພນ຺ໂຘ ກຕ຺ຕູນໍ ພນ຺ຘນ຺ຕານໍ ກວີນໍ ອຈ຺ຈນ຺ຕນິມ຺ມລໍ ອຕິສຍປຣິສຸທ຺ຘໍ ອຄຸຓເລເສນາປ’ນາລິມ຺ປຕ຺ຕາ ກິຕ຺ຕິໍ ຄຸຓໂຆສໍ ສມ຺ປາທຍຕິ ນິປ຺ຜາເທຕິ.

໑໑໘. ‘‘ຄຸເຓ’’ຈ຺ຈາທິ. ເອເຕຫິ ຄຸເຓຫິ ອິເມຫິ ສທ຺ທາລງ຺ກາຣສງ຺ຂາຕທສວິຘສທ຺ທຘມ຺ເມຫິ ສມ຺ປນ຺ໂນ ສມນ຺ນາຄໂຕ ສມິທ຺ໂຘ ວາ ພນ຺ໂຘ ປຊ຺ຊາທິພນ຺ໂຘ ກວິມໂນຫໂຣ ອຕ຺ຕໂນ ນິຣວຊ຺ຊຕ຺ຕາ ກວີນໍ ຈິຕ຺ຕໍ ປີເຓນ຺ໂຕ ກຕ຺ຕູນໍ ຣຈຍນ຺ຕານໍ ອຈ຺ຈນ຺ຕນິມ຺ມລໍ ອປ຺ປກໂທເສນາປິ ອສມ຺ມິສ຺ສຕ຺ຕາ ອຕິປຣິສຸທ຺ຘໍ ກິຕ຺ຕິໍ ພນ຺ຘນວິສຍຠູຕຍໂສຣາສິໍ ສມ຺ປາທຍຕິ ນິປ຺ຜາເທຕີຕິ. ອິມິນາ ກາຣເຓນ ພນ຺ຘສ຺ສ ຍຖາວຸຕ຺ຕທສວິຘຄຸຓປຣິຄ຺ຄໂຫ ສອຸສ຺ສາຫໍ ກາຕພ຺ໂພຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ມໂນ ຫຣຕີຕິ ມໂນຫໂຣ, ກວີນໍ ມໂນຫໂຣ ກວິມໂນຫໂຣຕິ ວິຄ຺ຄໂຫ.

ສທ຺ທາລງ຺ກາຣນິທ຺ເທສວຓ຺ຓນາ

໑໑໙. ອທູຣາຫິຕສມ຺ພນ຺ຘ-ສຸຠຄາ ຍາ ປທາວລິ;

ສຸປສິທ຺ຘາຠິເຘຍ຺ຍາ’ຍໍ, ປສາທໍ ຊນເຍ ຍຖາ.

໑໑໙. ອິທານິ ຍໂຖທ຺ເທສານເມສໍ ນິທ຺ເທສໍ ໂສທາຫຣຓໍ ກໂຣນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອທູຣ’’ອິຈ຺ຈາທິ. ອທູເຣ ອາສນ຺ເນ ອທູເຣນ ວາ ອທູຣາຫິຕກ຺ຣິຍາກຕ຺ຕຸກມ຺ມາທິປທວເສນ ອາຫິໂຕ ຐປິໂຕ ກໂຕ ສມ຺ພນ຺ໂຘ ອນ຺ວໂຍ, ເຕນ ສຸຠຄາ ມໂນຫຣາ ສຸປສິທ຺ໂຘ ສຸປ຺ປກາໂສ ສຸຄມ຺ໂມ ອຠິເຘຍ຺ໂຍ ອຕ຺ໂຖ ຍສ຺ສາ ສາຕິ ຕຖາ, ນ ຕຸ ຠາວຕ຺ໂຖ ຕສ຺ສ ສຠາວຄມ຺ຠີຣຕ຺ຕາ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ຫິ –

‘‘ກວີນ’ຘິປ຺ປາຍ’ມສທ຺ທໂຄຈຣໍ,

ປເທ ຜຸຣນ຺ຕໍ ມຸທຸກມ຺ຫິ ເກວລໍ;

ວິສນ຺ຕິ ຠາວາວຄມາ ກຕສ຺ສມາ,

ປກາສຍນ຺ຕ຺ຍາ’ກຕິໂຍ ຕຸ ຕາທິສາ’’ຕິ.

ຕາທິສາ ຍາ ປທາວລິ ປທປນ຺ຕິ ອຍໍ ປສາທໍ ຕນ຺ນາມກໍ ຄຸຓໍ ຊນເຍ ອຸປ຺ປາທຍຕິ. ຍຖາຕິ ຕມຸທາຫຣຕິ.

໑໑໙. ອິທານິ ອຸທ຺ເທສກ຺ກເມນ ເອເຕສໍ ສທ຺ທາລງ຺ກາຣາທີນໍ ນິທ຺ເທສໍ ໂສທາຫຣຓໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘‘ອທູຣາຫິເຕ’’ຈ຺ຈາທິ. ອທູເຣ ອາສນ຺ນປເທເສ ຕທຸປຈາເຣນ ອາສນ຺ເນ ວາ ອາຫິໂຕ ກ຺ຣິຍາຍ, ລທ຺ຘກ຺ຣິຍາໂຍຄກຕ຺ຕຸກມ຺ມາທິປທານໍ ວເສນ ຈ ກໂຕ, ໂນ ເຈ ວິນ຺ຍາສວເສນ ຐປິໂຕ ວາ ສມ຺ພນ຺ໂຘ ອິຈ຺ຉິຕຕ຺ຖປຕີຕິກ຺ກເມນ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎາເປກ຺ຂລກ຺ຂຓກ຺ຣິຍາກາຣກໂຍໂຄ ເຕນ ສຸຠຄາ ມໂນຫຣາ, ສຸປສິທ຺ໂຘ ປສິທ຺ຘຕ຺ຖວິສເຍ ສທ຺ທປໂຍຄໂຕ ອຕິປາກໂຏ ອຠິເຘຍ຺ໂຍ ສທ຺ທຕ຺ໂຖ ຍສ຺ສາ ສາ ອຍໍ ປທາວລິ ປທປນ຺ຕິ ປສາທໍ ປສາທນາມກໍ ຄຸຓໍ ຊນເຍ ອຸປ຺ປາທຍຕິ. ຍຖາຕິ ລກ຺ຂິຍໍ ທສ຺ເສຕິ. ອທູເຣ ອາຫິໂຕຕິ ວາ, ອຸປຈຣິຕຕ຺ຕາ ອທູໂຣ ຈ ໂສ ອາຫິໂຕ ຈາຕິ ວາ, ໂສ ຈ ໂສ ສມ຺ພນ຺ໂຘ ເຈຕິ ຈ, ເຕນ ສຸຠຄາຕິ ຈ, ສຸ ອຕິສເຍນ ປສິທ຺ໂຘຕິ ຈ, ໂສ ອຠິເຘຍ຺ໂຍ ອສ຺ເສຕິ ຈ ວາກ຺ຍໍ. ເອຕ຺ຖ ສຸປສິທ຺ໂຘ ນາມ ສທ຺ທຕ຺ໂຖ, ອຘິປ຺ປາຍຕ຺ໂຖ ປນ ປກຕິຄມ຺ຠີໂຣ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ຫິ –

‘‘ກວີນ’ຘິປ຺ປາຍ’ມສທ຺ທໂຄຈຣໍ,

ປເທ ຜຸຣນ຺ຕໍ ມຸທຸກມ຺ຫິ ເກວລໍ;

ວິສນ຺ຕິ ຠາວາວຄມາ ກຕສ຺ສມາ,

ປກາສຍນ຺ຕ຺ຍາ’ກຕິໂຍ ຕຸ ຕາທິສາ’’ຕິ.

ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ອສທ຺ທໂຄຈຣໍ ສທ຺ທສ຺ສ ອວິສຍໍ ຫຸຕ຺ວາ ມຸທຸກມ຺ຫິ ປເທ ເກວລໍ ວິສຸໍ ຜຸຣນ຺ຕໍ ຈາເປນ຺ຕໍ ກວີນຘິປ຺ປາຍໍ ກວີນມຊ຺ຌາສຍໍ ກຕສ຺ສມາ ສທ຺ທຕ຺ຖວິສເຍ ກຕປຣິຈຍາ ປຓ຺ຑິຕາ ຠາວາວຄມາ ປທຕ຺ຖາວໂພເຘນ ວິສນ຺ຕິ ປວິສນ຺ຕິ, ຕາທິສາ ອາກຕິໂຍ ຕຸ ສທ຺ທສທ຺ທຕ຺ຖານໍ ອາກາຣາ ປກາສຍນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາຍຕ຺ຖໍ ໂຊເຕນ຺ຕີຕິ.

໑໒໐. ອລງ຺ກໂຣນ຺ຕາ ວທນໍ, ມຸນິໂນ’ຘຣຣໍສິໂຍ;

ໂສຠນ຺ເຕ’ຣຸຓຣໍສີ’ວ, ສມ຺ປຕນ຺ຕາ’ມ຺ພຸໂຊທເຣ.

໑໒໐. ‘‘ອລງ຺ກໂຣນ຺ຕາ’’ອິຈ຺ຈາທິ. ມຸນິໂນ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ ວທນໍ ສຠາວມຘຸຣປກຕິມຸຂໍ ອລງ຺ກໂຣນ຺ຕາ ສຊ຺ຊນ຺ຕາ ໂສຠຍມານາ ອຘຣານໍ ຣໍສິໂຍ ສຸປກ຺ກພິມ຺ພຜໂລປມໂອຏ຺ຐຍຸຄຬວິນິສ຺ສຏພຫຸຕຣກນ຺ຕິຈ຺ຉິຕາຠາ ມຸນິໂນຕິ ວິຎ຺ຎາຍຕິ ສຸຕຕ຺ຕາ. ອມ຺ພຸໂຊທເຣ ຕາ ກາໂລປນຕປຸປ຺ຜກາສຣມຓີເຍ ປທຸມພ຺ຠນ຺ຕເຣ ສມ຺ປຕນ຺ຕາ ປວຕ຺ຕມານາ ອຣຸຓຣໍສີວ ພາລສູຣິຍຣໍສິໂຍ ວິຍ ໂສຠນ຺ເຕ ວິຣາຊນ຺ຕິ.

໑໒໐. ‘‘ອລງ຺ກໂຣນ຺ເຕ’’ຈ຺ຈາທິ. ມຸນິໂນ ວທນໍ ປກຕິສຸນ຺ທຣມຸຂໍ ອລງ຺ກໂຣນ຺ຕາ ສຊ຺ຊນ຺ຕາ ອຘຣຣໍສິໂຍ ຕສ຺ເສວ ມຸນິໂນ ໂອຏ຺ຐທ຺ວຍໂຕ ນິກ຺ຂນ຺ຕກນ຺ຕິສມູຫາ ອມ຺ພຸໂຊທເຣ ວິກສນານຸຣູປກາລາຠິມຸເຂ ປທຸມຄພ຺ເຠ ອຸປຑ຺ຒວິກສິເຕຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ສມ຺ປຕນ຺ຕາ ປວຕ຺ຕມານາ ອຣຸຓຣໍສີ ອິວ ພາລສູຣິຍຣໍສີວ ໂສຠນ຺ເຕ ທິພ຺ພນ຺ຕີຕິ. ເອຕ຺ຖ ອທູຣສມ຺ພນ຺ຘໍ ປສິທ຺ຘຕ຺ຖຎ຺ຈ ນິສ຺ສາຍ ປສາທຄຸໂຓ ປາກໂຏ. ອຘຣຣໍສີນໍ ມຸນິສມ຺ພນ຺ໂຘ ສຸຕານຸມິຕສມ຺ພນ຺ເຘສຸ ສຸຕສມ຺ພນ຺ຘສ຺ສ ພລວຕ຺ຕາ [ສຸຕານຸມິເຕສຸ ສຸຕສມ຺ພນ຺ໂຘ ພລວາ (ປຣິຠາເສນ຺ທຸເສເຣ ໑໑໒)], ກາກກ຺ຂິໂຄຬກນເຍນ ວາ ລພ຺ຠຕີຕິ. ອຘເຣ ຣໍສີຕິ ຈ, ອມ຺ພຸຊສ຺ສ ອຸທຣນ຺ຕິ ຈ ວາກ຺ຍໍ.

໑໒໑. ໂອໂຊ ສມາສພາຫຸລ຺ຍ-

ເມໂສ ຄຊ຺ຊສ຺ສ ຊີວິຕໍ;

ປຊ຺ເຊປ຺ຍ’ນາກຸໂລ ໂສ’ຍໍ,

ກນ຺ໂຕ ກາມີຍເຕ ຍຖາ.

໑໒໑. ‘‘ໂອໂຊ’’ອິຈ຺ຈາທິ. ສມາສສ຺ສ ເອກຕ຺ຖວຸຕ຺ຕິຍາ ພາຫຸລ຺ຍໍ ຠິຍ຺ໂຍຠາໂວ ອິຕ຺ຍນຸວທິຕ຺ວາ ປຸນ ໂອໂຊ ວິຘີຍເຕ, ເອໂສ ໂອໂຊ ສມາສພາຫຸລ຺ລລກ຺ຂໂຓ ຄຊ຺ຊສ຺ສ ວຸຕ຺ຕິຣູປສ຺ສ ຊີວິຕໍ ຫທຍໍ ສາຣໍ ຕປ຺ປຘານຕ຺ຕາ ຄຊ຺ຊສ຺ສ, ນ ປຊ຺ຊສ຺ສ, ໂສຍໍ ໂອໂຊ ອນາກຸໂລ ອຄຫໂນ ອໂຕເຍວ ກນ຺ໂຕ ຫທຍງ຺ຄໂມ, ປຊ຺ເຊປິ ນ ເກວລໍ ຄຊ຺ເຊ ກາມີຍເຕ ປຍຸຊ຺ຊເຕ. ຍເຖຕ຺ຍຸທາຫຣຕິ.

໑໒໑. ອິທານິ ໂອຊຄຸຓໍ ທສ຺ເສຕິ ‘‘ໂອໂຊ’’ຈ຺ຈາທິນາ. ໂອໂຊ ນາມ ສມາສພາຫຸລ຺ຍໍ ຠິນ຺ນຕ຺ເຖສຸ ປວຕ຺ຕສທ຺ທານໍ ເອກຕ຺ຖປວຕ຺ຕິລກ຺ຂຓສ຺ສ ສມາສສ຺ສ ພຫຸລຕາ, ເອໂສ ໂອໂຊ ຄຊ຺ຊສ຺ສ ຄຊ຺ຊພນ຺ຘສ຺ສ ຊີວິຕໍ ຫທຍໍ, ຊີວິຕສີເສນ ຫທຍສງ຺ຂຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເວທິຕພ຺ພໍ. ໂສ ອຍໍ ໂອໂຊ ອນາກຸໂລ ນິພ຺ຍາກຸໂລ ກນ຺ໂຕ ຕໂຕເຍວ ວິຎ຺ຎູນໍ ປິຍຠູໂຕ ປຊ຺ເຊປິ ປຊ຺ຊພນ຺ເຘປິ ກາມີຍເຕ ກວີຫິ ປຍຸຊ຺ຊເຕຕິ. ພຫຸລສ຺ສ ຠາໂວ ພາຫຸລ຺ຍໍ, ສມາສສ຺ສ ພາຫຸລ຺ຍນ຺ຕິ ວິຄ຺ຄໂຫ. ຄຊ຺ຊພນ຺ຘາຘິກາຣສ຺ສາຠາວາ ປຊ຺ຊວິສຍສ຺ສ ໂອຊຄຸຓສ຺ສ ລກ຺ຂິຍໍ ທສ຺ເສຕິ ‘‘ຍເຖ’’ຈ຺ຈາທິນາ.

໑໒໒. ມຸນິນ຺ທມນ຺ທສຎ຺ຊາຕ-ຫາສຈນ຺ທນລິມ຺ປິຕາ;

ປລ຺ລວາ ຘວລາ ຕສ຺ເສ-ເວໂກນາ’ຘຣປລ຺ລໂວ.

໑໒໒. ‘‘ມຸນິນ຺ທ’’ອິຈ຺ຈາທິ. ມຸນິນ຺ທສ຺ສ ມນ຺ທໍ ອີສກໍ ສຎ຺ຊາໂຕ ປວຕ຺ໂຕ ຕໍສຠາວຕ຺ຕາ ຠຄວໂຕ ຫາສສ຺ສ [ຍສສ຺ສ (ກ.)] ຫາໂສ ຫສິຕໍ ໂສວ ຈນ຺ທນມິວ ຈນ຺ທນໍ ຘວລຕ຺ຕຣູປຕ຺ຕາ, ເຕນ ລິມ຺ປິຕາ ອຸປເທຫິຕາ ປລ຺ລວາ ສພ຺ພານິ ກິລສຍານິ ‘‘ອິທເມເວ’’ຕິ ນິຍມາຠາວໂຕ, ຘວລາ ປກຕິວຓ຺ຓປຣິຈ຺ຈາເຄນ ສຸກ຺ກາ ອເຫສຸໍ ຄາຫາປິຕຕ຺ຕາ ສຄຸຓສ຺ສ ຕາທິສວິສິຏ຺ຐສ຺ສ ປຏິລາຠໂຕ, ເອວໍ ສນ຺ເຕປິ ຕສ຺ສ ມຸນິນ຺ທສ຺ເສວ ເອໂກ ອຎ຺ຎສ຺ສ ຕາທິສສ຺ສາຠາວາ ອຘຣປລ຺ລໂວ ນ ຘວໂລ ຘວໂລ ນາໂຫສິ. ອຈ຺ຈາສນ຺ນເທສິໂຍປິ ພຫຸມນ຺ຕພ຺ໂພ’ຍ’ມສ຺ສານຸຠາໂວຕິ.

‘‘ເປມາວພນ຺ຘຫທເຍ ສທເຍ ຊິນສ຺ມິໍ,

ຕສ຺ມິໍ ນຸ ກິໍ ກຸມຕໂຍ ຠວຖ’ປ຺ປສນ຺ນາ;

ກິໍ ເຕນ ໂວ ນ ວິຫິຕໍ ຫິຕ’ມຸຄ຺ຄທຸຄ຺ຄ-

ສໍສາຣສາຄຣສມຸຕ຺ຕຣຓາວສານໍ’’.

ອິຈ຺ຈປຣມຸທາຫຣຓໍ. ເອວເມຕາທິໂສ ອນາກຸໂລ ກນ຺ໂຕ ໂອໂຊ ຊານິຕພ຺ໂພຕິ. ນນຸ ຈ ຍ-ຕສທ຺ທານໍ ນິຈ຺ໂຈ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ຕສ຺ມາ ກຖໍ ‘‘ຕສ຺ເສເວໂກ ນາຘຣປລ຺ລໂວ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ຍສທ຺ທາຠາໂວຕິ? ສຈ຺ຈໍ, ກິນ຺ຕຸ ປກ຺ກນ຺ຕວິສໂຍ, ຕຖາ ປສິທ຺ຘວິສໂຍ, ອນຸຠູຕວິສໂຍ ຈ ຕສທ຺ໂທ ຍສທ຺ທໍ ນາເປກ຺ຂເຕ. ຍຖາ –

‘‘ສວາສເນ ກິເລເສ ໂສ, ເອໂກ ສພ຺ເພ ນິຆາຕິຍ;

ອຫຸ ສຸສຸທ຺ຘສນ຺ຕາໂນ, ປູຊານຎ຺ຈ ສທາຣໂຫ’’.

ອິຈ຺ຈາທິ. ເອຕ຺ຖ ພຸທ຺ໂຘ ‘‘ພຸທ຺ຘານຸສ຺ສຕິມາທິໂຕ’’ຕິ ປກ຺ກນ຺ໂຕ.

ປສິທ຺ຘວິສໂຍ ຍຖາ –

‘‘ອຄ຺ຄິໍ ປກ຺ຂນ຺ທ’ ອຖ ວາ, ‘ປພ຺ພຕຄ຺ຄາ ປເຕ’ຕິ ວາ;

ຍທິ ວກ຺ຂຕິ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ, ຎາຕກາຣີຫິ ໂສ ຊິໂນ’’.

ອິຈ຺ຈາທິ.

ອນຸຠູຕວິສໂຍ ຍຖາ –

‘‘ອຕີຕໍ ນານຸໂສຈາມິ, ນປ຺ປຊປ຺ປາມ’ນາຄຕໍ;

ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນນ ຍາເປມິ, ເຕນ ວຓ຺ໂຓ ປສີທຕິ’’.

ອິຈ຺ຈາທິ.

ຍສທ຺ໂທ ຕຸຕ຺ຕຣວາກ຺ຍຏ຺ໂຐ ປຸພ຺ພວາກ຺ເຍ ຕສທ຺ທເມວ ຄມຍຕິ. ຍຖາ –

‘‘ໂພຘິໍ ນມາມິ ນຕິຠາຊນມຈ຺ຈຸຬາຣໍ,

ປຸຎ຺ຎາກຣໍ ຠຸວນມຓ຺ຑລໂສຕ຺ຖິຠູຕໍ;

ໂຍ ຈກ຺ຂຸໂສຕສຕິໂຄຈຣຕໍ ສເມໂຕ,

ໂທສາຣິທປ຺ປມຖເນ’ກຣໂສ ພຸຘານໍ’’.

ອິຈ຺ຈາທິ.

ປຸພ຺ພວາກ຺ໂຍປາຕ຺ໂຕ ຕຸ ຍສທ຺ໂທ ອຸຕ຺ຕຣວາກ຺ເຍຕສທ຺ໂທປາທານໍ ວິນາ ສາກງ຺ເຂ ວາກ຺ຍສ຺ສ ອູນຕ຺ຕໍ ຊເນຕິ. ເອຕ຺ຖ ປກ຺ກນ຺ຕວິສໂຍ ຕສທ຺ໂທ.

໑໒໒. ມຸນິນ຺ທສ຺ສ ມນ຺ທໍ ອີສກໍ ສຎ຺ຊາໂຕ ປວຕ຺ໂຕ ຫາໂສເຍວ ສິຕໍ ຈນ຺ທນຈຸຓ຺ຓມິວ ເຕນ ລິມ຺ປິຕາ ອາເລປິຕາ ປລ຺ລວາ ຣຸກ຺ຂລຕາທີນໍ ປກຕິຣຕ຺ຕານິ ກິສລຍານິ ຘວລາ ສຄຸຓປຣິຈ຺ຈາເຄນ ເສຕາ ອເຫສຸໍ, ຕຖາປິ ຕສ຺ເສວ ຕຖາຄຕສ຺ສ ເອໂກ ອຕຸໂລ ອສຫາໂຍ ວາ ອຘຣປລ຺ລໂວ ທນ຺ຕາວຣຓສງ຺ຂາຕປລ຺ລໂວ ນ ຣໍສິສໍສຏ຺ໂຐປິ ສມີປຏ຺ໂຐປິ ຘວໂລ ເສໂຕ ນາໂຫສິ. ເອວເມຕ຺ຖ ອຄຫນສມາສພາຫຸລ຺ຍໍ ທີປິຕໍ ໂຫຕິ.

‘‘ເປມາວພນ຺ຘຫທເຍ ສທເຍ ຊິນສ຺ມິໍ,

ຕສ຺ມິໍ ນຸ ກິໍ ກຸມຕໂຍ ຠວຖ’ປ຺ປສນ຺ນາ;

ກິໍ ເຕນ ໂວ ນ ວິຫິຕໍ ຫິຕ’ມຸຄ຺ຄທຸຄ຺ຄ-

ສໍສາຣສາຄຣສມຸຕ຺ຕຣຓາວສານ’’ນ຺ຕິ.

ອປຣມຸທາຫຣຓໍ. ຕສ຺ສຕ຺ໂຖ – ກຸມຕໂຍ ເຫ ອຎ຺ຎາຓາ! ເປມາວພນ຺ຘຫທເຍ ສພ຺ເພສຸ ຕຸມ຺ເຫສຸ ນິຈ຺ຈໍ ປວຕ຺ຕິຕທຬ຺ຫເປມານຸພນ຺ຘຈິຕ຺ເຕ ສທເຍ ຕໂຕເຍວ ທຍາສຫິເຕ ຕສ຺ມິໍ ຊິນສ຺ມິໍ ວິສຍຠູເຕ ກິໍ ນຸ ກສ຺ມາ ອປ຺ປສນ຺ນາ ຠວຖ, ຕຖາ ຫິ ໂວ ຕຸມ຺ຫາກໍ ເຕນ ຊິເນນ ອຸຄ຺ໂຄ ທາຣຸໂຓ ຈ, ທຸຄ຺ໂຄ ຄນ຺ຕຸມສກ຺ກຸເຓຍ຺ໂຍ ຈ, ໂສເຍວ ສໍສາຣສາຄໂຣ ຕສ຺ສ ສມຸຕ຺ຕຣຓໍ ປຣິຍນ຺ຕປ຺ປຕ຺ຕິເຍວ ອວສານໍ ຍສ຺ສ ຕໍ ນ ວິຫິຕໍ ອກຕໍ ຫິຕໍ ວຸທ຺ຘິ ນາມ ກິໍ ໂຫຕິ, ນ ໂຫເຕວ. ເອຕ຺ຖາປິ ສມາສສ຺ສ ປາກຏຕ຺ຕາ ໂອໂຊ ຄຸໂຓ ກນ຺ໂຕ ໂຫຕີຕິ.

ນນຸ ຍ-ຕສທ຺ທານໍ ນິຈ຺ຈສມ຺ພນ຺ໂຘຕິ ກຖໍ ‘‘ຕສ຺ເສເວໂກ’’ຕິ ຈ ‘‘ຕສ຺ມິໍ ນຸ ກິໍ ກຸມຕໂຍ’’ຕິ ຈ ອິຈ຺ຈາທີສຸ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕຍສທ຺ໂທ ນຕ຺ຖີຕິ? ສຈ຺ຈໍ, ຕຖາປິ ປກ຺ກນ຺ຕຕ຺ຖວິສໂຍ, ປສິທ຺ຘຕ຺ຖວິສໂຍ, ອນຸຠູຕຕ຺ຖວິສໂຍ ວາ ຕສທ຺ໂທ ຍສທ຺ທໍ ນາເປກ຺ຂຕິ. ຕຖາ ຫິ –

‘‘ສວາສເນ ກິເລເສ ໂສ, ເອໂກ ສພ຺ເພ ນິຆາຕິຍ;

ອຫຸ ສຸສຸທ຺ຘສນ຺ຕາໂນ, ປູຊານຎ຺ຈ ສທາຣໂຫ’’ຕິ.

ເອວມາທີສຸ ‘‘ໂສ’’ຕິ ນິທ຺ທິຏ຺ຐຕສທ຺ໂທ ‘‘ພຸທ຺ຘານຸສ຺ສຕິມາທິໂຕ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ອຕີເຕນ ພຸທ຺ຘສທ຺ເທນ ວຈນີຍວິສໂຍ ໂຫຕິ.

‘‘ອຄ຺ຄິໍ ປກ຺ຂນ຺ທ’ ອຖວາ, ‘ປພ຺ພຕຄ຺ຄາ ປເຕ’ຕິ ວາ;

ຍທິ ວກ຺ຂຕິ ກຕ຺ຕພ຺ພໍ, ຎາຕກາຣີຫິ ໂສ ຊິໂນ’’ຕິ.

ເອວມາທີສຸ ຕສທ຺ໂທ ຎາຕກາຣີຫິ ກຕ຺ຕພ຺ພຕ຺ຕາ ປສິທ຺ຘພຸທ຺ຘປທຕ຺ຖວິສໂຍ.

‘‘ອຕີຕໍ ນານຸໂສຈາມິ, ນປ຺ປຊປ຺ປາມ’ນາຄຕໍ;

ປຈ຺ຈຸປ຺ປນ຺ເນນ ຍາເປມິ, ເຕນ ວຓ຺ໂຓ ປສີທຕີ’’ຕິ.

ເອວມາທີສຸ ຕສທ຺ໂທ ອນນຸໂສຈນນປ຺ປຊປ຺ປນຍາປນສງ຺ຂາຕວິຊານນວເສນ ອນຸຠູຕຕ຺ຖວິສໂຍ, ຕສ຺ມາ ຕີສຸປິ ຐາເນສຸ ຕສທ຺ໂທ ຍສທ຺ທໍ ນາເປກ຺ຂເຕ. ເອຕ຺ຖ ປນ ປກ຺ກນ຺ຕວິສໂຍ ຕສທ຺ໂທ ອຘິປ຺ເປໂຕ. ອປິຈ ອຸຕ຺ຕຣວາກ຺ເຍ ຐິໂຕ ຍສທ຺ໂທ ປຸພ຺ພວາກ຺ເຍ ຕສທ຺ເທ ອສຕິປິ ຕເມວ ທີເປຕິ. ຕຖາ ຫິ –

ໂພຘິໍ ນມາມິ ນຕິຠາຊນມຈ຺ຈຸຬາຣໍ,

ປຸຎ຺ຎາກຣໍ ຠຸວນມຓ຺ຑລໂສຕ຺ຖິຠູຕໍ;

ໂຍ ຈກ຺ຂຸໂສຕສຕິໂຄຈຣຕໍ ສເມໂຕ,

ໂທສາຣິທປ຺ປມຖເນ’ກຣໂສ ພຸຘານນ຺ຕິ.

ໂຍ ພຸຘານໍ ຈກ຺ຂຸໂສຕສຕີນໍ ໂຄຈຣຕໍ ວິສຍຠາວໍ ສເມໂຕ ປຕ຺ໂຕ, ເຕສໍເຍວ ໂທສາຣີນໍ ກິເລສປຈ຺ຈຕ຺ຖິການໍ ທປ຺ປມຖເນ ທປ຺ປມທ຺ທເນ ເອກຣໂສ ປຘານກິຈ຺ໂຈ ສມິທ຺ຘິວນ຺ໂຕ ວາ ໂຫຕິ, ຕໍ ໂພຘິໍ ນມາມີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ປຸພ຺ພວາກ຺ເຍ ປໂຍຊິໂຕ ຍສທ຺ໂທ ອຸຕ຺ຕຣວາກ຺ເຍ ຕສທ຺ໂທປາທາເນ ອສຕິ ສໍສຍມຸປ຺ປາທຍມາໂນ ວາກ຺ຍສ຺ສ ອູນຕ຺ຕໍ ກໂຣຕິ. ອຸທາຫຣຓໍ ປນ ປາກຏໍ.

໑໒໓. ປທາຠິເຘຍ຺ຍວິສຍໍ,

ສມາສພ຺ຍາສສມ຺ຠວໍ;

ຍໍ ປາຣິຓຕ຺ຍໍ ໂຫຕິ’ຫ,

ໂສປິ ໂອໂຊວ ຕໍ ຍຖາ.

໑໒໓. ‘‘ປທິ’’ຈ຺ຈາທິ. ປທສ຺ສ ອຠິເຘຍ຺ໂຍ ອຕ຺ໂຖ ໂສ ວິສໂຍ ຍສ຺ສ. ຍຕ຺ຖ ປຈຸຣສທ຺ທາຠິເຘຍ຺ໂຍ ອຕ຺ໂຖ ສໍຂິຕ຺ຕປເທຫິ ວຸຈ຺ຈເຕ, ໂສ ສມາໂສ. ຍຕ຺ຖປ຺ປເກຫິ ປເທຫິ ອຠິເຘຍ຺ຍຕ຺ໂຖ ປຈຸຣປເທຫິ ວຸຈ຺ຈເຕ, ໂສ ພ຺ຍາໂສ. ຕໂຕ ສມາສພ຺ຍາສໂຕ ສມ຺ຠໂວ ຍສ຺ສ. ຕໍ ຕຖາວິຘໍ ຍໍ ປາຣິຓຕ຺ຍໍ ປຣິຓຕຠາໂວ ໂຫຕີຕິ ອນຸວທິຕ຺ວາ ໂສປິ ອິຫ ສສຕ຺ເຖ ໂອໂຊວາຕິ ວິຘີຍເຕ. ຕໍ ຍເຖຕ຺ຍຸຠຍມ຺ປິ ອຸທາຫຣຕິ.

໑໒໓. ‘‘ປເທ’’ຈ຺ຈາທິ. ປທານໍ ພຫູນໍ ອປ຺ປການໍ ວາ ປທານໍ ອຠິເຘຍ຺ຍວິສຍໍ ວິຕ຺ຖາຣສໍຂິຕ຺ຕຕ຺ຖວິສຍວນ຺ຕໍ ສມາສພ຺ຍາສສມ຺ຠວໍ ຍຖາກ຺ກມໍ ສງ຺ເຂປວິຕ຺ຖາຣທ຺ວເຍນ ນິປ຺ຜນ຺ນໍ ນິປ຺ຜຕ຺ຕິວນ຺ຕໍ ວາ ຍໍ ປາຣິຓຕ຺ຍໍ ກຕ຺ຕູນໍ ຄນ຺ຖວິສເຍ ປຣິຓຕິປ຺ປກາສໂກ ໂຍ ສທ຺ທຘມ຺ໂມ ອຕ຺ຖຘມ຺ໂມ ໂຫຕິ, ສທ຺ທຄຸໂຓ ອຕ຺ຖຄຸໂຓຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ໂສປິ ອິຫ ສຸໂພຘາລງ຺ກາເຣ ໂອໂຊ ນາມ ສທ຺ທຄຸໂຓ ອຕ຺ຖຄຸໂຓ. ຕໍ ຍຖາຕິ ທ຺ວີສຸ ລກ຺ຂິຍໍ ທສ຺ເສຕິ, ປທານໍ ອຠິເຘຍ຺ໂຍ ວິສໂຍ ຍສ຺ສ ປາຣິຓຕ຺ຍສ຺ເສຕິ ຈ, ສມາໂສ ຈ ພ຺ຍາໂສ ຈາຕິ ຈ, ຕໂຕ ສມ຺ຠວນ຺ຕິ ຈ, ຕໂຕ ສມ຺ຠໂວ ອສ຺ສາຕິ ຈ, ປຣິຓຕສ຺ສ ກຕ຺ຕຸໂນ ຄນ຺ຖສ຺ສ ເອວ ວາ ຠາໂວຕິ ຈ ວິຄ຺ຄໂຫ. ກຕ຺ຕຸ ປາຣິຓຕ຺ຍປກ຺ເຂ ຕປ຺ປກາສກຄນ຺ຖສ຺ສ ຕທຕ຺ເຖນ ປາຣິຓຕ຺ຍໍ ສິທ຺ຘໍ.

໑໒໔. ໂຊຕຍິຕ຺ວານ ສທ຺ຘມ຺ມໍ,

ສນ຺ຕາເຣຕ຺ວາ ສເທວເກ;

ຊລິຕ຺ວາ ອຄ຺ຄິຂນ຺ໂຘ’ວ,

ນິພ຺ພຸໂຕ ໂສ ສສາວໂກ.

໑໒໔. ‘‘ໂຊຕຍິຕ຺ວາເນ’’ຈ຺ຈາທິ. ອິມິນາ ເຫຏ຺ຐາ ປຈຸຣປທາຠິຫິໂຕ ພຸທ຺ຘວໍໂສ ສງ຺ເຂປຣູເປນ ວຸຕ຺ໂຕ.

໑໒໔. ‘‘ໂຊຕຍິ’’ຈ຺ຈາທິ. ໂສ ຕຖາຄໂຕ ສທ຺ຘມ຺ມໍ ສປຣິຍຕ຺ຕິກໍ ນວໂລກຸຕ຺ຕຣສທ຺ຘມ຺ມໍ ໂຊຕຍິຕ຺ວານ ຎາຓາໂລເກນ ໂອຠາເສຕ຺ວາ ສເທວເກ ສຕ຺ເຕ ສນ຺ຕາເຣຕ຺ວາ ສໍສາຣສາຄຣປຣິຍນ຺ຕມຸປເນຕ຺ວາ ອຄ຺ຄິຂນ຺ໂຘວ ມຫາເຕເຊນ ອຄ຺ຄິກ຺ຂນ຺ໂຘ ວິຍ ຊລິຕ຺ວາ ອນຎ຺ຎສາຘາຣຓຣູປກາຍສມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ປຊ຺ຊລິຕ຺ວາ ອນ຺ເຕ ສສາວໂກ ສາວເກຫິ ສຫ ນິພ຺ພຸໂຕ ຂນ຺ຘປຣິນິພ຺ພາເນນ ປຣິນິພ຺ພຸໂຕຕິ. ອິມິນາ ສກລພຸທ຺ຘວໍເສ ພຫູຫິ ປເທຫິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ໂຖ ສງ຺ເຂປກ຺ກເມນ ວຸຕ຺ໂຕ. ສຕໍ ຘມ຺ໂມ, ສນ຺ໂຕ ສໍວິຊ຺ຊມາໂນ ວາ ຘມ຺ໂມຕິ ຈ, ສຫ ເທເວຫິ ວຕ຺ຕມານາຕິ ຈ, ສຫ ສາວເກຫິ ວຕ຺ຕມາໂນຕິ ຈ ວິຄ຺ຄໂຫ.

໑໒໕. ມຕ຺ຖກຏ຺ຐີ ມຕສ຺ສາປິ, ຣໂຊຠາວໍ ວຊນ຺ຕຸ ເມ;

ຍໂຕ ປຸຎ຺ເຎນ ເຕ ເສນ຺ຕິ [ເສນ຺ຕຸ (ກ.)], ເຊນປາທມ຺ພຸຊທ຺ວເຍ.

໑໒໕. ‘‘ມຕ຺ຖກຏ຺ຐີ’’ອິຈ຺ຈາທິ. ມຕສ຺ສາປິ ມຣຓມາປນ຺ນສ຺ສາປິ ເມ ມຕ຺ຖເກ ມຸທ຺ຘນິ ອຏ຺ຐີ ຣໂຊຠາວໍ ຘູລິຕ຺ຕໍ ວຊນ຺ຕຸ ປາປຸຓນ຺ຕຸ. ກສ຺ມາຕິ ເຈ? ຍໂຕ ຍສ຺ມາ ກາຣຓາ ປຸຎ຺ເຎນ ກຸສເລນ ກມ຺ເມນ ເຫຕຸນາ ເຕ ຣຊາ ຊິນສ຺ສ ອິເມ ເຊນາ, ປາທາ, ເຕເຍວ ອມ຺ພຸຊານິວ ອມ຺ພຸຊານິ, ເຕສໍ ທ຺ວເຍ ເສນ຺ຕິ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ຕຖາ ໂຫຕຸ ວາ ມາ ວາ, ປຓຕິເຄເຘເນວ ວທຕິ. ເອຕ຺ຖ ‘‘ກຖມຫໍ ຠຄວໂຕ ປາເທ ນິຈ຺ຈໍ ສິຣສາ ປຓມາມີ’’ຕ຺ຍຘິປ຺ປາໂຍ ວິຕ຺ຖາເຣນ ວຸຕ຺ໂຕ.

໑໒໕. ‘‘ມຕ຺ຖກິ’’ຈ຺ຈາທິ, ມຕສ຺ສາປິ ເມ ມຍ຺ຫໍ ມຕ຺ຖກຏ຺ຐີ ມຸທ຺ຘນິ ອຏ຺ຐີນິ ຣໂຊຠາວໍ ອຕິສຸຂຸມຣຊຕ຺ຕໍ ວຊນ຺ຕຸ ປາປຸຓນ຺ຕຸ. ກສ຺ມາ ອາສີສນໍ ກໂຣຕີຕິ ເຈ? ຍໂຕ ຍສ຺ມາ ກາຣຓາ ປຸຎ຺ເຎນ ມຍ຺ຫໍ ຕຖາວິເຘນ ກຸສລກມ຺ເມນ ເຫຕຸນາ ເຕ ຣຊາ ເຊນປາທມ຺ພຸຊທ຺ວເຍ ຊິນປຏິພທ຺ຘຈຣຓປທຸມຍຸຄເຬ ເສນ຺ຕິ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ, ພຸທ຺ຘສ຺ສ ສິຣິປາເທ ກິຎ຺ຈິປິ ຣໂຊຊລ຺ລໍ ນ ອຸປລິມ຺ປເຕວ, ຕຖາປິ ວນ຺ທນາຠິລາເສນ ເອວໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ເອຕ຺ຖ ‘‘ກຖມຫໍ ຠຄວໂຕ ສິຣິປາເທ ມຸທ຺ຘນາ ນິຈ຺ຈໍ ປຓມາມີ’’ຕ຺ຍຠິລາໂສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ວຸຕ຺ໂຕ. ມຕ຺ຖເກ ອຏ຺ຐີຕິ ຈ, ຣຊໂສ ຠາໂວຕິ ຈ, ຊິນສ຺ສ ອິເມຕິ ຈ, ເຊນາ ຈ ເຕ ປາທາ ເຈຕິ ຈ, ເຕເຍວ ອມ຺ພຸຊານີຕິ ຈ, ເຕສໍ ທ຺ວຍນ຺ຕິ ຈ ວິຄ຺ຄໂຫ.

໑໒໖. ອິຈ຺ຈຕ຺ຣ ນິຈ຺ຈໍປຓຕິ-ເຄໂຘ ສາຘຸ ປທິສ຺ສຕິ;

ຊາຍເຕ’ຍໍ ຄຸໂຓ ຕິກ຺ຂ-ປຎ຺ຎານ’ມຠິໂຍຄໂຕ.

໑໒໖. ພ຺ຍາສຕ຺ຕເມວສ຺ສ ວິວຣຕິ ‘‘ອິຈ຺ຈຕ຺ຣິ’’ຈ຺ຈາທິນາ. ອິຈ຺ເຈວໍ ອຕ຺ຣ ຄາຖາຍໍ ປຓຕິຍໍ ປຓາເມ ເຄໂຘ ອຘິກຈ຺ຉນ຺ໂທ ສາຘຸ ສຸນ຺ທຣໍ ປທິສ຺ສຕິ ວິຎ຺ຎາຍເຕ, ອຍໍ ຍຖາວຸຕ຺ໂຕ ໂອໂຊ ຄຸໂຓ ປຣິຓຕຠາວສງ຺ຂາໂຕ ຕິກ຺ຂປຎ຺ຎານໍ ສາຕິສຍມຕີນໍ ເອວໍ ສນ຺ເຕປິ ອຠິໂຍຄໂຕ ປຸນປ຺ປຸນປ຺ປວຕ຺ຕິຕປຣິຈຍພເລນ ຊາຍເຕ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ.

໑໒໖. ອິທານິ ສໍຂິຕ຺ຕສ຺ສຕ຺ຖສ຺ສ ວິຕ຺ຖາເຣນ ປກາສິຕຠາວໍ ‘‘ອິຈ຺ຈຕ຺ຣ’’ອິຈ຺ຈາທິນາ ນິທ຺ທິສຕິ. ອິຕິ ອິມິນາ ອນນ຺ຕຣຄາຖາຍໍ ວຸຕ຺ຕກ຺ກເມນ ອຕ຺ຣ ອິມິສ຺ສໍ ຄາຖາຍໍ ນິຈ຺ຈໍປຓຕິເຄໂຘ ນິຣນ຺ຕຣປຓາເມ ອຘິກກຕ຺ຕຸກາມຕາກຸສລຈ຺ຉນ຺ໂທ ສາຘຸ ວິຠູໂຕ ວິຠູຕໍ ວາ ປທິສ຺ສຕິ ປຎ຺ຎາຍຕິ, ອຍໍ ຄຸໂຓ ຍຖາວຸຕ຺ໂຕ ອຍໍ ປຣິຓຕຠາວສງ຺ຂາໂຕ ໂອໂຊ ນາມ ສທ຺ທຕ຺ຖຄຸໂຓ ຕິກ຺ຂປຎ຺ຎານໍ ສຸຂຸມພຸທ຺ຘິມນ຺ຕານໍ ອຠິໂຍຄໂຕ ຄນ຺ຖວິສຍຠູເຕນ ນິຣນ຺ຕຣາຠ຺ຍາເສເນວ ຊາຍເຕ ສິຊ຺ຌຕິ, ວຕ຺ຕຸ ປາຣິຓຕ຺ເຍເນວ ຠວນໂຕ ເຍສໍ ເກສຎ຺ຈິ ເຍນ ເກນຈິ ປກາເຣນ ນ ສິຊ຺ຌຕີຕິ. ນິຈ຺ຈໍ ປວຕ຺ຕາ ປຓຕີຕິ ຈ, ຕສ຺ສໍ ເຄໂຘຕິ ຈ, ຕິກ຺ຂາ ປຎ຺ຎາ ເຍສນ຺ຕິ ຈ, ອຠິ ປຸນປ຺ປຸນໍ ໂຍໂຄ ຍຸຎ຺ຊນນ຺ຕິ ຈ ວິຄ຺ຄໂຫ.

໑໒໗. ມຘຸຣຕ຺ຕໍ ປທາສຕ຺ຕິ-ຣນຸປ຺ປາສວສາ ທ຺ວິຘາ;

ສິຍາ ສມສຸຕິ ປຸພ຺ພາ, ວຓ຺ຓາວຸຕ຺ຕິ ປໂຣ ຍຖາ.

໑໒໗. ມາຘຸຣິຍມວຘາຣຍມາຫ ‘‘ມຘຸຣຕ຺ຕ’’ມິຈ຺ຈາທິ. ສວນີຍຕ຺ເຕນ ມໂນຫຣຕ຺ຕໍ ມຘຸຣຕ຺ຕໍ. ຕໍ ປທານິ ວາກ຺ຍາລງ຺ກາຣານິ ສມານານິ ອຸຕ຺ຕຣຸຕ຺ຕເຣຫິ, ເຕສໍ ອາສຕ຺ຕິ ຐານາທິນາຍຖາກຖຎ຺ຈິ ສມສຸຕີນໍ ອາສນ຺ນຕາ ປທາສຕ຺ຕິ, ປຐມປ຺ປຍຸຕ຺ຕສ຺ສກ຺ຂຣສ຺ສ ປຈ຺ຉາ ປາໂສ ປກ຺ເຂໂປ ອນຸປ຺ປາໂສ, ປທາສຕ຺ຕິ ຈ ອນຸປ຺ປາໂສ ຈ, ເຕສໍ ວເສນ ທ຺ວິຘາ ໂຫຕິ. ‘‘ກີທິສາ ເຕ’’ຕິ ອາຫ ‘‘ສິຍາ’’ຕິອາທິ. ປຸພ຺ພາ ປຐມາຠິຫິຕາ ປທາສຕ຺ຕິ ສມາ ເຍນ ເກນຈິ ຐານມຕ຺ຕາສໍໂຍຄາທິນາ ປທນ຺ຕເຣນ ສຸຕິ ວຓ຺ໂຓ ຍສ຺ສາ ສາ ສິຍາ ຠເວຍ຺ຍ, ປໂຣ ປຈ຺ຉິໂມ ອນຸປ຺ປາໂສ ຕຸ ວຓ຺ຓສ຺ສ ສຣພ຺ຍຎ຺ຊນລກ຺ຂຓສ຺ສ ອາວຸຕ຺ຕິ ປຸນປ຺ປຸນຸຈ຺ຈາຣຓໍ ສິຍາຕິ. ເອວໍ ກຕ຺ຖຈິ ພນ຺ເຘ ສມານປທາສຕ຺ຕິ ກຕ຺ຖຈິ ອນຸປ຺ປາໂສ ກຕ຺ຖຈິ ຕທຸຠຍໍ, ທ຺ວເຍນ ຣຫິໂຕ ວິຣໂສ ພນ຺ໂຘ ນສ຺ສາທີຍເຕ ກວີຫິ, ຕາທິສໍ ມຘຸຣຕ຺ຕໍ ທຸວິຘໍ ປຏິປຊ຺ຊິຕພ຺ພໍ, ສິເລສສມຕານ຺ວິຕນ຺ຕຸຈ຺ຈນ຺ຕເມວ ຣມຓີຍໍ ສິຍາຕິ ລກ຺ຂຓໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ‘‘ຍເຖ’’ຕິ ລກ຺ຂິຍມຸຠຍຕ຺ໂຖທາຫຣຕິ ‘‘ຍເທ’’ຈ຺ຈາທິນາ, ‘‘ມຸນິນ຺ທິ’’ຈ຺ຈາທິນາ ຈ.

໑໒໗. ອິທານິ ມຘຸຣຄຸຓໍ ທສ຺ເສຕິ ‘‘ມຘຸຣິ’’ຈ຺ຈາທິນາ. ມຘຸຣຕ຺ຕໍ ສວນີຍຠາວໂຕ ມໂນຫຣຕ຺ຕໍ ມຘຸຣຄຸຓໍ, ປທານໍ ວາກ຺ຍາວຍວສງ຺ຂາຕານໍ ສ຺ຍາທ຺ຍນ຺ຕາທີນໍ ອຸປຣູປຣິປເທຫິ ສມານານໍ ອາສຕ຺ຕິ ຐານກຣຓາທິນາ ເຍນ ເກນຈິ ປກາເຣນ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ອາສນ຺ນຕາ, ອນຸປ຺ປາໂສ ປຸພ຺ພຸຈ຺ຈາຣິຕວຓ຺ຓານໍ ປຸນ ປກ຺ຂິປນຎ຺ຈາຕິ ທ຺ວິນ຺ນໍ ວສາ ວິຠາເຄນ ທ຺ວິຘາ ໂຫຕິ. ຕຕ຺ຖ ປຸພ຺ພາ ປທາສຕ຺ຕິ ສມສຸຕິ ສິຍາ, ປຸພ຺ພາປຣວຓ຺ຓານໍ ຐານມຕ຺ຕາກຣຓາທີຫິ ອາສນ຺ນສຸຕິສງ຺ຂຕວຓ຺ຓວຸຕ຺ຕິ ໂຫຕິ, ປໂຣ ອນຸປ຺ປາໂສ ປນ ວຓ຺ຓາວຸຕ຺ຕິ ສຣພ຺ຍຎ຺ຊນສຠາວານໍ ປຸພ຺ພຸຈ຺ຈາຣິຕວຓ຺ຓານໍ ປຸນປ຺ປຸນຸຈ຺ຈາຣຓໍ ສິຍາຕິ. ຍຖາຕິ ທ຺ວີສຸ ອຸທາຫຣຓມາທິສຕິ. ເອວໍ ກຕ຺ຖຈິ ພນ຺ເຘ ປທາສຕ຺ຕິ ກຕ຺ຖຈິ ອນຸປ຺ປາໂສ ກຕ຺ຖຈິ ຕທຸຠຍໍ, ທ຺ວີຫິ ວິນິມຸຕ຺ໂຕ ປນ ພນ຺ໂຘ ວິຎ຺ຎູຫິ ອສ຺ສາທນີໂຍ ນ ໂຫຕິ. ອຸປຣິ ວກ຺ຂມານາຫິ ສິເລສສມຕາຫິ ຍຸຕ຺ຕໍ ມຘຸຣຕ຺ຕໍ ປນ ວິເສສໂຕ ອສ຺ສາທນີຍໍ ໂຫຕີຕິ. ມຘຸຣສ຺ສ ພນ຺ຘສ຺ສ ຠາໂວຕິ ຈ, ປທານໍ ອາສຕ຺ຕີຕິ ຈ, ອນຸ ປຈ຺ຉາ ປາໂສ ປກ຺ເຂໂປຕິ ຈ, ປທາສຕ຺ຕິ ຈ ອນຸປ຺ປາໂສ ຈາຕິ ຈ, ເຕສໍ ວໂສ ເຠໂທຕິ ຈ, ສມາ ສຸຕິ ວຓ຺ໂຓ ຍສ຺ສາຕິ ຈ, ວຓ຺ຓສ຺ສ ອາວຸຕ຺ຕີຕິ ຈ ວິຄ຺ຄໂຫ.

໑໒໘. ຍທາ ເອໂສ’ຠິສມ຺ໂພຘິໍ,

ສມ຺ປຕ຺ໂຕ ມຸນິປຸງ຺ຄໂວ;

ຕທາ ປຠຸຕິ ຘມ຺ມສ຺ສ,

ໂລເກ ຊາໂຕ ມຫຸສ຺ສໂວ.

໑໒໘. ເອໂສ ມຸນິປຸງ຺ຄໂວ ຍທາ ຍໂຕ ປຠຸຕິ ອຠິສມ຺ໂພຘິໍ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕຎ຺ຎາຓໍ ສມ຺ປຕ຺ໂຕ ສມຘິຄໂຕ, ຕທາ ປຠຸຕິ ຕໂຕ ອາຣພ຺ຠ ຘມ຺ມສ຺ສ ຈຕຸສຕິປຏ຺ຐານາທິເຠທສ຺ສ ສຕ຺ຕຕິໍສໂພຘິປກ຺ຂິຍສງ຺ຂາຕສ຺ສ ມຫຸສ຺ສໂວ ມຫນ຺ໂຕ ອພ຺ຠຸທໂຍ ນິປ຺ປຏິປກ຺ຂາ ປວຕ຺ຕິ ໂລເກ ຕິວິເຘ ຊາໂຕ ອໂຫສີຕິ. ອິຫ ກ຺ວຈິ ທີຆຕາກຕໍ ສທິສຕ຺ຕໍ, ກ຺ວຈິ ຐານກຕໍ, ກ຺ວຈິ ສໍໂຍຄກຕໍ, ກ຺ວຈິ ອຎ຺ຎຖາ, ເຕນາຫ ‘‘ສິຍາ ສມສຸຕິ ປຸພ຺ພາ’’ຕິ.

໑໒໘. ‘‘ຍທິ’’ຈ຺ຈາທິ. ເອໂສ ມຸນິປຸງ຺ຄໂວ ຍທາ ອຠິສມ຺ໂພຘິໍ ສພ຺ພຎ຺ຎຸຕໍ ສມ຺ປຕ຺ໂຕ ສສນ຺ຕາເນ ອຸປ຺ປາທນວເສນ ສມ຺ປາປຸຓິ, ຕທາ ປຠຸຕິ ຕໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຘມ຺ມສ຺ສ ກາຍານຸປສ຺ສນາສຕິປຏ຺ຐານາທິປເຠທສ຺ສ ສຕ຺ຕຕິໍສໂພຘິປກ຺ຂິຍຘມ຺ມສ຺ສ ມຫຸສ຺ສໂວ ມຫາຠິວຸທ຺ຘິ ໂລເກ ກາມາທິໂລກຕ຺ຕເຍ ຊາໂຕຕິ. ອິຫ ‘‘ຍທາ ເອໂສ’’ຕິ ທີຆກາລວເສນ ອາສນ຺ນຕາ, ‘‘ຍ ເອ’’ຕິ ຐານວເສນ ອາສນ຺ນຕາ, ‘‘ອຠິສມ຺ໂພຘິໍ ສມ຺ປຕ຺ໂຕ’’ຕິ ສໍໂຍຄວເສນ ອາສນ຺ນຕາ, ‘‘ຠິ ຘິ’’ນ຺ຕິ ຘນິຕໂຕ ອາສນ຺ນຕາຕິ ອິຈ຺ຈາທິນາ ປທາສຕ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ອຠິສມ຺ພຸຊ຺ຌຕິ ເອຕາຍາຕິ ຈ, ປຸມາ ຈ ໂສ ໂຄເຈຕິ ຈ, ມຸນີນໍ ປຸງ຺ຄໂວຕິ ຈ, ມຫນ຺ໂຕ ຈ ໂສ ອຸສ຺ສໂວ ຈາຕິ ຈ ວິຄ຺ຄໂຫ.

໑໒໙. ມຸນິນ຺ທມນ຺ທຫາສາ ເຕ, ກຸນ຺ທສນ຺ໂທຫວິພ຺ຠມາ;

ທິສນ຺ຕ’ມນຸຘາວນ຺ຕິ, ຫສນ຺ຕາ ຈນ຺ທກນ຺ຕິໂຍ.

໑໒໙. ກຸນ຺ທານໍ ກຸສຸມານໍ ສນ຺ໂທໂຫ ສມູໂຫ, ຕສ຺ສ ວິພ຺ຠໂມ ເຍສໍ ເຕ, ມຸນິນ຺ທສ຺ສ ມນ຺ທຫາສາ ມນຸຎ຺ຎາ ຫສິຕານິ ຈນ຺ທສ຺ສ ກນ຺ຕິໂຍ ໂສຠາໂຍ ຫສນ຺ຕາ ວິຑມ຺ພຍນ຺ຕາ ທິສນ຺ຕມນຸຘາວນ຺ຕິ ອນຸວິຈຣນ຺ຕິ. ອິຈ຺ຈຕ຺ຣ ນກາຣສຫິຕສ຺ສ ທກາຣສ຺ສ, ຕກາຣສ຺ສ ຈານຸວຕ຺ຕນໍ.

‘‘ອິນ຺ທນີລທລທ຺ວນ຺ທ-ສຸນ຺ທຣໍ ສິຣິມນ຺ທິຣໍ;

ມຸນິນ຺ທນຍນທ຺ວນ຺ທໍ, ວິນ຺ທຕິ’ນ຺ທີວຣຊ຺ຊຸຕິໍ’’.

ອິຈ຺ຈປຣມຸທາຫຣຓໍ.

໑໒໙. ‘‘ມຸນິນ຺ທິ’’ຈ຺ຈາທິ. ກຸນ຺ທສນ຺ໂທຫວິພ຺ຠມາ ສຸປຸປ຺ຜິຕກຸນ຺ທກຸສຸມຣາສິສທິສລີລາວນ຺ຕາ ເຕ ມຸນິນ຺ທມນ຺ທຫາສາ ພຸທ຺ຘສ຺ສ ມນຸຎ຺ຎາ ຫສິຕາ ຈນ຺ທກນ຺ຕິໂຍ ນິມ຺ມລຈນ຺ທກິຣເຓ ຫສນ຺ຕາ ນິນ຺ທນ຺ຕາ ທິສນ຺ຕໍ ຕໍ ຕໍ ທິສໍ, ທິສາປຣິຍນ຺ຕໍ ວາ ອນຸຘາວນ຺ຕິ ວິຘາວນ຺ຕີຕິ. ເອຕ຺ຖ ນກາຣສຫິຕທກາຣສ຺ສ, ນກາຣສຫິຕຕກາຣສ຺ສ ຈ ອາວຸຕ຺ຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພາ. ມນ຺ທາ ຈ ເຕ ຫາສາ ເຈຕິ ຈ, ມຸນິນ຺ທສ຺ສ ມນ຺ທຫາສາຕິ ຈ, ກຸນ຺ທານໍ ສນ຺ໂທໂຫຕິ ຈ, ຕສ຺ສ ວິພ຺ຠໂມ ເຍສນ຺ຕິ ຈ, ທິສາເຍວ ທິສນ຺ຕໍ, ທິສານໍ ວາ ອນ຺ຕນ຺ຕິ ຈ ວິຄ຺ຄໂຫ.

‘‘ອິນ຺ທນີລທລທ຺ວນ຺ທ-ສຸນ຺ທຣໍ ສິຣິມນ຺ທິຣໍ;

ມຸນິນ຺ທນຍນທ຺ວນ຺ທໍ, ວິນ຺ທຕິ’ນ຺ທີວຣຊ຺ຊຸຕິ’’ນ຺ຕິ.

ອິທມ຺ປິ ນກາຣສຫິຕທກາຣວຓ຺ຓາວຸຕ຺ຕິຍາ ອປຣມຸທາຫຣຓໍ.

ຕຕ຺ຖ ອິນ຺ທນີລທລທ຺ວນ຺ທສຸນ຺ທຣໍ ອິນ຺ທນີລມຓິສກລິກາຍຸຄຬມິວ ມໂນຫຣໍ ສິຣິມນ຺ທິຣໍ ຕໂຕເຍວ ໂສຠາຍ ນິວາສຏ຺ຐານຠູຕໍ ມຸນິນ຺ທນຍນທ຺ວນ຺ທໍ ອິນ຺ທີວຣຊ຺ຊຸຕິໍ ນີລຸປ຺ປລກນ຺ຕິໍ ວິນ຺ທຕິ ອນຸໂຠຕິ, ອິນ຺ທີວຣຊ຺ຊຸຕິສມານາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

໑໓໐. ສພ຺ພໂກມລວຓ຺ເຓຫິ, ນາ’ນຸປ຺ປາໂສ ປສໍສິໂຍ;

ຍຖາ’ຍໍ ມາລຕີມາລາ, ລິນໂລລາລິມາລິນີ.

໑໓໐. ເຍຫິ ເກຫິຈິ ອາວຸຕ຺ຕິໂຕ ອນຸປ຺ປາໂສຕິ ເຈ? ເນຕ຺ຍາຫ ‘‘ສພ຺ພ’’ອິຈ຺ຈາທິ. ສພ຺ເພຫິ ໂກມເລຫິ ສຸກຸມາເຣຫິ ວຓ຺ເຓຫິ ອກ຺ຂເຣຫິ ອນຸປ຺ປາໂສ ນ ປສໍສິໂຍ ສິລາຆນີໂຍ ນ ໂຫຕິ ສິເລສວິໂຣຘິຕ຺ຕາ. ‘‘ຍເຖ’’ຕິ ຕໍ ອຸທາຫຣຕິ. ອຍໍ ມາລຕີມາລາ ຊາຕິກຸສຸມທາມໍ ລິນານໍ ພ຺ຍາຘິຕານໍ ໂລລານໍ ກຸສຸມຣສາຣພ຺ຠ ໂລລຸປານໍ ອລີນໍ ຠມຣານໍ ມາລາ ປນ຺ຕິ ສາ ອສ຺ສາ ອຕ຺ຖີຕິ ລິນໂລລາລິມາລິນີ.

໑໓໐. ວຸຕ຺ຕານຸປ຺ປາໂສປິ ສພ຺ພໂກມລວຓ຺ເຓຫິ ວິຣຈິໂຕ ນ ປສໍສິໂຍຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘‘ສພ຺ພໂກມລວຓ຺ເຓຫີ’’ຕິອາທິມາຫ. ສພ຺ພໂກມລວຓ຺ເຓຫິ ສພ຺ເພຫິ ສຸກຸມາຣກ຺ຂເຣຫິ ກໂຕ ອນຸປ຺ປາໂສ ວຓ຺ຓາວຸຕ຺ຕິລກ຺ຂໂຓ ນ ປສໍສິໂຍ ສິເລສາລງ຺ກາຣວິຣຸທ຺ຘຕ຺ຕາ ປສຕ຺ໂຖ ນ ໂຫຕິ. ‘‘ຍຖາ’’ຕິ ຕມຸທາຫຣຕິ. ອຍໍ ມາລຕີມາລາ ເອສາ ຊາຕິສຸມນມາລິກາ ລິນານໍ ພ຺ຍາວຏານໍ ປຕນ຺ຕານໍ ໂລລານໍ ຄນ຺ຘລຸທ຺ຘານໍ ອລີນໍ ຠມຣານໍ ມາລິນີ ປນ຺ຕິຍຸຕ຺ຕາຕິ. ເອຕ຺ຖ ລກາຣສ຺ເສວ ປຸນປ຺ປຸນປ຺ປໂຍເຄນ ໂກມລວຓ຺ຓາວຸຕ຺ຕິ. ມາລຕີນໍ ມາລາຕິ ຈ, ໂລລາ ຈ ເຕ ອລໂຍ ຈາຕິ ຈ, ລິນາ ຈ ເຕ ໂລລາລໂຍ ຈາຕິ ຈ, ເຕສໍ ມາລາຕິ ຈ, ສາ ອສ຺ສ ອຕ຺ຖີຕິ ຈ ວິຄ຺ຄໂຫ.

໑໓໑. ມຸທູຫິ ວາ ເກວເລຫິ,

ເກວເລຫິ ຜຸເຏຫິ ວາ;

ມິສ຺ເສຫິ ວາ ຕິຘາ ໂຫຕິ,

ວຓ຺ເຓຫິ ສມຕາ ຍຖາ.

໑໓໑. ສມຕໍ ສມ຺ຠາເວຕິ ‘‘ມຸທູຫິ’’ຈ຺ຈາທິນາ. ເກວເລຫິ ເກວລຜຸຏາທິຠາວາປວຕ຺ເຕຫິ ສກເລຫິ ມຸທູຫິ ຈຕູສຸປິ ປາເທສຸ ສຊາຕິເຍຫິ ອສິຖິລໂກມເລຫິ ວາ ກກາຣາທີຫິ ວາ ສິຖິລໂກມລສ຺ສ ສິເລສປຏິປກ຺ຂຕ຺ຕາ ເກວເລຫິ ຜຸເຏຫິ ວາ ອຘິມຕ຺ຕສຸຕີຫິ ຠກາຣາທີຫິ [ຣາຄາທີຫິ (ກ.)] ວາ ອກິຈ຺ຉວຈນີເຍ ກິຈ຺ຉວຈນີຍສ຺ສ ສຸຂຸມາລວິປຣິຍຍຕ຺ຕາ ມິສ຺ເສຫິ ວາ ມຊ຺ຌິມສຸຕີຫິ ມຸທຸຠູຕສໍສຏ຺ເຐຫິ ວາ ວຓ຺ເຓຫິ ອກ຺ຂເຣຫິ ກຣຓຠູເຕຫິ ສມຕາ ຕິຘາ ໂຫຕິ ຄຊ຺ເຊ ປຊ຺ເຊ ວາ. ‘‘ຍເຖ’’ຕິ ຕິວິຘມຸທາຫຣຕິ.

໑໓໑. ອິທານິ ສມຕໍ ວິຠາເວຕຸໍ ‘‘ມຸທູຫິ’’ຈ຺ຈາທິມາຫ. ເກວເລຫິ ຜຸຏມິສ຺ເສຫິ ອຎ຺ຎຕ຺ຕາ ສກເລຫິ ມຸທູຫິ ສິຖິລໂກມເລຫິ ວຓ຺ເຓຫິ ກກາຣາທີຫິ ວາ ເກວເລຫິ ຜຸເຏຫິ ເກວລໂກມລວຓ຺ຓຣຫິຕຕ຺ຕາ ສກເລຫິ ອກິຈ຺ຉຸຈ຺ຈາຣຓີເຍຫິ ອຘິມຕ຺ຕສຸຕີຫິ ຠກາຣາທີຫິ ວຓ຺ເຓຫິ ວາ ມິສ຺ເສຫິ ຍຖາວຸຕ຺ຕມຸທຸຜຸຏສມ຺ມິສ຺ເສຫິ ວຓ຺ເຓຫິ ວາ ກຣຓຠູເຕຫິ ສມຕາ ຄຊ຺ເຊ ວາ ປຊ຺ເຊ ວາ ຕິຘາ ໂຫຕີຕິ. ຍທິ ສິຖິລໂກມລວຓ຺ເຓຫິ ວິຈຣິຕໍ ສິເລສາລງ຺ກາຣສ຺ສ, ກິຈ຺ຉຸຈ຺ຈາຣຓີເຍຫິ ຜຸຏວຓ຺ເຓຫິ ກຕໍ ສຸຂຸມາລາລງ຺ກາຣສ຺ສ ຈ ວິຣຸຊ຺ຌຕີຕິ. ‘‘ຍຖາ’’ຕິ ຕິວິຘມຸທາຫຣຕິ.

ເກວລມຸທຸສມຕາ

໑໓໒. ໂກກິລາລາປສໍວາທີ,

ມຸນິນ຺ທາລາປວິພ຺ຠໂມ;

ຫທຍງ຺ຄມຕໍ ຍາຕິ,

ສຕໍ ເທຕິ ຈ ນິພ຺ພຸຕິໍ.

໑໓໒. ‘‘ໂກກິເລ’’ຈ຺ຈາທິ. ໂກກິລານໍ ກຣວີກສກຸຓານໍ ອາລາໂປ ກູຊິຕໍ, ຕໍ ສໍວທຕິ ປກາສຕິ ສີເລນາຕິ ໂກກິລາລາປສໍວາທີ, ຕໍສທິໂສຕິ ອຕ຺ໂຖ, ມຸນິນ຺ທສ຺ສ ອາລາໂປ ວິສຏ຺ຐາທິອຏ຺ຐງ຺ຄິໂກ ສໂຣ ຕສ຺ສ ວິພ຺ຠໂມ ວິລາໂສ ສຕໍ ສປ຺ປຸຣິສານໍ ຫທຍງ຺ຄມຕໍ ມໂນນຸສາຣິຕໍ ມຘຸຣຠາວໍ ຍາຕິ, ນິພ຺ພຸຕິໍ ນິພ຺ພານຎ຺ຈ ເຕສໍ ເທຕິ.

໑໓໒. ‘‘ໂກກິລິ’’ຈ຺ຈາທິ. ໂກກິລານໍ ກຣວີກສກຸຓານໍ ອາລາປໍ ນາທລີລໍ ສໍວາທີ ປກາສນສີໂລ, ຕໍສທິໂສຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ, ມຸນິນ຺ທສ຺ສ ສພ຺ພຎ຺ຎຸໂນ ອາລາປສ຺ສ ວິສຏ຺ຐາທິອຏ຺ຐງ຺ຄິກນາທສ຺ສ ວິພ຺ຠໂມ ວິລາໂສ ສຕໍ ສປ຺ປຸຣິສານໍ ຫທຍງ຺ຄມຕໍ ຈິຕ຺ຕາຣາຘິຕຠາວໍ ຍາຕິ ຈ, ນິພ຺ພຸຕິໍ ສຸຕສມ຺ພນ຺ເຘນ ເຕສໍເຍວ ສາຘູນໍ ນິພ຺ພານໍ ເທຕິ ຈ ເທນ຺ໂຕປິ ໂຫຕີຕິ. ເອຕ຺ຖ ໂກກິລາລາປສທ຺ເທນ ນິສ຺ສິເຕ ນິສ຺ສຍໂວຫາເຣນ ລີລາ ຄຫິຕາ.