໕. ຕທ຺ຘິຕ

ອຖ ຕທ຺ຘິຕວິຘານໍ ທີປິຍເຕ.

ຕທ຺ຘິຕວຸຕ຺ຕິ ນາມ ວິຈິຕ຺ຣາ ໂຫຕິ, ສາຕິສເຍນ ວິຈິຕ຺ຣຎາຓຫິຕໍ ວຫຕິ, ຕສ຺ມາ ເຕສໍ ເຕສໍ ກຸລປຸຕ຺ຕານໍ ຫິຕນ຺ຕິ ຕທ຺ຘິຕໍ, ອິມສ຺ມິໍ ກຓ຺ເຑ ສພ຺ພວິຘານສ຺ສ ນາມໍ. ຕໍ ປນ ອຏ຺ຐວິຘໍ ໂຫຕິ ອປຈ຺ຈໍ, ອເນກຕ຺ຖໍ, ອສ຺ສຕ຺ຖິ, ຠາວກມ຺ມໍ, ປຣິມາຓໍ, ສງ຺ຂ຺ຍາ, ຂຸທ຺ທກໍ, ນານາຕ຺ຕນ຺ຕິ.

ອປຈ຺ຈຣາສິ

໔໓໐. ໂຓ ວາປຈ຺ເຈ [ກ. ໓໔໔; ຣູ. ໓໖໑; ນີ. ໗໕໒; ຈໍ. ໒.໔.໑໖; ປາ. ໔.໑.໙໒; ‘ສຣານມາທິສ຺ສາ…’ (ພຫູສຸ)].

ຉຏ຺ຐ຺ຍນ຺ຕາ ນາມມ຺ຫາ ຕສ຺ສ ອປຈ຺ຈນ຺ຕິ ອຕ຺ເຖ ວິກປ຺ເປນ ຓປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ. ວາສທ຺ໂທ ວາກ຺ຍ, ສມາສານໍ ວິກປ຺ປນຕ຺ໂຖ, ອິໂຕ ປຣໍ ອນຸວຕ຺ຕເຕ, ເຕນ ສພ຺ພຕ຺ຖ ວິກປ຺ປວິຘິ ສິຊ຺ຌຕິ. ຓານຸພນ຺ໂຘ ວຸທ຺ຘ຺ຍຕ຺ໂຖ, ໂສ ປໂຍຄອປ຺ປໂຍຄີ. ວສິຏ຺ຐສ຺ສ ອປຈ຺ຈນ຺ຕິ ອຕ຺ເຖ ອິມິນາ ສຸຕ຺ເຕນ ວສິຏ຺ຐມ຺ຫາ ຓປຈ຺ຈໂຍ, ໂສ ສາມ຺ຍຕ຺ຖຎ຺ຈ ອປຈ຺ຈຕ຺ຖຎ຺ຈ ອຸຠຍໍ ວທຕິ, ຉຏ຺ຐີ ຈ ອປຈ຺ຈປທຎ຺ຈ ເຕນ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖາ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ, ວສິຏ຺ຐປທໍ ປຈ຺ຈເຍນ ສຫ ເອກຕ຺ຖໍ ໂຫຕິ, ອຸຠຍໍ ເອກໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ປຸຕ຺ຕສ຺ສ ນາມໍ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕໂຕ ‘ເອກຕ຺ຖຕາຍ’ນ຺ຕິ ຉຏ຺ຐິຍາ ໂລໂປ, ອປຈ຺ຈປທໍ ປນ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖມຕ຺ເຕນ ລຸປ຺ປຕິ. ຕຎ຺ຫິ ສຸຕ຺ເຕ ປຘານຠາເວນ ນິທ຺ທິຏ຺ຐໍ ໂຫຕິ, ນ ຉຏ຺ຐີຕິ, ມຫາວຸຕ຺ຕິນາ ວາ ປທານໍ ໂລໂປ. ເອວໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ.

໔໓໑. ປທານມາທິສ຺ສາຍຸວຓ຺ຓສ຺ສາເອໂອ ຓານຸພນ຺ເຘ [ກ. ໔໐໕; ຣູ. ໓໖໕; ນີ. ໘໖໐].

ປທານໍ ອາທິຠູຕສ຺ສ ອກາຣສ຺ສ ຈ ອິວຓ຺ຓຸ’ວຓ຺ຓສ຺ສ ຈ ອາ, ເອ, ໂອ ວຸທ຺ຘິໂຍ ໂຫນ຺ຕິ ຓານຸພນ຺ເຘ ປຈ຺ຈເຍ ປເຣຕິ ປທາທິອ-ກາຣສ຺ສ ອາວຸທ຺ຘິ, ສ຺ຍາທ຺ຍຸປ຺ປຕ຺ຕິ.

ວາສິຏ຺ໂຐ, ປຸຣິໂສ, ວາສິຏ຺ຐີ, ອິຕ຺ຖີ, ວາສິຏ຺ຐໍ, ກຸລໍ, ວສິຏ຺ຐສ຺ສ ປຸຕ຺ໂຕ ວາສິຏ຺ໂຐ, ວສິຏ຺ຐສ຺ສ ຘີຕາ ວາສິຏ຺ຐີ, ວສິຏ຺ຐສ຺ສ ກຸລໍ ວາສິຏ຺ຐນ຺ຕິ ເອວມ຺ປິ ໂຍເຊຕຸໍ ຍຸຊ຺ຊຕິ.

ຕຕ຺ຖ ‘ວສິຏ຺ຐສ຺ສາ’ຕິ ເອເຕນ ໂຄຕ຺ຕສ຺ເສວ ປິຕຸຠູຕໍ ອາທິປຸຣິສໍ ວທຕິ. ກສ຺ມາ? ໂຄຕ຺ຕສທ຺ທຕ຺ຕາ. ເອວຎ຺ຫິ ສຕິ ຕສ຺ມິໍ ໂຄຕ຺ເຕ ປຈ຺ຈາຊາຕາ ສພ຺ເພປິ ຊນາ ຕສ຺ສ ອປຈ຺ຈາ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ.

໔໓໒. ມຊ຺ເຌ [ກ. ໔໐໔; ຣູ. ໓໗໐; ນີ. ໘໕໙].

ມຊ຺ເຌ ປວຕ຺ຕານໍ ອ, ຍຸວຓ຺ຓານໍ ອາ, ເອ, ໂອວຸທ຺ຘິໂຍ ໂຫນ຺ຕິ ວາ ກ຺ວຈິ.

ວາເສຏ຺ໂຐ, ວາເສຏ຺ຐີ, ວາເສຏ຺ຐໍ. ວາສທ຺ເທນ ‘‘ວສິຏ຺ຐສ຺ສ ປຸຕ຺ໂຕ ຘີຕາ ກຸລ’’ນ຺ຕິ ວາກ຺ຍໍ ວາ ‘‘ວສິຏ຺ຐປຸຕ຺ໂຕ ວສິຏ຺ຐຘີຕາ ວສິຏ຺ຐກຸລ’’ນ຺ຕິ ສມາສໍ ວາ ວິກປ຺ເປຕິ. ເອວໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ.

ຠຣທ຺ວາຊສ຺ສ ອປຈ຺ຈໍ ຠາຣທ຺ວາໂຊ, ວິສາມິຕ຺ຕສ຺ສ [ຠາຣທ຺ວາຊສ຺ສ… ເວສາມິຕ຺ຕສ຺ສ… (ຣູ.)] ອປຈ຺ຈໍ ເວສາມິຕ຺ໂຕ, ໂຄຕມສ຺ສ ອປຈ຺ຈໍ ໂຄຕໂມ, ກສ຺ສປສ຺ສ ອປຈ຺ຈໍ ກສ຺ສໂປ, ວສຸເທວສ຺ສ ອປຈ຺ຈໍ ວາສຸເທໂວ. ເອວໍ ພາລເທໂວ.

ອຸປຄຸສ຺ສ ອປຈ຺ຈນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ‘ອຸວຓ຺ຓສ຺ສາວງ…’ຕິ ຓານຸພນ຺ເຘ ປຈ຺ຈເຍ ປເຣ ອຸວຓ຺ຓສ຺ສ ອວງ ໂຫຕິ. ໂອປຄໂວ, ໂອປຄວີ, ໂອປຄວໍ, ມນຸໂນ ອປຈ຺ຈໍ ມານໂວ, ຠຄ຺ຄຸໂນ ອປຈ຺ຈໍ ຠຄ຺ຄໂວ, ປຓ຺ຑຸໂນ ອປຈ຺ຈໍ ປຓ຺ຑໂວ, ອຸປວິນ຺ທຸສ຺ສ ອປຈ຺ຈໍ ໂອປວິນ຺ທໂວ ອິຈ຺ຈາທິ.

໔໓໓. ວຈ຺ຉາທິໂຕ ຓານຓາຍນາ [ກ. ໓໔໕; ຣູ. ໓໖໖; ນີ. ໗໕໔; ປາ. ໔.໑.໙໓, ໙໔, ໑໖໒, ໑໖໓].

ຉຏ຺ຐຸນ຺ເຕຫິ ວຈ຺ຉາທີຫິ ໂຄຕ຺ຕສທ຺ທຄເຓຫິ ຕສ຺ສ ອປຈ຺ຈນ຺ຕິ ອຕ຺ເຖ ຓານຸພນ຺ຘາ ອານ, ອາຍນປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕິ ວາ.

ວຈ຺ຉສ຺ສ ອປຈ຺ຈໍ ວຈ຺ຉາໂນ, ວຈ຺ຉາຍໂນ, ວຈ຺ຉານີ, ວຈ຺ຉາຍນີ, ວຈ຺ຉານໍ, ວຈ຺ຉາຍນໍ. ເອວໍ ກຈ຺ຈາໂນ, ກຈ຺ຈາຍໂນ, ກາຕິຍາໂນ, ກາຕິຍາຍໂນ, ສາກຏາໂນ, ສາກຏາຍໂນ, ກຓ຺ຫາໂນ, ກຓ຺ຫາຍໂນ, ໂມຄ຺ຄລ຺ລາໂນ, ໂມຄ຺ຄລ຺ລາຍໂນ, ອຄ຺ຄິເວສ຺ສາໂນ [ອຄ຺ຄິເວສ຺ສໂນຕິປິ ທິສ຺ສຕິ ທີ. ນິ. ໑.໑໗໖; ມ. ນິ. ໑.໓໕໓ ອາທໂຍ], ອຄ຺ຄິເວສ຺ສາຍໂນ, ມຸຎ຺ຈາໂນ, ມຸຎ຺ຈາຍໂນ, ກຸຎ຺ຈາໂນ, ກຸຎ຺ຈາຍໂນ ອິຈ຺ຈາທິ.

໔໓໔. ກຕ຺ຕິກາວິຘວາທີຫິ ເຓຍ຺ຍເຓຣາ [ກ. ໓໔໖; ຣູ. ໓໖໗; ນີ. ໗໕໕; ປາ. ໔.໑.໑໒໐, ໑໒໓, ໑໒໖, ໑໒໗, ໑໒໘, ໑໒໙, ໑໓໑].

ຉຏ຺ຐ຺ຍນ຺ເຕຫິ ກຕ຺ຕິກາທີຫິ ວິຘວາທີຫິ ຈ ຕສ຺ສ ອປຈ຺ຈນ຺ຕິ ອຕ຺ເຖ ກເມນ ຓານຸພນ຺ຘາ ເອຍ຺ຍ, ເອຣປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕິ ວາ.

ເຓຍ຺ເຍ – ກຕ຺ຕິກາຍ ນາມ ເທວຘີຕາຍ ອປຈ຺ຈໍ ກຕ຺ຕິເກຍ຺ໂຍ, ວິນຕາຍ ນາມ ເທວິຍາ ອປຈ຺ຈໍ ເວນເຕຍ຺ໂຍ, ໂຣຫິຓິຍາ ນາມ ເທວິຍາ ອປຈ຺ຈໍ ໂຣຫິເຓຍ຺ໂຍ, ຠຄິນິຍາ ອປຈ຺ຈໍ ຠາຄິເນຍ຺ໂຍ, ນທິຍາ ນາມ ອິຕ຺ຖິຍາ ອປຈ຺ຈໍ ນາເທຍ຺ໂຍ. ເອວໍ ອນ຺ເຕຍ຺ໂຍ, ອາເຫຍ຺ໂຍ, ກາເມຍ຺ໂຍ, ສຸຈິຍາ ອປຈ຺ຈໍ ໂສເຈຍ຺ໂຍ, ພາລາຍ ອປຈ຺ຈໍ ພາເລຍ຺ໂຍ ອິຈ຺ຈາທິ.

ເຓເຣ – ວິຘວາຍ ອປຈ຺ຈໍ ເວຘເວໂຣ, ວິຘວາ ນາມ ມຕປຕິກາ ອິຕ຺ຖີ. ພນ຺ຘຸກິຍາ ອປຈ຺ຈໍ ພນ຺ຘຸເກໂຣ, ນາຬິກິຍາ ນາມ ອິຕ຺ຖິຍາ ປຸຕ຺ໂຕ ນາຬິເກໂຣ, ສມຓສ຺ສ ອຸປຊ຺ຌາຍສ຺ສ ປຸຕ຺ໂຕ ສາມເຓໂຣ, ສມຓິຍາ ປວຕ຺ຕິນິຍາ ຘີຕາ ສາມເຓຣີ ອິຈ຺ຈາທິ.

໔໓໕. ຓ຺ຍ ທິຈ຺ຈາທີຫິ [ກ. ໓໔໗; ຣູ. ໓໖໘; ນີ. ໗໕໖; ຈໍ. ໒.໔.໒; ປາ. ໔.໑.໘໕].

ຉຏ຺ຐຸນ຺ເຕຫິ ທິຕິອິຈ຺ຈາທີຫິ ຕສ຺ສ ອປຈ຺ຈນ຺ຕິ ອຕ຺ເຖ ຓານຸພນ຺ໂຘ ຍປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ ວາ.

໔໓໖. ໂລໂປວຓ຺ຓິວຓ຺ຓານໍ [ກ. ໒໖໑; ຣູ. ໓໖໙; ນີ. ໕໐໙].

ເຍ ປເຣ ອວຓ຺ຓສ຺ສ ອິວຓ຺ຓສ຺ສ ຈ ໂລໂປ ໂຫຕີຕິ ຓ຺ຍມ຺ຫິ ປເຣ ອວຓ຺ຓິ’ວຓ຺ຓານໍ ໂລໂປ.

ທິຕິຍາ ນາມ ເທວຘີຕາຍ ອປຈ຺ຈໍ ເທຈ຺ໂຈ, ອທິຕິຍາ ອປຈ຺ຈໍ ອາທິຈ຺ໂຈ.

ຕຕ຺ຖ ອິວຓ຺ຓໂລເປ ‘ຕວຄ຺ຄວຣຓານໍ ເຍ ຈວຄ຺ຄພຍຎາ’ຕິ ຍມ຺ຫິ ປເຣ ຕວຄ຺ຄສ຺ສ ຈວຄ຺ຄຕ຺ຕໍ, ປຸນ ‘ວຄ຺ຄລເສຫິ ເຕ’ຕິ ຍສ຺ສ ປຸພ຺ພຣູປຕ຺ຕໍ, ກຸຓ຺ຑນິຍາ ອປຈ຺ຈໍ ໂກຓ຺ຑຎ຺ໂຎ.

໔໓໗. ອຸວຓ຺ຓສ຺ສາວງ ສເຣ [ກ. ໓໔໘; ຣູ. ໓໗໑; ນີ. ໗໕໗].

ສເຣ ປເຣ ອຸວຓ຺ຓສ຺ສ ອວງ ໂຫຕີຕິ ອຸວຓ຺ຓສ຺ສ ອວຕ຺ຕໍ. ‘ຕວຄ຺ຄວຣຓານ…’ນ຺ຕິ ສຸຕ຺ເຕນ ວສ຺ສ ພຕ຺ຕໍ, ປຸນ ‘ວຄ຺ຄລເສຫິ ເຕ’ຕິ ສຸຕ຺ເຕນ ຍສ຺ສ ປຸພ຺ພຣູປຕ຺ຕໍ, ຠາຕຸໂນ ອປຈ຺ຈໍ ຠາຕພ຺ໂຍ.

໔໓໘. ອາ ຓິ [ກ. ໓໔໗; ຣູ. ໓໖໘; ນີ. ໗໕໖; ຈໍ. ໒.໔.໑໙; ປາ. ໔.໑.໙໕].

ຣສ຺ສາ’ກາຣນ຺ຕໂຕ ອປຈ຺ຈຕ຺ເຖ ຓານຸພນ຺ໂຘ ຣສ຺ສິ’ປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ ວາ.

ທກ຺ຂສ຺ສ ອປຈ຺ຈໍ ທກ຺ຂິ. ເອວໍ ໂທຓິ, ວາສວິ, ສກ຺ຍປຸຕ຺ຕິ, ນາຏປຸຕ຺ຕິ, ທາສປຸຕ຺ຕິ, ທາຣຸໂນ ອປຈ຺ຈໍ ທາຣວິ [ວິຈາເຣຕພ຺ພມິທໍ], ວຣຸຓສ຺ສ ອປຈ຺ຈໍ ວາຣຸຓິ. ເອວໍ ກຓ຺ຑິ, ພາລເທວິ, ປາວກິ, ຊິນທຕ຺ຕສ຺ສ ອປຈ຺ຈໍ ເຊນທຕ຺ຕິ, ສຸທ຺ໂຘທນິ, ອນຸຣຸທ຺ຘິ ອິຈ຺ຈາທິ.

໔໓໙. ຣາຊໂຕ ໂຎ ຊາຕິຍໍ [ກ. ໓໔໗; ຣູ. ໓໖໘; ນີ. ໗໕໖; ຈໍ. ໒.໔.໗໐; ປາ. ໔.໑.໑໓໗].

ຊາຕິຍໍ ຄມ຺ຍມານາຍໍ ຣາຊສທ຺ທມ຺ຫາ ອປຈ຺ຈຕ຺ເຖ ຎປຈ຺ຈໂຍ ໂຫຕິ ວາ.

ຣຎ຺ໂຎ ອປຈ຺ຈໍ ຣາຊຎ຺ໂຎ, ຣາຊກຸລສ຺ສ ປຸຕ຺ໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຊາຕິຍນ຺ຕິ ກິໍ? ຣາຊປຸຕ຺ໂຕ.

໔໔໐. ຂຕ຺ຕາ ຍິຍາ [ກ. ໓໔໗; ຣູ. ໓໖໘; ນີ. ໗໕໖; ຈໍ. ໒.໔.໖໙; ປາ. ໔.໑.໑໓໘].

ຊາຕິຍໍ ຄມ຺ຍມານາຍໍ ຂຕ຺ຕສທ຺ທມ຺ຫາ ອປຈ຺ຈຕ຺ເຖ ຍ, ອິຍປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕິ.

ຂຕ຺ຕກຸລສ຺ສ ອປຈ຺ຈໍ ຂຕ຺ໂຍ, ຂຕ຺ຕິໂຍ.

ຊາຕິຍນ຺ຕ຺ເວວ? ຂຕ຺ຕິ.

໔໔໑. ມນຸໂຕ ສ຺ສສຓ [ກ. ໓໔໘; ຣູ. ໓໗໑; ນີ. ໗໕໓; ຈໍ. ໒.໔.໙໔, ໙໕; ປາ. ໔.໑.໑໖໑].

ຊາຕິຍໍ ຄມ຺ຍມານາຍໍ ມນຸສທ຺ທມ຺ຫາ ອປຈ຺ຈຕ຺ເຖ ສ຺ສ, ສຓປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕິ.

ມນຸໂນ ອປຈ຺ຈໍ ມນຸສ຺ໂສ, ມານຸໂສ, ມນຸ ນາມ ກປ຺ເປ ອາທິຂຕ຺ຕິໂຍ ມຫາສມ຺ມຕຣາຊາ, ອິຕ຺ຖິຍໍ ມນຸສ຺ສີ, ມານຸສີ,

ຊາຕິຍນ຺ຕ຺ເວວ? ມາຓໂວ.

໔໔໒. ຊນປທນາມສ຺ມາ ຊນຂຕ຺ຕິຍາ ຣຎ຺ເຎ ຈ ໂຓ [ກ. ໓໕໒; ຣູ. ໓໗໖; ນີ. ໗໖໕; ຈໍ. ໒.໔.໙໖; ປາ. ໔.໑.໑໖໘; ‘‘ຊນປທນາມສ຺ມາ ຂຕ຺ຕິຍາ…’’ (ພຫູສຸ)].

ຊນວາຈິນາ ຈ ຂຕ຺ຕິຍວາຈິນາ ຈ ຊນປທນາມມ຺ຫາ ຣຎ຺ເຎ ຈ ອປຈ຺ເຈ ຈ ໂຓ ໂຫຕິ.

ປຎ຺ຈາລານໍ ຊນານໍ ຣາຊາ ປຎ຺ຈາໂລ, ປຎ຺ຈາລສ຺ສ ຂຕ຺ຕິຍສ຺ສ ອປຈ຺ຈໍ ປຎ຺ຈາໂລ. ເອວໍ ໂກສໂລ, ມາຄໂຘ, ໂອກ຺ກາໂກ [ທີ. ນິ. ໑.໒໖໗].

ຊນປທນາມສ຺ມາຕິ ກິໍ? ທສຣຖຣຎ຺ໂຎ ປຸຕ຺ໂຕ ທາສຣຖິ [ທາສຣຏ຺ຐິ].

ຊນຂຕ຺ຕິຍາຕິ ກິໍ? ປຎ຺ຈາລສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ອປຈ຺ຈໍ ປຎ຺ຈາລິ.

໔໔໓. ຓ຺ຍ ກຸຣຸສິວີຫິ [ກ. ໓໔໖; ຣູ. ໓໖໗; ນີ. ໗໕໕; ຈໍ. ໒.໔.໑໐໑ …ເປ… ໔.໑.໑໗໒].

ກຸຣຸ, ສິວິສທ຺ເທຫິ ອປຈ຺ເຈ ຣຎ຺ເຎ ຈ ຓ຺ໂຍ ໂຫຕິ.

ກຸຣຸຣຎ຺ໂຎ ອປຈ຺ຈໍ ໂກຣພ຺ໂຍ [ຊາ. ໑.໑໔.໒໒໘, ໒໓໒, ໒໓໖], ກຸຣຸຣຏ຺ຐວາສີນໍ ຣາຊາ ໂກຣພ຺ໂຍ, ໂກຣພ຺ໂພ, ປຸພ຺ພຣູປຕ຺ຕໍ, ສິວິຣຎ຺ໂຎ ອປຈ຺ຈໍ ເສພ຺ໂຍ, ສິວິຣຏ຺ຐວາສີນໍ ຣາຊາ ເສພ຺ໂຍ.

ອປຈ຺ຈຣາສິ ນິຏ຺ຐິໂຕ.

ອເນກຕ຺ຖຣາສິ

໔໔໔. ຓ ຣາຄາ ເຕນ ຣຕ຺ຕໍ [ກ. ໓໔໗; ຣູ. ໓໖໘; ນີ. ໗໕໖; ຈໍ. ໓.໑.໑ …ເປ… ໔.໒.໑].

ຣຊ຺ຊນ຺ຕິ ວຕ຺ຖໍ ເອເຕນາຕິ ຣາໂຄ, ຣຊນວຕ຺ຖຸ, ຣາຄວາຈິມ຺ຫາ ເຕນ ຣຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຕ຺ເຖ ໂຓ ໂຫຕິ.

ກສາເວນ ຣຕ຺ຕໍ ວຕ຺ຖໍ ກາສາວໍ [ຘ. ປ. ໙], ກາສາຍໍ ວາ. ເອວໍ ໂກສຸມ຺ຠໍ, ຫລິທ຺ທິຍາ ຣຕ຺ຕໍ ຫາລິທ຺ທໍ, ປາຏງ຺ເຄນ ຣຕ຺ຕໍ ປາຏງ຺ຄໍ, ມຎ຺ຊິຏ຺ຐໍ, ກຸງ຺ກຸມໍ ອິຈ຺ຈາທິ.

‘‘ນີລໍ ວຕ຺ຖໍ, ປີຕໍ ວຕ຺ຖ’’ນ຺ຕິອາທີສຸ ປນ ນີລ, ປີຕາທິສທ຺ທາ ຄຸຓສທ຺ທຕ຺ຕາ ປຈ຺ຈເຍນ ວິນາ ຄຸຓນິສ຺ສຍໍ ທພ຺ພໍ ວທນ຺ຕິ. ເອວໍ ສພ຺ເພສຸ ຄຸຓສທ຺ທ, ຊາຕິສທ຺ທ, ນາມສທ຺ເທສຸ.

໔໔໕. ນກ຺ຂຕ຺ເຕນິນ຺ທຸຍຸຕ຺ເຕນ ກາເລ [ກ. ໓໕໒; ຣູ. ໓໗໖; ນີ. ໗໖໕; ຈໍ. ໓.໑.໕; ປາ. ໔.໒.໓].

ອິນ຺ທຸຍຸຕ຺ເຕນ ນກ຺ຂຕ຺ເຕນ ລກ຺ຂິເຕ ກາເລ ຕນ຺ນກ຺ຂຕ຺ຕວາຈີຫິ ໂຓ ໂຫຕິ.

ປຸຓ຺ຓຈນ຺ທຍຸຕ຺ເຕນ ຜຸສ຺ສນກ຺ຂຕ຺ເຕນ ລກ຺ຂິຕາ ຜຸສ຺ສາ, ຣຕ຺ຕິ, ຜຸສ຺ໂສ, ອໂຫ. ເອວໍ ມາໂຆ ອິຈ຺ຈາທິ.

ນກ຺ຂຕ຺ເຕນາຕິ ກິໍ? ຄຣຸຄເຫນ ລກ຺ຂິຕາ ຣຕ຺ຕິ.

ອິນ຺ທຸຍຸຕ຺ເຕນາຕິ ກິໍ? ຜຸສ຺ເສນ ລກ຺ຂິໂຕ ມຸຫຸຕ຺ໂຕ.

ກາເລຕິ ກິໍ? ຜຸສ຺ເສນ ລກ຺ຂິຕາ ອຕ຺ຖສິທ຺ຘິ.

໔໔໖. ສາສ຺ສ ເທວຕາ ປຸຓ຺ຓມາສີ [ກ. ໓໕໒; ຣູ. ໓໗໖; ນີ. ໗໖໕; ຈໍ. ໓.໑.໑໘, ໑໙ …ເປ… ໔.໒.໒໑-໒໔].

ສາ ອສ຺ສ ເທວຕາ, ສາ ອສ຺ສ ປຸຓ຺ຓມາສີຕິ ອຕ຺ເຖ ປຐມນ຺ຕາ ໂຓ ໂຫຕິ.

ພຸທ຺ໂຘ ອສ຺ສ ເທວຕາຕິ ພຸທ຺ໂຘ, ໂຍ ພຸທ຺ຘໍ ອຕ຺ຕໂນ ອາຣກ຺ຂເທວຕໍ ວິຍ ຄຣຸໍ ກຕ຺ວາ ວິຈຣຕິ, ນິຣນ຺ຕຣໍ ວາ ‘‘ພຸທ຺ໂຘ ພຸທ຺ໂຘ’’ຕິ ວາຈໍ ນິຈ຺ຉາເຣຕິ, ຕສ຺ເສຕໍ ນາມໍ. ສຸຄໂຕ ອສ຺ສ ເທວຕາຕິ ໂສຄໂຕ, ມຫິນ຺ທເທໂວ ອສ຺ສ ເທວຕາຕິ ມາຫິນ຺ໂທ. ເອວໍ ຍາໂມ, ໂສໂມ, ວາຣຸໂຓ.

ຜຸສ຺ສີ ອສ຺ສ ປຸຓ຺ຓມາສີຕິ ຜຸສ຺ໂສ, ມາໂສ. ເອວໍ ມາໂຆ, ຜຄ຺ຄຸໂນ, ຈິຕ຺ໂຕ, ເວສາໂຂ, ເຊຏ຺ຐມູໂລ, ອາສຬ຺ໂຫ, ສາວໂຓ, ໂປຏ຺ຐປາໂທ, ອສ຺ສຍຸໂຊ, ກຕ຺ຕິໂກ, ມາຄສິໂຣ.

ປຸຓ຺ຓມາສີຕິ ກິໍ? ຜຸສ຺ສີ ອສ຺ສ ປຎ຺ຈມີ ຕິຖີ.

໔໔໗. ຕມຘີເຕ ຕໍ ຊານາຕິ ກຓິກາ ຈ [ກ. ໓໕໑; ຣູ. ໓໗໔; ນີ. ໗໖໔; ຈໍ. ໓.໑.໓໗ …ເປ… ໔.໒.໕໙].

ເອເຕສຸ ອຕ຺ເຖສຸ ທຸຕິຍນ຺ຕາ ໂຓ ຈ ໂກ ຈ ຓິໂກ ຈາຕິ ເອເຕ ປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕິ.

ຓມ຺ຫິ – ພ຺ຍາກຣຓໍ ອຘີເຕ ຊານາຕິ ວາ ເວຍ຺ຍາກຣໂຓ [ທີ. ນິ. ໑.໒໕໖]. ປກ຺ເຂ ‘‘ເວຍ຺ຍາກຣຓິໂກ, ພ຺ຍຎ຺ຊນໍ ອຘີເຕ ຊານາຕິ ວາ ເວຍ຺ຍຎ຺ຊນິໂກ’’ຕິ ອິມານິ ຓິເກນ ສິຊ຺ຌນ຺ຕິ.

ກມ຺ຫິ-ຉນ຺ທໍ ອຘີເຕ ຊານາຕິ ວາ ຉນ຺ໂທ. ເອວໍ ປທໂກ [ທີ. ນິ. ໑.໒໕໖], ນາມໂກ.

ຓິກມ຺ຫິ-ວິນຍໍ ອຘີເຕ ຊານາຕິ ວາ ເວນຍິໂກ, ສຸຕ຺ຕນ຺ຕິໂກ, ອາຠິຘມ຺ມິໂກ.

ເອຕ຺ຖ ຈ ‘ເວຍ຺ຍາກຣໂຓ’ຕິ ປເທ ວິຍ຺ຍາກຣຓໍ ອຘີເຕຕິ ວາກ຺ຍໍ, ‘ເວຍຎ຺ຊນິໂກ’ຕິ ປເທ ວິຍຎ຺ຊນໍ ອຘີເຕຕິ. ອຸປຣິ ‘ໂທວາຣິໂກ, ໂສວຄ຺ຄິກ’ນ຺ຕິ ປເທສຸປິ ‘ທຸວາເຣ ນິຍຸຕ຺ໂຕ, ສຸວຄ຺ຄາຍ ສໍວຕ຺ຕຕີ’ຕິ ວາກ຺ຍໍ, ອຕ຺ຖໍ ກເຖນ຺ເຕນ ປນ ທຸວາຣ, ສຸວຄ຺ຄສທ຺ທານໍ ຕທ຺ຘິຕຠາເວ ເອວ ສິທ຺ຘຕ຺ຕາ ທ຺ວາເຣຕິ ຈ ສຄ຺ຄາຍາຕິ ຈ ກເຖຕພ຺ໂພ.

໔໔໘. ຕສ຺ສ ວິສເຍ ເທເສ [ກ. ໓໕໒; ຣູ. ໓໗໖; ນີ. ໓໖໕; ຈໍ. ໓.໑.໖໑; ປາ. ໔.໒.໕໒, ໕໓].

ຕສ຺ສ ເທສຣູເປ ວິສເຍ ຉຏ຺ຐຸນ຺ຕາ ໂຓ ໂຫຕິ.

ຖູຍມິຄາ ວສາຕິໂນ ນາມ, ວສາຕີນໍ ວິສໂຍ ເທໂສ ວາສາໂຕ. ອິຘ ອເທສຣູປຕ຺ຕາ ໂຓ ນ ໂຫຕິ, ຈກ຺ຂຸສ຺ສ ວິສໂຍ ຣູປໍ.

໔໔໙. ນິວາເສ ຕນ຺ນາເມ [ກ. ໓໕໒; ຣູ. ໓໗໖; ນີ. ໓໖໕; ຈໍ. ໓.໑.໖໔; ປາ. ໔.໒.໖໙].

ຕນ຺ນາມຠູເຕ ນິວາເສ ຉຏ຺ຐ຺ຍນ຺ຕາ ໂຓ ໂຫຕິ.

ສິວີນໍ ນິວາໂສ ເທໂສ ເສພ຺ໂຍ. ວສໍ ອເທນ຺ຕິ ຠກ຺ຂນ຺ຕີຕິ ວສາທາ, ພ຺ຍຄ຺ຆາ ສີຫາ ວາ, ວສາທານໍ ນິວາໂສ ເທໂສ ວາສາໂທ.

໔໕໐. ອນຸຠເວ [ກ. ໓໕໒; ຣູ. ໓໗໖; ນີ. ໗໖໕; ຈໍ. ໓.໑.໖໕; ປາ. ໔.໒.໗໐].

ສມີເປ ຠວໍ ອນຸຠວໍ, ‘‘ອທູຣຠເວ’’ຕິປິ ປາໂຐ, ຕນ຺ນາເມ ອນຸຠເວ ເທເສ ຉຏ຺ຐ຺ຍນ຺ຕາ ໂຓ ໂຫຕິ.

ວິທິສາຍ ອນຸຠວໍ ເວທິສໍ, ນຄຣໍ, ອຸທຸມ຺ພຣສ຺ສ ອນຸຠວໍ ໂອທຸມ຺ພຣໍ, ວິມານໍ.

໔໕໑. ເຕນ ນິພ຺ພຕ຺ເຕ [ກ. ໓໕໒; ຣູ. ໓໗໖; ນີ. ໗໖໕; ຈໍ. ໓.໑.໖໖; ປາ. ໔.໒.໖໘].

ຕນ຺ນາເມ ເຕນ ນິພ຺ພຕ຺ເຕ ເທເສ ຕຕິຍນ຺ຕາ ໂຓ ໂຫຕິ.

ກຸສມ຺ເພນ ນາມ ອິສິນາ ນິພ຺ພຕ຺ຕາ ໂກສມ຺ພີ, ອິຕ຺ຖິຍໍ ອີ, ນຄຣີ. ເອວໍ ກາກນ຺ທີ, ມາກນ຺ທີ, ສຫສ຺ເສນ ຘເນນ ນິພ຺ພຕ຺ຕາ ສາຫສ຺ສີ, ປຣິຂາ, ອຍຎ຺ຈ ຕຕິຍາ ເຫຕຸມ຺ຫິ ກຕ຺ຕຣິ ກຣເຓ ຈ ຍຖາໂຍຄໍ ຍຸຊ຺ຊຕິ.

໔໕໒. ຕມິຘຕ຺ຖິ [ກ. ໓໕໒; ຣູ. ໓໗໖; ນີ. ໗໖໕; ຈໍ. ໓.໑.໖໗; ປາ. ໔.໒.໖໗].

ຕໍ ອິຘ ອຕ຺ຖີຕິ ອຕ຺ເຖ ຕນ຺ນາເມ ເທເສ ປຐມນ຺ຕາ ໂຓ ໂຫຕິ.

ອຸທຸມ຺ພຣາ ອສ຺ມິໍ ເທເສ ສນ຺ຕີຕິ ໂອທຸມ຺ພໂຣ, ພທຣາ ອສ຺ມິໍ ເທເສ ສນ຺ຕີຕິ ພາທໂຣ. ເອວໍ ປພ຺ພໂຊ.

໔໕໓. ຕຕ຺ຣ ຠເວ [ກ. ໓໕໒; ຣູ. ໓໗໖; ນີ. ໗໖໕; ຈໍ. ໓.໒.໔໘; ປາ. ໔.໒.໑໓໓].

ຕຕ຺ຣ ຠວຕ຺ເຖ ສຕ຺ຕມ຺ຍນ຺ຕາ ໂຓ ໂຫຕິ.

ອຸທເກ ຠໂວ ໂອທໂກ, ມຈ຺ໂຉ, ອຸຣສິ ຠໂວ ໂອຣໂສ, ປຸຕ຺ໂຕ, ສາຄໂມ. ນຄເຣ ຠໂວ ນາຄໂຣ. ເອວໍ ຊານປໂທ, ມາຄໂຘ, ກປິລວຕ຺ຖຸມ຺ຫິ ຠໂວ ກາປິລວຕ຺ຖໂວ, ‘ອຸວຓ຺ຓສ຺ສາວງ…’ຕິ ອຸສ຺ສ ອວຕ຺ຕໍ. ໂກສມ຺ພິຍໍ ຠໂວ ໂກສມ຺ໂພ, ມິຕ຺ເຕ ຠວາ ເມຕ຺ຕາ, ປຸເຣ ຠວາ ໂປຣີ [ທີ. ນິ. ໑.໙], ວາຈາ, ມນສ຺ມິໍ ຠໂວ ມານໂສ. ເອຕ຺ຖ ປນ –

໔໕໔. ມນາທີນໍ ສກ [ກ. ໔໐໔; ຣູ. ໓໗໐; ນີ. ໘໕໙].

ຓານຸພນ຺ເຘ ປຈ຺ຈເຍ ປເຣ ມນາທີນໍ ອນ຺ເຕ ສາຄໂມ ໂຫຕີຕິ ສພ຺ພຕ຺ຖ ມໂນຄຓາທີນໍ ອນ຺ເຕ ສາຄໂມ.

ມານໂສ, ຣາໂຄ, ມານສາ, ຕຓ຺ຫາ, ມານສໍ, ສຸຂໍ. ເອວໍ ເຈຕໂສ, ເຈຕສາ, ເຈຕສໍ. ກ຺ວຈິ ມໂນ ເອວ ມານສໍ, ເຈໂຕ ເອວ ເຈຕໂສຕິປິ ຍຸຊ຺ຊຕິ.

໔໕໕. ອຊ຺ຊາທີຫິ ຕໂນ [ກ. ໓໕໒; ຣູ. ໓໗໖; ນີ. ໗໖໕; ຈໍ. ໓.໑໕; ປາ. ໔.໒.໑໐໕].

ຕຕ຺ຣ ຠໂວຕິ ອຕ຺ເຖ ອຊ຺ຊາທີຫິ ຕໂນ ໂຫຕິ.

ອຊ຺ຊ ຠໂວ ອຊ຺ຊຕໂນ, ອຕ຺ໂຖ, ອຊ຺ຊຕ຺ຕນີ, ວິຠຕ຺ຕິ, ທ຺ວິຕ຺ຕໍ, ອຊ຺ຊຕນໍ, ຫິຕໍ, ສ຺ເວ ຠໂວ ສ຺ວາຕໂນ, ມຫາວຸຕ຺ຕິນາ ເອສ຺ສ ອາຕ຺ຕໍ. ຫິຍ຺ໂຍ ຠໂວ ຫິຍ຺ຍຕ຺ຕໂນ, ຫິຍ຺ຍຕ຺ຕໂນ, ຫິຍ຺ຍຕ຺ຕນໍ, ໂອສ຺ສ ອຕ຺ຕໍ ທ຺ວິຕ຺ຕຎ຺ຈ.

໔໕໖. ປຸຣາໂຕ ໂຓ ຈ [ກ. ໓໕໒; ຣູ. ໓໗໖; ນີ. ໗໖໕].

ຕຕ຺ຣ ຠໂວຕິ ອຕ຺ເຖ ປຸຣາສທ຺ທມ຺ຫາ ໂຓ ຈ ຕໂນ ຈ ໂຫນ຺ຕິ.

ປຸເຣ ຠໂວ ປຸຣາໂຓ, ອິຘ ໂຓ ອນຸພນ຺ໂຘ ນ ໂຫຕິ, ໂປຣາໂຓ ວາ, ປຸຣາຕໂນ.

໔໕໗. ອມາຕ຺ວຈ຺ໂຈ [ກ. ໓໕໒; ຣູ. ໓໗໖; ນີ. ໗໖໕; ຈໍ. ໓.໒.໑໓; ປາ. ໔.໒.໑໐໔].

ອມາສທ຺ທມ຺ຫາ ຠວຕ຺ເຖ ອຈ຺ໂຈ ໂຫຕິ. ‘ອມາ’ຕິ ສຫຕ຺ຖວາຈີ.

ຣາຊກິຈ຺ເຈສຸ ຣຎ຺ຎາ ສຫ ຠວຕີຕິ ອມຈ຺ໂຈ [ທີ. ນິ. ຏີ. ໑.໓໓໙].

໔໕໘. ມຊ຺ຌາທີຫິໂມ [ກ. ໓໕໓; ຣູ. ໓໗໘; ນີ. ໗໖໗; ຈໍ. ໓.໒.໘໒; ປາ. ໔.໓.໘, ໒໒; ‘ມຊ຺ຌາທິຕ຺ວິໂມ’ (ພຫູສຸ)].

ມຊ຺ຌາທີຫິ ຠວຕ຺ເຖ ອິໂມ ໂຫຕິ.

ມຊ຺ເຌ ຠໂວ ມຊ຺ຌິໂມ. ເອວໍ ອນ຺ຕິໂມ, ເຫຏ຺ຐິໂມ, ອຸປຣິໂມ, ໂອຣິໂມ, ປຈ຺ຉິໂມ, ອພ຺ຠນ຺ຕຣິໂມ, ປຈ຺ຈນ຺ຕິໂມ, ປຸຣຕ຺ຖິໂມ.

໔໕໙. ກຓ ເຓຍ຺ຍ ເຓຍ຺ຍກ ຍິຍາ [ກ. ໓໕໒; ຣູ. ໓໗໖; ນີ. ໗໖໕; ຈໍ. ໓.໒.໔, ໕, ໖ …ເປ… ໔.໒.໙໔, ໙໕, ໙໗, ໑໑໙-໑໓໐].

ຠວຕ຺ເຖ ສຕ຺ຕມ຺ຍນ຺ຕາ ເອເຕ ປຎ຺ຈ ປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕິ.

ກຓ-ກຸສິນາຣາຍໍ ຠໂວ ໂກສິນາຣໂກ, ມຄເຘສຸ ຠໂວ ມາຄຘໂກ, ອາຣຎ຺ຎໂກ, ວິຫາໂຣ.

ເຓຍ຺ຍ-ຄງ຺ຄາຍໍ ຠໂວ ຄງ຺ເຄຍ຺ໂຍ, ປພ຺ພເຕຍ຺ໂຍ, ວເນ ຠໂວ ວາເນຍ຺ໂຍ.

ເຓຍ຺ຍກ-ໂກສເລຍ຺ຍໂກ, ພາຣາຓເສຍ຺ຍໂກ, ຈມ຺ເປຍ຺ຍໂກ, ມິຖິເລຍ຺ຍໂກ, ອິຘ ນ ວຸທ຺ຘິ.

ຍ-ຄາເມ ຠໂວ ຄມ຺ໂມ, ທິເວ ຠໂວ ທິພ຺ໂພ,

ອິຍ-ຄາມິໂຍ, ຄາມິໂກ, ຍສ຺ສ ກຕ຺ຕໍ, ອຸທເຣ ຠໂວ ໂອທຣິໂຍ, ໂອທຣິໂກ, ທິເວ ຠໂວ ທິວິໂຍ, ປຎ຺ຈາລິໂຍ, ໂພຘິປກ຺ຂິໂຍ, ໂລກິໂຍ.

໔໖໐. ຓິໂກ [ກ. ໓໕໑; ຣູ. ໓໗໔; ນີ. ໗໖໔; ຈໍ. ໓.໒.໔໐, ໔໑, ໔໒; ປາ. ໔.໒.໑໒໖, ໑໒໗, ໑໒໘].

ຠວຕ຺ເຖ ສຕ຺ຕມ຺ຍນ຺ຕາ ຓິໂກ ໂຫຕິ.

ສາຣທິໂກ, ທິວໂສ, ສາຣທິກາ, ຣຕ຺ຕິ, ສາຣທິກໍ, ປຸປ຺ຜໍ. ຠວສທ຺ເທນ ເຈຕ຺ຖ ອຎ຺ເຎປິ ອຕ຺ເຖ ອຸປລກ຺ເຂຕິ, ປພ຺ພຕໂຕ ປກ຺ຂນ຺ທາ ນທີ ປພ຺ພເຕຍ຺ຍາ, ກິມີນໍ ໂກເສ ຊາຕໍ ໂກເສຍ຺ຍໍ, ວຕ຺ຖໍ. ເອວໍ ສິເວຍ຺ຍໍ, ພາຣາຓເສຍ຺ຍໍ.

໔໖໑. ຕມສ຺ສ ສິປ຺ປໍ ສີລໍ ປຓ຺ຍໍ ປຫຣຓໍ ປໂຍຊນໍ [ກ. ໓໕໑; ຣູ. ໓໗໔; ນີ. ໗໖໔; ຈໍ. ໓.໔.໔໙-໖໖ …ເປ… ໔.໔.໔໗-໖໕].

ຕມສ຺ສ ສິປ຺ປໍ, ຕມສ຺ສ ສີລໍ, ຕມສ຺ສ ປຓ຺ຍໍ, ຕມສ຺ສ ປຫຣຓໍ, ຕມສ຺ສ ປໂຍຊນນ຺ຕິ ອຕ຺ເຖສຸ ປຐມນ຺ຕາ ຓິໂກ ໂຫຕິ.

ສິປ຺ເປ – ວີຓາວາທນມສ຺ສ ສິປ຺ປໍ ເວຓິໂກ. ເອຕ຺ຖ ຈ ວີຓາສທ຺ເທນ ວີຓາວາທນໍ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເອກຕ຺ຖີຠາວສາມຕ຺ຖິຍຎ຺ເຫຕໍ. ເອວໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ. ເອວໍ ໂມທິງ຺ຄິໂກ, ປາຓວິໂກ, ວໍສິໂກ.

ສີເລ-ປໍສຸກູລຘາຣຓໍ ອສ຺ສ ສີລໍ ປໍສຸກູລິໂກ, ປໍສຸກູລໍ ຘາເຣຕຸໍ ສີລມສ຺ສາຕິ ວາ ປໍສຸກູລິໂກ. ສີລສທ຺ເທນ ເຈຕ຺ຖ ວຕ, ຘມ຺ມ, ສາຘຸກາຣາປິ ຄຍ຺ຫນ຺ຕິ, ປໍສຸກູລໍ ຘາເຣຕິ ສີເລນາຕິ ປໍສຸກູລິໂກຕິປິ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ເອວໍ ເຕຈີວຣິໂກ, ປິຓ຺ຑໍ ປິຓ຺ຑໍ ປຕຕີຕິ ປິຓ຺ຑປາໂຕ, ປິຓ຺ຑາຈາເຣນ ລທ຺ຘໂຠຊນໍ, ປິຓ຺ຑປາຕຍາປນໍ ອສ຺ສ ສີລນ຺ຕິ ປິຓ຺ຑປາຕິໂກ, ປິຓ຺ຑປາເຕນ ຍາເປຕຸໍ ສີລຎ຺ຈ ວຕຎ຺ຈ ຘມ຺ໂມ ຈ ຄຣຸກາໂຣ ຈ ອສ຺ສາຕິ ປິຓ຺ຑປາຕິໂກ.

‘ປຓ຺ຍ’ນ຺ຕິ ວິກ຺ເກຍ຺ຍວຕ຺ຖຸ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຄນ຺ໂຘ ປຓ຺ຍໍ ອສ຺ສາຕິ ຄນ຺ຘິໂກ. ເອວໍ ເຕລິໂກ, ໂຄຬິໂກ.

ປຫຣນ຺ຕິ ເອເຕນາຕິ ປຫຣຓໍ, ອາວຸຘຠຓ຺ຑໍ, ຈາໂປ ປຫຣຓມສ຺ສາຕິ ຈາປິໂກ. ເອວໍ ໂຕມຣິໂກ, ມຸຄ຺ຄຣິໂກ.

ປໂຍຊນໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ຜລໍ, ອຸປຘິ ປໂຍຊນມສ຺ສາຕິ ໂອປຘິກໍ [ອ. ນິ. ໘.໕໙], ປຸຎ຺ຎໍ, ສຕໍ ປໂຍຊນມສ຺ສາຕິ ສາຕິກໍ. ເອວໍ ສາຫສ຺ສິກໍ [ຊາ. ໒.໒໑.໔໑໕].

໔໖໒. ຕໍ ຫນ຺ຕາຣຫຕິ ຄຈ຺ຉຕຸຎ຺ຉຕິ ຈຣຕິ [ກ. ໓໕໑; ຣູ. ໓໗໔; ນີ. ໗໖໔; ຈໍ. ໓.໔.໒໗-໔໓; ປາ. ໔.໔.໒໘-໔໖].

ຕໍ ຫນ຺ຕິ, ຕໍ ອຣຫຕິ, ຕໍ ຄຈ຺ຉຕິ, ຕໍ ອຸຎ຺ຉຕິ, ຕໍ ຈຣຕີຕິ ອຕ຺ເຖສຸ ທຸຕິຍນ຺ຕາ ຓິໂກ ໂຫຕິ.

ປກ຺ຂີຫິ ປກ຺ຂິໂນ ຫນ຺ຕີຕິ ປກ຺ຂິໂກ. ເອວໍ ສາກຸຓິໂກ [ອ. ນິ. ໒.໒໖໓ (ສາກຸນິໂກຕິປິ ທິສ຺ສຕິ)], ມາຍູຣິໂກ, ມຈ຺ເຉຫິ ມຈ຺ເຉ ຫນຕີຕິ ມຈ຺ຉິໂກ. ເອວໍ ເຘນຸໂກ, ມເຄຫິ ມເຄ ຫນຕີຕິ ມາຄວິໂກ, ມຊ຺ເຌ ວາຄໂມ. ເອວໍ ຫາຣິຓິໂກ, ‘ຫຣິໂຓ’ຕິ ມໂຄ ເອວ. ສູກຣິໂກ, ອິຘ ນ ວຸທ຺ຘິ.

ສຕໍ ອຣຫຕີຕິ ສາຕິກໍ. ເອວໍ ສາຫສ຺ສິກໍ.

ປຣທາຣໍ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ປາຣທາຣິໂກ, ປຣທາຣິໂກ ວາ. ເອວໍ ປຖິໂກ, ມຄ຺ຄິໂກ.

ພທເຣ ອຸຎ຺ຉຕິ ຄເວສຕີຕິ ພາທຣິໂກ. ເອວໍ ອາມລກິໂກ.

ຘມ຺ມໍ ຈຣຕີຕິ ຘມ຺ມິໂກ. ເອວໍ ອຘມ຺ມິໂກ.

໔໖໓. ເຕນ ກຕໍ ກີຕໍ ພນ຺ຘໍ ອຠິສງ຺ຂຕໍ ສໍສຏ຺ຐໍ ຫຕໍ ຫນ຺ຕິ ຊິຕໍ ຊຍຕິ ທິພ຺ພຕິ ຂຓຕິ ຕຣຕິ ຈຣຕິ ວຫຕິ ຊີວຕິ [ກ. ໓໕໐; ຣູ. ໓໗໓; ນີ. ໓໖໔; ຈໍ. ໓.໔.໑-໒໖; ປາ. ໔.໔.໑-໒໗].

ເຕນ ກຕໍ, ເຕນ ກີຕໍ…ເປ… ເຕນ ຊີວຕິ ອິຈ຺ຈຕ຺ເຖສຸ ຕຕິຍນ຺ຕາ ຓິໂກ ໂຫຕິ.

ກາເຍນ ກຕໍ ກາຍິກໍ. ເອວໍ ວາຈສິກໍ, ມານສິກໍ, ວາເຕນ ກໂຕ ວາຕິໂກ, ອາພາໂຘ.

ສເຕນ ມູເລນ ກີຕໍ ຠຓ຺ຑໍ ສາຕິກໍ. ເອວໍ ສາຫສ຺ສິກໍ.

ວຣຕ຺ຕາຍ ໂຍຕ຺ຕາຍ ພນ຺ຘິໂຕ ວາຣຕ຺ຕິໂກ, ອຍສາ ພນ຺ຘິໂຕ ອາຍສິໂກ, ສາຄໂມ. ເອວໍ ປາສິໂກ.

ຆເຕນ ອຠິສງ຺ຂຕໍ ສໍສຏ຺ຐໍ ວາ ຆາຕິກໍ. ເອວໍ ໂຄຬິກໍ, ທາຘິກໍ, ມາຣິຈິກໍ.

ຊາເລນ ຫໂຕ ຊາລິໂກ, ມຈ຺ໂຉ.

ຊາເລນ ຫນ຺ຕີຕິ ຊາລິໂກ, ຊາລເກວຏ຺ໂຏ. ເອວໍ ພາຬິສິໂກ [ສໍ. ນິ. ໒.໑໕໘].

ອກ຺ເຂຫິ ຊິຕໍ ຘນໍ ອກ຺ຂິກໍ. ເອວໍ ສາລາກິກໍ.

ອກ຺ເຂຫິ ຊຍຕິ ທິພ຺ພຕີຕິ ວາ ອກ຺ຂິໂກ.

ຂຓິຕ຺ຕິຍາ ຂຓຕີຕິ ຂາຓິຕ຺ຕິໂກ. ເອວໍ ກຸທ຺ທາລິໂກ, ອິຘ ນ ວຸທ຺ຘິ.

ອຸຬຸມ຺ເປນ ຕຣຕີຕິ ໂອຬຸມ຺ປິໂກ, ອຸຬຸມ຺ປິໂກ ວາ. ເອວໍ ນາວິໂກ [ຊາ. ໒.໒໐.໑໔໙], ໂຄປຸຈ຺ຉິໂກ.

ສກເຏນ ຈຣຕີຕິ ສາກຏິໂກ. ເອວໍ ຣຖິໂກ, ຍານິໂກ, ທຓ຺ຑິໂກ,

ຂນ຺ເຘນ ວຫຕີຕິ ຂນ຺ຘິໂກ. ເອວໍ ອໍສິໂກ, ສີສິໂກ, ອິຘ ນ ວຸທ຺ຘິ.

ເວຕເນນ ຊີວຕີຕິ ເວຕນິໂກ. ເອວໍ ຠຕິໂກ, ກສິໂກ, ກຍິໂກ, ວິກ຺ກຍິໂກ, ຠຕິກາທີສຸ ນ ວຸທ຺ຘິ.

໔໖໔. ຕສ຺ສ ສໍວຕ຺ຕຕິ [ກ. ໓໕໑; ຣູ. ໓໗໔; ນີ. ໗໖໕; ຈໍ. ໓.໔.໖໗-໖໙; ປາ. ໔.໔.໖໖-໖໘].

ຕສ຺ສ ສໍວຕ຺ຕຕີຕິ ອຕ຺ເຖ ຈຕຸຕ຺ຖ຺ຍນ຺ຕາ ຓິໂກ ໂຫຕິ.