ນໂມ ຕສ຺ສ ຠຄວໂຕ ອຣຫໂຕ ສມ຺ມາສມ຺ພຸທ຺ຘສ຺ສ

ນິຣຸຕ຺ຕິທີປນີປາຐ

ຄນ຺ຖາຣມ຺ຠ

໑. ຈຕຸຣາສີຕິສຫສ຺ສ, ຘມ຺ມກ຺ຂນ຺ຘາປຠງ຺ກຣາ;

ໂລກມ຺ຫິ ຍສ຺ສ ໂຊຕນ຺ຕິ, ນນ຺ຕວຓ຺ຓປຠສ຺ສຣາ.

໒. ອນນ຺ຕວຓ຺ຓໍ ສມ຺ພຸທ຺ຘໍ, ວນ຺ເທ ນິຣຸຕ຺ຕິປາຣຄຸໍ;

ສທ຺ຘມ຺ມຎ຺ຈສ຺ສ ສງ຺ຆຎ຺ຈ, ວິສຸທ຺ຘວຓ຺ຓຠາຊນໍ.

໓. ໂມຄ຺ຄລ຺ລາໂນ ມຫາຎາຓີ, ນິຣຸຕ຺ຕາຣຎ຺ຎເກສຣີ;

ນທິ ພ຺ຍາກຣຓໍນາທໍ, ໂສຄຕາຣຎ຺ຎພ຺ຍາປນໍ.

໔. ຕສ຺ສຕ຺ຖໍ ທີປຍິສ຺ສາມິ, ນານາຣາສິໍວິຠາຊຍໍ;

ໂອຄາຍ຺ຫ ສທ຺ທສຕ຺ຖານິ, ນວງ຺ຄໍ ສຕ຺ຖຸສາສນນ຺ຕິ.

໑. ສນ຺ຘິກຓ຺ຑ

ສຎ຺ຎາຣາສິ

ຄຣຸສຎ຺ຎາຣາສິ

ວຓ຺ໂຓ, ສໂຣ, ສວຓ຺ໂຓ, ທີໂຆ, ຣສ຺ໂສ, ພ຺ຍຎ຺ຊໂນ, ວຄ຺ໂຄ, ນິຄ຺ຄຫີຕໍ.

໑. ອອາທໂຍ ຕິຕາລີສໍ [ຕິຕາລີສ (ພຫູສຸ)] ວຓ຺ຓາ [ກ. ໒; ຣູ. ໒; ນີ. ໑, ໒].

ອອາທໂຍ ພິນ຺ທນ຺ຕາ ເຕຈຕ຺ຕາລີສກ຺ຂຣາ ວຓ຺ຓາ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ.

ອ, ອາ, ອິ, ອີ, ອຸ, ອູ, ເອຕ, ເອ, ໂອຕ, ໂອ. ກ, ຂ, ຄ, ຆ, ງ, ຈ, ຉ, ຊ, ຌ, ຎ, ຏ, ຐ, ຑ, ຒ, ຓ, ຕ, ຖ, ທ, ຘ, ນ, ປ, ຜ, ພ, ຠ, ມ, ຍ, ຣ, ລ,ວ ສ, ຫ, ຬ, ອໍ. ອຕ຺ຖໍ ວຓ຺ເຓນ຺ຕິ ປກາເສນ຺ຕີຕິ ວຓ຺ຓາ, ອກ຺ຂຣາຕິ ຈ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ນາມປຎ຺ຎຕ຺ຕິຣູປຕ຺ຕາ ນກ຺ຂຣນ຺ຕິ ຂຍວຍໍ ນ ຄຈ຺ຉນ຺ຕີຕິ ອກ຺ຂຣາ. ‘‘ນາມໂຄຕ຺ຕໍ ນ ຊີຣຕີ’’ຕິ [ສໍ. ນິ. ໑.໗໖] ຫິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໒. ທສາໂທ ສຣາ [ກ. ໓; ຣູ. ໓; ນີ. ໓].

ເຕສຸ ວຓ຺ເຓສຸ ອາທິມ຺ຫິ ທສ ວຓ຺ຓາ ສຣາ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ. ສຍເມວ ລທ຺ຘສຣູປາ ຫຸຕ຺ວາ ຣາຊນ຺ຕິ ວິໂຣຈນ຺ຕີຕິ ສຣາ.

໓. ທ຺ເວ ທ຺ເວ ສວຓ຺ຓາ.

ເຕສຸ ສເຣສຸ ທ຺ເວ ທ຺ເວສຣາ ສວຓ຺ຓາ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ.

ອ, ອາ ອວຓ຺ໂຓ, ອິ, ອີ ອິວຓ຺ໂຓ, ອຸ, ອູ ອຸວຓ຺ໂຓ, ເອຕ, ເອ ເອຕວຓ຺ໂຓ, ໂອຕ, ໂອ ໂອຕວຓ຺ໂຓ. ສມາໂນ ວຓ຺ໂຓ ສຸຕິ ເອເຕສນ຺ຕິ ສວຓ຺ຓາ, ສຣູປາຕິ ຈ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕິ, ສມານໍ ຣູປໍ ສຸຕິ ເອເຕສນ຺ຕິ ສຣູປາ.

໔. ປຸພ຺ໂພ ຣສ຺ໂສ [ກ. ໔; ຣູ. ໔; ນີ. ໔.໒໒].

ທ຺ວີສຸ ທ຺ວີສຸ ສວຓ຺ເຓສຸ ໂຍ ໂຍ ປຸພ຺ໂພ ໂຫຕິ, ໂສ ໂສ ຣສ຺ໂສ ນາມ ໂຫຕິ. ຣສ຺ເສນ ກາເລນ ວຕ຺ຕພ຺ພາຕິ ຣສ຺ສາ, ຣສ຺ສກາໂລ ນາມ ອກ຺ຂິທລານໍ ອຸມ຺ມິສນນິມ຺ມິສນສມກາໂລ.

ຕຕ຺ຖ ເອຕ, ໂອຕ ອິຕິ ທ຺ເວ ເອກປທສໍໂຍເຄ ປເຣ ກ຺ວຈິ ລພ຺ຠນ຺ຕິ. ເອຏ຺ຐິ, ເສຏ຺ໂຐ, ໂອຏ຺ໂຐ, ໂສຕ຺ຖິ.

ເອກປທສໍໂຍເຄຕິ ກິໍ? ປທນ຺ຕຣສໍໂຍເຄ ປເຣ ຣສ຺ສາ ມາ ໂຫນ຺ຕູຕິ. ມໍ ເຈ ຕ຺ວໍ ນິຂຓໍ ວເນ, [ຊາ. ໒.໒໒.໕] ປຸຕ຺ໂຕ ຕ຺ຍາຫໍ ມຫາຣາຊ [ຊາ. ໑.໑.໗].

ກ຺ວຈີຕິ ກິໍ? ເອກປທສໍໂຍເຄປິ ວຄ຺ຄນ຺ເຕສຸ ວາ ຍ, ຣ, ລ, ເວສຸ ວາ ປເຣສຸ ຣສ຺ສາ ມາ ໂຫນ຺ຕູຕິ. ເອນ຺ຕິ, ເສນ຺ຕິ, ເອຍ຺ຍ, ຠາເສຍ຺ຍ, ເມຓ຺ໂຑ, ໂສຓ຺ໂຑ.

໕. ປໂຣ ທີໂຆ [ກ. ໕; ຣູ. ໕; ນີ. ໕].

ທ຺ວີສຸ ທ຺ວີສຸ ສວຓ຺ເຓສຸ ໂຍ ໂຍ ປໂຣ ໂຫຕິ, ໂສ ໂສ ທີໂຆ ນາມ ໂຫຕິ. ທີເຆນ ກາເລນ ວຕ຺ຕພ຺ພາຕິ ທີຆາ, ທີຆກາໂລ ນາມ ຣສ຺ເສຫິ ທິຄຸຓກາໂລ.

໖. ກາທໂຍ ພ຺ຍຎ຺ຊນາ [ກ. ໖; ຣູ. ໘; ນີ. ໖].

ເຕສຸ ວຓ຺ເຓສຸ ກາທໂຍ ພິນ຺ທນ຺ຕາ ວຓ຺ຓາ ພ຺ຍຎ຺ຊນາ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ. ອຕ຺ຖໍ ພ຺ຍຎ຺ຊຍນ຺ຕີຕິ ພ຺ຍຎ຺ຊນາ. ເຕ ປນ ສຸທ຺ຘາ ອທ຺ຘມຕ຺ຕິກາ, ຣສ຺ສຍຸຕ຺ຕາ ທິຍທ຺ຘມຕ຺ຕິກາ, ທີຆຍຸຕ຺ຕາ ຕິຍທ຺ຘມຕ຺ຕິກາ.

໗. ປຎ຺ຈປຎ຺ຈກາ ວຄ຺ຄາ [ກ. ໗; ຣູ ໙; ນີ. ໗].

ເຕສຸ ພ຺ຍຎ຺ຊເນສຸ ກາທິ-ມນ຺ຕາ ປຎ຺ຈພ຺ຍຎ຺ຊນປຎ຺ຈກາ ວຄ຺ຄາ ນາມ ໂຫນ຺ຕິ.

ກາທິ ປຎ຺ຈໂກ ກວຄ຺ໂຄ, ຈາທິ ຈ ວຄ຺ໂຄ, ຏາທິ ຏວຄ຺ໂຄ, ຕາທິ ຕວຄ຺ໂຄ, ປາທິ ປວຄ຺ໂຄ. ເສສາ ອວຄ຺ຄາຕິ ສິທ຺ຘໍ. ວຓ຺ຓຸທ຺ເທເສ ເອກຏ຺ຐານິການໍ ພ຺ຍຎ຺ຊນານໍ ວຄ຺ເຄ ສມູເຫ ນິຍຸຕ຺ຕາຕິ ວຄ຺ຄາ.

໘. ພິນ຺ທຸ ນິຄ຺ຄຫີຕໍ [ກ. ໘; ຣູ. ໑໐; ນີ. ໘].

ອນ຺ເຕ ພິນ຺ທຸມຕ຺ໂຕ ວຓ຺ໂຓ ນິຄ຺ຄຫີຕໍ ນາມ. ນິຄ຺ຄຍ຺ຫ ຄຍ຺ຫຕິ ອຸຈ຺ຈາຣິຍຕີຕິ ນິຄ຺ຄຫີຕໍ.

ຄຣຸສຎ຺ຎາຣາສິ ນິຏ຺ຐິໂຕ.

ພ຺ຍຎ຺ຊນວຸຕ຺ຕິຣາສິ

ຐານໍ, ກຣຓໍ, ປຍຕນໍ [ຣູ. ໒ (ປິຏ຺ເຐ); ນີ ໖ (ປິຏ຺ເຐ); ໒໓ (ສຸຕ຺ຕງ຺ເກ)].

ຉ ຐານານິ – ກຓ຺ຐຏ຺ຐານໍ, ຕາລຸຏ຺ຐານໍ, ມຸທ຺ຘຏ຺ຐານໍ, ທນ຺ຕຏ຺ຐານໍ, ໂອຏ຺ຐຏ຺ຐານໍ, ນາສິກຏ຺ຐານໍ. ເຕສຸ ພ຺ຍຕ຺ຕໍ ວທນ຺ເຕນ ຍຕ຺ຖ ‘‘ອກ຺ຂ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕໍ ກຓ຺ຐຏ຺ຐານໍ. ຍຕ຺ຖ ‘‘ອິຈ຺ຉ’’ນ຺ຕິ, ຕໍ ຕາລຸຏ຺ຐານໍ. ຍຕ຺ຖ ‘‘ຣຏ຺ຐ’’ນ຺ຕິ, ຕໍ ມຸທ຺ຘຏ຺ຐານໍ. ຍຕ຺ຖ ‘‘ສຕ຺ຖ’’ນ຺ຕິ, ຕໍ ທນ຺ຕຏ຺ຐານໍ. ຍຕ຺ຖ ‘‘ປຸປ຺ຜ’’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕໍ ໂອຏ຺ຐຏ຺ຐານໍ. ນາສປເທໂສ ນາສິກຏ຺ຐານໍ.

ກຕ຺ຖຈິ ປນ ອຸຣຏ຺ຐານໍ, ສິຣຏ຺ຐານໍ, ຊິວ຺ຫາມູລຏ຺ຐານນ຺ຕິປິ ອາຄຕໍ. ຕຕ຺ຖ ສິຣຏ຺ຐານໍ ນາມ ມຸທ຺ຘຏ຺ຐານເມວ. ຊິວ຺ຫາມູລຏ຺ຐານໍ ປນ ສພ຺ພວຓ຺ຓານໍ ສາຘາຣຓນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ.

ກຣຓໍ ຈຕຸພ຺ພິຘໍ – ຊິວ຺ຫາມູລໍ, ຊິວ຺ໂຫປຄ຺ຄໍ, ຊິວ຺ຫຄ຺ຄໍ, ສກຏ຺ຐານນ຺ຕິ.

ປຍຕນໍ ຈຕຸພ຺ພິຘໍ – ສໍວຸຏໍ, ວິວຏໍ, ຜຸຏ຺ຐໍ, ອີສໍຜຸຏ຺ຐນ຺ຕິ. ຕຕ຺ຖ ກຣຓານໍ ສກສກຏ຺ຐາເນຫິ ສທ຺ຘິໍ ສໍວຣຓາທິໂກ ວິເສສາກາໂຣ ສໍວຸຏາທິ ນາມ.

ຕຕ຺ຖ ກຓ຺ຐປເທສານໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎໍ ສງ຺ຆຏ຺ຏເນນ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ອວຓ຺ຓ, ກວຄ຺ຄ, ຫກາຣາ ກຓ຺ຐຊາ ນາມ. ຕາລຸມ຺ຫິ ຊິວ຺ຫາມຊ຺ຌສງ຺ຆຏ຺ຏເນນ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ອິວຓ຺ຓ, ຈວຄ຺ຄ, ຍກາຣາ ຕາລຸຊາ ນາມ. ມຸຂພ຺ຠນ຺ຕຣມຸທ຺ຘມ຺ຫິ ຊິວ຺ໂຫປຄ຺ຄສງ຺ຆຏ຺ຏເນນ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ຏວຄ຺ຄ, ຣ, ຬກາຣາ ມຸທ຺ຘຊາ ນາມ. ອຸປຣິ ທນ຺ຕປນ຺ຕິຍໍ ຊິວ຺ຫຄ຺ຄສງ຺ຆຏ຺ຏເນນ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ຕວຄ຺ຄ, ລ, ສກາຣາ ທນ຺ຕຊາ ນາມ. ໂອຏ຺ຐທ຺ວຍສງ຺ຆຏ຺ຏເນນ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ອຸວຓ຺ຓ, ປວຄ຺ຄາ ໂອຏ຺ຐຊາ ນາມ. ນິຄ຺ຄຫີຕໍ ນາສິກຊໍ ນາມ. ປຎ຺ຈວຄ຺ຄນ຺ຕາ ປນ ນາສິກຏ຺ຐາເນປິ ສກຏ຺ຐາເນປິ ຊາຍນ຺ຕິ. ເອກາໂຣ ກຓ຺ຐຕາລຸໂຊ. ໂອກາໂຣ ກຓ຺ໂຐຏ຺ຐໂຊ. ວກາໂຣ ທນ຺ໂຕຏ຺ຐໂຊ. ອປິຈ ອິວຓ຺ຓຸວຓ຺ຓາ ກຓ຺ເຐປິ ຊາຍນ຺ຕິເຍວ. ຍທາ ຫກາໂຣ ວຄ຺ຄນ຺ເຕຫິ ວາ ຍ, ຣ, ລ, ເວຫິ ວາ ຍຸຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ຕທາ ອຸຣໂຊຕິ ວທນ຺ຕິ. ປຎ຺ໂຫ, ຕຸຓ຺ຫິ, ນ຺ຫາໂຕ, ວິມ຺ຫິໂຕ, ຄຍ຺ຫເຕ, ວຸລ຺ຫເຕ, ອວ຺ຫານໍ.

ກຓ຺ຐໍ ສໍວຣິຕ຺ວາ ອຸຈ຺ຈາຣິໂຕ ອກາໂຣ ສໍວຸໂຏ ນາມ. ສກສກຏ຺ຐານ, ກຣຓານິ ວິວຣິຕ຺ວາ ອຸຈ຺ຈາຣິຕາ ເສສສຣາ ຈ ສ, ຫກາຣາ ຈ ວິວຏາ ນາມ. ຕານິເຍວ ຄາຬ຺ຫໍ ຜຸສາເປຕ຺ວາ ອຸຈ຺ຈາຣິຕາ ປຎ຺ຈວຄ຺ຄາ ຜຸຏ຺ຐາ ນາມ. ໂຖກໍ ຜຸສາເປຕ຺ວາ ອຸຈ຺ຈາຣິຕາ ຍ, ຣ, ລ, ວາ ອີສໍຜຸຏ຺ຐາ ນາມ. ຕຕ຺ຖ ໂອຏ຺ຐເຊສຸ ຕາວ ປວຄ຺ຄໍ ວທນ຺ຕານໍ ໂອຏ຺ຐທ຺ວຍສ຺ສ ຄາຬ຺ຫໍ ຜຸສນໍ ອິຈ຺ຉິຕພ຺ພໍ. ກສ຺ມາ? ຜຸຏ຺ຐປຍຕນິກຕ຺ຕາ ປວຄ຺ຄສ຺ສ. ອຸວຓ຺ຓໍ ວທນ຺ຕານໍ ປນ ໂອຏ຺ຐທ຺ວຍສ຺ສ ວິວຣຓໍ ອິຈ຺ຉິຕພ຺ພໍ. ກສ຺ມາ? ວິວຏປຍຕນິກຕ຺ຕາ ອຸວຓ຺ຓສ຺ສ. ເອສ ນໂຍ ເສເສສຸ ສພ຺ເພສູຕິ.

ຈູຬນິຣຸຕ຺ຕິຍໍ ປນ ສພ຺ເພ ຣສ຺ສສຣາ ສໍວຸຏາ ນາມ, ສພ຺ເພທີຆສຣາ ວິວຏາ ນາມາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ. ຕຖາ ສທ຺ທສາຣຕ຺ຖຊາລິນິຍໍ, ກຕ຺ຖຈິ ສກ຺ກຏຄນ຺ເຖ ຈ. ອິທໍ ຍຸຕ຺ຕຕຣໍ. ອຎ຺ຎຏ຺ຐານິກພ຺ຍຎ຺ຊເນຫິ ຍຸຕ຺ຕາ ສຣາ ອຕ຺ຕໂນ ຐານ, ກຣຓານິ ຊຫນ຺ຕາປິ ປຍຕນໍ ນ ຊຫນ຺ຕິ. ຕສ຺ມາ ນານາວຓ຺ຓານໍ ສໍສຄ຺ເຄ ປຍຕນານໍ ສໍສຄ຺ຄເຠໂທປິ ເວທິຕພ຺ໂພຕິ. ຕຕ຺ຖ ‘‘ສຸຓາຕຸ ເມ’’ຕິ ວທນ຺ໂຕ ຍທິ ຓາ-ກາຣໍ ຊິວ຺ຫຄ຺ເຄນ ທນ຺ຕຏ຺ຐາເນ ກຕ຺ວາ ວເທຍ຺ຍ, ທນ຺ຕໂຊ ນາ-ກາໂຣ ເອວ ຠເວຍ຺ຍ. ຕຸ-ກາຣຎ຺ຈ ຊິວ຺ໂຫປຄ຺ເຄນ ມຸທ຺ຘຏ຺ຐາເນ ກຕ຺ວາ ວເທຍ຺ຍ, ມຸທ຺ຘໂຊ ຏຸ-ກາໂຣ ເອວ ຠເວຍ຺ຍ. ເອວຎ຺ຈ ສຕິ ອກ຺ຂຣວິປຕ຺ຕິ ນາມ ສິຍາ. ເອສ ນໂຍ ເສເສສຸ ມຸທ຺ຘຊທນ຺ຕເຊສຸ. ຕສ຺ມາ ກມ຺ມວາຈໍ ສາເວນ຺ເຕຫິ ນາມ ຐານ, ກຣຓ, ປຍຕເນສຸ ສຸຏ຺ຐຸ ກຸສເລຫິ ຠວິຕພ຺ພນ຺ຕິ.

ສິຖິລຎ຺ຈ, ຘນິຕຎ຺ຈ, ທີຆໍ, ຣສ຺ສໍ, ຄຣຸໍ, ລຫຸໍ;

ນິຄ຺ຄຫີຕໍ, ວິມຸຕ຺ຕຎ຺ຈ, ສມ຺ພນ຺ຘຎ຺ຈ, ວວຕ຺ຖິຕໍ [ນີ. ໙, ໑໐, ໑໑, ໑໒, ໑໓, ໑໔, ໑໕, ໑໖-໑໙, ໒໐, ໒໑ ສຸຕ຺ເຕສຸ ປສ຺ສິຕພ຺ພໍ].

ມຸທຸນາ ວຈີປໂຍເຄນ ວຕ຺ຕພ຺ພາ ວຄ຺ຄປຐມ, ຕຕິຍ, ປຎ຺ຈມາ ສິຖິລາ ນາມ. ຖທ຺ເຘນ ວຈີປໂຍເຄນ ວຕ຺ຕພ຺ພາ ວຄ຺ຄທຸຕິຍ, ຈຕຸຕ຺ຖາ ຘນິຕາ ນາມ. ທີຆ, ຣສ຺ສາ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕາ. ທີຆາ ເຈວ ສໍໂຍຄປຸພ຺ພາ ຈ ນິຄ຺ຄຫີຕນ຺ຕາ ຈ ຄຣຸກາ ນາມ. ເສສາ ລຫຸກາ ນາມ. ຍຖາ ສທ຺ທສຫິໂຕ ວາໂຕ ມຸຂຉິທ຺ເທນ ພຫິ ອນິກ຺ຂມ຺ມ ນາສໂສຕາຠິມຸໂຂ ໂຫຕິ, ຕຖາ ມຸຂໍ ອວິວຏໍ ກຕ຺ວາ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ພ຺ຍຎ຺ຊນໍ ນິຄ຺ຄຫີຕໍ ນາມ. ເຕນ ຍຸຕ຺ຕານິ ສພ຺ພພ຺ຍຎ຺ຊນານິ ນິຄ຺ຄຫີຕນ຺ຕານິ ນາມ. ເສສາ ວິມຸຕ຺ຕາ ນາມ. ປທສນ຺ຘິວເສນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ສມ຺ພນ຺ຘໍ ນາມ. ປທຈ຺ເຉທໍ ກຕ຺ວາ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ວວຕ຺ຖິຕໍ ນາມ.

ພ຺ຍຎ຺ຊນວຸຕ຺ຕິຣາສິ ນິຏ຺ຐິໂຕ.

ລຫຸສຎ຺ຎາຣາສິ

ໂຌ, ໂລ, ໂປ, ໂຆ, ໂຄ.

໙. ຍຸວຓ຺ຓາ [ອິຍຸວຓ຺ຓາ (ພຫູສຸ)] ຌລາ ນາມສ຺ສນ຺ເຕ [ກ. ໕໘; ຣູ. ໒໙; ນີ. ໒໐໕].

ອນິຕ຺ຖິລິງ຺ຄສ຺ສ ນາມສ຺ສ ອນ຺ເຕ ອິວຓ຺ຓຸວຓ຺ຓາ ກເມນ ຌລສຎ຺ຎາ ໂຫນ຺ຕິ.

໑໐. ປິຕ຺ຖິຍໍ [ກ. ໕໙; ຣູ. ໑໘໒; ນີ. ໒໐໖].

ອິຕ຺ຖິລິງ຺ເຄ ນາມສ຺ສນ຺ເຕ ອິວຓ຺ຓຸວຓ຺ຓາ ປສຎ຺ຎາ ໂຫນ຺ຕິ.

໑໑. ຆາ [ກ. ໖໐; ຣູ. ໑໗໗; ນີ. ໒໐໗].

ໂຆ

, ອາ ອິຕິ ທ຺ວິປທໍ. ອິຕ຺ຖິລິງ຺ເຄ ອາກາໂຣ ຆສຎ຺ໂຎ ໂຫຕິ.

໑໒. ໂຄ ສ຺ຍາລປເນ [ກ. ໕໗; ຣູ. ໗໑; ນີ. ໒໑໔].

ອາລປເນ ສິ ຄສຎ຺ໂຎ ໂຫຕິ.

ລຫຸສຎ຺ຎາຣາສິ ນິຏ຺ຐິໂຕ.

ສງ຺ເກຕຣາສິ

໑໓. ວິຘິ ວິເສສນໍ ຍໍ ຕສ຺ສ [ຈໍ. ໑.໑.໖; ປາ. ໑.໑.໗໒; ວິຘິພ຺ພິເສສນນ຺ຕສ຺ສ (ພຫູສຸ)].

ສຸຕ຺ເຕ ຍໍ ວິເສສນໍ ທິສ຺ສຕິ, ຕສ຺ສ ວິຘິ ຎາຕພ຺ໂພ.

‘ອໂຕ ໂຍນໍ ຏາເຏ’. ນຣາ, ນເຣ. ໂຍນນ຺ຕິ ວິເສສນໍ. ຏາເຏຕິ ວິຘິ.

໑໔. ສຕ຺ຕມິຍໍ ປຸພ຺ພສ຺ສ [ຣູ. ໘ (ປິຏ຺ເຐ); ຈໍ. ໑.໑.໗; ປາ. ໑.໑.໖໖].

ສຕ຺ຕມີນິທ຺ເທເສ ປຸພ຺ພວຓ຺ຓສ຺ເສວ ວິຘິ ຎາຕພ຺ໂພ.

‘ສໂຣ ໂລໂປ ສເຣ’. ໂລກຄ຺ໂຄ [ອປ. ເຖຣ ໑.໑໒.໕໗].

໑໕. ປຎ຺ຈມິຍໍ ປຣສ຺ສ [ຈໍ. ໑.໑.໘; ປາ. ໑.໑.໖໗].

ປຎ຺ຈມີນິທ຺ເທເສ ປຣສ຺ເສວ ວິຘິ ຎາຕພ຺ໂພ.

‘ອໂຕ ໂຍນໍ ຏາເຏ’. ນຣາ, ນເຣ.

໑໖. ອາທິສ຺ສ [ຈໍ. ໑.໑.໙; ປາ. ໑.໑.໕໔].

ປຣສ຺ສ ສິສ຺ສມາໂນ [ທິສ຺ສມາໂນ (ມູ)] ວິຘິ ອາທິວຓ຺ຓສ຺ສ ຎາຕພ຺ໂພ.

‘ຣ ສງ຺ຂ຺ຍາໂຕ ວາ’. ເຕຣສ.

໑໗. ຉຏ຺ຐິຍນ຺ຕສ຺ສ [ຈໍ. ໑.໑.໑໐; ປາ. ໑.໑.໕໒].

ຉຏ຺ຐີນິທ຺ເທເສ ຕທນ຺ຕສ຺ສ ວິຘິ ຎາຕພ຺ໂພ.

‘ຣາຊສ຺ສິ ນາມ຺ຫິ’. ຣາຊິນາ.

໑໘. ງານຸພນ຺ໂຘ [ຈໍ. ໑.໑.໑໑; ປາ. ໑.໑.໕໓].

ງານຸພນ຺ໂຘ ອາເທໂສ ຉຏ຺ຐີນິທ຺ທິຏ຺ຐສ຺ສ ອນ຺ຕສ຺ສ ຎາຕພ຺ໂພ.

‘ໂຄສ຺ສາວງ’. ຄວສ຺ສໍ.

໑໙. ຏານຸພນ຺ໂຘເນກວຓ຺ໂຓ ສພ຺ພສ຺ສ [ຈໍ. ໑.໑.໑໒; ປາ. ໑.໑.໕໕; ຏານຸພນ຺ຘາເນກວຓ຺ຓາ ສພ຺ພສ຺ສ (ພຫູສຸ)].

ໂຍ ຈ ຏານຸພນ຺ໂຘ ອາເທໂສ, ໂຍ ຈ ອເນກວຓ຺ໂຓ ອາເທໂສ, ຕທຸຠຍໍ ຉຏ຺ຐີນິທ຺ທິຏ຺ຐສ຺ສ ສພ຺ພສ຺ເສວ ວຓ຺ຓສມຸທາຍສ຺ສ ຎາຕພ຺ພໍ.

ຏານຸພນ຺ເຘ ຕາວ –

‘ອິມສ຺ສານິຕ຺ຖິຍໍ ເຏ’. ເອສຸ.

ອເນກວຓ຺ເຓ –

‘ອນິມິ ນາມ຺ຫິ’. ອເນນ, ອິມິນາ.

໒໐. ຎການຸພນ຺ຘາ ອາທ຺ຍນ຺ຕາ [ຈໍ. ໑.໑.໑໓; ປາ. ໑.໑.໔໖].

ຎານຸພນ຺ໂຘ ອາຄໂມ ຈ ການຸພນ຺ໂຘ ອາຄໂມ ຈ ກເມນ ຉຏ຺ຐີນິທ຺ທິຏ຺ຐສ຺ສ ອາທິມ຺ຫິ ຈ ອນ຺ເຕ ຈ ຎາຕພ຺ໂພ.

ຎານຸພນ຺ເຘ –

‘ພ຺ຣູໂຕ ຕິສ຺ສິຎ’. ພ຺ຣວິຕິ.

ການຸພນ຺ເຘ –

‘ຠູສ຺ສ ວຸກ’. ພຠຸວ.

໒໑. ມານຸພນ຺ໂຘ ສຣານມນ຺ຕາ ປໂຣ [ຈໍ. ໑.໑.໑໔; ປາ. ໑.໑.໔໗].

ມານຸພນ຺ໂຘ ອາຄໂມ ສຣານໍ ອນ຺ຕສຣມ຺ຫາ ປໂຣ ໂຫຕິ.

‘ນຊ຺ຊາໂຍ ສ຺ວາມ’. ນຊ຺ຊາໂຍ ສນ຺ທນ຺ຕິ. ‘ມໍ ວາ ຣຸຘາທີນໍ’. ຣຸນ຺ຘຕິ. ‘ຊຣ ສທານມີມ ວາ’. ຊີຣຕິ, ສີທຕິ.

ອິມສ຺ມິໍ ພ຺ຍາກຣເຓ ອເນກສຣຕາ ນາມ ນທີ, ປຸຣິສ ອິຈ຺ຈາທີສຸ ລິງ຺ຄປເທສຸ ເອວ ອຕ຺ຖິ, ຄມຸ, ປຈອິຈ຺ຈາທີສຸ ຘາຕຸປເທສຸ ນຕ຺ຖິ. ສພ຺ພຘາຕຸໂຍ ພ຺ຍຎ຺ຊນນ຺ຕາ ເອວ ໂຫນ຺ຕິ, ຘາຕ຺ວນ຺ຕໂລປກິຈ຺ຈໍ ນຕ຺ຖິ. ຕສ຺ມາ ນຊ຺ຊາໂຍຕິ ເອຕ຺ຖ ອີ-ກາໂຣ ອນ຺ຕສໂຣ ນາມ. ຕໂຕ ‘ນຊ຺ຊາໂຍ ສ຺ວາມ’ ອິຕິ ສຸຕ຺ເຕນ ອາ-ກາຣາຄໂມ. ຣຸນ຺ຘຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ປນ ອຸ-ກາໂຣ ອນ຺ຕສໂຣ ນາມ, ຕໂຕ ‘‘ມໍ ວາ ຣຸຘາທີນ’’ນ຺ຕິ ສຸຕ຺ເຕນ ພິນ຺ທາຄໂມ. ເອວໍ ຊີຣຕິ, ສີທຕິ ອິຈ຺ຈາທີສຸ. ມ຺ຣມ຺ມໂປຕ຺ຖເກສຸ ປນ ‘‘ມານຸພນ຺ໂຘ ປທານມນ຺ຕາ ປໂຣ’’ຕິ ປາໂຐ, ໂສ ສີຫຬໂປຕ຺ຖເກຫິ ນ ສເມຕິ.

໒໒. ວິປ຺ປຏິເສເຘ [ຈໍ. ໑.໑.໑໖; ປາ. ໑.໔.໒].

ສມານວິສຍານໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ວິຘີນໍ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຏິເສຘຣຫິເຕ ຐາເນ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ປໂຣ ວິຘິ ໂອກາສໍ ລຠຕິ.

ຈຕ຺ຕາໂຣເມ ຠິກ຺ຂເວ ຘມ຺ມາ [ອງ຺ຄຸຕ຺ຕຣນິກາເຍ] -ເອຕ຺ຖ ຈຕ຺ຕາຣິເມຕິ ປຸພ຺ພໂລເປ ສມ຺ປຕ຺ເຕ ປຣໂລໂປ ໂອກາສໍ ລຠຕິ.

໒໓. ສງ຺ເກໂຕ ນາວຍໂວນຸພນ຺ໂຘ [ຈໍ. ໑.໑.໕].

ໂຍ ວຓ຺ໂຓ ປໂຍຄສ຺ສ ອວຍໂວ ນ ໂຫຕິ, ສຸຕ຺ເຕສຸ ສງ຺ເກຕມຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ໂສ ອນຸພນ຺ໂຘ ນາມ.

‘ໂຄສ຺ສາວ’. ຄວສ຺ສໍ-ເອເຕນ ປທຣູປວິຘາເນ ອນຸພນ຺ໂຘ ອຸປໂຍຄໍ ນ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ຎາເປຕິ.

໒໔. ວຓ຺ຓປເຣນ ສວຓ຺ໂຓປິ.

ວຓ຺ຓສທ຺ໂທ ປໂຣ ເອຕສ຺ມາຕິ ວຓ຺ຓປໂຣ, ວຓ຺ຓປເຣນ ຣສ຺ສສເຣນ ສວຓ຺ໂຓປິ ຄຍ຺ຫຕິ ສຍຎ຺ຈ, ອວຓ຺ໂຓຕິ ວຸຕ຺ເຕ ອາ-ກາໂຣປິ ຄຍ຺ຫຕິ ອ-ກາໂຣ ຈາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ເອວໍ ອິວຓ຺ຓຸວຓ຺ເຓສຸ.

໒໕. ນ຺ຕຸວນ຺ຕຸມນ຺ຕາວນ຺ຕຸຕວນ຺ຕຸສມ຺ພນ຺ຘີ [ນ຺ຕຸ ວນ຺ຕຸມນ຺ຕ຺ວາວນ຺ຕຸຕວນ຺ຕຸ ສມ຺ພນ຺ຘີ (ພຫູສຸ)].

ນ຺ຕຸອິຕິ ວຸຕ຺ເຕ ວນ຺ຕຸ, ມນ຺ຕຸ, ອາວນ຺ຕຸ, ຕວນ຺ຕູນໍ ສມ຺ພນ຺ຘີຠູໂຕ ນ຺ຕຸກາໂຣ ຄຍ຺ຫຕິ.

‘ນ຺ຕນ຺ຕູນໍ ນ຺ໂຕ ໂຍມ຺ຫິ ປຐເມ’. ຄຸຓວນ຺ໂຕ, ສຕິມນ຺ໂຕ, ຍາວນ຺ໂຕ, ຠຸຕ຺ຕວນ຺ໂຕ.

ສງ຺ເກຕຣາສິ ນິຏ຺ຐິໂຕ.

ສນ຺ຘິວິຘານ

ອຖ ສນ຺ຘິວິຘານໍ ທີປິຍເຕ.

ໂລໂປ, ທີໂຆ, ຣສ຺ໂສ, ວຸທ຺ຘິ, ອາເທໂສ, ອາຄໂມ, ທ຺ວິຠາໂວ, ວິປລ຺ລາໂສ.

ໂລປຣາສິ

໒໖. ສໂຣ ໂລໂປ ສເຣ [ກ. ໑໒; ຣູ. ໑໓; ນີ. ໓໐].

ລຸປ຺ປຕີຕິ ໂລໂປ. ສເຣ ປເຣ ສຣູໂປ ວາ ອສຣູໂປ ວາ ປຸພ຺ໂພ ສໂຣ ໂລໂປ ໂຫຕິ.

ສຣູເປ ຕາວ –

ອວຓ຺ເຓ-ໂລກຄ຺ໂຄ [ອປ. ເຖຣ ໑.໑໒.໕໗], ຠວາສໂວ, [ຘ. ສ. ໑໑໐໒] ອວິຊ຺ຊາສໂວ [ຘ. ສ. ໑໑໐໒], ອວິຊ຺ຊານຸສໂຍ [ວິຠ. ໙໔໙].

ອິວຓ຺ເຓ-ມຸນິນ຺ໂທ, ມຸນີຣິໂຕ, ວຣວາທີຣິໂຕ, ອິຕ຺ຖິນ຺ທ຺ຣິຍໍ [ວິຠ. ໒໑໙].

ອຸວຓ຺ເຓ-ພຫູປກາໂຣ [ຊາ. ໑.໒໒.໕໘໘], ພຫຸກາ ອູມິ ພຫູມິ, ສຣຠຸຍາ ອູມິ ສຣຠູມິ, ສຣຠຸຍາ ອຸທກໍ ສຣຠູທກໍ.

ອສຣູເປ –

ໂສຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ [ວິຠ. ໒໑໙], ກາມຸປາທານໍ, ຠເວສນາ [ທີ. ນິ. ໓.໓໐໕], ຠໂວໂຆ [ຘ. ສ. ໑໑໕໖], ໂສ ຕຸຓ຺ຫສ຺ສ [ປາຣາ. ໓໘໑], ທິຏ຺ຐານຸສໂຍ [ວິຠ. ໙໔໙], ທິຏ຺ຐຸປາທານໍ, ທິຏ຺ເຐກຏ຺ຐໍ, ທິຏ຺ໂຐໂຆ [ຘ. ສ. ໑໑໕໖], ມຸທິນ຺ທ຺ຣິຍໍ [ມຫາວ. ໙], ປຸຕ຺ຕາ ມຕ຺ຖິ [ຘ. ປ. ໖໒], ອຸຣສ຺ສ ທຸກ຺ໂຂ [ປາຈິ. ໔໐໒], ອສນ຺ເຕຕ຺ຖ ນ ທິສ຺ສນ຺ຕິ [ຘ. ປ. ໓໐໔] ອິຈ຺ຈາທິ.

ອິຕິ ປຸພ຺ພໂລປຣາສິ.

໒໗. ປໂຣ ກ຺ວຈິ [ກ. ໑໓; ຣູ. ໑໕; ນີ. ໓໑].

ປຸພ຺ພສຣມ຺ຫາ ສຣູໂປ ວາ ອສຣູໂປ ວາ ປໂຣ ສໂຣ ກ຺ວຈິ ໂລໂປ ໂຫຕິ.

ສຣູເປ ຕາວ –

ຕໍ ກທາສ຺ສຸ ຠວິສ຺ສຕິ [ຊາ. ໒.໒໒.໑໔໔ ອາທໂຍ; ຕໍ ກຸທສ຺ສຸ], ກຸທາສ຺ສຸ ນາມ ທຸມ຺ເມໂຘ, ທຸກ຺ຂສ຺ສນ຺ຕໍ ກຣິສ຺ສຕິ [ຘ. ປ. ໓໗໖], ຍທາສ຺ສ ສີລໍ ປຎ຺ຎຎ຺ຈ [ຊາ. ໒.໒໒.໑໔໗໔], ຕທາສ຺ສຸ ກຓ຺ຫໍ ຍຸຎ຺ຊນ຺ຕິ [ຊາ. ໑.໑.໒໙] -ກຓ຺ຫນ຺ຕິ ມຫາກຓ຺ຫໂຄຓໍ, ຕຓ຺ຫາສ຺ສ ວິປ຺ປຫີນາ, ມາສ຺ສຸ ກຸຊ຺ຌ ຣເຖສຠ, ສຕ຺ຖຫາຣກໍ ວາສ຺ສ ປຣິເຍເສຍ຺ຍ [ປາຣາ. ໑໖໗, ໑໗໑], ອາຄຕາຕ຺ຖ ຕຸມ຺ເຫ, ໂສຕຸກາມາຕ຺ຖ ຕຸມ຺ເຫ, ມາຍ຺ໂຍ ເອວຣູປມກາສິ, ປປໍ ອວິນ຺ທຸໍ [ຊາ. ໑.໑.໒] -ປວຑ຺ຒໍ ອາປໍ ລຠິໍສູຕ຺ຍຕ຺ໂຖ, ນາລໍ ກພຬໍ ປທາຕເວ [ຊາ. ໑.໑.໒໗] -ປ+ອາທາຕເວຕິ ເຉໂທ, ຄຓ຺ຫິຕຸນ຺ຕຕ຺ໂຖ, ຣຸປ຺ປຕີຕິ ຣູປໍ, ພຸຊ຺ຌຕີຕິ ພຸທ຺ໂຘ-ທີໂຆ, ອຄ຺ຄີວ ຕປ຺ປຕິ, ອິຕ຺ຖີວ ຄຈ຺ຉຕິ, ນທີວ ສນ຺ທຕິ, ມາຕຸປຏ຺ຐານໍ, ປິຕຸປຏ຺ຐານໍ, ເຍເຕ ຘມ຺ມາ ອາທິກລ຺ຍາຓາ [ຈູຬວ. ໓໙໙] ອິຈ຺ຈາທິ.

ອສຣູເປ –

ອິຕິສ຺ສ [ປາຈິ. ໔໖໕], ອິຕິປິ [ປາຣາ. ໑], ອສ຺ສມຓີສິ [ປາຣາ. ໑໓໕], ອກຕຎ຺ຎູສິ [ຘ. ປ. ໓໘໓], ວນ຺ເທຫໍ, ໂສຫໍ, ຍສ຺ສທານິ [ມຫາວ. ໒໔໒], ຉາຍາວ ອນປາຍິນີ [ຘ. ປ. ໒], ມາທິເສສຸ ກຖາວ ກາ, ກິນ຺ນຸມາວ ສມຓິໂຍ ມຘຸວາ ມຎ຺ຎຕິ ພາໂລ [ຘ. ປ. ໖໙], ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິຍໍ [ວິຠ. ໒໑໙], ທ຺ເວເມ ຠິກ຺ຂເວ ຘມ຺ມາ [ອ. ນິ. ໒.໓], ຕໂຍເມ ຠິກ຺ຂເວ ຘມ຺ມາ [ອ. ນິ. ໓.໑໗] ອິຈ຺ຈາທິ.

ກ຺ວຈີຕິ ກິໍ? ກຕມາ ຈານນ຺ທ ອນິຈ຺ຈສຎ຺ຎາ [ອ. ນິ. ໑໐.໖໐].

ອິຕິ ປຣໂລປຣາສິ.

໒໘. ນ ທ຺ເວ ວາ.

ທ຺ເວ ປຸພ຺ພປຣສຣາ ກ຺ວຈິ ໂລປາ ນ ໂຫນ຺ຕິ ວາ.

ອປ຺ປມາໂທ ອມຕໍ ປທໍ [ຘ. ປ. ໒໑], ໂກ ອິມໍ ປຖວິໍວິເຈສ຺ສຕິ [ຘ. ປ. ໔໔].

ກ຺ວຈິຕ຺ເວວ? ໂສຕິນ຺ທ຺ຣິຍໍ [ວິຠ. ໒໑໙], ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິຍໍ [ວິຠ. ໒໑໙],

ວາຕິ ກິໍ? ໂກມໍ ວສລິໍ ປຣາມສິສ຺ສຕິ.

ອິໂຕ ປຏ຺ຐາຍ ຍາວສນ຺ຘິກຓ຺ຑາວສານາ ຍຸຕ຺ຕຏ຺ຐາເນສຸ ສພ຺ພຕ຺ຖ ກ຺ວຈິສທ຺ໂທ, ວາສທ຺ໂທ ຈ ວຕ຺ຕນ຺ເຕ. ຕຕ຺ຖ ກ຺ວຈິສທ຺ໂທ ນານາປໂຍຄໍ ທສ຺ເສຕິ. ວາສທ຺ໂທ ເອກປໂຍຄສ຺ສ ນານາຣູປໍ ທສ຺ເສຕິ. ໂລປນິເສໂຘ.

໒໙. ປຣສຣສ຺ສ.

ນິຄ຺ຄຫີຕມ຺ຫາ ປຣສຣສ຺ສ ກ຺ວຈິ ໂລໂປ ໂຫຕິ ວາ.

ຕ຺ວໍສິ [ເປ. ວ. ໔໗; ຊາ. ໒.໒໒.໗໖໔], ຈນ຺ທໍວ ວິມລໍ ສຸທ຺ຘໍ [ຘ. ປ. ໔໑໓; ສຸ. ນິ. ໖໔໒], ຈກ຺ກໍວ ວຫໂຕ ປທໍ [ຘ. ປ. ໑], ຫລໍທານິ ປກາສິຕຸໍ [ມຫາວ. ໘], ກິນ຺ຕິ ວເທຍ຺ຍໍ, ຈີວຣນ຺ຕິ, ປຕ຺ຕນ຺ຕິ, ຠິກ຺ຂຸນ຺ຕິ.

ອິຕິ ສຣໂລປຣາສິ.

໓໐. ສໍໂຍຄາທິ ໂລໂປ.

ສໍໂຍຄສ຺ສ ອາທິຠູໂຕ ພ຺ຍຎ຺ຊໂນ ກ຺ວຈິ ໂລໂປ ໂຫຕິ ວາ.

ປຸປ຺ຜໍສາ ອຸປ຺ປຊ຺ຊຕິ [ປາຣາ. ໓໖] – ອິຘ ປຸພ຺ພສຸຕ຺ເຕນ ສຣໂລໂປ, ເອວໍສ ເຕ ອາສວາ ປຫີນາ ໂຫນ຺ຕິ [ມ. ນິ. ໑.໒໔], ສເຈ ຠຸຕ຺ໂຕ ຠເວຍ຺ຍາຫໍ, ສາຊີໂວ ຄຣຫິໂຕ ມມ [ມິ. ປ. ໖.໑.໕] - ອສ຺ສ+ອາຊີໂວຕິ ເຉໂທ, ຠເວຍ຺ຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຕີສຸ ພ຺ຍຎ຺ຊເນສຸ ສຣູປານໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ອາທິພ຺ຍຎ຺ຊນສ຺ສ ໂລໂປ – ອຄ຺ຍາຄາຣໍ [ປາຈິ. ໓໒໖], ອຄ຺ຍາຫິໂຕ, ວຸຕ຺ຍສ຺ສ, ວິຕ຺ຍານຸຠູຍເຕ, ເອກສຕໍ ຂຕ຺ຍາ [ຊາ. ໒.໒໒.໕໙໔], ຣຕ຺ໂຍ, ຣຕ຺ຍາ, ຣຕ຺ຍໍ, ສກ຺ວາຫໍ ມາຣິສ ເທວານມິນ຺ໂທ [ສໍ. ນິ. ໑.໒໖໘], ອິຈ຺ຈາທິ.

ສຣູປານນ຺ຕິ ກິໍ? ຕິຕ຺ຖ຺ຍາ ປຸຖຸໂສ ວທນ຺ຕິ [ສຸ. ນິ. ໘໙໗], ຈຕຸຕ຺ຖ຺ຍນ຺ຕໍ, ຉຏ຺ຐຸນ຺ຕໍ, ຈກ຺ຂ຺ວາພາຘໍ, ວຕ຺ຖ຺ເວຕ຺ຖ.

ອິຕິ ພ຺ຍຎ຺ຊນໂລປຣາສິ.

໓໑. ໂລໂປ.

ນິຄ຺ຄຫີຕສ຺ສ ກ຺ວຈິ ໂລໂປ ໂຫຕິ ວາ.

ສເຣ ປເຣ ຕາວ –