໔. ສມາສກຓ຺ຑ

ອຖ ຍຸຕ຺ຕຕ຺ຖານໍ ສ຺ຍາທ຺ຍນ຺ຕປທານໍ ເອກຕ຺ຖີຠາໂວ ວຸຈ຺ຈເຕ. ເອກຕ຺ຖີຠາໂວຕິ ຈ ອິຘ ສມາໂສ ວຸຈ຺ຈຕິ. ໂສ ຈ ສມາໂສ ຉພ຺ພິໂຘ ອພ຺ຍຍີຠາໂວ, ຕປ຺ປຸຣິໂສ, ກມ຺ມຘາຣໂຍ, ທິຄຸ, ພຫຸພ຺ພີຫິ, ທ຺ວນ຺ໂທຕິ.

ອພ຺ຍຍີຠາວສມາສ

ຕຕ຺ຖ ອພ຺ຍຍີຠາໂວ ປຐມໍ ວຸຈ຺ຈເຕ. ພ຺ຍໂຍ ວຸຈ຺ຈຕິ ວິກາໂຣ, ນຕ຺ຖິ ພ຺ຍໂຍ ເອຕສ຺ສາຕິ ອພ຺ຍໂຍ, ອພ຺ຍໂຍ ຫຸຕ຺ວາ ຠວຕີຕິ ອພ຺ຍຍີຠາໂວ, ນານາລິງ຺ຄ, ວິຠຕ຺ຕິ, ວຈເນສຸ ຣູປວິກາຣຣຫິໂຕ ຫຸຕ຺ວາ ຠວຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ, ສພ຺ພລິງ຺ຄ,-ວິຠຕ຺ຕິ, ວຈເນສຸປິ ເຍຠຸຍ຺ເຍນ ເອກຣູເປນ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

ອພ຺ຍຍນ຺ຕິ ວາ ອຸປສຄ຺ຄນິປາຕານໍ ເອວ ນາມໍ, ອຍໍ ປນ ປກຕິ ອພ຺ຍຍໍ ນ ໂຫຕິ, ອສງ຺ຂ຺ເຍຫິ ສຫ ເອກຕ຺ຖຕາວເສນ ອພ຺ຍຍໍ ໂຫຕິ, ອິຕິ ອນພ຺ຍຍມ຺ປິ ອພ຺ຍຍໍ ຠວຕີຕິ ອພ຺ຍຍີຠາໂວ.

໓໓໑. ສ຺ຍາທິສ຺ຍາທິເນກຕ຺ຖໍ [ກ. ໓໑໖; ຣູ. ໓໓໑; ນີ. ໖໗໕; ຈໍ. ໒.໒.໑; ປາ. ໒.໑.໔].

ອຘິກາຣສຸຕ຺ຕມິທໍ. ສ຺ຍາທິ ວຸຈ຺ຈຕິ ສ຺ຍາທ຺ຍນ຺ຕປທໍ, ‘ສ຺ຍາທິນາ’ຕິ ສ຺ຍາທ຺ຍນ຺ຕປເທນ, ເອໂກ ອຕ຺ໂຖ ຍສ຺ສ ຕໍ ເອກຕ຺ຖໍ, ສ຺ຍາທິປທໍ ສ຺ຍາທິປເທນ ສຫ ເອກຕ຺ຖໍ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ເອຕ຺ຖ ຈ ‘ສ຺ຍາທີ’ຕິ ວຈເນນ ອຸປສຄ຺ຄ, ນິປາເຕຫິ ສທ຺ຘິໍ ສພ຺ພານິ ນາມິກປທານິ ນາມປຏິຣູປການິ ຈ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ຕ຺ຍາທ຺ຍນ຺ຕປທານິ ນິວຕ຺ເຕຕິ.

ຕຕ຺ຖ ນາມປຏິຣູປການິ ນາມ ‘ເຍວາວນກຘມ຺ມາ’ ອິຈ຺ຈາທີນິ. ຕຖາ ສຎ຺ຎາສທ຺ທຠາວໍ ປຕ຺ຕານິ ‘‘ອຕ຺ຖິປຈ຺ຈໂຍ, ນຕ຺ຖິປຈ຺ຈໂຍ, ອຕ຺ຖິຂີຣາ ພ຺ຣາຫ຺ມຓີ, ອຎ຺ຎາສິໂກຓ຺ຑຎ຺ໂຎ, ມກ຺ຂລິໂຄສາໂລ’’ ອິຈ຺ຈາທີສຸ ‘ອຕ຺ຖິ’ ອິຈ຺ຈາທີນິ.

‘ເອກຕ຺ຖ’ນ຺ຕິ ເອເຕນ ທ຺ວນ຺ທສມາເສປິ ປທານໍ ເອກກຕ຺ຕຸ, ເອກກມ຺ມາທິຠາເວນ ເອກຕ຺ຖີຠາໂວ ວຸຕ຺ໂຕ ໂຫຕີຕິ.

໓໓໒. ອສງ຺ຂ຺ຍໍ ວິຠຕ຺ຕິສມ຺ປຕ຺ຕິສມີປສາກລ຺ຍາຠາວຍຖາປຈ຺ຉາຍຸຄປທຕ຺ເຖ [ກ. ໓໑໙; ຣູ. ໓໓໐; ນີ. ໖໙໖; ຈໍ. ໒.໒.໒; ປາ. ໒.໑.໖].

‘ອສງ຺ຂ຺ຍ’ນ຺ຕິ ອຸປສຄ຺ຄປທໍ ນິປາຕປທຎ຺ຈ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕໍ ທ຺ວຍມ຺ປິ ຫິ ເອກຕ຺ຕ, ພຫຸຕ຺ຕສງ຺ຂ຺ຍໍ ປຏິຈ຺ຈ ຣູປວິກາຣຣຫິຕຕ຺ຕາ ‘ອສງ຺ຂ຺ຍ’ນ຺ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ວິຠຕ຺ຍຕ຺ເຖ, ສມ຺ປຕ຺ຍຕ຺ເຖ, ສມີປຕ຺ເຖ, ສາກລ຺ຍຕ຺ເຖ, ອຠາວຕ຺ເຖ, ຍຖາຕ຺ເຖ, ປຈ຺ຉາຕ຺ເຖ, ຍຸຄປທຕ຺ເຖ ປວຕ຺ຕໍ ອສງ຺ຂ຺ຍໍ ນາມ ສ຺ຍາທິປທໍ ອຎ຺ເຎນ ສ຺ຍາທິປເທນ ສຫ ເອກຕ຺ຖໍ ໂຫຕິ. ອຍຎ຺ຈ ສມາໂສ ອນ຺ວຕ຺ຖວເສນ ‘ອສງ຺ຂ຺ໂຍ’ຕິ ຈ ‘ອພ຺ຍຍີຠາໂວ’ຕິ ຈ ວຸຈ຺ຈຕິ.

ວິຠຕ຺ຍຕ຺ເຖ ຕາວ –

ອຘິຕ຺ຖິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ອຘິໂຕ ສິ, ຕສ຺ສ ‘ອສງ຺ຂ຺ເຍຫິ ສພ຺ພາສ’ນ຺ຕິ ສຸຕ຺ເຕນ ໂລໂປ, ອິຕ຺ຖິໂຕ ສຸ, ‘ອຘິ ອິຕ຺ຖີສູ’ຕິ ວາກ຺ຍໍ, ຕສ຺ສ ຈ ອຕ຺ຖໍ ກເຖນ຺ເຕນ ນິຈ຺ຈສມາສຕ຺ຕາ ອຎ຺ຎປເທນ ວິຄ຺ຄໂຫ ກາຕພ຺ໂພ ‘‘ອິຕ຺ຖີສຸ ປວຕ຺ຕາ ກຖາ’’ຕິ ວາ ‘‘ອິຕ຺ຖີສຸ ປວຕ຺ໂຕ ວຈນປໂຖ’’ຕິ ວາ ‘‘ອິຕ຺ຖີສຸ ປວຕ຺ຕໍ ວຈນ’’ນ຺ຕິ ວາ, ຕໂຕ ປຸຣິມສຸຕ຺ເຕນ ເອກຕ຺ຖສຎ຺ຎາ, ອິມິນາ ສຸຕ຺ເຕນ ອສງ຺ຂ຺ເຍກຕ຺ຖສຎ຺ຎາ ຈ ກຣິຍເຕ, ເອກຕ຺ຖສຎ຺ຎາຍ ປນ ກຕາຍ ວາກ຺ຍຕ຺ຖາຍ ປຍຸຕ຺ຕານໍ ວິຠຕ຺ຕີນໍ ອຕ຺ໂຖ ເອກຕ຺ຖປເທນ ວຸຕ຺ໂຕ ໂຫຕິ, ຕທາ ວິຠຕ຺ຕິໂຍ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖາ ນາມ.

ອິທານິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖານໍ ອປ຺ປໂຍຄາຣຫຕ຺ຕາ ໂລປວິຘານມາຫ.

໓໓໓. ເອກຕ຺ຖຕາຍໍ [ກ. ໓໑໖; ຣູ. ໓໓໑; ນີ. ໖໗໕; ຈໍ. ໒.໑.໓໙; ປາ. ໒.໔.໗໑; ໑.໒.໔໕, ໔໖].

ເອໂກ ອຕ຺ໂຖ ເຍສໍ ຕານິ ເອກຕ຺ຖານິ, ‘ອຕ຺ໂຖ’ຕິ ເຈຕ຺ຖ ປທນ຺ຕເຣ ກຕ຺ຕຸ, ກມ຺ມາທິຠາເວນ ວິເຘຍ຺ໂຍ ປຘານຕ຺ໂຖ ເອວ ເວທິຕພ຺ໂພ. ຕຖາ ຫິ ‘ຣາຊປຸຕ຺ໂຕ’ຕິ ເອຕ຺ຖ ປຸຕ຺ຕສທ຺ທຕ຺ໂຖ ເອວ ຕຖາວິເຘຍ຺ໂຍ ໂຫຕິ, ນ ຣາຊສທ຺ທຕ຺ໂຖ, ສພ຺ພຎ຺ຈ ວຈນວາກ຺ຍໍ ນາມ ວິເຘຍ຺ຍຕ຺ເຖຫິ ເອວ ສິຊ຺ຌຕິ, ໂນ ອຎ຺ຎຖາ, ຍສ຺ມາ ຈ ‘ຣາຊປຸຕ຺ໂຕ’ຕິ ເອຕໍ ປຸຕ຺ຕສທ຺ທຕ຺ຖສ຺ເສວ ນາມໍ ໂຫຕິ, ນ ຣາຊສທ຺ທຕ຺ຖສ຺ສ, ຕສ຺ມາ ເອໂກ ປຘານຠູໂຕ ປຸຕ຺ຕສທ຺ທຕ຺ໂຖ ເອວ ເຕສໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ສທ຺ທານໍ ອຕ຺ໂຖ ນາມ ໂຫຕິ, ນ ຣາຊສທ຺ທຕ຺ໂຖຕິ, ເອກຕ຺ຖານໍ ຠາໂວ ເອກຕ຺ຖຕາ, ເອກຕ຺ຖີຠາໂວຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ໂສ ຕິວິໂຘ ສມາໂສ, ຕທ຺ຘິໂຕ, ຘາຕຸປຈ຺ຈຍນ຺ໂຕ ຈາຕິ. ຕິສ຺ສໍ ຕິວິຘາຍໍ ເອກຕ຺ຖຕາຍໍ ສພ຺ພາສໍ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖານໍ ສ຺ຍາທິວິຠຕ຺ຕີນໍ ໂລໂປ ໂຫຕີຕິ ອິມິນາ ສຸສ຺ສ ໂລໂປ. ພຫຸລາຘິກາຣຕ຺ຕາ ປນ ອລຸຕ຺ຕສມາໂສປິ ທິສ຺ສຕິ.

໓໓໔. ຕໍ ນປຸໍສກໍ [ກ. ໓໒໐; ຣູ. ໓໓໕; ນີ. ໖໙໘; ຈໍ. ໒.໒.໑໕; ປາ. ໒.໔.໑໘].

ຕໍ ອສງ຺ຂ຺ຍໍ ນາມ ເອກຕ຺ຖໍ ນປຸໍສກໍ ໂຫຕີຕິ ອິມິນາ ອຘິຕ຺ຖີສທ຺ທສ຺ສ ນປຸໍສກຠາວໍ ກຕ຺ວາ ຕໂຕ ສ຺ຍາທ຺ຍຸປ຺ປຕ຺ຕິ.

໓໓໕. ສ຺ຍາທີສຸ ຣສ຺ໂສ [ກ. ໓໔໒; ຣູ. ໓໓໗; ນີ. ໗໓໔; ຈໍ. ໒.໒.໘໔; ປາ. ໑.໒.໔໗].

ນປຸໍສກສ຺ສ ເອກຕ຺ຖສ຺ສ ຣສ຺ໂສ ໂຫຕິ ສ຺ຍາທີສຸ ວິຠຕ຺ຕີສູຕິ ອິມິນາ ອີກາຣສ຺ສ ຣສ຺ໂສ.

໓໓໖. ປຸພ຺ພສ຺ມາມາທິໂຕ [ກ. ໓໔໓; ຣູ. ໓໓໘; ນີ. ໓໗໕; ຈໍ. ໒.໑.໔໐; ປາ. ໑.໑.໔໑].

ປຸພ຺ພອມາທິ ນາມ ປຸພ຺ພປທຕ຺ຖປຘານຠູໂຕ ອສງ຺ຂ຺ຍສມາໂສ ວຸຈ຺ຈຕິ, ຕໂຕ ປຣາສໍ ສພ຺ພາສໍ ວິຠຕ຺ຕີນໍ ໂລໂປ ໂຫຕິ, ອາທິສທ຺ເທນ ເຈຕ຺ຖ ປຐມາວິຠຕ຺ຕິປິ ຄຍ຺ຫຕິ. ອຖ ວາ ອມາທິ ວຸຈ຺ຈຕິ ຕປ຺ປຸຣິໂສ, ຕໂຕ ປຸພ຺ພໍ ນາມ ອສງ຺ຂ຺ຍສມາໂສ, ອິຕິ ອມາທິໂຕ ປຸພ຺ພຠູຕາ ອສງ຺ຂ຺ເຍກຕ຺ຖາ ປຣາສໍ ສພ຺ພາສໍ ວິຠຕ຺ຕີນໍ ໂລໂປ ໂຫຕີຕິ ອິມິນາ ອຘິຕ຺ຖິສທ຺ທໂຕ ສພ຺ພວິຠຕ຺ຕີນໍ ໂລໂປ.

ອຘິຕ຺ຖິ ຕິຏ຺ຐຕິ, ອິຕ຺ຖີສຸ ປວຕ຺ຕາ ກຖາ ຕິຏ຺ຐຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຘິຕ຺ຖິ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ, ອິຕ຺ຖີສຸ ປວຕ຺ຕາ ກຖາໂຍ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອສ ນໂຍ ເສສວິຠຕ຺ຕີສຸ ເສສວຈເນສຸ ເສສລິງ຺ເຄສຸ ຈ. ເອວໍ ສພ຺ພລິງ຺ເຄສຸ ສພ຺ພວິຠຕ຺ຕີສຸ ສພ຺ພວຈເນສຸ ຈ ເອເກເນວ ຣູເປນ ຕິຏ຺ຐຕິ, ຕສ຺ມາ ອຍໍ ສມາໂສ ຣູປວິກາຣຣຫິຕຕ຺ຕາ ‘ອພ຺ຍຍີຠາໂວ’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ.

ເອຕ຺ຖ ຈ ວິຠຕ຺ຍຕ຺ໂຖ ນາມ ‘‘ອຘິຕ຺ຖິ, ພຫິຄາມໍ, ອຸປຣິຄງ຺ຄ’’ ມິຈ຺ຈາທີສຸ ສມ຺ປຕ຺ຍາທີຫິ ວິເສສຕ຺ເຖຫິ ຣຫິໂຕ ເກວໂລ ວິຠຕ຺ຕີນໍ ອຕ຺ໂຖ ວຸຈ຺ຈຕິ. ວິຄ຺ຄເຫ ປນ ‘‘ກຖາ, ປວຕ຺ຕາ’’ ອິຈ຺ຈາທີນິ ສມາສສາມຕ຺ຖິເຍນ ວິທິຕານິ ອຕ຺ຖປທານິ ນາມ, ອຘິສທ຺ທສ຺ສ ອຕ຺ຖປທານີຕິປິ ວທນ຺ຕິ. ເອວໍ ອຘິກຸມາຣິ, ອຘິວຘຸ, ອຘິຊມ຺ພຸອິຈ຺ຈາທິ.

ອຕ຺ຕນິ ປວຕ຺ໂຕ ຘມ຺ໂມ, ປວຕ຺ຕາ ວາຘມ຺ມາຕິ ອຕ຺ເຖ ວິຠຕ຺ຕີນໍ ໂລເປ ກເຕ ອຘິອຕ຺ຕສທ຺ທສ຺ສ ນປຸໍສກຠາວໍ ກຕ຺ວາ ຕໂຕ ສ຺ຍາທ຺ຍຸປ຺ປຕ຺ຕິ, ‘ປຸພ຺ພສ຺ມາມາທິໂຕ’ຕິ ສ຺ຍາທີນໍ ໂລເປ ສມ຺ປຕ຺ເຕ –

໓໓໗. ນາໂຕມປຎ຺ຈມິຍາ [ກ. ໓໔໑; ຣູ. ໓໓໖; ນີ. ໗໓໓; ຈໍ. ໒.໑.໔໑; ປາ. ໒.໔.໘໓; ມຸ. ໔.໓.໓໗໔].

ອກາຣນ຺ຕມ຺ຫາ ອສງ຺ຂ຺ເຍກຕ຺ຖາ ປຣໍ ສພ຺ພາສໍ ວິຠຕ຺ຕີນໍ ໂລໂປ ນ ໂຫຕິ, ປຎ຺ຈມີວຊ຺ຊິຕານໍ ວິຠຕ຺ຕີນໍ ອໍ ໂຫຕິ.

ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ຘມ຺ໂມ ຊາຍຕິ, ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ຘມ຺ມາ ຊາຍນ຺ຕິ, ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ຘມ຺ມໍ ປສ຺ສຕິ, ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ຘມ຺ເມ ປສ຺ສນ຺ຕິ.

ອປຎ຺ຈມິຍາຕິ ກິໍ? ອຊ຺ຌຕ຺ຕາ ອເປຕິ, ອຊ຺ຌຕ຺ເຕຫິ ອເປຕິ.

໓໓໘. ວາ ຕຕິຍາສຕ຺ຕມີນໍ [ກ. ໓໔໑; ຣູ. ໓໓໖; ນີ. ໗໓໓; ຈໍ. ໒.໑.໔໒; ປາ. ໒.໔.໘໔; ມຸ. ໔.໓.໓໗໕].

ອກາຣນ຺ຕມ຺ຫາ ອສງ຺ຂ຺ເຍກຕ຺ຖາ ປຣໍ ຕຕິຍາ, ສຕ຺ຕມີນໍ ວິກປ຺ເປນ ອໍ ໂຫຕິ.

ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ຘມ຺ເມນ ວຕ຺ຕຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ເຕນ ວາ, ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ຘມ຺ເມຫິ ວຕ຺ຕຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ເຕຫິ ວາ, ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ຘມ຺ມສ຺ສ ເທຕິ, ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ຘມ຺ມານໍ ເທຕິ, ອຊ຺ຌຕ຺ຕາ ຘມ຺ມາ ອເປຕິ, ອຊ຺ຌຕ຺ເຕຫິ ຘມ຺ເມຫິ ອເປຕິ, ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ຘມ຺ມສ຺ສ ສນ຺ຕກໍ, ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ຘມ຺ມານໍ ສນ຺ຕກໍ, ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ຘມ຺ເມ ຕິຏ຺ຐຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ເຕ ວາ, ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ຘມ຺ເມສຸ ຕິຏ຺ຐຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ເຕສຸ ວາ. ເອຕ຺ຖ ຈ ‘ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ຘມ຺ໂມ’ຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕຠູໂຕ ຘມ຺ໂມ, ‘ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ຘມ຺ມາ’ຕິ ອຊ຺ຌຕ຺ຕຠູຕາ ຘມ຺ມາ ອິຈ຺ຈາທິນາ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ. ອຕ຺ຕານໍ ອຘິກິຈ຺ຈ ປວຕ຺ໂຕ ປວຕ຺ຕາຕິ ວາ ວຸຕ຺ເຕປິ ອຕ຺ຕສ຺ສ ອາຘາຣຠາໂວ ສິຊ຺ຌຕິເຍວ. ເອວໍ ອຘິຈິຕ຺ຕໍ, ອຕ຺ຕນິ ວິສຸໍ ວິສຸໍ ປວຕ຺ຕໍ ປວຕ຺ຕານິ ວາ ປຈ຺ຈຕ຺ຕໍ. ເອຕ຺ຖ ຈ ‘‘ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ອຠິນິວິສິຕ຺ວາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ວຸຏ຺ຐາຕິ, ພຫິທ຺ຘາ ອຠິນິວິສິຕ຺ວາ ອຊ຺ຌຕ຺ຕໍ ວຸຏ຺ຐາຕີ’’ຕິ [ຘ. ສ. ອຏ຺ຐ. ໓໕໐; ສໍ. ນິ. ອຏ຺ຐ. ໒.໒.໓໒] ປາໂຐ ອຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ປຎ຺ຈມິຍາ ອໍຠາວວຊ຺ຊນໍ ອປ຺ປກຕ຺ຕາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ. ‘‘ອຊ຺ຌຕ຺ຕາ ຘມ຺ມາ, ພຫິທ຺ຘາ ຘມ຺ມາ’’ຕິ [ຘ. ສ. ຕິກມາຕິກາ ໒໐] ປາໂຐ ອຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ປຐມາທີນມ຺ປິ ວິກປ຺ໂປ ລພ຺ຠຕີຕິ.

ສມ຺ປຕ຺ຕິອຕ຺ເຖ –

ສມ຺ປນ຺ນໍ ພ຺ຣຫ຺ມໍ ສພ຺ຣຫ຺ມໍ, ‘ພ຺ຣຫ຺ມ’ນ຺ຕິ ເວໂທ ວຸຈ຺ຈຕິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ‘ອກາເລ ສກຕ຺ຖສ຺ສາ’ຕິ ສຸຕ຺ເຕນ ສຫສທ຺ທສ຺ສ ສາເທໂສ, ຠິກ຺ຂານໍ ສມິທ຺ຘິ ສຸຠິກ຺ຂໍ, ‘ສ຺ຍາທີສຸ ຣສ຺ໂສ’ຕິ ສຸຕ຺ເຕນ ກຕນປຸໍສກສ຺ສ ຣສ຺ສຕ຺ຕໍ.

ສມີເປ –

ນຄຣສ຺ສ ສມີປໍ ອຸປນຄຣໍ, ກຸມ຺ຠສ຺ສ ສມີປໍ ອຸປກຸມ຺ຠໍ, ມຓິກາຍ ສມີປໍ ອຸປມຓິກໍ, ວຘຸຍາ ສມີປໍ ອຸປວຘຸ, ຄຸນ຺ນໍ ສມີປໍ ອຸປຄຸ, ‘ໂຄສ຺ສູ’ຕິ ສຸຕ຺ເຕນ ໂອສ຺ສ ອຸຕ຺ຕໍ.

ສາກລ຺ເຍ –

ຕິເຓນ ສຫ ສກລໍ ສຕິຓໍ, ຕິເຓນ ສທ຺ຘິໍ ສກລໍ ວຕ຺ຖຸໍ ອຊ຺ໂຌຫຣຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສຫສທ຺ທສ຺ສ ສາເທໂສ.

ອຠາເວ –

ມກ຺ຂິການໍ ອຠາໂວ ນິມ຺ມກ຺ຂິກໍ, ທຣຖານໍ ອຠາໂວ ນິທ຺ທຣຖໍ, ຠິກ຺ຂານໍ ອຠາໂວ ທຸພ຺ຠິກ຺ຂໍ, ອຠາວຕ຺ໂຖປິ ທຸສທ຺ໂທ ອຕ຺ຖິ. ຍຖາ? ທຸສ຺ສີໂລ ທຸປ຺ປຎ຺ໂຎຕິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ‘ສມ຺ປນ຺ນໍ ພ຺ຣຫ຺ມ’ນ຺ຕິອາທິນາ ສທ຺ທພ຺ຍາກຣເຓສຸ ອຕ຺ຖວຈນໍ ສທ຺ທຕ຺ຖວິຠາວນມຕ຺ຕໍ. ສຸຕ຺ຕນ຺ເຕສຸ ປນ ອິເມສໍ ປທານໍ ຍຸຕ຺ຕໍ ອຠິເຘຍ຺ຍຕ຺ຖໍ ຎຕ຺ວາ ຕທນຸຣູປໍ ອຕ຺ຖວຈນມ຺ປິ ເວທິຕພ຺ພໍ.

ຍຖາສທ຺ທຕ຺ເຖ –

ຣູປສ຺ສ ສຠາວສ຺ສ ໂຍຄ຺ຍໍ ອນຸຣູປໍ, ອຕ຺ຕານໍ ອຕ຺ຕານໍ ປຏິຈ຺ຈ ປວຕ຺ຕໍ ປຈ຺ຈຕ຺ຕໍ, ອຑ຺ຒມາສໍ ອຑ຺ຒມາສໍ ອນຸຄຕໍ ອນ຺ວຑ຺ຒມາສໍ, ຆຣໍ ຆຣໍ ອນຸຄຕໍ ອນຸຆຣໍ, ວສ຺ສໍ ວສ຺ສໍ ອນຸຄຕໍ ອນຸວສ຺ສໍ, ເຊຏ຺ຐານໍ ອນຸປຸພ຺ພໍ ອນຸເຊຏ຺ຐໍ, ສຕ຺ຕິຍາ ອນຸຣູປໍ ຍຖາສຕ຺ຕິ, ພລສ຺ສ ອນຸຣູປໍ ຍຖາພລໍ, ກມສ຺ສ ອນຸຣູປໍ ຍຖາກ຺ກມໍ. ເອວໍ ຍຖາສງ຺ຂ຺ຍໍ, ຍຖາລາຠໍ. ໂສຕສ຺ສ ປຏິໂລມໍ ປຏິໂສຕໍ, ປຏິວາຕໍ, ປຏິສທ຺ທໍ.

ປຈ຺ຉາປທຕ຺ເຖ –

ຣຖສ຺ສ ປຈ຺ຉາ ອນຸຣຖໍ.

ຍຸຄຠູໂຕ ປທຕ຺ໂຖ ຍຸຄປທຕ຺ໂຖ, ສຫຠາວີອຕ຺ຖທ຺ວຍສ຺ເສຕໍ ນາມໍ. ຕຕ຺ຖ ອສນິຜເລນ ສຫ ປວຕ຺ຕໍ ຈກ຺ກໍ ສຈກ຺ກໍ, ຄທາວຸເຘນ ຍຸຄຬປວຕ຺ຕໍ ວາສຸເທວສ຺ສ ຈກ຺ກາວຸຘນ຺ຕິປິ ວທນ຺ຕິ [ຍຸຄປທຕ຺ເຖ ສຈກ຺ກໍ ນິເຘຫິ, (ໂມຄ຺ຄລ຺ລານວຸຕ຺ຕິຍໍ). ຈກ຺ເກນ ຍຸຄປຕ ເຘຫິ ສຈກ຺ກໍ, (ມຸຄ຺ຘໂພຘວຸຕ຺ຕິຍໍ). ເຫ ພິສຓຸ! ຈກ຺ເກນ ສຫ ຍຸຄປເທກກາເລ ຄທໍ ຘາຣຍ. (ມຸຄ຺ຘໂພຘຏີກາຍໍ ໒໒໖ ປິຏ຺ເຐ)], ສຫສ຺ສ ສຕ຺ຕໍ.

໓໓໙. ຍຖາ ນຕຸລ຺ເຍ [ກ. ໓໑໙; ຣູ. ໓໓໐; ນີ. ໖໙໖; ຈໍ. ໒.໒.໓; ປາ. ໒.໑.໗].

ຕຸລ຺ຍໂຕ ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ປວຕ຺ໂຕ ຍຖາສທ຺ໂທ ສ຺ຍາທິນາ ສຫ ເອກຕ຺ໂຖ ໂຫຕິ [ໂມຄ຺ຄລ຺ລາເນ ອຎ຺ຎຖາວຸຕ຺ຕິ ທສ຺ສິຕາ].

ຍຖາສຕ຺ຕິ, ຍຖາພລໍ, ຍຖາກ຺ກມໍ, ເຍ ເຍ ວຸຑ຺ຒາ ຍຖາວຸຑ຺ຒໍ, ວຸຑ຺ຒານໍ ປຏິປາຏິ ວາ ຍຖາວຸຑ຺ຒໍ.

ນຕຸລ຺ເຍຕິ ກິໍ? ຍຖາ ເທວທຕ຺ໂຕ, ຕຖາ ຍຎ຺ຎທຕ຺ໂຕ.

໓໔໐. ຍາວາວຘາຣເຓ [ກ. ໓໑໙; ຣູ. ໓໓໐; ນີ. ໖໙໖; ຈໍ. ໒.໒.໔; ປາ. ໒.໑.໘].

ອວຘາຣຓໍ ວຸຈ຺ຈຕິ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ທນໍ, ອວຘາຣເຓ ປວຕ຺ໂຕ ຍາວສທ຺ໂທ ສ຺ຍາທິນາ ສຫ ເອກຕ຺ໂຖ ຠວຕິ.

ຍຕ຺ຕກໍ ອຕ຺ໂຖ ວຕ຺ຕຕີຕິ ຍາວທຕ຺ຖໍ, ທາຄໂມ. ຍຕ຺ຕກໍ ຊີໂວ ວຕ຺ຕຕີຕິ ຍາວຊີວໍ, ຍຕ຺ຕກໍ ອາຍຸ ວຕ຺ຕຕີຕິ ຍາວຕາຍຸກໍ, ຕກາຣ, ກກາຣາ ອາຄມາ.

໓໔໑. ປຣາປາພຫິຕິໂຣປຸເຣປຈ຺ຉາ ວາ ປຎ຺ຈມ຺ຍາ [ກ. ໓໑໙; ຣູ. ໓໓໐; ນີ. ໖໙໖; ຈໍ. ໒.໒.໗; ປາ. ໒.໑.໑໒, ໑໓; ‘ປຍ຺ຍປາ…’ (ພຫູສຸ)].

ປຣິ, ອປ, ອາອິຈ຺ຈາທໂຍ ສທ຺ທາ ປຎ຺ຈມ຺ຍນ຺ເຕນ ສ຺ຍາທິນາ ສຫ ເອກຕ຺ຖາ ຠວນ຺ຕິ ວາ.

ປພ຺ພຕໂຕ ປຣິ ສມນ຺ຕາ ວສ຺ສີຕິ ເທໂວ ປຣິປພ຺ພຕໍ ປຣິປພ຺ພຕາ ວາ, ປພ຺ພຕໍ ວຊ຺ເຊຕ຺ວາ ວສ຺ສີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປພ຺ພຕໂຕ ພຫິທ຺ຘາ ອປປພ຺ພຕໍ ອປປພ຺ພຕາ ວາ, ປາຏລິປຸຕ຺ຕໂຕ ພຫິທ຺ຘາ ວສ຺ສີຕິ ເທໂວ ອາປາຏລິປຸຕ຺ຕໍ ອາປາຏລິປຸຕ຺ຕາ ວາ, ອາກຸມາເຣຫິ ກຈ຺ຈາຍນສ຺ສ ຍໂສ ວຕ຺ຕຕີຕິ ອາກຸມາຣໍ ອາກຸມາຣາ ວາ, ອາຠວຄ຺ຄາ ຠຄວໂຕ ຍໂສ ວຕ຺ຕຕີຕິ ອາຠວຄ຺ຄໍ ອາຠວຄ຺ຄາ ວາ, ອາປາຓໂກຏິຍາ ສຣຓຄມນໍ ວຕ຺ຕຕີຕິ ອາປາຓໂກຏິກໍ, ກາຄໂມ. ຄາມໂຕ ພຫິ ພຫິຄາມໍ ພຫິຄາມາ ວາ, ເອວໍ ພຫິນຄຣໍ, ພຫິເລຓໍ, ປພ຺ພຕໂຕ ຕິໂຣ ຕິໂຣປພ຺ພຕໍ ຕິໂຣປພ຺ພຕາ ວາ, ເອວໍ ຕິໂຣປາກາຣໍ, ຕິໂຣກຸຏ຺ຏໍ. ເອຕ຺ຖ ຈ ‘ຕິໂຣ’ຕິ ປຣຠາໂຄ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຠຕ຺ຕມ຺ຫາ ປຸເຣ ປຸເຣຠຕ຺ຕໍ ປຸເຣຠຕ຺ຕາ ວາ, ອຣຸຓມ຺ຫາ ປຸເຣ ປຸຣາຣຸຓໍ ປຸຣາຣຸຓາ ວາ, ຠຕ຺ຕສ຺ສ ປຈ຺ຉາ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕໍ ປຈ຺ຉາຠຕ຺ຕາ ວາ.

໓໔໒. ສມີປາຍາເມສ຺ວນຸ [ກ. ໓໑໙; ຣູ. ໓໓໐; ນີ. ໖໙໖; ຈໍ. ໒.໒.໙; ປາ. ໒.໑.໑໕, ໑໖].

ສມີເປ ອາຍາເມ ຈ ປວຕ຺ໂຕ ອນຸສທ຺ໂທ ສ຺ຍາທິນາ ສຫ ເອກຕ຺ໂຖ ຠວຕິ ວາ.

ວນສ຺ສ ສມີປໍ ອນຸວນໍ, ອສນິ ອນຸວນໍ ຄຕາ, ຄງ຺ຄໍ ອນຸຍາຕາ ອນຸຄງ຺ຄໍ, ພາຣາຓສີ.

໓໔໓. ໂອໂຣ ປຣິ ປຏິ ປາເຣ ມຊ຺ເຌ ເຫຏ຺ຐຸທ຺ຘາໂຘນ຺ໂຕ ວາ ຉຏ຺ຐິຍາ [ກ. ໓໑໙; ຣູ. ໓໓໐; ນີ. ໖໙໖; ຈໍ. ໒.໒.໑໑; ປາ. ໒.໑.໑໘; ‘ໂອເຣປຣິ…’ (ພຫູສຸ)].

ໂອຣາທໂຍ ສທ຺ທາ ຉຏ຺ຐີຍນ຺ເຕນ ສ຺ຍາທິນາ ສຫ ເອກຕ຺ຖາ ຠວນ຺ຕິ ວາ.

ເອຕ຺ຖ ຈ ໂອເຣ, ປາເຣ, ມຊ຺ເຌສທ຺ເທສຸ ‘ຕທມິນາທີນີ’ຕິ ສຸຕ຺ເຕນ ເອກາໂຣ, ຄງ຺ຄາຍ ໂອຣໍ ໂອເຣຄງ຺ຄໍ, ສິຂຣສ຺ສ ອຸປຣິ ອຸປຣິສິຂຣໍ. ເອວໍ ອຸປຣິປາສາທໍ, ອຸປຣິມຎ຺ຈໍ, ອຸປຣິປພ຺ພຕໍ, ໂສຕສ຺ສ ປຏິໂລມໍ ປຏິໂສຕໍ. ເອວໍ ປຏິວາຕໍ, ຍມຸນາຍ ປາຣໍ ປາເຣຍມຸນໍ, ຄງ຺ຄາຍ ມຊ຺ຌໍ ມຊ຺ເຌຄງ຺ຄໍ, ປາສາທສ຺ສ ເຫຏ຺ຐາ ເຫຏ຺ຐາປາສາທໍ, ເຫຏ຺ຐາມຎ຺ຈໍ, ຄງ຺ຄາຍ ອຸທ຺ຘໍ ອຸທ຺ຘໍຄງ຺ຄໍ, ຄງ຺ຄາຍ ອໂຘ ອໂຘຄງ຺ຄໍ, ປາສາທສ຺ສ ອນ຺ໂຕ ອນ຺ໂຕປາສາທໍ. ເອວໍ ອນ຺ໂຕຄາມໍ, ອນ຺ໂຕນຄຣໍ, ອນ຺ໂຕວສ຺ສໍ.

ວາຕິ ກິໍ? ຄງ຺ຄາໂອຣໍ, ມຊ຺ເຌສມຸທ຺ທສ຺ມິໍ ອິຈ຺ຈາທິ.

໓໔໔. ຕິຏ຺ຐຄ຺ວາທີນິ [ກ. ໓໑໙; ຣູ. ໓໓໐; ນີ. ໖໙໗; ຈໍ. ໒.໒.໑໐; ປາ. ໒.໑.໑໗].

ຕິຏ຺ຐຄຸອິຈ຺ຈາທີນິ ອສງ຺ຂ຺ເຍກຕ຺ເຖ ສິຊ຺ຌນ຺ຕິ.

ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ ຄາໂວ ຍສ຺ມິໍ ກາເລ ຕິຏ຺ຐຄຸ, ວຫນ຺ຕິ ຄາໂວຍສ຺ມິໍ ກາເລ ວຫຄຸ, ‘ໂຄສ຺ສູ’ຕິ ສຸຕ຺ເຕນ ໂອສ຺ສ ອຸຕ຺ຕໍ. ອາຍຕິໍ ຍໂວ ຍສ຺ມິໍ ກາເລຕິ ອາຍຕິຍໂວ, ຂເລ ຍໂວ ຍສ຺ມິໍ ກາເລຕິ ຂເລຍວໍ. ປຸພ຺ພປເທ ວິຠຕ຺ຕິອໂລໂປ. ລຸນາ ຍວາ ຍສ຺ມິໍ ກາເລຕິ ລຸນຍວໍ, ເອຕ຺ຖ ‘ລຸນາ’ຕິ ລາວິຕາ, ລຸຍມານາ ຍວາ ຍສ຺ມິນ຺ຕິ ລຸຍມານຍວໍ ອິຈ຺ຈາທິ.

ຕຖາ ປາໂຕ ນຫານໍ ຍສ຺ມິໍ ກາເລຕິ ປາຕນຫານໍ. ເອວໍ ສາຍນຫານໍ, ປາໂຕ ກມ຺ມກຣຓກາໂລ ຍສ຺ມິນ຺ຕິ ປາຕກາລໍ. ເອວໍ ສາຍກາລໍ, ປາໂຕ ວສ຺ສຕິ ເມໂຆ ຍສ຺ມິນ຺ຕິ ປາຕເມຆໍ. ເອວໍ ສາຍເມຆໍ, ປາໂຕ ຄນ຺ຕພ຺ໂພ ມຄ຺ໂຄ ຍສ຺ມິນ຺ຕິ ປາຕມຄ຺ຄໍ. ເອວໍ ສາຍມຄ຺ຄໍ ອິຈ຺ຈາທິ. ມຫາວຸຕ຺ຕິນາ ປາໂຕສທ຺ທສ຺ສ ປາຕຕ຺ຕໍ. ເອຕ຺ຖ ຈ ‘ຕິຏ຺ຐຄຸ’ ອິຈ຺ຈາທີນິ ວິຄ຺ຄຫຕ຺ຖວເສນ ອຎ຺ຎປທຕ຺ເຖ ສິທ຺ຘານິ ວິຍ ທິສ຺ສນ຺ຕິ, ອຎ຺ຎປທສ຺ສ ປນ ລິງ຺ຄາທີນໍ ວເສນ ເຕສໍ ຣູປວິກາໂຣ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ຕສ຺ມາ ອພ຺ຍຍຣູປຕ຺ຕາ ອິຘ ຄຫິຕານິ, ສພ຺ພຎ຺ເຈຕໍ ອສງ຺ຂ຺ຍສມາສປທໍ ນາມ ນປຸໍສກໍ ເອວ ໂຫຕິ, ຣສ຺ສນ຺ຕເມວ ໂຫຕິ. ສພ຺ພວິຠຕ຺ຕີນຎ຺ຈ ອກາຣນ຺ຕມ຺ຫາ ພຫຸລໍ ອໍ ໂຫຕິ, ອິກາຣຸກາຣນ຺ເຕຫິ ໂລໂປ ໂຫຕິ.

ອພ຺ຍຍີຠາວສມາໂສ ນິຏ຺ຐິໂຕ.

ຕປ຺ປຸຣິສສມາສ

ທຸຕິຍາຕປ຺ປຸຣິສ

ອຖ ອມາທິສມາໂສ ວຸຈ຺ຈເຕ, ໂສ ຕປ຺ປຸຣິໂສຕິ ຈ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕສ຺ສ ປຸຣິໂສ ຕປ຺ປຸຣິໂສ, ຕປ຺ປຸຣິສສທ຺ເທນ ສທິສຕ຺ຕາ ອຍໍ ສມາໂສ ຕປ຺ປຸຣິໂສຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຍຖາ ຫິ ຕປ຺ປຸຣິສສທ຺ໂທ ວິເສສນປທຕ຺ຖໍ ຊຫິຕ຺ວາ ວິເສສ຺ຍປທຕ຺ເຖ ຕິຏ຺ຐຕິ, ເອວໍ ອຍໍ ສມາໂສປີຕິ.

໓໔໕. ອມາທິ [ກ. ໓໒໗; ຣູ. ໓໕໑; ນີ. ໗໐໔; ຈໍ. ໒.໒.໑໖].

ອມາທິວິຠຕ຺ຕິຍຸຕ຺ຕໍ ສ຺ຍາທ຺ຍນ຺ຕປທໍ ປຐມນ຺ເຕນ ສ຺ຍາທ຺ຍນ຺ຕປເທນ ສຫ ເອກຕ຺ຖໍ ຠວຕິ, ອຍຎ຺ຈ ສມາໂສ ອນ຺ວຕ຺ຖວເສນ ‘‘ອມາທິສມາໂສ’’ຕິ ຈ ‘‘ຕປ຺ປຸຣິສສມາໂສ’’ຕິ ຈ ວຸຈ຺ຈຕິ. ອິມິນາ ອມາທິສຫິຕສ຺ສ ວາກ຺ຍສ຺ສ ອມາເທກຕ຺ຖສຎ຺ຎໍ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖານໍ ວິຠຕ຺ຕີນໍ ໂລໂປ, ຕໂຕ ເອກຕ຺ຖປທນ຺ເຕ ສ຺ຍາທ຺ຍຸປ຺ປຕ຺ຕິ ໂຫຕິ.

ໂສ ປນ ສມາໂສ ທຸຕິຍາຕປ຺ປຸຣິໂສ, ຕຕິຍາຕປ຺ປຸຣິໂສ, ຈຕຸຕ຺ຖີຕປ຺ປຸຣິໂສ, ປຎ຺ຈມີຕປ຺ປຸຣິໂສ, ຉຏ຺ຐີຕປ຺ປຸຣິໂສ, ສຕ຺ຕມີຕປ຺ປຸຣິໂສຕິ ຉພ຺ພິໂຘ. ເອກເມກສ຺ມິຎ຺ເຈຕ຺ຖ ‘‘ນິຈ຺ຈສມາໂສ, ອນິຈ຺ຈສມາໂສ’’ຕິ ຈ ‘‘ລຸຕ຺ຕສມາໂສ, ອລຸຕ຺ຕສມາໂສ’’ຕິ ຈ ທຸວິໂຘ.

ຕຕ຺ຖ ທຸຕິຍາຕປ຺ປຸຣິໂສ ກຕ຺ຕຸວາຈເກສຸ ຄຕ, ນິສ຺ສິຕ,-ອຕີຕ, ອຕິກ຺ກນ຺ຕ, ປຕ຺ຕ, ອາປນ຺ນອິຈ຺ຈາທີສຸ ປເຣສຸ ໂຫຕິ.

ຄາມໍ ຄໂຕຕິ ຄາມຄໂຕ ຄາມໍ ຄໂຕ ວາ. ເອວໍ ອຣຎ຺ຎຄໂຕ, ຠູມິຄໂຕ, ຣາຊານໍ ນິສ຺ສິໂຕຕິ ຣາຊນິສ຺ສິໂຕ. ເອວໍ ອຕ຺ຖນິສ຺ສິໂຕ, ຘມ຺ມນິສ຺ສິໂຕ. ຠວໍ ອຕີໂຕ ຠວາຕີໂຕ. ເອວໍ ຠຍາຕີໂຕ, ກາລາຕີໂຕ, ຂຓາຕີໂຕ, ປມາຓໍ ອຕິກ຺ກນ຺ໂຕຕິ ປມາຓາຕິກ຺ກນ຺ໂຕ, ສຸຂໍ ປຕ຺ໂຕຕິ ສຸຂປ຺ປຕ຺ໂຕ. ເອວໍ ທຸກ຺ຂປ຺ປຕ຺ໂຕ, ໂສຕໍ ອາປນ຺ໂນຕິ ໂສຕາປນ຺ໂນ. ເອວໍ ນິໂຣຘສມາປນ຺ໂນ, ອທ຺ຘານມຄ຺ຄໍ ປຏິປນ຺ໂນຕິ ອທ຺ຘານມຄ຺ຄປ຺ປຏິປນ຺ໂນ, ຣຸກ຺ຂໍ ອາຣູຬ຺ໂຫຕິ ຣຸກ຺ຂາຣູຬ຺ໂຫ, ຣຖາຣູຬ຺ໂຫ, ໂອຆໍ ຕິຓ຺ໂຓຕິ ໂອຆຕິຓ຺ໂຓ ໂອຆໍ ຕິຓ຺ໂຓ ວາ ອິຈ຺ຈາທິ.

ກມ຺ມຸປປທວິຫິເຕຫິ ກິຕນ຺ຕປເທຫິ ປນ ນິຈ຺ຈສມາໂສເຍວ, ກຸມ຺ຠໍ ກໂຣຕີຕິ ກຸມ຺ຠກາໂຣ, ຣຖກາໂຣ, ປຕ຺ຕໍ ຄຓ຺ຫາຕີຕິ ປຕ຺ຕຄ຺ຄາໂຫ, ອຕ຺ຖໍ ກາເມຕີຕິ ອຕ຺ຖກາໂມ, ຘມ຺ມກາໂມ, ວິນຍໍ ຘາເຣຕີຕິ ວິນຍຘໂຣ, ຘມ຺ມຘໂຣ, ພ຺ຣຫ຺ມໍ ຈຣຕິ ສີເລນາຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈາຣີ, ຠວປາຣໍ ຄຈ຺ຉຕິ ສີເລນາຕິ ຠວປາຣຄູ, ສພ຺ພໍ ຊານາຕີຕິ ສພ຺ພຎ຺ຎູ, ອຕ຺ຖຎ຺ຎູ, ຘມ຺ມຎ຺ຎູອິຈ຺ຈາທິ.

ພຫຸລາຘິກາຣຕ຺ຕາ ຕ, ຕວນ຺ຕຸ, ຕາວີ, ອນ຺ຕ, ມານ, ຕຸນ, ຕ຺ວານ, ຕ຺ວາ, ຕຸໍ, ຕເວປຈ຺ຈຍນ຺ເຕສຸ ປເຣສຸ ສມາໂສ ນ ໂຫຕິ, ວສ຺ສໍ ວຸຕ຺ໂຖ, ໂອທນໍ ຠຸຕ຺ໂຕ, ໂອທນໍ ຠຸຕ຺ຕວາ, ໂອທນໍ ຠຸຕ຺ຕາວີ, ຘມ຺ມໍ ສຸຓນ຺ໂຕ, ຘມ຺ມໍ ສຸຓມາໂນ ຘມ຺ມໍ ໂສຕຸນ, ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວານ, ຘມ຺ມໍ ສຸຕ຺ວາ, ຘມ຺ມໍ ໂສຕຸໍ, ຘມ຺ມໍ ໂສຕເວ.

ອິຕິ ທຸຕິຍາຕປ຺ປຸຣິໂສ.

ຕຕິຍາຕປ຺ປຸຣິສ

ຕຕິຍາຕປ຺ປຸຣິໂສ ກມ຺ມວາຈເກສຸ ກິຕນ຺ເຕສຸ ຈ ສມ຺ປນ຺ນ, ສຫຄຕາທີສຸ ຈ ປຸພ຺ພ, ສທິສ, ສມ, ອູນຕ຺ຖ, ກລຫ, ນິປຸຓ,-ມິສ຺ສກ, ສຂິລາທີສຸ ຈ ປເຣສຸ ໂຫຕິ.

ພຸທ຺ເຘນ ຠາສິໂຕ ພຸທ຺ຘຠາສິໂຕ. ເອວໍ ພຸທ຺ຘເທສິໂຕ, ພຸທ຺ຘປຎ຺ຎຕ຺ໂຕ, ພຸທ຺ຘຣກ຺ຂິໂຕ, ສຕ຺ຖາຣາ ວຓ຺ຓິໂຕ ສຕ຺ຖຸວຓ຺ຓິໂຕ, ວິຎ຺ຎູຫິ ຄຣຫິໂຕ ວິຎ຺ຎຸຄຣຫິໂຕ, ວິຎ຺ຎຸປສຕ຺ໂຖ, ອິສ຺ສເຣນ ກຕໍ ອິສ຺ສຣກຕໍ, ອຕ຺ຕນາ ກຕໍ ສຍໍກຕໍ, ປເຣຫິ ກຕໍ ປຣໍກຕໍ, ພິນ຺ທາຄໂມ. ສຸເກຫິ ອາຫຏໍ ສຸກາຫຏໍ, ຣຎ຺ຎາ ຫໂຕ ຣາຊຫໂຕ, ໂຣເຄນ ປີຬິໂຕ ໂຣຄປີຬິໂຕ, ອຄ຺ຄິນາ ທຑ຺ໂຒ ອຄ຺ຄິທຑ຺ໂຒ, ສປ຺ເປນ ທຏ຺ໂຐ ສປ຺ປທຏ຺ໂຐ, ສລ຺ເລນ ວິທ຺ໂຘ ສລ຺ລວິທ຺ໂຘ, ອິຈ຺ຉາຍ ອປກໂຕ ອຠິຠູໂຕ ອິຈ຺ຉາປກໂຕ.

ສີເລນ ສມ຺ປນ຺ໂນ ສີລສມ຺ປນ຺ໂນ. ເອວໍ ສຸຂສຫຄຕໍ, ຎາຓສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ, ມິຕ຺ຕສໍສຄ຺ໂຄ, ປິຍສມ຺ປໂຍໂຄ, ປິຍວິປ຺ປໂຍໂຄ, ຊາຕິຍາ ອນ຺ໂຘ ຊຈ຺ຈນ຺ໂຘ, ຄຸຓຫີໂນ, ຄຸຓວຸຑ຺ໂຒ, ຈຕຸວຄ຺ເຄນ ສງ຺ເຆນ ກຣຓີຍໍ ກມ຺ມໍ ຈຕຸວຄ຺ຄກຣຓີຍໍ. ເອວໍ ປຎ຺ຈວຄ຺ຄກຣຓີຍໍ, ກາເກຫິ ເປຍ຺ຍາ ກາກເປຍ຺ຍາ, ນທີ.

ເອກກ຺ຂເຣສຸ ປຣປເທສຸ ນິຈ຺ຈສມາໂສ, ອຸເຣນ ຄຈ຺ຉຕີຕິ ອຸຣໂຄ, ປາເທນ ປິວຕີຕິ ປາທໂປ ອິຈ຺ຈາທິ.

ກ຺ວຈິ ມຊ຺ເຌປທໂລໂປ, ຄຸເຬນ ສໍສຏ຺ໂຐ ໂອທໂນ ຄຸໂຬທໂນ. ເອວໍ ຂີໂຣທໂນ, ອສ຺ເສນ ຍຸຕ຺ໂຕ ຣໂຖ ອສ຺ສຣໂຖ. ເອວໍ ອາຊຎ຺ຎຣໂຖ, ມຄ຺ເຄນ ສມ຺ປຍຸຕ຺ຕໍ ຈິຕ຺ຕໍ ມຄ຺ຄຈິຕ຺ຕໍ, ຊມ຺ພຸຍາ ປຎ຺ຎາໂຕ ທີໂປ ຊມ຺ພຸທີໂປ, ເອເກນ ອຘິກາ ທສ ເອກາທສ ອິຈ຺ຈາທິ.

ປຸພ຺ພາທີສຸ – ມາເສນ ປຸພ຺ໂພ ມາສປຸພ຺ໂພ, ມາຕຣາ ສທິໂສ ມາຕຸສທິໂສ. ເອວໍ ມາຕຸສໂມ, ປິຕຸສໂມ, ເອເກນ ອູນາ ວີສຕິ ເອກູນວີສຕິ, ສີເລນ ວິກໂລ ສີລວິກໂລ, ອສິນາ ກລໂຫ ອສິກລໂຫ, ວາຈາຍ ນິປຸໂຓ ວາຈານິປຸໂຓ. ເອວໍ ຍາວກາລິກສມ຺ມິສ຺ສໍ, ວາຈາສຂິໂລ, ສຕ຺ຖາຣາ ສທິໂສ ສຕ຺ຖຸກປ຺ໂປ, ປຸຎ຺ເຎນ ອຕ຺ໂຖ ປຸຎ຺ຎຕ຺ໂຖ, ປຸຎ຺ເຎນ ອຕ຺ຖິໂກ ປຸຎ຺ຎຕ຺ຖິໂກ. ເອວໍ ເສຍ຺ຍຕ຺ຖິໂກ, ມຫຄ຺ຆຕ຺ຖິໂກ, ຄຸເຓນ ອຘິໂກ ຄຸຓາຘິໂກ ອິຈ຺ຈາທິ.

ພຫຸລາຘິກາຣາ ກ຺ວຈິ ສມາໂສ ນ ໂຫຕິ, ຜຣສຸນາ ຉິນ຺ນໍ, ກາເກຫິ ປາຕພ຺ພາ, ທສ຺ສເນນ ປຫາຕພ຺ພາ ຘມ຺ມາ, ຠາວນາຍ ປຫາຕພ຺ພາ ຘມ຺ມາ ອິຈ຺ຈາທິ.

ອິຕິ ຕຕິຍາຕປ຺ປຸຣິໂສ.

ຈຕຸຕ຺ຖີຕປ຺ປຸຣິສ

ຈຕຸຕ຺ຖີຕປ຺ປຸຣິໂສ ຕທຕ຺ເຖ ວາ ອຕ຺ຖ, ຫິຕ, ເທຍ຺ຍາທີສຸ ວາ ປເຣສຸ ໂຫຕິ.

ກຖິນສ຺ສ ທຸສ຺ສໍ ກຖິນທຸສ຺ສໍ, ກຖິນຕ຺ຖາຍ ອາຠຏໍ ທຸສ຺ສນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອວໍ ກຖິນຈີວຣໍ, ກຖິນາຍ ທຸສ຺ສໍ, ກຖິນາຍ ຈີວຣນ຺ຕິປິ ຍຸຊ຺ຊຕິ, ກຖິນຕ຺ຖາຣາຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຈີວຣາຍ ທຸສ຺ສໍ ຈີວຣທຸສ຺ສໍ. ເອວໍ ຈີວຣມູລໍ [ຈີວຣມູລ຺ຍໍ (ຣູ. ນີ.)], ສງ຺ຆສ຺ສ ອາຠຏໍ ຠຕ຺ຕໍ ສງ຺ຆຠຕ຺ຕໍ, ສງ຺ຆຕ຺ຖາຍ ວາ ປຏິຍຕ຺ຕໍ ຠຕ຺ຕໍ ສງ຺ຆຠຕ຺ຕໍ. ເອວໍ ອາຄນ຺ຕຸກຠຕ຺ຕໍ, ຄມິກຠຕ຺ຕໍ, ຄິລານຠຕ຺ຕໍ.

ສງ຺ຆສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ ສງ຺ຆຕ຺ໂຖ, ໂລກສ຺ສ ຫິໂຕ ໂລກຫິໂຕ, ພຸທ຺ຘສ຺ສ ເທຍ຺ຍໍ ພຸທ຺ຘເທຍ຺ຍໍ, ພຸທ຺ຘສ຺ສ ປຓາໂມ ພຸທ຺ຘປ຺ປຓາໂມ. ເອວໍ ພຸທ຺ຘໂຖມນາ, ພຸທ຺ຘຸປຏ຺ຐານໍ, ສຸຕ຺ຕສ຺ສ ອນຸໂລມໍ ສຸຕ຺ຕານຸໂລມໍ. ເອວໍ ສຸຕ຺ຕານຸຣູປໍ, ສຸຕ຺ຕານຸກູລໍ, ສຸຕ຺ຕານຸຄຸຓໍ, ຐານສ຺ສ ອຣຫໍ ຐານາຣຫໍ, ຣຎ຺ໂຎ ອຣຫໍ ຣາຊາຣຫໍ. ເອວໍ ຣາຊຄ຺ຆໍ, ຣາຊເທຍ຺ຍໍ, ກຕ຺ຕຸໍ ກາເມຕີຕິ ກຕ຺ຕຸກາໂມ. ເອວໍ ຄນ຺ຕຸກາໂມ, ກເຖຕຸກາໂມ, ທຏ຺ຐຸກາໂມ, ໂສຕຸກາໂມ. ເອຕ຺ຖ ຈ ຕຸມນ຺ຕສ຺ສ ອສງ຺ຂ຺ຍຕ຺ຕາ ‘ອສງ຺ຂ຺ເຍຫິ ສພ຺ພາສ’ນ຺ຕິ ຕໂຕ ນິຈ຺ຈໍ ຈຕຸຕ຺ຖີໂລໂປ ໂຫຕິ, ສມາເສ ກເຕ ນິຈ຺ຈໍ ນິຄ຺ຄຫີຕໂລໂປ ຈ. ‘‘ສງ຺ຆສ຺ສ ທາຕພ຺ພໍ, ສງ຺ຆສ຺ສ ທາຕຸໍ’’ ອິຈ຺ຈາທີສຸ ສມາໂສ ນ ໂຫຕິ.

ອິຕິ ຈຕຸຕ຺ຖີຕປ຺ປຸຣິໂສ.

ປຎ຺ຈມີຕປ຺ປຸຣິສ

ປຎ຺ຈມີຕປ຺ປຸຣິໂສ ອປຄມນ, ຠຍ, ວິຣຕິ, ໂມຈນາທິອຕ຺ເຖສຸ ປເຣສຸ ໂຫຕິ.

ເມຖຸນາ ອເປໂຕຕິ ເມຖຸນາເປໂຕ, ປລາສໂຕ ອປຄໂຕຕິ ປລາສາປຄໂຕ, ນຄຣມ຺ຫາ ນິຄ຺ຄໂຕຕິ ນຄຣນິຄ຺ຄໂຕ, ປິຓ຺ຑປາຕໂຕ ປຏິກ຺ກນ຺ໂຕຕິ ປິຓ຺ຑປາຕປ຺ປຏິກ຺ກນ຺ໂຕ. ເອວໍ ຄາມນິກ຺ຂນ຺ໂຕ, ຣຸກ຺ຂປຕິໂຕ, ສາສນມ຺ຫາ ຈຸໂຕຕິ ສາສນຈຸໂຕ, ອາປຕ຺ຕິຍາ ວຸຏ຺ຐານໍ ອາປຕ຺ຕິວຸຏ຺ຐານໍ, ອຸທກໂຕ ອຸຄ຺ຄໂຕ ອຸທກຸຄ຺ຄໂຕ, ຠວໂຕ ນິສ຺ສໂຏ ຠວນິສ຺ສໂຏ, ຂນ຺ຘສງ຺ຄຫໂຕ ນິສ຺ສຏນ຺ຕິ ຂນ຺ຘສງ຺ຄຫນິສ຺ສຏໍ, ໂຈຣມ຺ຫາ ຠີໂຕຕິ ໂຈຣຠີໂຕ, ປາປໂຕ ຠາຍຕິ ສີເລນາຕິ ປາປຠີຣຸໂກ, ປາປໂຕ ຊິຄຸຈ຺ຉຕິ ສີເລນາຕິ ປາປຊິຄຸຈ຺ຉີ, ວຏ຺ຏໂຕ ນິພ຺ພິນ຺ທຕີຕິ ວຏ຺ຏນິພ຺ພິນ຺ໂນ, ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕໂຕ ວິຣຕິ ກາຍທຸຈ຺ຈຣິຕວິຣຕິ. ເອວໍ ວຈີທຸຈ຺ຈຣິຕວິຣຕິ, ພນ຺ຘນາ ມຸຕ຺ໂຕ ພນ຺ຘນມຸຕ຺ໂຕ. ເອວໍ ພນ຺ຘນໂມກ຺ໂຂ, ກມ຺ມໂຕ ສມຸຏ຺ຐິຕໍ ກມ຺ມສມຸຏ຺ຐິຕໍ. ເອວໍ ກມ຺ມຊາຕໍ, ກມ຺ມສມ຺ຠູຕໍ, ກມ຺ມນິພ຺ພຕ຺ຕໍ, ໂລກໂຕ ອຄ຺ໂຄ ໂລກຄ຺ໂຄ. ເອວໍ ໂລກເຊຏ຺ໂຐ, ໂລກຸຕ຺ຕໂມ, ສພ຺ເພຫິ ເຊຏ຺ໂຐ ສພ຺ພເຊຏ຺ໂຐ, ສພ຺ເພຫິ ກນິຏ຺ໂຐ ສພ຺ພກນິຏ຺ໂຐ. ເອວໍ ສພ຺ພຫີໂນ, ສພ຺ພປຈ຺ຉິໂມ, ອຸກ຺ກຏ຺ຐໂຕ ອຸກ຺ກຏ຺ໂຐຕິ ອຸກ຺ກຏ຺ຐຸກ຺ກຏ຺ໂຐ, ໂອມກໂຕ ໂອມໂກຕິ ໂອມໂກມໂກ.

ກ຺ວຈິ ນິຈ຺ຈສມາໂສ ໂຫຕິ, ມາຕິໂຕ ຊາໂຕ ມາຕຸໂຊ. ເອວໍ ປິຕຸໂຊ, ກມ຺ມຊໍ, ຈິຕ຺ຕຊໍ, ອຸຕຸຊໍ ອິຈ຺ຈາທິ.

ອິຕິ ປຎ຺ຈມີຕປ຺ປຸຣິໂສ.

ຉຏ຺ຐີຕປ຺ປຸຣິສ

ຣຎ຺ໂຎ ປຸຕ຺ໂຕ ຣາຊປຸຕ຺ໂຕ. ເອວໍ ຣາຊປຸຣິໂສ, ພຸທ຺ຘສາວໂກ, ສມຸທ຺ທໂຆໂສ, ຘຎ຺ຎານໍ ຣາສິ ຘຎ຺ຎຣາສິ, ມຕ຺ຕິກາຍ ປຕ຺ໂຕຕິ ມຕ຺ຕິກາປຕ຺ໂຕ, ວິກາຣສມ຺ພນ຺ເຘ ຉຏ຺ຐີ, ມຕ຺ຕິກາມຍປຕ຺ໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ. ເອວໍ ສຸວຓ຺ຓກຏາຫໍ, ສຸວຓ຺ຓຠາຊນໍ, ປານີຍສ຺ສ ຖາລກໍ ປານີຍຖາລກໍ.

ສມາສມຊ຺ເຌ ອີ, ອູນໍ ພຫຸລໍ ຣສ຺ສຕ຺ຕໍ, ທຓ຺ຑິໂນ ກຸລໍ ທຓ຺ຑິກຸລໍ, ຫຕ຺ຖິປທໍ, ອິຕ຺ຖິຣູປໍ, ນທິກູລໍ, ນທິຕີຣໍ, ຠິກ຺ຂຸນີນໍ ສງ຺ໂຆ ຠິກ຺ຂຸນິສງ຺ໂຆ, ຊມ຺ພຸຍາ ສາຂາ ຊມ຺ພຸສາຂາ ອິຈ຺ຈາທິ.

ອນ຺ຕ, ມານ, ນິທ຺ຘາຣຓິຍ, ປູຣຓ, ຠາວ, ສຸຫິຕຕ຺ເຖຫິ ສມາໂສ ນ ໂຫຕິ, ມມໍ ອນຸກຸພ຺ພນ຺ໂຕ, ມມໍ ອນຸກຸຣຸມາໂນ, ຄຸນ຺ນໍ ກຓ຺ຫາ ສມ຺ປນ຺ນຂີຣຕມາ. ວິຠຕ຺ຕາວຘິຉຏ຺ຐິຍາ ປນ ໂຫຕິເຍວ, ນຣານໍ ອຸຕ຺ຕໂມ ນຣຸຕ຺ຕໂມ, ນຣເສຏ຺ໂຐ, ນຣວໂຣ, ຄຓານໍ ອຸຕ຺ຕໂມ ຄຓຸຕ຺ຕໂມ, ທ຺ວິປທານໍ ອຸຕ຺ຕໂມ ທ຺ວິປທຸຕ຺ຕໂມ ອິຈ຺ຈາທິ. ສິສ຺ສານໍ ປຎ຺ຈໂມ ສິສ຺ໂສ, ກປ຺ປສ຺ສ ຕຕິໂຍ ຠາໂຄ, ປກ຺ຂສ຺ສ ອຏ຺ຐມີ, ປຏສ຺ສ ສຸກ຺ກຕາ, ຣູປສ຺ສ ລຫຸຕາ, ຣູປສ຺ສ ມຸທຸຕາ, ຣູປສ຺ສ ກມ຺ມຎ຺ຎຕາ. ກ຺ວຈິ ໂຫຕິ, ກາຍລຫຸຕາ, ຈິຕ຺ຕລຫຸຕາ, ພຸທ຺ຘສຸພຸທ຺ຘຕາ. ຘມ຺ມສຸຘມ຺ມຕາ, ຜລານໍ ສຸຫິໂຕ, ຜລານໍ ຕິຕ຺ໂຕ, ຜລານໍ ອສິໂຕ, ກຣຓຕ຺ເຖ ຉຏ຺ຐີ.

‘‘ຠໂຏ ຣຎ຺ໂຎ ປຸຕ຺ໂຕ ເທວທຕ຺ຕສ຺ສາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ‘ຣາຊປຸຕ຺ໂຕ’ຕິ ນ ໂຫຕິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎານເປກ຺ຂຕ຺ຕາ. ‘‘ເທວທຕ຺ຕສ຺ສ ກຓ຺ຫາ ທນ຺ຕາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ‘ເທວທຕ຺ຕກຓ຺ຫທນ຺ຕາ’ຕິ ນ ໂຫຕິ ອຎ຺ຎສາເປກ຺ຂຕ຺ຕາ [ນີ. ໖໙໐]. ອຎ຺ຎສາເປກ຺ຂຕ຺ເຕປິ ນິຈ຺ຈໍ ສມ຺ພນ຺ຘີເປກ຺ຂສທ຺ທານໍ ສມາໂສ ໂຫຕິ ວາກ຺ເຍ ວິຍ ສມາເສປິ ສມ຺ພນ຺ຘສ຺ສ ວິທິຕຕ຺ຕາ. ວຸຕ຺ຕຎ຺ຈ ‘‘ສຕິປິ ສາເປກ຺ຂຕ຺ເຕ ຄມກຕ຺ຕາ ສມາໂສ ໂຫຕີ’’ຕິ [ກ. ໓໒໘; ຣູ. ໓໕໒; ນີ. ໖໙໑], ເທວທຕ຺ຕຄຸຣຸກຸລໍ, ຣາຊທາສີປຸຕ຺ໂຕ, ເທວທາສີປຸຕ຺ໂຕ ອິຈ຺ຈາທິ. ຕຕ຺ຖ ເທວທຕ຺ຕສ຺ສ ຄຸຣຸ ເທວທຕ຺ຕຄຸຣຸ, ຕສ຺ສ ກຸລໍ ເທວທຕ຺ຕຄຸຣຸກຸລນ຺ຕິ ວິຄ຺ຄໂຫ. ຄຸຣຸໂນ ກຸລໍ ຄຸຣຸກຸລໍ, ເທວທຕ຺ຕສ຺ສ ຄຸຣຸກຸລໍ ເທວທຕ຺ຕຄຸຣຸກຸລນ຺ຕິປິ ວທນ຺ຕິ. ‘‘ຣຎ຺ໂຎ ມາຄຘສ຺ສ ພິມ຺ພິສາຣສ຺ສ ປຸຕ຺ໂຕ’’ຕິ ເອຕ຺ຖປິ ອຎ຺ຎສາເປກ຺ຂຕ຺ຕາ ‘ພິມ຺ພິສາຣປຸຕ຺ໂຕ’ຕິ ນ ໂຫຕິ, ຣຎ຺ໂຎ ໂຄ ຈ ອສ຺ໂສ ຈ ປຸຣິໂສ ຈາຕິ ອຕ຺ເຖ ‘ຣາຊຄວສ຺ສປຸຣິສາ’ຕິ ໂຫຕິ ທ຺ວນ຺ທໂຕ ປຸພ຺ພປທສ຺ສ ທ຺ວນ຺ທປເທຫິປິ ປຈ຺ເຈກໍ ສມ຺ພນ຺ຘສ຺ສ ວິທິຕຕ຺ຕາ. ຕຖາ ທ຺ວນ຺ທໂຕ ປຣປທສ຺ສປິ, ນຣານຎ຺ຈ ເທວານຎ຺ຈ ສາຣຖິ ນຣເທວສາຣຖິ.

ອິຕິ ຉຏ຺ຐີຕປ຺ປຸຣິໂສ.

ສຕ຺ຕມີຕປ຺ປຸຣິສ

ສຕ຺ຕມີຕປ຺ປຸຣິເສ ຣູເປ ສຎ຺ຎາ ຣູປສຎ຺ຎາ. ເອຕ຺ຖ ຈ ກາຣການໍ ກ຺ຣິຍາສາຘນລກ຺ຂຓຕ຺ຕາ ກ຺ຣິຍາປເທເຫວ ສມ຺ພນ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ຕສ຺ມາ ອກ຺ຣິຍວາຈເກນ ປຣປເທນ ສທ຺ຘິໍ ສມາເສ ຊາເຕ ມຊ຺ເຌ ອນຸຣູປໍ ກ຺ຣິຍາປທໍ ວິຎ຺ຎາຍຕິ, ຍຖາ ‘ອສ຺ເສນ ຍຸຕ຺ໂຕ ຣໂຖ ອສ຺ສຣໂຖ’ ອິຕິ ‘ຣູເປ ສຎ຺ຎາ’ຕິ ຣູເປ ອຸປ຺ປນ຺ນາ ສຎ຺ຎາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຈກ຺ຂຸສ຺ມິໍ ວິຎ຺ຎາຓໍ ຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓໍ, ຘມ຺ເມ ຣໂຕ ຘມ຺ມຣໂຕ. ເອວໍ ຘມ຺ມຣຸຈິ, ຘມ຺ມຄາຣໂວ, ທາເນ ອຊ຺ຌາສໂຍ ທານຊ຺ຌາສໂຍ. ເອວໍ ທານາຘິມຸຕ຺ຕິ, ວຏ຺ເຏ ຠຍໍ ວຏ຺ຏຠຍໍ, ວຏ຺ຏທຸກ຺ຂໍ, ຄາເມ ສູກໂຣ ຄາມສູກໂຣ, ວນມຫິໍໂສ, ສມຸທ຺ທມຈ຺ໂຉ, ອິຕ຺ຖີສຸ ຘຸຕ຺ໂຕ ອິຕ຺ຖິຘຸຕ຺ໂຕ, ອິຕ຺ຖິໂສຓ຺ໂຑ.

ອຸປປທກິຕນ຺ເຕສຸ ນິຈ຺ຈສມາໂສ [ນີ. ໖໘໒], ວເນ ຈຣຕີຕິ ວນຈໂຣ, ກາມາວຈໂຣ, ກຸຈ຺ຉິມ຺ຫິ ສຍຕີຕິ ກຸຈ຺ຉິສ຺ສໂຍ, ຄພ຺ເຠ ເສຕີຕິ ຄພ຺ຠເສຍ຺ໂຍ, ຖເລ ຕິຏ຺ຐຕີຕິ ຖລຏ຺ໂຐ, ຊລຏ຺ໂຐ, ປພ຺ພຕຏ຺ໂຐ, ປງ຺ເກ ຊາຕໍ ປງ຺ກຊໍ. ເອວໍ ອຕ຺ຣໂຊ, ເຂຕ຺ຣໂຊ ອິຈ຺ຈາທິ. ອິຘ ນ ໂຫຕິ [ນີ. ໖໘໑], ໂຠຊເນ ມຕ຺ຕຎ຺ຎຸຕາ, ອິນ຺ທ຺ຣິເຍສຸ ຄຸຕ຺ຕທ຺ວາໂຣ, ອາສເນ ນິສິນ຺ໂນ, ອາສເນ ນິສີທິຕພ຺ພໍ.

ອິຕິ ສຕ຺ຕມີຕປ຺ປຸຣິໂສ.

ລຸຕ຺ຕຕປ຺ປຸຣິສ

ຕປ຺ປຸຣິສປທານໍ ມຫາວຸຕ຺ຕິສຸຕ຺ເຕນ ກ຺ວຈິ ວິປລ຺ລາໂສ.

ອຸປຣິຄງ຺ຄາ, ເຫຏ຺ຐານທີ, ອນ຺ໂຕວິຫາໂຣ, ອນ຺ໂຕສມາປຕ຺ຕິ, ຫໍສານໍ ຣາຊາ ຣາຊຫໍໂສ ຫໍສຣາຊາ ວາ, ມາສສ຺ສ ອຑ຺ຒໍ ອຑ຺ຒມາສໍ, ກຫາປຓສ຺ສ ອຑ຺ຒໍ ອຑ຺ຒກຫາປຓໍ, ອຑ຺ຒມາສໍ, ຣຕ຺ຕິຍາ ອຑ຺ຒໍ ອຑ຺ຒຣຕ຺ຕໍ. ເອວໍ ປຸພ຺ພຣຕ຺ຕໍ, ປຣຣຕ຺ຕໍ, ອິສ຺ສ ອຕ຺ຕໍ. ກາຍສ຺ສ ປຸພ຺ພຠາໂຄ ປຸພ຺ພກາໂຍ, ປຣກາໂຍ, ອຫສ຺ສ ປຸພ຺ໂພ ປຸພ຺ພຓ຺ໂຫ, ມຊ຺ຌຓ຺ໂຫ, ສາຍນ຺ໂຫ, ປຸພ຺ເພທິຏ຺ໂຐ ທິຏ຺ຐປຸພ຺ໂພ, ຕຖາຄຕໍ ທິຏ຺ຐປຸພ຺ໂພ ເຖໂຣ, ຕຖາຄໂຕ ທິຏ຺ຐປຸພ຺ໂພ ເຖເຣນ ອິຈ຺ຈາທິ.

ອິຕິ ລຸຕ຺ຕຕປ຺ປຸຣິໂສ.

ອລຸຕ຺ຕຕປ຺ປຸຣິສ

ອິທານິ ອລຸຕ຺ຕຕປ຺ປຸຣິສາ ວຸຈ຺ຈນ຺ເຕ.

ທີປງ຺ກໂຣ, ປຠງ຺ກໂຣ, ອມຕນ຺ທໂທ, ປຸຣິນ຺ທໂທ, ເວສ຺ສນ຺ຕໂຣ, ອຕ຺ຕນ຺ຕໂປ, ປຣນ຺ຕໂປ, ຣຓຎ຺ຊໂຫ, ຊຸຕິນ຺ຘໂຣ, ວິຊ຺ຊນ຺ຘໂຣ, ທສ຺ສເນນປຫາຕພ຺ພຘມ຺ໂມ, ກຸໂຕໂຊ, ຕໂຕໂຊ, ອິໂຕໂຊ, ຠຍໂຕ ອຸປຏ຺ຐານໍ ຠຍຕຸປຏ຺ຐານໍ, ກຏຕ຺ຕາກມ຺ມໍ, ກຏຕ຺ຕາຣູປໍ, ປຣສ຺ສປທໍ, ອຕ຺ຕໂນປທໍ, ເທວານມິນ຺ໂທ, ເທວານໍປິຍຕິສ຺ໂສ, ຄວມ຺ປຕິຕ຺ເຖໂຣ, ປຸພ຺ເພນິວາໂສ, ມຊ຺ເຌກລ຺ຍາຓໍ, ທູເຣຣູປໍ, ສນ຺ຕິເກຣູປໍ, ທູເຣນິທານໍ, ສນ຺ຕິເກນິທານໍ, ອນ຺ເຕວາສິໂກ, ຊເນສຸໂຕ, ກາເມສຸມິຈ຺ຉາຈາໂຣ ອິຈ຺ຈາທິ [ກ. ໓໒໗; ຣູ. ໓໕໑; ນີ. ໖໘໖].

ອິຕິ ອລຸຕ຺ຕຕປ຺ປຸຣິໂສ.

ສພ຺ໂພ ຈາຍໍ ອມາທິຕປ຺ປຸຣິໂສ ອຠິເຘຍ຺ຍວຈໂນ ປຣປທລິງ຺ໂຄ ຈ.

ອມາທິຕປ຺ປຸຣິໂສ ນິຏ຺ຐິໂຕ.

ກມ຺ມຘາຣຍສມາສ

ອຖ ກມ຺ມຘາຣຍສຎ຺ຎິໂຕ ປຐມາຕປ຺ປຸຣິໂສ ວຸຈ຺ຈເຕ.

ກມ຺ມມິວ ທ຺ວຍໍ ຘາເຣຕີຕິ ກມ຺ມຘາຣໂຍ. ຍຖາ ກມ຺ມໍ ກ຺ຣິຍຎ຺ຈ ປໂຍຊນຎ຺ຈ ທ຺ວຍໍ ຘາເຣຕິ ກມ຺ເມ ສຕິ ຕສ຺ສ ທ຺ວຍສ຺ສ ສມ຺ຠວໂຕ, ຕຖາ ອຍໍ ສມາໂສ ເອກສ຺ສ ອຕ຺ຖສ຺ສ ທ຺ເວ ນາມານິ ຘາເຣຕິ ອິມສ຺ມິໍ ສມາເສ ສຕິ ເອກຕ຺ຖໂຊຕກສ຺ສ ນາມທ຺ວຍສ຺ສ ສມ຺ຠວໂຕຕິ [ກ. ໓໒໔; ຣູ. ໓໓໙; ນີ. ໗໐໒].

ອປິ ຈ ກຕ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ ກມ຺ມໍ, ຘາເຣຕພ຺ພນ຺ຕິ ຘາຣິຍໍ, ກມ຺ມຎ຺ຈ ຕໍ ຘາຣິຍຎ຺ຈາຕິ ກມ຺ມຘາຣິຍໍ, ຍໍກິຎ຺ຈິ ຫິຕກມ຺ມໍ, ກມ຺ມຘາຣິຍສທ຺ທສທິສຕ຺ຕາ ສພ຺ໂພ ຈາຍໍ ສມາໂສ ກມ຺ມຘາຣໂຍຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ ອິສ຺ສ ອຕ຺ຕໍ ກຕ຺ວາ. ຍຖາ ຫິ ກມ຺ມຘາຣິຍສທ຺ໂທ ເອກສ຺ສ ອຕ຺ຖສ຺ສ ທ຺ເວ ນາມານິ ຘາເຣຕິ, ຕຖາ ອຍໍ ສມາໂສປີຕິ. ໂສ ເອວ ອຸຕ຺ຕຣປທຕ຺ຖປຘານຕາສງ຺ຂາເຕນ ຕປ຺ປຸຣິສລກ຺ຂເຓນ ຍຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ‘ຕປ຺ປຸຣິໂສ’ຕິ ຈ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຠິນ຺ນປວຕ຺ຕິນິມິຕ຺ຕານໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ປທານໍ ວິເສສນວິເສສິຕພ຺ພຠາເວນ ເອກສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ປວຕ຺ຕິ ຕຸລ຺ຍາຘິກຣຓຕາ ນາມ, ເຕນ ຕຸລ຺ຍາຘິກຣຓລກ຺ຂເຓນ ຍຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ‘ຕຸລ຺ຍາຘິກຣຓສມາໂສ’ຕິ ຈ ວຸຈ຺ຈຕິ. ໂສ ເອວ ຈ ວິເສສນປທວເສນ ຄຸຓວິເສສທີປນຕ຺ຕາ ‘ວິເສສນສມາໂສ’ຕິ ຈ ວຸຈ຺ຈຕິ. ຕສ຺ມິໍ ວິເສສນສມາເສ –

໓໔໖. ວິເສສນເມກຕ຺ເຖນ [ກ. ໓໒໔; ຣູ. ໓໓໙; ນີ. ໗໐໒; ຈໍ. ໒.໒.໑໘; ປາ. ໒.໑.໕໗].

ວິເສສນຠູຕໍ ສ຺ຍາທ຺ຍນ຺ຕປທໍ ເອກຕ຺ເຖນ ວິເສສ຺ຍຠູເຕນ ສ຺ຍາທ຺ຍນ຺ຕປເທນ ສທ຺ຘິໍ ເອກຕ຺ຖໍ ໂຫຕິ.

ເອຕ຺ຖ ຈ ວິເສສີຍຕິ ທພ຺ພໍ ວິສິຏ຺ຐໍ ກຣີຍຕິ ເອເຕນາຕິ ວິເສສນໍ. ເອໂກ ອຕ຺ໂຖ ຍສ຺ສາຕິ ເອກຕ຺ຖໍ, ‘ເອໂກ’ຕິ ສມາໂນ, ‘ອຕ຺ໂຖ’ຕິ ອຠິເຘຍ຺ຍຕ຺ໂຖ, ເນມິຕ຺ຕກຕ຺ໂຖ, ໂສເຍວ ທ຺ວິນ຺ນໍ ປວຕ຺ຕິນິມິຕ຺ຕານໍ ອຘິຏ຺ຐານຏ຺ເຐນ ‘ອຘິກຣຓ’ນ຺ຕິ ຈ ວຸຈ຺ຈຕິ. ປວຕ຺ຕິນິມິຕ຺ຕານຎ຺ຈ ອຘິຏ຺ຐານຕ຺ເຕ ສຕິ ປທານມ຺ປິ ອຘິຏ຺ຐານຕາ ສິທ຺ຘາ ໂຫຕິ. ອິຕິ ເອກຕ຺ຖນ຺ຕິ ຕຸລ຺ຍາຘິກຣຓໍ, ສມານາຘິກຣຓນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ເຕນ ເອກຕ຺ເຖນ. ‘ເອກຕ຺ຖໍ ໂຫຕີ’ຕິ ເອກຕ຺ຖີຠູຕໍ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ໂສ ຈ ສມາໂສ ນວວິໂຘ ວິເສສນປຸພ຺ພປໂທ, ວິເສສນຸຕ຺ຕຣປໂທ, ວິເສສໂນຠຍປໂທ, ອຸປມານຸຕ຺ຕຣປໂທ, ສມ຺ຠາວນາປຸພ຺ພປໂທ, ອວຘາຣຓປຸພ຺ພປໂທ, ນນິປາຕປຸພ຺ພປໂທ, ກຸນິປາຕປຸພ຺ພປໂທ, ປາທິປຸພ຺ພປໂທ ຈາຕິ.

ຕຕ຺ຖ ວິເສສນປຸພ຺ພປໂທ ຍຖາ? ມຫາປຸຣິໂສ, ມຫານທີ, ມຫພ຺ຠຍໍ. ເອຕ຺ຖ ຈ ‘‘ສາ ເສນາ ທິສ຺ສເຕ ມຫາ [ຊາ. ໒.໒໒.໗໗໑], ພາຣາຓສິຣຊ຺ຊໍ ນາມ ມຫາ’’ຕິ [ຊາ. ອຏ຺ຐ. ໑.໑.ມຫາສີລວຊາຕກວຓ຺ຓນາ] ປາຬິ ທິສ຺ສຕິ. ຕສ຺ມາ ສມາເສປິ ຕິລິງ຺ເຄ ນິປາຕຣູໂປ ມຫາສທ຺ໂທ ຍຸຊ຺ຊຕິ. ມຫາ ຈ ໂສ ປຸຣິໂສ ຈາຕິ ມຫາປຸຣິໂສ, ມຫາ ຈ ສາ ນທີ ຈາຕິ ມຫານທີ, ມຫາ ຈ ຕໍ ຠຍຎ຺ຈາຕິ ມຫພ຺ຠຍໍ, ທ຺ວິຕ຺ຕໍ ສໍໂຍເຄ ຈ ຣສ຺ສຕ຺ຕໍ. ມຫາສທ຺ທເວວຈເນນ ມຫນ຺ຕສທ຺ເທນປິ ວາກ຺ຍໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ຍຸຊ຺ຊຕິ, ມຫນ຺ໂຕ ປຸຣິໂສ ມຫາປຸຣິໂສ, ມຫນ຺ຕີ ນທີ ມຫານທີ, ມຫນ຺ຕໍ ຠຍໍ ມຫພ຺ຠຍນ຺ຕິ. ຈ, ຕສທ຺ເທຫິ ຈ ສທ຺ຘິໍ ປຣິປຸຓ຺ຓໍ ກຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕຸໍ ຍຸຊ຺ຊຕິ, ມຫນ຺ໂຕ ຈ ໂສ ປຸຣິໂສ ຈາຕິ ມຫາປຸຣິໂສ, ມຫນ຺ຕີ ຈ ສາ ນທີ ຈາຕິ ມຫານທີ, ມຫນ຺ຕຎ຺ຈ ຕໍ ຠຍຎ຺ຈາຕິ ມຫພ຺ຠຍນ຺ຕິ. ມຫນ຺ຕສທ຺ໂທ ວາ ມຫາ ໂຫຕິ, ‘ຏ ນ຺ຕນ຺ຕູນ’ນ຺ຕິ ສຸຕ຺ເຕນ ອຸຕ຺ຕຣປເທ ປເຣ ນ຺ຕສ຺ສ ສພ຺ພສ຺ສ ອຕ຺ຕໍ, ມຫາວຸຕ຺ຕິນາ ທີໂຆ ຈ.

ເອຕ຺ຖ ຈ ທ຺ວີຫິ ຈສທ຺ເທຫິ ທ຺ວິນ຺ນໍ ປທານໍ ສກຕ຺ຖນານາຕ຺ຕໍ ທີເປຕິ. ຕໍສທ຺ເທນ ສກຕ຺ຖນານາຕ຺ເຕປິ ສກຕ຺ຖານໍ ອຘິກຣຓຠູຕສ຺ສ ທພ຺ພຕ຺ຖສ຺ສ ເອກຕ຺ຕໍ ທີເປຕິ. ອິມສ຺ມິໍ ພ຺ຍາກຣເຓ ວິສຸໍ ຣູປວິຘານກິຈ຺ຈໍ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ຕໍຕໍສຸຕ຺ຕວິຘານຎ຺ຈ ຕທນຸຣູປໍ ທສ຺ສິຕວິຄ຺ຄຫວາກ຺ຍຎ຺ຈ ທິສ຺ວາ ຕສ຺ສ ຕສ຺ສ ສິທ຺ຘປທສ຺ສ ອຕ຺ຖພ຺ຍຎ຺ຊນວິນິຈ຺ຉເຍ ຎາເຕ ຣູປວິຘານກິຈ຺ຈໍ ສິທ຺ຘໍ ໂຫຕິ, ສນ຺ໂຕ ຈ ໂສ ປຸຣິໂສ ຈາຕິ ສປ຺ປຸຣິໂສ, ເສຕຫຕ຺ຖີ, ນີລຸປ຺ປລໍ, ໂລຫິຕຈນ຺ທນໍ.

ວິສທິສລິງ຺ຄ, ວຈນາປິ ສທ຺ທາ ເອກຕ຺ຖາ ໂຫນ຺ຕິ, ວິນໂຍ ຈ ໂສ ປຣິຍຕ຺ຕິ ຈາຕິ ວິນຍປຣິຍຕ຺ຕິ, ວິນໂຍ ຈ ໂສ ປິຏກຎ຺ຈາຕິ ວິນຍປິຏກໍ, ອວິຊ຺ຊາ ຈ ສາ ປຈ຺ຈໂຍ ຈາຕິ ອວິຊ຺ຊາປຈ຺ຈໂຍ, ອວິຊ຺ຊາ ຈ ສາ ນີວຣຓຎ຺ຈາຕິ ອວິຊ຺ຊານີວຣຓໍ. ເອວໍ ອິຕ຺ຖິຣຕນໍ, ສີລຎ຺ຈ ຕໍ ຄຸໂຓ ຈາຕິ ສີລຄຸໂຓ, ສີລຎ຺ຈ ຕໍ ປຕິຏ຺ຐາ ຈາຕິ ສີລປຕິຏ຺ຐາ ອິຈ຺ຈາທິ.

ຕຖາ ວີສຕິ ຈ ສາ ປຸຣິສາ ຈາຕິ ວີສຕິປຸຣິສາ, ສຕຎ຺ຈ ຕໍ ປຸຣິສາ ຈາຕິ ສຕປຸຣິສາ, ສງ຺ຂາຣາ ຈ ເຕ ປຈ຺ຈໂຍ ຈາຕິ ສງ຺ຂາຣປຈ຺ຈໂຍ, ອງ຺ຄາ ຈ ເຕ ຊນປທຎ຺ຈາຕິ ອງ຺ຄຊນປທໍ, ມຄຘາ ຈ ເຕ ຣຏ຺ຐຎ຺ຈາຕິ ມຄຘຣຏ຺ຐໍ. ເອວໍ ກາສິຣຏ຺ຐໍ ອິຈ຺ຈາທິ.

ອິຘ ນ ໂຫຕິ [ຣູ. ໓໔໑; ນີ. ໖໘໑], ປຸຓ຺ໂຓ ມນ຺ຕານີປຸຕ຺ໂຕ, ຈິຕ຺ໂຕ ຄຫປຕິ, ສກ຺ໂກ ເທວຣາຊາ, ພ຺ຣຫ຺ມາ ສຫມ຺ປຕິ ອິຈ຺ຈາທິ.

ກ຺ວຈິ ນິຈ຺ຈສມາໂສ, ກຓ຺ຫສປ຺ໂປ, ໂລຫິຕມາລໍ ອິຈ຺ຈາທິ.

ວິເສສນຸຕ຺ຕຣປໂທ ຍຖາ? ສາຣິປຸຕ຺ຕຕ຺ເຖໂຣ, ພຸທ຺ຘໂຆສາຈຣິໂຍ, ອາຈຣິຍຄຸຕ຺ຕິໂລ ວາ, ມໂຫສຘປຓ຺ຑິໂຕ, ປຸຣິສຸຕ຺ຕໂມ, ປຸຣິສວໂຣ, ປຸຣິສວິເສໂສ ອິຈ຺ຈາທິ.

ວິເສສໂນຠຍປໂທ ຍຖາ? ຉິນ຺ນຎ຺ຈ ຕໍ ປຣູຬ຺ຫຎ຺ຈາຕິ ຉິນ຺ນປຣູຬ຺ຫໍ, ສີຕຎ຺ຈ ຕໍ ອຸຓ຺ຫຎ຺ຈາຕິ ສີຕຸຓ຺ຫໍ, ຂຎ຺ໂຊ ຈ ໂສ ຂຸຊ຺ໂຊ ຈາຕິ ຂຎ຺ຊຂຸຊ຺ໂຊ. ເອວໍ ອນ຺ຘພຘິໂຣ, ກຕຎ຺ຈ ຕໍ ອກຕຎ຺ຈາຕິ ກຕາກຕໍ, ຉິທ຺ທາວຉິທ຺ທໍ, ຉິນ຺ນຠິນ຺ນໍ, ສິຕ຺ຕຎ຺ຈ ຕໍ ສມ຺ມຏ຺ຐຎ຺ຈາຕິ ສິຕ຺ຕສມ຺ມຏ຺ຐໍ, ສນ຺ຕສ຺ສ ຠາໂວ ສຈ຺ຈໍ, ອເຂມຏ຺ເຐນ ທຸກ຺ຂຎ຺ຈ ຕໍ ອວິປຣີຕຏ຺ເຐນ ສຈ຺ຈຎ຺ຈາຕິ ທຸກ຺ຂສຈ຺ຈໍ ອິຈ຺ຈາທິ.

ອຸປມານຸຕ຺ຕຣປໂທ ຍຖາ? ສີໂຫ ວິຍາຕິ ສີໂຫ, ມຸນິ ຈ ໂສ ສີໂຫ ຈາຕິ ມຸນິສີໂຫ. ເອວໍ ມຸນິປຸງ຺ຄໂວ, ພຸທ຺ຘນາໂຄ, ພຸທ຺ຘາທິຈ຺ໂຈ, ຣໍສິ ວິຍາຕິ ຣໍສິ, ສທ຺ຘມ຺ໂມ ຈ ໂສ ຣໍສິ ຈາຕິ ສທ຺ຘມ຺ມຣໍສິ. ເອວໍ ວິນຍສາຄໂຣ, ສມຓປທຸໂມ, ສມຓປຸຓ຺ຑຣີໂກ ອິຈ຺ຈາທິ.

ສມ຺ຠາວນາປຸພ຺ພປໂທ ຍຖາ? ເຫຕຸ ຫຸຕ຺ວາ ປຈ຺ຈໂຍ ເຫຕຸປຈ຺ຈໂຍ. ເອວໍ ອາຣມ຺ມຓປຈ຺ຈໂຍ, ມນຸສ຺ສຠູໂຕ, ເທວຠູໂຕ, ຘມ຺ໂມ ອິຕິ ສງ຺ຂາໂຕ ຘມ຺ມສງ຺ຂາໂຕ, ຘມ຺ມສມ຺ມໂຕ, ຘມ຺ມສຎ຺ຎິໂຕ, ຘມ຺ມລກ຺ຂິໂຕ, ເອວ ອິຕິ ສງ຺ຂາໂຕ ສທ຺ໂທ ເອວສທ຺ໂທ. ເອວໍ ຈສທ຺ໂທ, ວາສທ຺ໂທ, ອຣິຍຠູໂຕ ສງ຺ໂຆ ອຣິຍສງ຺ໂຆ. ເອວໍ ພຸທ຺ຘມຸນິ, ປຈ຺ເຈກມຸນິ ອິຈ຺ຈາທິ. ເອຕ຺ຖ ຈ ສມ຺ຠາວນາ ນາມ ສາມຎ຺ຎຠູຕສ຺ສ ອຸຕ຺ຕຣປທຕ຺ຖສ຺ສ ທຬ຺ຫໍ ກຕ຺ວາ ໂຖມນາ ສຣູປວິເສສທີປນາ, ນ ຄຸຓມຕ຺ຕທີປນາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຄຣູ ປນ ‘‘ຘມ຺ໂມ ອິຕິ ພຸທ຺ຘິ ຘມ຺ມພຸທ຺ຘິ. ເອວໍ ຘມ຺ມສຎ຺ຎາ, ອນິຈ຺ຈສຎ຺ຎາ, ຘາຕຸສຎ຺ຎາ, ມາຕຸສຎ຺ຎາ, ປາຓສຎ຺ຎິຕາ, ອຕ຺ຕທິຏ຺ຐິ’’ ອິຈ຺ຈາທີນິປິ ເອຕ຺ຖ ອາຫຣນ຺ຕິ, ອິມານິ ປນ ‘‘ສຣຓໍ ອິຕິ ຄໂຕ ອຸປຄໂຕ ສຣຓງ຺ຄໂຕ’’ຕິ ປທໍ ວິຍ ອິຕິລຸຕ຺ຕານິ ປຐມາຕປ຺ປຸຣິສປທານິ ນາມ ຍຸຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ [ຣູ. ໓໔໓; ນີ. ໗໐໒].

ອວຘາຣຓປຸພ຺ພປໂທ ຍຖາ? ຄຸໂຓ ເອວ ຘນໍ ນ ມຓິສຸວຓ຺ຓາທີຕິ ຄຸຓຘນໍ. ເອວໍ ສທ຺ຘາຘນໍ, ສີລຘນໍ, ຈກ຺ຂຸ ເອວ ທ຺ວາຣໍ ນ ຄາມທ຺ວາຣາທີຕິ ຈກ຺ຂຸທ຺ວາຣໍ. ເອວໍ ຈກ຺ຂຸວຕ຺ຖຸ, ຈກ຺ຂຸນ຺ທ຺ຣິຍໍ, ຈກ຺ຂາຍຕນໍ, ຈກ຺ຂຸຘາຕຸ, ຂນ຺ຘາ ເອວ ຠາຣາ ຂນ຺ຘຠາຣາ. ເອຕ຺ຖ ຈ ຍທິ ຠຣິຕພ຺ພຏ຺ເຐນ ຠາຣາ ນາມ ສິຍຸໍ, ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ຘາ ເອວ ຠາຣາ ນາມ ສິຍຸໍ, ນ ສີສຠາຣ, ອໍສຠາຣາທໂຍ. ຂນ຺ຘາ ຫິ ນິຈ຺ຈຠາຣາ ໂຫນ຺ຕິ, ອິຕເຣ ຕາວກາລິກາ, ຂນ຺ຘມູລິກາ ຈາຕິ. ເອວໍ ອຕິສຍຕ຺ຖສມ຺ຠາວນຕ຺ຖໍ ຂນ຺ຘາ ເອວ ຠາຣາຕິ ອວຘາຣຓວາກ຺ຍໍ ປຍຸຊ຺ຊຕິ, ນ ສີສຠາຣາທີນໍ ສພ຺ພໂສ ຠາຣຠາວປຏິກ຺ຂິປນຕ຺ຖນ຺ຕິ. ເອວໍ ສພ຺ພຕ຺ຖ, ອວິຊ຺ຊາ ເອວ ມລໍ ນ ກໍສມລາທິກນ຺ຕິ ອວິຊ຺ຊາມລໍ, ອວິຊ຺ຊາ ເອວ ອາສໂວ ນ ມຘ຺ວາສວາທິໂກຕິ ອວິຊ຺ຊາສໂວ. ເອວໍ ຕຓ຺ຫາສລ຺ລໍ, ປຎ຺ຎາສຕ຺ຖໍ, ປຎ຺ຎາໂລໂກ, ປຎ຺ຎາປຊ຺ໂຊໂຕ, ຣາຄຄ຺ຄິ, ໂທສຄ຺ຄິ, ໂມຫຄ຺ຄິ ອິຈ຺ຈາທິ. ຄຣູ ປນ ‘‘ຘນໍ ວິຍາຕິ ຘນໍ, ສທ຺ຘາ ເອວ ອຣິຍານໍ ຘນໍ ສທ຺ຘາຘນໍ, ສຕ຺ຖໍ ວິຍາຕິ ສຕ຺ຖໍ, ປຎ຺ຎາ ເອວ ສຕ຺ຖໍ ປຎ຺ຎາສຕ຺ຖ’’ນ຺ຕິ ໂຍເຊນ຺ຕິ, ເອວໍ ສຕິ ອຕິສຍສມ຺ຠາວນຕ຺ໂຖ ນ ສິຊ຺ຌຕິ [ຣູ. ໓໔໓; ນີ. ໗໐໒].

໓໔໗. ນນິປາຕປຸພ຺ພປເທ ນອຸ [ກ. ໓໒໖; ຣູ. ໓໔໑; ນີ. ໗໐໗].

ຎານຸພນ຺ໂຘ ປຏິເສຘມ຺ຫາ ອຎ຺ຎນກາຣ ນິວຕ຺ຕນຕ຺ໂຖ, ນອຸອິຈ຺ເຈຕໍ ສ຺ຍາທ຺ຍນ຺ຕໍ ອຎ຺ເຎນ ສ຺ຍາທ຺ຍນ຺ເຕນ ສຫ ເອກຕ຺ຖໍ ໂຫຕິ. ອິມິນາ ນເຎ ກຕ຺ຖສຎ຺ຎໍ ກຕ຺ວາ –

໓໔໘. ຏ ນອຸສ຺ສ [ກ. ໓໓໓; ຣູ. ໓໔໔; ນີ. ໗໑໗; ຈໍ. ໒.໒.໒໐; ປາ. ໒.໒.໖; ‘‘ນອຸ’’ (ພຫູສຸ)].

ອຸຕ຺ຕຣປເທ ປເຣ ນອຸອິຈ຺ເຈຕສ຺ສ ຏານຸພນ຺ໂຘ ອ ໂຫຕີຕິ ນສ຺ສ ອຕ຺ຕໍ.

ນ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ ອພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ. ເອຕ຺ຖ ສິຍາ – ກິໍ ວິຊ຺ຊມານສ຺ສ ວາຍໍ ນິເສໂຘ, ອຸທາຫຸ ອວິຊ຺ຊມານສ຺ສ ວາຕິ, ກິຎ຺ເຈຕ຺ຖ – ຍທິ ວິຊ຺ຊມານສ຺ສ ນິເສໂຘ, ເອວໍ ສຕິ ໂລເກ ວິຊ຺ຊມານາ ສພ຺ເພ ພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ອພ຺ຣາຫ຺ມຓາ ນາມ ຠເວຍ຺ຍຸໍ. ຕສ຺ມາ ‘‘ອິຘ ຊໂນ ນ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ, ຕຕ຺ຖ ຊໂນ ນ ພ຺ຣາຫ຺ມໂຓ’’ຕິອາທິນາ ເທສາທິນິຍມໍ ວິນາ ໂລເກ ວິຊ຺ຊມານສ຺ສ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ນິເສໂຘ ນ ຍຸຊ຺ຊຕິ, ອຖ ໂລເກ ອວິຊ຺ຊມານສ຺ສ ນິເສໂຘ, ເອວຎ຺ຈ ສຕິ ກິໍ ອວິຊ຺ຊມານສ຺ສ ນິເສເຘນ ນິເສຘນີຍສ຺ເສວ ອວິຊ຺ຊມານຕ຺ຕາຕິ? ວຸຈ຺ຈເຕ – ຕໍສທິສາທິອຕ຺ເຖສຸ ຕພ຺ໂພຫາຣສ຺ເສວາຍໍ ນິເສໂຘ. ຕຖາ ຫິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສທິເສ ອພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ເກສຎ຺ຈິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສຎ຺ຎາ ສຓ຺ຐາຕິ, ສຎ຺ຎານຸຣູປຎ຺ຈ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໂວຫາໂຣ ຕສ຺ມິໍ ປວຕ຺ຕຕິ, ເອວໍ ປວຕ຺ຕສ຺ສ ອພ຺ຣາຫ຺ມເຓ ພ຺ຣາຫ຺ມຓໂວຫາຣສ຺ສ ອຍໍ ປຏິເສໂຘ ໂຫຕິ. ຍຖາ ຕໍ? ໂລກສ຺ມິໍ ພາລຊນານໍ ມິຈ຺ຉາສຎ຺ຎາວເສນ ມິຈ຺ຉາໂວຫາໂຣ ປວຕ຺ຕຕິເຍວ ‘‘ຣູປໍ ອຕ຺ຕາ, ເວທນາ ອຕ຺ຕາ’’ ອິຈ຺ຈາທິ, ເຕສໍ ຕສ຺ສ ມິຈ຺ຉາຠາວຂ຺ຍາປນຕ຺ຖໍ ປຏິເສໂຘ ໂຍຊິຍຕິ ‘‘ຣູປໍ ອນຕ຺ຕາ, ເວທນາ ອນຕ຺ຕາ’’ [ມຫາວ. ໒໐] ອິຈ຺ຈາທິ. ເອຕ຺ຕາວຕາ ສຸທ຺ຘພ຺ຣາຫ຺ມຓສທ຺ທສ຺ສປິ ມິຈ຺ຉາວເສນ ຕໍສທິເສ ອຕ຺ເຖ ປວຕ຺ຕິສມ຺ຠໂວ ສິທ຺ໂຘ ໂຫຕິ, ນກາຣສ຺ສ ຈ ຕທຕ຺ຖໂຊຕກມຕ຺ຕຕາ ສິທ຺ຘາ ໂຫຕິ, ເອວຎ຺ຈ ສຕິ ອຸຕ຺ຕຣປທຕ຺ຖປຘານຕາສງ຺ຂາຕໍ ຕປ຺ປຸຣິສລກ຺ຂຓມ຺ປິ ອິຘ ນ ວິຣຸຊ຺ຌຕິ, ຕສ຺ມາ ອພ຺ຣາຫ຺ມໂຓຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສທິໂສຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ເອສ ນໂຍ ຕທຎ຺ຎ, ຕພ຺ພິຣຸທ຺ຘ, ຕທຠາວຕ຺ຖາທີສຸ.

ຕຕ຺ຖ ຕທຎ຺ຎຕ຺ເຖ –

ສງ຺ຂຕາ ຘມ຺ມາ ອສງ຺ຂຕາ ຘມ຺ມາ [ຘ. ສ. ທຸກມາຕິກາ ໘]. ເອຕ຺ຖ ຈ ນ ສງ຺ຂຕາ ອສງ຺ຂຕາ, ສງ຺ຂຕຘມ຺ເມຫິ ອຎ຺ເຎ ຘມ຺ມາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຕພ຺ພິຣຸທ຺ເຘ –

ອກຸສໂລ, ກຸສລປຏິປກ຺ໂຂ ຘມ຺ໂມຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຕທຠາເວ –

ນ ກຕ຺ວາ ອກຕ຺ວາ, ກຣເຓນ ສພ຺ພໂສ ວິນາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ທຸວິໂຘ ປຏິເສໂຘ ປສຊ຺ຊປຏິເສໂຘ, ປຍິຣຸທາສປຏິເສໂຘ ຈາຕິ.

ຕຕ຺ຖ ອຕ຺ຕນາ ຍຸຕ຺ຕປທຕ຺ຖໍ ປສຊ຺ຊ ລຄ຺ເຄຕ຺ວາ ປຏິເສເຘຕີຕິ ປສຊ຺ຊປຏິເສໂຘ, ຕທຠາວມຕ຺ຕໂຊຕໂກ ນກາໂຣ, ກ຺ຣິຍາມຕ຺ຕນິເສໂຘຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ. ອກຕ຺ວາ, ອກາຕຸໍ, ອກໂຣນ຺ໂຕ, ນ ກໂຣຕິ, ນ ກາຕພ຺ພໍ ອິຈ຺ຈາທິ.