໑໔. ປຸພ຺ພ

ມຫາວາກ຺ຍຣູປຕ຺ຕາ ປກຣຓສ຺ສ ຕທເປກ຺ຂາຍ ວາກ຺ເຍກເທສຕ຺ຕໍ ‘‘ວຕ຺ຕມາເນ ຕິອນ຺ຕິ, ຠວິສ຺ສຕິ’’ຈ຺ຈາທີນໍ ວາກ຺ຍານນ຺ຕິ ອາຫ ‘ວາກ຺ເຍກເທເສຫີ’ຕິ. ອໂຕເຍວມາຫ-ວາກ຺ຍາວຍໂວປໂຣ-ຘຸນາ ກຣີຍເຕ’ຕິ. ວິຘິວາກ຺ຍຕ຺ຕມສ຺ສ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ນິຍມວາກ຺ຍຕ຺ຕໍ ທານິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘ອຖວາ ນິຍມຕ຺ຖມິທນ຺ຕ຺ຍາທີນ’ນ຺ຕ຺ຍາຫ. ນິຍມສຸຕ຺ຕຕ຺ຕເມວ ຜຸຏຍຕິ ‘ເຕຫິ’ຈ຺ຈາທິນາ. ເຕຫິ ເຕຫິ ສຸຕ຺ເຕຫີຕິ ‘‘ວຕ຺ຕມາເນ ຕິ ອນ຺ຕິ’’ຈ຺ຈາທີຫິ ເຕຫິ ເຕຫິ ສຸຕ຺ເຕຫິ. ອິມິນາຕິ ‘‘ປຸພ຺ພປຣາ’’ທິນາ ອິມິນາ ສຸຕ຺ເຕນ. ນນຸ ຕຸມ຺ຫາມ຺ຫເສເສສູຕິ ເອຕ຺ຕເກ ວຸຈ຺ຈມາເນ ‘ຕຸມ຺ຫາມ຺ຫສທ຺ທວຈນີເຍສຸ ຕທຎ຺ຎສທ຺ທວຈນີເຍສຸ ຈ ກາຣເກສູ’ຕິ ອຍໍ ວິເສໂສ ກຸໂຕ ຄມ຺ຍເຕ ເຍເນວໍ ວິວຏໍຕ຺ຍາຫ- ‘ກຕ຺ຕຸກມ຺ເມ’ຈ຺ຈາທິ. ກຕ຺ຕາທີສຸ ວິຘານຎ຺ຈ ວກ຺ຂຕິ.

ກຕ຺ຕຸກມ຺ມານເມວາຕິ ອິມິນາ ຠາວໍ ພ຺ຍວຈ຺ຉິນ຺ທຕິ. ຕຖາ ຈ ວກ຺ຂຕິ- ‘ຕຸມ຺ຫາມ຺ຫສທ຺ທວຈນີຍຕ຺ຕາຠາວາ’ຕິ. ອສຕ຺ວຠູຕາເຍຈ຺ຈາທິກເມກວຈນ ສມ຺ຠເວ ກາຣຓໍ, ຕຸມ຺ຫາມ຺ເຫຈ຺ຈາທິກນ຺ຕຸ ປຐມປຸຣິສສມ຺ຠເວ. ຕຸມ຺ຫາມ຺ຫເສເສສຸ ໂຫນ຺ຕາ ມຊ຺ຌິມຸຕ຺ຕມປຐມາ ກຖໍ ຠາວາທີສຸ ວິຎ຺ຎາຍນ຺ຕິ ກຖຎ຺ຈ ຕຸມ຺ຫາມ຺ຫາທິສທ຺ທວຈນີຍສ຺ສ ກາຣກຕ຺ຖສ຺ສາຂ຺ຍາເຕນ ຕຕ຺ຖ ວິຫິເຕນ ສຎ຺ຎາວິຠຕ຺ຕາ ຕຸມ຺ຫາມ຺ຫາທິສທ຺ທປ຺ປໂຍຄາຠາໂວຈ຺ຈາສງ຺ກິຍ ຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ ວຸຕ຺ຕິຍໍ ຕໍທານິ ວິວຣນ຺ເຕນ ‘ຍທິ ຠາວາທີສຸ ມານາທໂຍ ນ ວິຘີຍນ຺ເຕ ຕທາມານາທີສຸ ປເຣສຸ ຠາວາທີສຸ ກ຺ຍລາທີນໍ ວິຘານເມວ ໂນປປຊ຺ຊຕີ’ຕິ ອິມິນາ ສາມຕ຺ຖິເຍນ ຕຸມ຺ຫາທີສຸ ກາຣເກສຸ ມຊ຺ຌິມາທີນໍ ຠາໂວ ວິຎ຺ຎາຍຕິ ເຕເນວ ຕຸມ຺ຫາທິກາຣກຕ຺ຖສ຺ສ ຕຕ຺ຖ ວິຫິເຕນາຂ຺ຍາເຕນ ສຎ຺ຎາປິຕຕ຺ຕາ ຕຸມ຺ຫາທິສທ຺ທປ຺ປໂຍໂຄ ນາມ ນ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘ຕຸມ຺ຫາທິສ຺ວິ’ຈ຺ຈາທິກມາຣທ຺ຘໍ. ຍຊ຺ເຊວໍ ຕຸມ຺ຫາທິສທ຺ທປ຺ປໂຍໂຄເຍວ ນ ສິຍາ ຈ຺ຈາຫ- ‘ຍຊ຺ເຊວ ມິຈ຺ຈາທິ. ປຣິຫາຣມາຫ- ‘ສສທ຺ເທນາ’ຕິ. ຕຸມ຺ຫາທິສທ຺ເທນ. ພ຺ຣາຫ຺ມຓາອິຈ຺ຈເນນາຠິຫິຕເມວ ພຫຸຕ຺ຕໍ ພຫໂວຕິ ວຈເນນານຸຊ຺ຊເຕ. ວຈນາຠາເວ ກຖໍ ຕຸລ຺ຍາຘິກຣຓຕ຺ຕໍຕ຺ຍາຫ- ‘ອນຸຊ຺ຊມານສ຺ສິ’ຈ຺ຈາທິ. ອນຸຊ຺ຊມານສ຺ສາຕິອນຸວທິຕພ຺ພສ຺ສ ຄຈ຺ຉຕິຈ຺ຈາທິນາ ນິທ຺ທິຏ຺ຐສ຺ສ ກຕ຺ຕຸໂນ.

ອນຸວາເທນາຕິ (ຕຸມ຺ຫາທິ) ອນຸວາເທນ. ‘‘ນາມມ຺ຫິ ປຍຸຊ຺ຊມາເນປິ ຕຸລ຺ຍາຘິກຣເຓ ປຐໂມ’’ຕິ (໓-໑-໕) ກຈ຺ຈານວຈນໍ, ເຕນາຫ- ‘ເຕເນວິ’ຈ຺ຈາທິ. ອສມານາຘິກຣຓຕ຺ຕາ ຫິ ‘ຕຍາປຈ຺ຈເຕ’ຈ຺ຈາໂທ ນ ຠວຕິ. ຕຖາຫິ ຕເຍຈ຺ເຈຕໍ ກຕ຺ຕຸວາຈີ ປຈ຺ຈເຕຈ຺ເຈຕໍ ກມ຺ມວາຈີ ກມ຺ເມ ອາຂ຺ຍາຕປ຺ປຈ຺ຈຍ ວິຘານໂຕ.

‘ເອຫິ ມຎ຺ເຎ ຣເຖນ ຄມິສ຺ສສີ’ຕິ ປາຓິນິຍາຕິມຕນິປ຺ຜາທນກ຺ກໂມ (ນິຣສ຺ສ) ເຕ ‘ປຣິຫາເສ’ຈ຺ຈາທິນາ. ມຎ຺ຎຕິສ຺ສ ປໂຍເຄຕິ ອຸປປທວເສນ ມນຘາຕຸສ຺ສ ປໂຍເຄ. ຘາຕຸມ຺ຫາຕິ ຄມິອາທິໂຕ. ອຸຕ຺ຕມ ປຸຣິເສກວຈເນ ປຕ຺ເຕຕິ ຄມິສ຺ສາມີຕິ ປຕ຺ເຕ. ມຊ຺ຌິໂມຠິມໂຕຕິ ຄມິສ຺ສສີຕ຺ຍຠິມໂຕ. ມຊ຺ຌິເມ ປຕ຺ເຕຕິ ມຎ຺ຎເສຕິ ປຕ຺ເຕ, ອຸຕ຺ຕເມກວຈນ ມິຏ຺ຐນ຺ຕິ ມຎ຺ເຎຕິຏ຺ຐໍ. ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ ‘‘ມຎ຺ຎເສ ຕ຺ວໍ ຣເຖນ ຄມິສ຺ສາມີຕິ ວຕ຺ຕພ຺ເພ ມຎ຺ເຎ ຕ຺ວໍ ຣເຖນ ຄມິສ຺ສສີຕິ ຠວຕີຕິ (ວຸຕ຺ຕ’’ນ຺ຕິ). ເອຫິ ມຎ຺ເຎຈ຺ຈາທິ ນ ກິຎ຺ຈິ ວຸຕ຺ຕໍ ວຸຕ຺ຕິຍໍ. ຍຖາສວິສເຍວມຊ຺ຌິມຸຕ຺ຕມາ ສມ຺ປຊ຺ຊນ຺ຕິ, ຕຖາສມ຺ພນ຺ຘມຸປທສ຺ສຍມາຫ- ‘ເອວເມຕ຺ຖາຠິສມ຺ພນ຺ໂຘ’ຈ຺ຈາທິ. ປຣາຠິມຕໍ ສມ຺ພນ຺ຘໍ ກຸຣຸມາໂນ ອາຫ- ‘ນຕ຺ເວວ’ມິຈ຺ຈາທິ. ອໂຖຈ຺ຈເຕຈ຺ຈາທິນາ ປຣາຘິປ຺ປາຍມາຫ- ‘ຍເທ’ຈ຺ຈາທິ.

ຍເທວມຠິສມ຺ພນ຺ໂຘຕິ ‘ມຎ຺ຎເສ ຕ຺ວໍ ຣເຖນ ຄຈ຺ຉາມີ’ຕິ ຍທາ ເອວມຠິສມ຺ພນ຺ໂຘ ກຣີຍຕີຕ຺ຍຕ຺ໂຖ. ໂສ ເຈວມນຸຄໂຕຕິ ‘ມຎ຺ເຎ ອຫໍ ຕ຺ວໍ ຣເຖນ ຄຈ຺ຉສິ’ຈ຺ເຈວໍ ໂສ ຈ ປໂຍໂຄ ອນຸຄໂຕຕ຺ຍຕ຺ໂຖ. ປກາຣນ຺ຕຣກປ຺ປນາຍາຕິ ‘ມຎ຺ຎເສ ຕ຺ວໍ ຣເຖນ ຄຈ຺ຉາມີ’ຕິ ອນ຺ຕຣກປ຺ປນາຍ.