໑໗. ກ຺ໂຍຕາ

ກຕ຺ຕຣິ ວິຫິເຕສຸປິ ມານນ຺ຕຕ຺ຍາທີສຸ ປຣຠູເຕສຸ ກ຺ໂຍ ຠວຕີຕິ ວິຎ຺ຎາເຍຍ຺ຍາຕິ ‘ຠາວກມ຺ເມສູ’ຕິ ນ ກ຺ຍສ຺ສ ວິເສສນນ຺ຕິ ອາຫ- ‘ມານນ຺ຕຕ຺ຍາທີນ’ມິຈ຺ຈາທິ.

ຍທິ ຫິ ກຕ຺ຕຣິ ວິຫິເຕສຸ ສິຍາ, ຕຖາ ສຕິ ເຕສມຸຠິນ຺ນໍ ປຘານຕ຺ເຕນາຠິຘີຍມານານມຎ຺ຎມຎ຺ຎານເປກ຺ຂຕ຺ຕາ ອສມ຺ພນ຺ໂຘ ສິຍາ, ນ ເຈ ວມ຺ຠູຕານມຠິຘານມຕ຺ຖິ, ນ ຫິ ‘ຐີຍເຕ’ຈ຺ຈສ຺ມາ ຠາໂວ ກຕ຺ຕາ ຈ ປຕີຍເຕ, ນາປິ ‘ຄມ຺ຍເຕ’ຈ຺ຈສ຺ມາ ກມ຺ມໍ ກຕ຺ຕາຈ. ອປິ ຕຸ ຠາວກມ຺ມາເນວ ຄມ຺ຍນ຺ເຕ, ເຕນາຫ- ‘ຕສ຺ມາ’ອິຈ຺ຈາທິ.

ເຕສເມວາຕິ ມານນ຺ຕຕ຺ຍາທີນເມວ. ປຣສມຎ຺ຎາຠິ ປເຣສໍ ກຈ຺ຈາຍນາ ນໍ ປໂຣກ຺ຂາອິຈ຺ເຈວ ນາມໍ. ຕພ຺ພຊ຺ຊິເຕສູຕິ ປໂຣກ຺ຂາສຎ຺ຎິປຈ຺ຈຍວຊ຺ຊິເຕສຸ. ອປໂຣກ຺ເຂສູຕິ ເອຕ຺ຖ ປຣສມຎ຺ຎາວເສນ ປໂຣກ຺ຂາອິຈ຺ຈເນນ ສຫ ສມາສໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ອຎ຺ຎຖາປິ ປຏິປາເທຕຸໍ ‘ອຖວາ’ຕິອາທິມາຫ. ປໂຣກ຺ເຂຕິ ອິນ຺ທ຺ຣິຍາວິສເຍ ກາເລ. ປໂຣກ຺ເຂວິຫິຕາ ປຈ຺ຈຍາຕິ ອິມິນາ ອຸປຈາເຣນ ຕທ຺ຘິຕປ຺ປຈ຺ຈຍວເສນ ວາ ປໂຣກ຺ຂາຕິ ສທ຺ທນິປ຺ຜຕ຺ຕິມາຫ. ເຕ ປນ‘ອ ອຸ’ ອິຈ຺ຈາທໂຍ. ຕໂຕຕິ ປໂຣກ຺ຂປ຺ປຈ຺ຈຍໂຕ.

ນນຸ ປຸພ຺ພປກ຺ເຂ ‘ອປໂຣກ຺ເຂສູ’ຕິ ເອຕ຺ຖ ‘ປໂຣກ຺ຂາວຊ຺ຊິເຕສູ’ຕິ ອຕ຺ຖ ວຈນໍ ຍຸຊ຺ຊຕິ, ທຸຕິຍປກ຺ເຂ ປນ ‘ປໂຣກ຺ຂວຊ຺ຊິເຕສູ’ຕິ, ຕຖາ ສຕິ ກຖເມຕ຺ຖ ‘ປໂຣກ຺ຂາວຊ຺ຊິເຕສູ’ຕິ ອຕ຺ຖວຈນໍ ຍຸຊ຺ຊຕີຕິ ອາຫ- ‘ເຕປນາ’ຕິອາທິ. ອິຘາຕິ ອປໂຣກ຺ເຂສູຕິ ອິມສ຺ມິໍ. ນນຸ ຈ ‘‘ປໂຣກ຺ເຂ ອ ອຸ’’ອິຈ຺ຈາທິສຸຕ຺ເຕ (໖-໖) ‘ປໂຣກ຺ເຂ’ຕິ ປກຕິວິເສສນນ຺ຕິ ປຈ຺ຈຍານໍ ປໂຣກ຺ເຂ ວິຫິຕຕາ ກຖນ຺ຕິ ມນສິ ນິຘາຍາຫ ‘ປໂຣກ຺ເຂ’ອິຈ຺ຈາທິ. ຠວນໍ ຠາໂວ ກິຣິຍາຘາຕ຺ວຕ຺ໂຖ.

ສາຘີຍມານາວຕ຺ໂຖຕິ ອິມິນາ ສິທ຺ຘາວຕ຺ຖາ ນິຣສ຺ສເຕ. ປຸພ຺ພປຣີຠູໂຕ ປຘານກິຣິຍາວຍວຠູໂຕ ກິຣິຍາຣູໂປ ອຕ຺ໂຖ ລກ຺ຂຓໍ ສຠາໂວ ຍສ຺ສ ຘາຕ຺ວຕ຺ຖສ຺ສ ໂສ ຕຖາ ວຸຕ຺ໂຕ. ສຕ຺ວຠູໂຕຕິ ເອຕ຺ຖ ປຕີຍຕີຕິ ເສໂສ. ພຫຸວຈນມ຺ປິ ໂຫຕິ ປາກາປາເກຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ, ກຣີຍຕີຕິ ກມ຺ມໍ, ຕຎ຺ຈ ຍທິປິ ນາມາທິກມ຺ມມຕ຺ຖິ, ຕຖາປິ ກ຺ຣິຍຕ຺ຖາອິຈ຺ຈາຘິກາຣໂຕ ມານາທີນມຎ຺ຎຕ຺ຖາລພ຺ຠນໂຕ ຈ ກິຣິຍາ ສມ຺ພນ຺ໂຘວ ຄຍ຺ຫເຕ, ສຸ-ສວເນ ສູຍມານໍ.

ປາຓິນິເຍເຫຕ຺ຖ ‘‘ຠິນ຺ທຕິ ກຸສູລໍ’ຕ຺ຍາໂທ ຍາ ເຠທນາທິກິຣິຍາ ກມ຺ມນິ ທິສ຺ສເຕ, ສາ ຍທາ ສຸກຣຕ຺ຕມຕ຺ເຕນ ສປ຺ປຘານຕ຺ຕວຈນິຈ຺ຉາຍໍ ກຕ຺ຕຸຕ຺ເຕປ຺ຍຸປລພ຺ຠຕິ ‘ຠິຊ຺ຊເຕ ກຸສຸໂລ ສຍເມເວ’ຈ຺ຈາທິນາ, ຕທາສ຺ສ ກຕ຺ຕຸໂນ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕເຣນ ກມ຺ມສຣິກ຺ຂຠາໂວ ວິຘີຍເຕ ‘ກມ຺ມນິສ຺ສຍໍ ກາຣິຍໍ ຍຖາ ສິຍາ’ຕິ. ຕນ຺ນິສ຺ສາຍາຫ- ‘ຍທາ ກມ຺ມເມເວ’ຈ຺ຈາທິ. ຍທາ ກມ຺ມເມວ ກຕ຺ຕຸຠາເວນ ວິວຈ຺ຉີຍເຕຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ກຖໍ ກຕ຺ວາ ຕຖາ ວິວຈ຺ຉີຍເຕຈ຺ຈາຫ- ‘ອຕ຺ຕສມເວຕາຍ’ອິຈ຺ຈາທິ. ອຕ຺ຕສທ຺ເທນ ກມ຺ມມຕ຺ຣ ວິວຈ຺ຉິຕໍ, ອຕ຺ຕນິ ສມເວຕາ ເອກເທສີຠູຕາ ອຕ຺ຕສມເວຕາ, ຕສ຺ສາ ກິຣິຍາຍ ກມ຺ມຏ຺ຐກິຣິຍາຍາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ.

ສຸເຠທຕ຺ຕາທິເນຕິ ເຫຕຸມ຺ຫິ ກຣເຓ ວາ ຕຕິຍາ. ອຕ຺ຖໂຕຕິ ‘ກມ຺ເມເຍວ ກ຺ໂຍ’ຕິ (ນ ສກ຺ຂິ) [ຕສ຺ມາ] ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ. ຕຖາຫິ ‘ຠິຊ຺ຊເຕຕິ ສວນາ ກມ຺ມຕາວຄມ຺ຍເຕ’ຕິ ອິມິນາ ອຕ຺ຖໂຕ ກມ຺ເມເຍວກ຺ໂຍຕິປຏິປາທິຕເມວ. ວຸຕ຺ຕເມວ ຜຸຏີກຣມາຫ- ‘ຠິຊ຺ຊເຕ ອິຈ຺ຈສ຺ມິໍ ປເທ’ອິຈ຺ຈາທິ. ອຎ຺ຎຖາຕິ ຍທິ ກມ຺ເມເຍວ ເຕປຈ຺ຈໂຍ ນ ສິຍາ. ອໂຕຕິ ຠິຊ຺ຊເຕ ອິຈ຺ຈສ຺ມາ. ອຸປສໍຫຣມາຫ- ‘ຕສ຺ມາ’ອິຈ຺ຈາທິ. ກິໍ ວຈເນນາຕິ ປາຓິນີຍານມິວ ກິໍ ສຸຕ຺ຕຕ຺ຕເຣນາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ວຈນາຠາເວປິ ກມ຺ມກຕ຺ຕຣິ ປທສງ຺ຂາຣກ຺ກໂມປທສ຺ສນມຸເຂນ ວຸຕ຺ຕິ ຄນ຺ຖໍ ວິວຣິຕຸມາຫ- ‘ວາກ຺ຍໂຕ’ອິຈ຺ຈາທິ. ວາກ຺ຍໂຕ ອຸທ຺ຘຣິຕ຺ວາ ປເທສງ຺ຂຣິຍມາເນຕິ ‘ຠິຊ຺ຊເຕ ກຸສູໂລ ສຍເມເວ’ຕິ ວາກ຺ຍໂຕ ວິສຸໍ ກຕ຺ວາ ຠິຊ຺ຊເຕ’ຕິ ປເທ ສງ຺ຂຣິຍມາເນ ນິປ຺ຜາທີຍມາເນຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕເທວາຕິ ປທຕ຺ຖສາມຎ຺ຎເມວ. ຕນ຺ນິປ຺ຜາທເນຕິ ຕສ຺ສ ສງ຺ຂຣິມານສ຺ສ ປທສ຺ສ ສງ຺ຂຣເຓ. ສຍນ຺ຕີມສ຺ສາຕ຺ຣ ອຕ຺ຕນາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ນ ເກວລ ມເນເນຕເທວ ວຸຕ຺ຕໍ- ‘ກມ຺ເມເຍວ ປຈ຺ຈໂຍ’ຕິ, ກິຎ຺ຈຣຫິ ອຎ຺ຎມ຺ປຕ຺ຖີຕິ ທສ຺ເສຕຸມາຫ- ‘ອເນນ ເຈ’ຈ຺ຈາທິ. ໂຈ ວຕ຺ຕພ຺ພນ຺ຕຣສມຸຈ຺ຈເຍ. ອເນນຠິຊ຺ຊເຕຕິ ສວນາອິຈ຺ຈາທິນາ ອິທຎ຺ຈາຫາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ກິນ຺ຕທິຈ຺ຈາຫ ‘ກມ຺ມ ກຕ຺ຕຸໂນ’ຈ຺ຈາທິ, ນ ປທມຸທາຫຣຓນ຺ຕິ ກມ຺ມກຕ຺ຕຸໂນ ວາກ຺ຍເມໂວທາຫຣຓໍ… ວາກ຺ເຍເນວ ຕສ຺ສ ປຕີຕິຍາ ມຎ຺ຎເຕ. ປທເມໂວທາຫຣຓໍ ກສ຺ມາ ນ ສິຍາຕິ ອາຫ- ‘ປເທຫິ’ຈ຺ຈາທິ. ທຸຕິຍມຸທາຫຣຓໍ ທສ຺ເສຕຸມາຫ- ‘ກຕ຺ຕຸນິສ຺ສໂຍ ປິ’ຈ຺ຈາທິ.

ອສ຺ມິໍ ປກ຺ເຂຕິ ອສ຺ມິໍ ກຕ຺ຕຸຕ຺ເຕນ ວິວຈ຺ຉິເຕ ປກ຺ເຂ. ຕພ຺ພິສຍຕ຺ຕນ຺ຕິ ກມ຺ມວາຈີສຍໍ ສທ຺ທວິສຍຕ຺ຕໍ. ຠາວກມ຺ເມສູຕີມສ຺ສ ກຕ຺ຕຣິຈ຺ຈສ຺ສ ຈ ປຈ຺ຈຍວິເສສນຕ຺ເຖ ສຕິ ສາມຕ຺ຖິຍລທ຺ຘມ຺ປໂຍຊນໍ ທສ຺ເສຕຸມາຫ- ‘ຠາວກມ຺ເມສູ’ຕິອາທິ. ອິມິນາ ອເນນ ຈ ວິເສສິສຕ຺ຕາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ກິນ຺ຕໍ ວິເສສິຕນ຺ຕິ ອາຫ- ‘ມານນ຺ຕ ຕ຺ຍາທີສູ’ຕິ. ກິນ຺ຕມ຺ປໂຍຊນນ຺ຕິ ປໂຍຊນໍ ທສ຺ເສຕຸມາຫ- ‘ຕ຺ຍາທີນ’ມິຈ຺ຈາທິ. ຍທິ ຠາວກມ຺ເມສຸ ກຕ຺ຕຣິ ຈ ເຕນ ເຕນ [ຘາເນນ] ສຸຕ຺ເຕນ ມານາທໂຍ ນ ສິຍຸໍ, ກຖນ຺ຕໍ ວິເສສິເຕສຸ ມານາທີສຸ ປເຣສຸ ກ຺ຍາທໂຍ ສິຍຸນ຺ຕີມິນາ ສາມຕ຺ຖິເຍນ ( ) [(ສຕິ)] ຠາວກມ຺ເມສຸ ກຕ຺ຕຣິ ( ) [(ຕິ)] ຈ ‘‘ວຕ຺ຕມາເນຕິ ອນ຺ຕິ’’ຈ຺ຈາທິປ຺ປຠຸຕິເກຫິ (໖-໑) ສຸຕ຺ເຕຫິ ຍຖາລາຠໍ ຠາວາທີສຸ ປຈ຺ຈຍາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ວິຎ຺ຎາຍຕີຕິ ຠາໂວ.

ນຕທຕ຺ຖໍ ວຈນມາຣທ຺ຘນ຺ຕິ ຠາວກມ຺ເມສຸ ກຕ຺ຕຣິ ມານນ຺ຕຕ຺ຍາທິວິຘານຕ຺ຖໍ ປາຓິນິເຍຫິ ວິຍ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕຣໍ ນາຣທ຺ຘນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອຖ ຠາວກມ຺ເມສຸ ກຕ຺ຕຣິ ຈ ມານາທິວິຘານຕ຺ຖໍ ວຈນໍ ນາຣທ຺ຘໍ ຘາຕຸນິຍມນໍ [ຘາຕຸນິຍມຕ຺ຖໍ] ຕ຺ວສ຺ສ ວຕ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ ຕຎ຺ຈ ສາມຕ຺ຖິຍາວ (ລພ຺ຠເຕຕິ) ທສ຺ເສຕຸມາຫ- ‘ກິຣິຍຕ຺ຖນິຍໂມປິ’ຈ຺ຈາທິ. ອກມ຺ມກາ ຘາຕຸໂຕ ຠາເວ ກຕ຺ຕຣິ ຈ ສກມ຺ມກາ ກມ຺ເມ ກຕ຺ຕຣິ ເຈຕິ ກິຣິຍຕ຺ຖນິຍໂມ ຍຖາວຸຕ຺ເຕນ ສາມຕ຺ຖິຍາ ລພ຺ຠເຕຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອກມ຺ມການໍ ກມ຺ມວິຣຫາ, ສກມ຺ມການຎ຺ຈ ສໂຕປິ ຠາວສ຺ສາປ຺ປຘານຕ຺ຕາ ອກມ຺ມກາ ກຕ຺ຕຣິ ຠາເວ ຈ ຠວນ຺ຕິ ນ ກມ຺ເມ, ສກມ຺ມກາ ກມ຺ມສພ຺ຠາວາ ກຕ຺ຕຣິ ກມ຺ເມ ຈ ຠວນ຺ຕິ ນ ຠາເວຕີທໍ ສາມຕ຺ຖິຍໍ.

ກມ຺ມມເປກ຺ຂເຕຕິ ປຈາທິໂຕ ກຕ຺ຕຣິ ປຐມປຸຣິເສກວຈເນ ກເຕ ປຈຕິຈ຺ຈາທີສຸ ປຈາທິໂນ ປຈນາທິກິຣິຍາ ໂອທນາທິກໍ ກມ຺ມມເປກ຺ຂເຕ. ກຕ຺ຕຸຕ຺ຕມເປກ຺ຂເຕຕິ ຠວຕິຈ຺ຈາທີສຸ ຠູອາທີນໍ ຠວນາທິກິຣິຍາ ກຕ຺ຕຸມຕ຺ຕມເປກ຺ຂເຕ.