໑໑. ວິເສ

ກິນ຺ຕໍ ວິເສສນ ມິຈ຺ຉາຫ-‘ຍມິ’ຈ຺ຈາທິ, ຍໍ ອວຕ຺ຖາປຍຕິ ຕໍ ວຸຈ຺ຈຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ກິນ຺ຕໍ ວິເສສ຺ສມິຈ຺ຈາຫ-‘ຍທເນເກ’ຈ຺ຈາທິ, ຍໍ ອວຕ຺ຖາ ປີຍເຕ ຕມຠິຘີຍເຕຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ນນ຺ເວກຕ຺ເຖເນຕ຺ຍຸຈ຺ຈມາເນ ວິເສສ຺ເສເນຕິ ກຖມວຄມ຺ຍເຕ, ຍໂຕ ເອວໍ ວິວຣິຕວາ ຕ຺ຍາສງ຺ກິຍາຫ- ‘ຍທິປິ’ຈ຺ຈາທິ.

ສມ຺ພນ຺ຘິສທ຺ທຕ຺ຕາຕິ ເອວໍ ມຎ຺ຎເຕ ‘‘ສມ຺ພນ຺ຘິສທ຺ທາ ສກຕ຺ຖມິວ ນິຍຕມ຺ປຏິ-ໂຍຄິນມາກ຺ຂິປນ຺ຕິ… ເຕນ ວິນາ ເຕສໍ ສກຕ຺ຖສ຺ສາສມ຺ຠວາຕິ, ວິວຣິຕວາຕິ ວິວຣິຕ຺ຖ, ເອກຕ຺ເຖເນຕີມສ຺ສ ສມານາຘິກຣເຓນ ສຫ ສມາໂສ ໂຫຕີຕິ ເອວໍ ສາຊ຺ຌາຫາໂຣ ອຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ, ອຕ຺ຖສທ຺ທສ຺ສາເນກຕ຺ຖຕ຺ຕາ ວິເສເສຕິ ‘ອຕ຺ໂຖ ອຠິເຘຍ຺ໂຍ’ຕິ. ກຖໍ ເຕນຕ຺ໂຖ ວຸຈ຺ຈຕີຕ຺ຍາຫ- ‘ອຘິກຣີຍຕິ’ຈ຺ຈາທິ.

ວິເສສ຺ສສ຺ສ ສມານາຘິກຣຓຕ຺ຕຎ຺ຈ ວິເສສນາເປກ຺ຂນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ວິເສສ຺ສສທ຺ທສ຺ສ ວິເສສເນນ ສຫ ສມານາຘິກຣຓຕ຺ຕໍ ວິເສສນ ສທ຺ທາເປກ຺ຂນ຺ຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ, ຕຕ຺ຖ ກາຣຓມາຫ- ‘ສມ຺ພນ຺ຘາ’ຕິ, ອຘິກຣຓສ຺ສ ສມານຕ຺ຕໍ ນາມ ຠິນ຺ນານໍ ສມ຺ພນ຺ຘີນໍ ຠວຕິ, ສມ຺ພນ຺ຘິໂນ ຈ ສມ຺ພນ຺ຘມນ຺ຕເຣນ ນ ໂຫນ຺ຕີ [ໂຫຕິ (ໂປຕ຺ຖເກ)] ຕິ ວິເສສນວິເສສ຺ສານໍ ສມ຺ພນ຺ໂຘ ວິຎ຺ຎາຍເຕ, ເອວໍ ວິຎ຺ຎາຕາ ຕສ຺ມາ ສມ຺ພນ຺ຘາຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ສທ຺ທພ຺ຍຕິເຣເກນ ເຫຕ຺ຖ ອຕ຺ຖານໍ ວິເສສນວິເສສ຺ສຠາໂວ ນ ສມ຺ຠວຕິ, ຕຖາ ຫິ ‘ນີລມຸປ຺ປລ’ນ຺ຕິ ປຎ຺ຈ ວຕ຺ຖູນິ ສນ຺ນິຫິຕານິ ນີລນ຺ຕິ ນີລຕ຺ຕໍ ຄຸຓສາມຎ຺ຎໍ, ນີໂລ ຄຸໂຓ, ຕທາຘາໂຣ ທພ຺ພນ຺ຕິ ຕີຓິ, ອຸປ຺ປລນ຺ຕິ ອຸປ຺ປລຕ຺ຕໍ ອຸປ຺ປລຊາຕິ, ທພ຺ພຎ຺ຈ ຕນ຺ນິສ຺ສໂຍຕິ ທ຺ເວ.

ຕຕ຺ຖ ອຸປ຺ປລຊາຕິ ຄຸຓຊາຕີນໍ [ນີລຊາຕິອຸປ຺ປລຊາຠຘນໍ (ກາຕນ຺ຕຏີກາ)] ຕາວ ນ ສມ຺ຠວຕິ ວິເສສນວິເສສ຺ສຠາໂວ ຊາຕິຍາ ນິຄ຺ຄຸຓຕ຺ຕາ, ນີລຕ຺ຕສ຺ສ ຈ ນີລຄຸເຓ ສມວາຍິໂນ, ອຸປ຺ປລຕ຺ຕສ຺ສ ຈ ອຸປ຺ປລທພ຺ເພ ສມວາຍິໂນ ສມານາຘິກຣຓຕ຺ຕມ຺ປິ ນຕ຺ຖິ, ອຸປ຺ປລຊາຕິຍາ ນີລສ຺ສ ຈ ຄຸຓສ຺ສ ອຕ຺ຖິ ສມານາຘິກຣຓຕ຺ຕໍ… ນີລ ມຸປ຺ປລນ຺ຕິ ປວຕ຺ຕິນິມິຕ຺ຕານໍ ອຸປ຺ປລຊາຕິນີລຄຸຓານເມກມຘິ ກຣຓໍນິສ຺ສໂຍຕິ, ວິເສສນ ວິເສສ຺ສຠາໂວ ຕຸ ນຕ຺ຖິ ຊາຕິຍາ ອນີລຕ຺ຕາ, ຄຸຓທພ຺ພານນ຺ຕຸ ສມ຺ຠວຕິວິເສສນວິເສສ຺ສຕ຺ຕໍ ທພ຺ພສ຺ສາເນກຄຸຓຕ຺ຕາ, ສມານນ຺ຕຸ ເຕສມ຺ປຣມຘິກຣຓໍ ຕຕິຍໍ ນຕ຺ຖິ, ເຍນ ສມານາຘິກຣຓຕ຺ຕໍ ສິຍາ, ເອວໍ ນີລທພ຺ພ ອຸປ຺ປລທພ຺ພານມ຺ປິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຣິຫາເຣນ ວຕ຺ຕຸມິຈ຺ຉິຕານໍ ນ ວິເສສນ ວິເສສ຺ສຠາໂວ, ນາປິ ສມານາຘິກຣຓຕ຺ຕໍ, ກສ຺ມາ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎາສມ຺ພນ຺ຘໂຕ ອເປກ຺ຂາຠາວໂຕ, ວຸຕ຺ຕປຏິປກ຺ຂໂຕ ປນ ວກ຺ຂມານນເຍນ ສທ຺ທານເມວ ສາມານາຘິກຣຓ຺ຍໍ ວິເສສນວິເສສ຺ສຕ຺ຕຎ຺ຈ ເວທິຕພ຺ພໍ, ເຕເນວາຫ-‘ອໂຕເຍເວ’ຈ຺ຈາທິ.

ອໂຕເຍວາຕິ ຍໂຕ ວິເສສ຺ສສ຺ສ ສມານາຘິກຣຓຕ຺ຕໍ ວິເສສນາເປກ຺ຂໍ, ອໂຕເຍວ ເຫຕຸໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ, ຠິນ຺ນນິມິຕ຺ຕປ຺ປ ຍຸຕ຺ຕານເມວາຕິ ສາມຎ຺ເຎນ ນີລຄຸຓາຘາເຣ ທພ຺ເພ ຄຸເຓເຍວ ວາ ນີລສທ຺ທສ຺ສ, ອຸປ຺ປລສທ຺ທສ຺ສ ຈ ສາມຎ຺ເຎນ ຄຸຓວຕິ ທພ຺ເພ ວຕ຺ຕມານຕ຺ຕາ ອຎ຺ຎມຎ຺ເຎສຸ ຠິນ຺ເນສຸ ສທ຺ທປ຺ປວຕ຺ຕິຍາ ກາຣເຓສຸ ປຍຸຕ຺ຕານໍ ສທ຺ທານເມວ [ນິຏ຺ຐານເມວ (ໂປຕ຺ຖເກ)].

ສມານາຘິກຣຓຕ຺ຕນ຺ຕິ ນີລຸປ຺ປລສທ຺ທານໍ ວິສຸໍວິສຸໍ ໂຍເຄ ວິສິຏ຺ຐທພ຺ພ ວາຈິຕ຺ຕສ຺ສາສມ຺ຠວາ, ນີລຎ຺ຈ ຕໍ ອຸປ຺ປລໍ ເຈຕິ ສາມານາຘິກຣຓ຺ເຍ ສນ຺ນິປຕິເຕ ສຕິ ສມ຺ຠວາ ເອວໍ ຕຕ຺ຖ ວິສິຏ຺ເຐ ວຕ຺ຖຸມ຺ຫິ ປວຕ຺ຕານໍ ເຕສໍ ສມານຕ຺ຖຕາ, ເອວກາເຣນ ພ຺ຍວຈ຺ຉິນ຺ນມຕ຺ຖໍ ທສ຺ເສຕຸມາຫ-‘ນຕ຺ວຠິນ຺ເນ’ຈ຺ຈາທິ.

ນນຸເຈຕ຺ຍາທິ ໂຈທ຺ຍໍ, ສີສມ຺ປາຕີຕິ ສີສປາ ຣຸກ຺ຂວິເສໂສ, ນຍິທ ເມວມິຈ຺ຈາທິ ປຣິຫາໂຣ.

ອຖ ຕຸຈ຺ຈເຕອິຈ຺ຈາທິນາ ປຣສ຺ສ ວຈນາວກາສມາສງ຺ກເຕ, ວິເສສວຸຕ຺ຕີຕິ ຜລສ຺ສ ຣຸກ຺ຂສ຺ສ ຈ ສາມຎ຺ຎສທ຺ທຕ຺ຕາ ຠາເວນ ວິເສເສ ວຸຕ຺ຕິ, ອິເມສນ຺ຕິ ສີສປາທີນໍ ນ ສໂມຘາຣິຕາຕິ ນ ນິຈ຺ຉິຕາ, ສາມຎ຺ຎວຸຕ຺ຕິເຍວ ສໂມຘາຣິຕາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ, ອວສິຕາ ນິຈ຺ຉິຕາ ວຸຕ຺ຕິ ເຍສໍ ສີສປາທີນໍ ເຕ ອວສິຕວຸຕ຺ຕໂຍ, ປຍຕນໍ ວິນາ ຕທາ ປປ຺ໂປຕິ ຈາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ປຍຕນນ຺ຕິ ‘ສາມຕ຺ຖິຍລທ຺ເຘປິວິເສສ຺ເສ’ຕິວຈນໍ. ຕຎ຺ຈນຕ຺ຖິຈ຺ຈາທິ ປຣິຫາໂຣ, ສຣູປມຕ຺ຕກຖນາຍາຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຖານມ຺ປິ ສຣູປມຕ຺ຕກຖນາຍ ‘ປູເປ ພຫູ ອານເຍ’ຕິ ຍຖາ, ເອວໍ ຊາຕີຍກນ຺ຕິ ສຣູປກຖນປ຺ປກາຣຍຸຕ຺ຕໍ. ອຸປສໍຫຣມາຫ-‘ຕເທວ’ມິຈ຺ຈາທິ, ນິປາຕສມຸທາໂຍວາຍໍ ວຸຕ຺ເຕນ ປກາເຣເນຕ຺ຍສ຺ສ ອຕ຺ເຖ ວຕ຺ຕເຕ.

ອຎ຺ຎຕຣສມ຺ຠເວປິ ຕນ຺ນິວຕ຺ຕິຍາ ວຈນສພ຺ຠາວໍ ທສ຺ເສຕຸມາຫ- ‘ອຖປິ’ຈ຺ຈາທິ, ອຎ຺ຎຕຣສມ຺ຠເວປີຕິ ວິເສສນສ຺ສ ວິເສສ຺ສສ຺ສ ວາ ສມ຺ຠເວປິ, ຍຕ຺ຣປ຺ຍຸຠິນ຺ນມຕ຺ຖິ ວິເສສນວິເສສ຺ສຠາວສມ຺ຠໂວ ຕຕ຺ຖປິຕາວ ພຫຸລໍວຈນໂຕວ ນິວຕ຺ຕິ ໂຫຕິ, ກິມ຺ປນາ-ຎ຺ຎຕຣສມ຺ຠເວຕິ ທສ຺ເສຕຸມາຫ-‘ຍຖາ ປຸຓ຺ໂຓ’ອິຈ຺ຈາທິ, ເອຕ຺ຖ ປນ ອຎ຺ເຎປິ ປຸຓ຺ຓນາມກາ ສນ຺ຕີຕິ ພ຺ຍຠິຈາຣສມ຺ຠວາ ອຸຠິນ຺ນມ຺ປິ ວິເສສນວິເສສ຺ສຠາວສມ຺ຠເວ ພຫຸລໍວຈນເມວ ສມາສໍ ນິວຕ຺ເຕຕິ, ເອວໍ ວິເຘປີຕິ ອຎ຺ຎຕຣສມ຺ຠເວປິ, ນ ເກວລໍ ວິເສສນວິເສສ຺ສຠາວສມ຺ຠເວ, ອຖ ໂຂ ເອວໍ ວິເຘປ຺ຍຎ຺ຎ ຕຣສມ຺ຠເວປິຕ຺ຍວິສທ຺ທສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ.

ຍຊ຺ເຊວມິຈ຺ຈາທິ ປຈ຺ເຈກໍ ວິເສສນວິເສສ຺ສຠາເວ ສຕິ ອນິຏ຺ຐາ ປາທນໂຈທນາ, ປຈ຺ເຈກໍ ວິເສສນໍ ສິຍາ ອຸຠິນ຺ນມ຺ປິ ວິເສສນຕ຺ຕາ, ຕຕ຺ຖ ໂທສມາຫ-‘ວິເສສ຺ສສ຺ສຈ ປຸພ຺ພນິປາໂຕ’ຕິ, ໂຈ-ວຘາຣເຓ, ວຕ຺ຕພ຺ພນ຺ຕຣສມຸຈ຺ຈເຍ ວາ, ກຸໂຕຈ຺ຈາຫ- ‘ນາຄ຺ຄຫິເຕ’ຈ຺ຈາທິ, ອິຕິ ກາຣເຓ, ອໂຕ ກິມນິຏ຺ຐມາຍາຕ ມິຈ຺ຈາຫ- ‘ອຸປ຺ປລນີລນ຺ຕິປິ ສິຍາ’ຕິ, ອິຕ຺ຖຎ຺ຈຣຫິ ກິນ຺ຕ຺ຍາຫ- ‘ນີລຸປ຺ປລນ຺ຕິ ເຈ’ຈ຺ຈາທິ. ປຣິຫາຣມາຫ-‘ເນສໂທໂສ’ຈ຺ຈາທິ, ອຸປປຕ຺ຕ຺ຍນ຺ຕຣມາຫ- ‘ອຖ ເຈ’ຈ຺ຈາທິ.

ອຎ຺ຎມຎ຺ຎານຸປກາຣິຕ຺ຕາຕິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎສ຺ສ ວິເສສນວິເສສ຺ສຕ຺ເຕ ນານຸປກາຣິຕ຺ຕາ ສປ຺ປຘານຕ຺ຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ, ອຖ ທ຺ວິນ຺ນມ຺ປິ ອປ຺ປຘານຕ຺ຕໍ ກສ຺ມາ ນ ສິຍາ ຕ຺ຍາຫ- ‘ອປ຺ປຘານຕ຺ເຕປິ’ຈ຺ຈາທິ, ສກສກປ຺ປຘານາເປກ຺ຂາວນ຺ຕານນ຺ຕິ ສເກສເກ ປຘາເນ ອຕ຺ຕນິ ອເປກ຺ຂາວນ຺ຕານໍ. ອຖ ກຸໂຕ ທພ຺ພສ຺ເສວ ປຘານຕ຺ຕມສິຕໍ, ນ ຕຸ ຄຸຓສ຺ເສຕ຺ຍາສງ຺ກິຍ ຎາຍມຸປນິສ຺ສຍຕິ ‘ອຖ ເຈ’ຕ຺ຍາທິນາ. ຉາໂຄຕ຺ຍໂຊ ວຸຈ຺ຈເຕ, ຕໍ ເສຕວຓ຺ຓມາລເຠຖ ມາເຣຍ຺ຍ, ຜຸສນໍ ວາ ກເຣຍ຺ຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ, ອາປຸພ຺ໂພ ລຠິ ຫິ ມາຣເຓ ຜຸສເນ ຈ ວຕ຺ຕເຕ, ເທສນາຍນ຺ຕິ [ໂຈທນາຍນ຺ຕິ ໂຈທນາວາກ຺ຍ (ໂປຕ຺ຖເກ)] ເວທວາກ຺ເຍຕິ ອຕ຺ໂຖ, ກຸໂຕ ຉາຄໂຕ-ຎ຺ໂຎ ນາລພ຺ຠເຕຈ຺ຈາຫ- ‘ນ ຫິ’ຈ຺ຈາທິ.

ຉາຄາຠາເວຕິ ເສຕຄຸຓຍຸຕ຺ຕສ຺ສ ຉາຄສ຺ສາຠາເວ, ປິຏ຺ຐປິຓ຺ຑິມາລພ຺ຠາຕິ ເສຕຄຸຓໂຍເຄນ ວິຏ຺ຐປິຓ຺ຑິໍ ອາລມ຺ຠ, ນ ຈ ນາລມ຺ຠເຕ ຕສ຺ມາ ຄຸໂຓ ອປ຺ປຘານນ຺ຕິ ອຊ຺ຌາຫຣິຕພ຺ພໍ.

ປຸນ ໂຈເທນ຺ໂຕ ອາຫ- ‘ນນຸ ເຈ’ຈ຺ຈາທິ, ອເຖຕ຺ຍຘິປ຺ປາຍມາສງ຺ກເຕ, ອນິຏ຺ຐມາປາທຍຕິ ນີລສທ຺ເທປິ ປສງ຺ໂຄ’ຕິ, ກຸໂຕຈ຺ຈາຫ- ‘ໂສປິຫິ’ຈ຺ຈາທິ, ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ- ‘‘ອຸປ຺ປລສທ຺ໂທ ຊາຕິວາຈີ, ນ ຕຸ ທພ຺ພວາຈີ, ຊາຕິ ວິສິຏ຺ຐທພ຺ພວາຈິຕ຺ຕາ ຍທິ ທພ຺ພວາຈີຕິ ວຸຈ຺ຈເຕ, ຕທາ ນີລສທ຺ໂທປິ ຄຸຓວິສິຏ຺ຐ ທພ຺ພວາຈິຕ຺ຕາ ທພ຺ພວຈນມາປຊ຺ຊຕີຕິ ອິເມສໍ ນ ໂກຈິ ວິເສໂສ’’ຕິ, ປຣິຫຣນ຺ໂຕ ອາຫ ‘ເນທມຕ຺ຖິ’ຈ຺ຈາທິ, ອປາຍິໂນ ອປຄນ຺ຕາໂຣ ທພ຺ພາຕິ ຄມ຺ຍເຕ, ກຸໂຕຈ຺ຈາຫ- ‘ສຕີປິ’ຈ຺ຈາທິ, ອິຕິ ກາຣເຓ.

ວິເສສນເມກຕ຺ເຖເນຕິ ສິທ຺ເຘປິ ປປຎ຺ຈຕ຺ຖໍ ປຣິປ຺ຜຸຏຕ຺ຖຎ຺ຈ ອຸທາຫຣຓພຫຸຕ຺ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ປາຓິນິເຍຫິ ພຫຸໍ ສຸຕ຺ຕິຕໍ, ສພ຺ພສ຺ເສຕສ຺ສ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຕຠາວໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕິຍມຸທາຫຣຓມຕ຺ຕໍ ທສ຺ສິຕໍ, ຕທິທານິ ພ຺ຍາຂ຺ຍາຕຸກາໂມ ອາຫ- ‘ປຸພ຺ພກາເລ’ຈ຺ຈາທິ, ຉິນ຺ໂນຈ ວິເສສນນ຺ຕີ ສມ຺ພນ຺ໂຘ ‘‘ປຸພ຺ພກາເລກ ສພ຺ພຘຸຣປຸຣາຓນວເກວລານິ ສມານາຘິກຣເຓເນ’’ຕິ (໒-໑-໔໙) ເຕ ສເມຕ຺ຖ ສຸຕ຺ຕໍ, ຕຕ຺ເຖກາທີນໍ ວຸຕ຺ຕິຍມຸທາຫຣຓານິ ນ ທສ຺ສິຕານ຺ຍຸປລກ຺ຂຓໂຕວ ວິຎ຺ຎາຍນ຺ຕີຕິ ທສ຺ເສຕຸມາຫ- ‘ເອເກ’ຈ຺ຈາທິ, ເອໂກ ຈ ໂສ ປຸຣິໂສຈາຕ຺ຍາທິນາ ວິຄ຺ຄໂຫ ອຸປລກ຺ຂຓຕ຺ຕາເຍວ ຈ ‘ສຕ຺ຕ ຈ ເຕ ອິສໂຍ ຈ ສຕ຺ຕິສໂຍ’ຈ຺ຈາທິກຎ຺ຈ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ.

ອຸປມີຍເຕ ປຣິຈ຺ຉິຊ຺ຊເຕ-ເນເນຕ຺ຍຸປມານໍ, ອຸປມີຍຕີຕ຺ຍຸປເມຍ຺ຍໍ, ເຕສໍ ອຸປມາໂນປເມຍ຺ຍານໍ ສາຘາຣໂຓ ໂຍ ຘມ຺ໂມ ສາມຕາເຕນ ວິສິຏ຺ຐໍ ຍທຸປເມຍ຺ຍໍ, ຕໍ ວຈເນເນຕ຺ຍຕ຺ໂຖ ອຸປມາໂນປເມຍ຺ຍຈ຺ຈາທິ ກສ຺ສ, ສມາໂສ ຠວຕີຕິ ເສໂສ, ກາຣຓມາຫ- ‘ວິເສເສ’ຈ຺ຈາທິ, ວິເສສາປຣິຄ຺ຄຫາຕິ ວິເສສນນ຺ຕ຺ເຍວ ສາມຎ຺ເຎນ ປຣິຄ຺ຄຫາ, ເອວມ຺ຠູ ຕສ຺ສາປີຕິ ອຸປມານຣູປສ຺ສາປິ. ນນຸ ສຕ຺ຖີສທ຺ທສ຺ສສຕ຺ຖິຍໍ ວຸຕ຺ຕິ ສາມາສທ຺ທສ຺ສ ຕຸ ເທວທຕ຺ຕາຍ, ອໂຕ ພ຺ຍຘິກຣຓຕ຺ຕາ ກຖເມຕ຺ຖ ສມາໂສຈ຺ຈາສງ຺ກີຍາຫ- ‘ຍເທ’ຈ຺ຈາທິ, ສມາໂນ ຘມ຺ໂມ ສາມຕ຺ຕາທິ ຍສ຺ສ ໂສ ສຘມ຺ໂມ, ຕສ຺ສ ຠາໂວ ສາຘມ຺ມິຍໍ ສາມຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ມາ ເທວທຕ຺ຕາຕ຺ເຖ ວຕ຺ຕເຕ ອຸປຈາຣວເສນ, ສາມາສທ຺ໂທປິ ຄຸຓວຈໂນປິ ສາມຕ຺ຕໍ ວຕ຺ວາ ສທ຺ຘາທິຕ຺ຕວເສນາເຠໂທປຈາເຣນ ວາ ເທວທຕ຺ຕາຍໍ ວຕ຺ຕເຕ, ນນຸ ຈ ສາມາສທ຺ທສ຺ສ ເທວທຕ຺ຕາຠິຘາເນ ຈຣິຕຕ຺ຖຕາຍ ສຕ຺ຖີ ຄຸເຓນ ນິທ຺ທິຏ຺ຐາຕ຺ຍນິຍຕຄຸຓປ຺ປຕີຕິປ຺ປສງ຺ໂຄ ເນກຄຸຓາຘາຣຕ຺ຕາ ສຕ຺ຖິຍາຕ຺ຍາສງ຺ກິຍາຫ- ‘ຍທິປິ’ຈ຺ຈາທິ.

ອິຫາຕິ ນິທ຺ຘາຣເຓ, ເອເຕສໍ ຄຸຓານໍ ມຊ຺ເຌຕິ ອຕ຺ໂຖ, ອິຫ ວາ ສຕ຺ຖິຍໍ, ສາມຄຸຓວນ຺ຕຕາຍ ສາມາຍາຕິ ຄມ຺ຍເຕ, ປສິທ຺ຘິວເສນາຕິ ສຕ຺ຖິສາມາຕ຺ຍຕ຺ໂຣປມານໍ ສຕ຺ຖີ, ອຸປເມຍ຺ຍາ ເທວທຕ຺ຕາ, ປສິທ຺ຘນ຺ຕຸປມານໍ ຠວຕິ ນາປ຺ປສິທ຺ຘໍ… ປສິທ຺ຘສາຘມ຺ມິຍາ ສາຘ຺ຍຸ ສາຘນມຸປມານນ຺ຕິ ກຕ຺ວາ ສຕ຺ຖິເຍວ ສາມງ຺ຄຸເຓນ ປສິທ຺ຘາ ນ ເທວທຕ຺ຕາ, ຕສ຺ມາ ສາມຄຸຓປ຺ປສິທ຺ຘິຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສາຘ຺ຍຸເຕ ອຸປມີຍເຕເນເນຕິ ສາຘນມຸປມານໍ, ສາຘ຺ຍເຕ ອຸປຘີຍເຕຕິ ສາຘ຺ຍມຸປເມຍ຺ຍໍ, ປສິທ຺ຘສ຺ສ ສາຘມ຺ມິຍໍ ເຕນ, ສາຘ຺ຍສ຺ສາປ຺ປສິທ຺ຘສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ສາຘນໍ ສາຘ຺ຍສາຘນໍ. ຍຕ຺ຣຕ຺ວິຈ຺ຈາທິນາ ພຫຸລໍວຈນສາມຕ຺ຖິຍາ ສາມຎ຺ຎວຈເນເນວ ສມາສສພ຺ຠາວໍ ວຕ຺ວາ ອຎ຺ເຎນາສພ຺ຠາວມຸທາຫຣເຓນ ຜຸຏຍິຕຸໍ ‘ຜາລາ ອິວ ຕຓ຺ຑຸລາ’ຕ຺ຍາທິ ອາຣທ຺ຘໍ.

ຕຓ຺ຑຸລສທ຺ໂທຕິ ອຸປເມຍ຺ຍຠູຕຕຓ຺ຑຸລສທ຺ໂທ, ຕຓ຺ຑຸລຕ຺ຕມ຺ປິ ວຕ຺ວາ ທພ຺ເພ ປວຕ຺ໂຕ ສາມຎ຺ຎວຈໂນ ນຕຸ ຠວຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ທພ຺ເພຕິ ຕຓ຺ຑຸລທພ຺ເພ ຜາລທພ຺ເພ ຈ.

ອຸປມາໂນປເມຍ຺ຍສາຘາຣຓສູຣຕ຺ຕາທິຘມ຺ມວຈນາປ຺ປໂຍເຄຕິ ອຸປມາໂນປເມຍ຺ຍານໍ ສາຘາຣໂຓ ໂຍ ວິສາຣທຕ຺ຕາທິຘມ຺ໂມ ຕພ຺ພຈນສ຺ສ ‘ມຸນິ ອຍໍ ສີໂຫ ວິຍ ວິສາຣໂທ’ຕ຺ຍາໂທ ວິສາຣທາທິສທ຺ທສ຺ສາປ຺ປໂຍເຄຕິ ອຕ຺ໂຖ, ເກສຎ຺ຈິຕິ ເກສຎ຺ຈິ ສທ຺ທານໍ ມຊ຺ເຌ, ວິເສສ຺ສຕ຺ຕເມວ ຜຸຏຍຕິ. ‘ຕຖາ ເຈ’ຕ຺ຍາທິນາ, ວິເສສນວິເສສ຺ສານໍ ຍຖິຏ຺ຐຕ຺ຕາ ນິຈ຺ຈໍ ສີຫາທີນໍ ວິເສສ຺ສຕາເຍວ ວຈນິຈ຺ຉາຕິ ປຸພ຺ພນິປາຕຕ຺ຕາປ຺ປສງ຺ໂຄຕິ ຠາໂວ, ອຸປປຕ຺ຍນ຺ຕຣມາຫ-‘ວິເສສນສ຺ເສເວ’ຈ຺ຈາທິ, ຍທິປິ ສີໂຫ ວິເສສນເມວ ນ ວິເສສ຺ສໍ, ຕຖາປິ ພຫຸລາຘິກາຣາ ວິເສສນສ຺ສາປິ ປຣນິປາໂຕຕິ ຠາໂວ.

ອຖາຕ຺ຣາປິ ວິເສສນນ຺ເຕວ ສມາສປ຺ປຏິປາທເນ’ມຸນິ ອຍໍ ສີໂຫວ ວິສາຣໂທ’ຈ຺ຈາໂທ ສາມຕ຺ຖິຍໂຕວ ສມາສາປ຺ປສງ຺ເຄປິ ອຸປມາໂນ ປເມຍ຺ຍານໍ ສາຘາຣຓວິສາຣທຕ຺ຕາທິຘມ຺ມວຈນາປ຺ປໂຍເຄ ສຕິ ຕປ຺ປສງ຺ຄາຠາວຕ຺ຖໍ ວຈນມາຣພ຺ຠນີຍນ຺ຕິ ໂຈເທຕິ ‘ນນຸເຈ’ຕ຺ຍາທິນາ, ສາມຕ຺ຖິຍໂຕຕິ ສາມຎ຺ຎວຈນປ຺ປໂຍເຄ ສາເປກ຺ຂຕ຺ຕາ ສມາສາປ຺ປສງ຺ໂຄຕິ ສາມຕ຺ຖິຍໍ ຕສ຺ມາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ສາມຎ຺ຎປ຺ປໂຍຄຕ຺ຖນ຺ຕິ ສມາສວາກ຺ເຍ ສາມຎ຺ຎວຈນສ຺ສ ສູຣຕ຺ຕາທິ(ໂນ), ອປ຺ປໂຍຄຕ຺ຖໍ, ຕຖາ ຫິຈ຺ຈາທິນາ ສາມຎ຺ຎສທ຺ທປ຺ປໂຍເຄ ສາມຕ຺ຖິຍໂຕ ສມາສາສພ຺ຠາວາ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕຣສ຺ສານາຣພ຺ຠນີຍຠາວໍ ສາເຘຕິ.

ວິເສສານນ຺ຕພ຺ຠາວາຕິ ສາມຎ຺ຎສ຺ສ ສມາເສ ອນ຺ໂຕຠາເວປິ ຕິຂີຓຕ຺ຕາທິໂຕ ວິສິຏ຺ຐສ຺ສ ສູຣສ຺ສາທິວຈນີຍສ຺ສ ວິເສສສ຺ສ ສມາເສ ອນນ຺ໂຕຄຘຕ຺ຕາ ອປ຺ປສງ຺ໂຄ ສາເປກ຺ຂມສມຕ຺ຖນ຺ຕິ. ອເຖຕິ ‘ສຈ຺ຈເມຕ’ນ຺ຕິອາທິໍ ປຣວຈນມາສງ຺ກິຍ ວທຕິ, ເອວມາທິສິຊ຺ຌນຕ຺ຖໍ ສມາໂສຕິ (ຎາປນຕ຺ຖໍ) ອາຣພ຺ຠນີຍມ຺ຠວຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

ປຘານສ຺ສາຕິ ‘ຣຎ຺ໂຎປຸຣິໂສ-ຠິຣູໂປ’ເຕຕ຺ຖ ອຠິຣູປສາເປກ຺ຂສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ວິເສສນຕ຺ເຕເນວາ [ວິເສສນໍ ເຕເນວາ (ໂປຕ຺ຖເກ)] ປ຺ປຘານໍ, ສມາສາວຍວຠູຕໍ ຣາຊານໍ ປຕິ ວິເສສ຺ສຠາເວນາວິຜລິຕສກຕ຺ຖຕາຍ ປຘານຠູຕສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ. ອາທິສທ຺ເທນ ‘ຣາຊປຸຣິສສ຺ສ ທສ຺ສນີຍສ຺ສ ເຄຫ’ນ຺ຕິ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ.

ເອຕ຺ຖ ຫິ ເຄຫມ຺ປຕິ ວິເສສນຠາເວນາປ຺ປຘານຕ຺ເຕປິ ຣາຊານມ຺ປຕິ ປຘານຠູຕສ຺ສ ປຸຣິສສ຺ສ ສາເປກ຺ຂສ຺ສາປິ ສມາໂສ ໂຫເຕວ. ອິທຎ຺ຈຎາປນຕ຺ຖໍ ວຈນາຣມ຺ຠປ຺ປໂຍຊນຎ຺ຈ, ກາຣຓມາຫ- ‘ຄມກຕ຺ຕາ’ອິຈ຺ຈາທິ.

ຄມກຕ຺ຕາຕິ ວິຄ຺ຄຫວາກ຺ຍຕ຺ຖສ຺ສ ວຸຕ຺ຕິຍມ຺ປຕີຍມານຕ຺ຕາ ຄມກຕ຺ຕໍ ຕສ຺ມາ, ນເຈຫ ຄມກຕ຺ຕມຕ຺ຖີຕິ ‘ມຸນິ ສີໂຫວ ສູໂຣ’ຕ຺ຍຕ຺ຣ ຕຸ ວາກ຺ຍໂຕ ໂຍຕ຺ໂຖ ປຕີຍເຕ, ນາຍໍ ‘ມຸນິ ສີໂຫ ສູໂຣ’ຕ຺ຍໂຕ ຄມ຺ຍເຕຕິ ຄມກຕ຺ຕໍ ນຕ຺ຖີ-ຕິ ອຕ຺ໂຖ, ຕຖາຫິ ມຸນິສີຫສທ຺ເທເນໂວ ປມາໂນປເມຍ຺ຍຠາວນິມິຕ຺ຕສ຺ສ ວິສາຣທຕ຺ຕສ຺ສ ສຠາເວເນໂວປາທານໂຕ ວິສາຣທສທ຺ທສ຺ສ ເຕນ ສມ຺ພນ຺ຘາຠາໂວ.

ອປວຄ຺ໂຄ ນິພ຺ພານໍ, ວາກ຺ຍເມເວຕິ ເອວກາເຣນ ພ຺ຍວຈ຺ຉິນ຺ນມຕ຺ຖມ຺ປທສ຺ສຍມາຫ- ‘ວຸຕ຺ຕິນິວຕ຺ເຕຕີ’ຕິ ພຫຸລາຘິກາຣໂຕ ວິຎ຺ຎາຍຕິ, ນນຸ ຈາຕ຺ຣ ວິເສສ຺ສຠາວາສມ຺ຠວາປ຺ປສງ຺ໂຄເຍວ ວຸຕ຺ຕິຍາຕິ ໂຈເທຕິ. ‘ນນຸເຈ’ຕ຺ຍາທິນາ.

ປຸຓ຺ຓຕາພ຺ຍຠິຈາຣາຕິ ປຸຓ຺ຓຕາສງ຺ຂາຕສ຺ສ ພາລາທິອວຕ຺ຖາວິເສສສ຺ສ ອວິນາປ຺ປວຕ຺ຕິໂຕ ພ຺ຍຠິຈາຣີ ຫິ ວິເສສ຺ສມ຺ຠວຕິ ຍຖາ ນີລຕາຍຸປ຺ປລໍ, ປຣິຫຣຕິ ‘ເນທມຕ຺ຕິ’ຈ຺ຈາທິນາ, ມນ຺ຕາຓິປຸຕ຺ຕານໍ ອເນກຕ຺ຕາຕິ ເກວລໍ ມນ຺ຕາຓິຍາ ປຸຕ຺ໂຕ ປຸຓ຺ໂຓເຍວາຕິ ອຠາວາ ເຕສໍ ພຫຸຠາວໂຕ, ອຕ຺ຕໂນ ອຕ຺ຕໂນ ຄຫສ຺ສ ປຕໂຍຕິ ຄຫປຕີນໍ ພຫຸຕ຺ຕໍ ປາກຏເມວ.

ວຸຕ຺ຕິເຍເວຕິ ເອວກາເຣນ ພ຺ຍວຈ຺ຉິນ຺ນມຕ຺ຖມາຫ-‘ວາກ຺ຍໍ ນິວຕ຺ເຕຕີ’ຕິ. ວິສິຏ຺ຐຊາຕິວຈນາຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ກຓ຺ຫສປ຺ປຊາຕິຍາ ໂລຫິຕສາລິຊາຕິຍາ ຈ ວິສິຏ຺ຐຕ຺ຕາ.

ຕຈ຺ຉໂກ ສປ຺ໂປຕິ ພ຺ຍາຂ຺ເຍຍມຸປນິກ຺ຂິປ຺ປໂຈທຍມາຫ- ‘ນນຸ ເຈ’ຈ຺ຈາທິ. ຕຈ຺ຉກຠາວານເປໂຕຕິ ພາລຍຸວຕ຺ຕາທິສງ຺ຂາຕຕຈ຺ຉກຠາວໂຕ ອພ຺ຍາວຸຕ຺ໂຕ, ອຕ຺ຖິນາມເຘຍ຺ໂຍຕິ ຕຈ຺ຉໂກ ນາມ ໂກຈິ ຕນ຺ນາໂມ ອຕ຺ຖິ, ກິຣິຍາສທ຺ໂທຕິ ຕຈ຺ຉຕີຕິ ຕຈ຺ຉໂກຕິ ເອວໍ ກິຣິຍາຍ ປວຕ຺ຕິນິມິຕ຺ຕຕ຺ເຕໂນປາທິນ຺ໂນ ວຑ຺ຒກີວາຈີ ຕຈ຺ຉກສທ຺ໂທ, ເອວໍ ມຎ຺ຎເຕ ‘‘ຍຖາວຸຕ຺ຕນເຍນ ວິເສສນວິເສສ຺ສສພ຺ຠາວາ ສມາເສນ ຠວິຕພ຺ພໍ, ຕຖາ ສຕິ ກິມິທໍ ປຈ຺ຈຸທາຫຣຓໍ ກຕ’’ນ຺ຕິ. ອຕ຺ຣ ເກນຈິ ນ ນາມເຘຍ຺ຍສ຺ເສຕ຺ຍາທິ ໂນປຊາຍເຕວາຕ຺ເຍຕທວສານໍ ວຸຈ຺ຈມານມນຸທ຺ຍຕໍ ນິຣາກຕ຺ຕຸກາໂມ ອາຫ-‘ໂຍປາ ເຫ’ຈ຺ຈາທິ.

ອິມສ຺ສາຍມຘິປ຺ປາໂຍ ‘‘ວຸຕ຺ຕນເຍນ ຕຈ຺ຉກສທ຺ທສ຺ສ ກິຣິຍາ ສທ຺ທສ຺ສາຕ຺ຖວິສຍາເປກ຺ຂາຍາຠາວໂຕ ວິເສສ຺ສຕ຺ຕາຠາວາ ປຈ຺ຈຸທາຫຣຓມິທໍ ກຕ’’ນ຺ຕິ.

ກສ຺ມາ ອຍຸຕ຺ຕມິຈ຺ຈາຫ-‘ຍໂຕ’ຈ຺ຈາທິ, ນາມເຘຍ຺ຍສ຺ສ ກິຣິຍາວາຈິໂນ ຈ ອຕ຺ຖາຠິຘານສາມຕ຺ຖິຍໍ ຕຸລ຺ຍໍ ວາ ນ ວາ, ອວຍວປ຺ປສິທ຺ຘິຍາ ສມຸທາຍປ຺ປສິທ຺ຘິ ພລວຕິ ວາ ນເວຕ຺ເຍຕໍ ວິຈາເຣຕຸໍ ຍໂຕ ນາຘິກຕນ຺ຕ຺ຍຕ຺ໂຖ, ກິຎ຺ຈຣຫິ ອຘິກຕນ຺ຕ຺ຍາຫ- ‘ອປິຕ຺ວິ’ຈ຺ຈາທິ, ຕຈ຺ຉກສທ຺ໂທເນກຕ຺ຖວຸຕ຺ຕິ ນາເນກຕ຺ໂຖຕິ ວິຈາເຣຕຸມຘິກຕນ຺ຕິ ໂຍຊນາ.

ເອວໍ ມຎ຺ຎເຕ- ‘‘ວິເສສນວິເສສ຺ສຠາວຈິນ຺ຕາຍໍ ສທ຺ທານມຕ຺ຖາຠິຘານສາມຕ຺ຖິຍຈິນ຺ຕາ ນ ຍຸຊ຺ຊເຕ ‘ສຕິ ສມ຺ຠເວ ພ຺ຍຠິຈາເຣ ຈ ວິເສສນໍ ສາຕ຺ຖກໍ ໂຫຕີ’ຕິ ວິເສສນໍ ມຄ຺ຄີຍເຕ, ນາສມ຺ຠເວ ນາພ຺ຍຠິຈາເຣ ຍຖາ ສີຕໍ (ຫິມໍ) ອຸຓ຺ໂຫຄ຺ຄີຕິ, ຕສ຺ມາ ສມ຺ຠວພ຺ຍຠິຈາຣຈິນ຺ຕາ ວິເສສນວິເສສ຺ສຠາວຈິນ຺ຕາຍມຸປຍຸຊ຺ຊຕີຕິ ຕຈ຺ຉກສທ຺ໂທ-ເນກຕ຺ຖວຸຕ຺ຕິວາ ນ ເວຕ຺ເຍຕເທວ ວິຈາເຣຕຸມຘິກຕນ຺ຕິ ກຕ຺ຖຈິປິ ວິເສສນວິເສສ຺ສ ສພ຺ຠາເວ ສມາໂສ ໂຫເຕວາ’’ຕິ, ຍທິປິ ນາມເຘຍ຺ຍກິຣິຍາວາຈີນມຕຸລ຺ຍມຕ຺ຖາຠິຘານໍ ສມຸທາຍປ຺ປສິທ຺ຘິຍາ ຈ ພລວຕິຕ຺ຕໍ, ຕຖາປິ ວກ຺ຂມານນເຍນ ສມາສສພ຺ຠາວາ ນ ກາຈິ ຫານີຕິ ທສ຺ເສຕຸມາຫ- ‘ເອຕ຺ຖ ຈາ’ຕິອາທິ.

ເອຕ຺ຖຈາຕິ ເກຈິ ປກ຺ເຂ ຈ, ກຎ຺ຈິ ປີຬມາວຫຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ກຸໂຕຈ຺ຈາຫ ‘ຕຖາຫິ’ຈ຺ຈາທິ. ເອວໍ ມຎ຺ຎເຕ- ‘‘ຍທີປິ ສມຸທາຍປ຺ປສິທ຺ຘິຍາ ສຕິ ກິຣິຍາສທ຺ທຕ຺ຖວິສຍາເປກ຺ຂາ ໂນປຊາຍເຕ, ຕຖາປິ ນາມເຘຍ຺ຍສ຺ເສວ ຕຈ຺ຉກສທ຺ທສ຺ສາປ຺ຍເນກຕ຺ຖວຸຕ຺ຕິຕ຺ຕມຕ຺ເຖວ… ສປ຺ປວິເສເສ ມນຸສ຺ເສ ຈ ຕນ຺ນາມເກ ນາມເຘຍ຺ຍສ຺ສ ຕຈ຺ຉກສທ຺ທສ຺ສ ປວຕ຺ຕິສພ຺ຠາວາ(ຕິ) ວິເສສນວິເສສ຺ສສພ຺ຠາວໂຕ ສມາສປ຺ປສງ຺ໂຄ ຕທວຕ຺ໂຖ ເຍວາ’’ຕິ, ນ ເກວລໍ ສປ຺ປວິເສສສ຺ເສວ ຕຈ຺ຉກສທ຺ໂທ ນາມເຘຍ຺ຍມປິຕຸ ມນຸສ຺ສານມ຺ປີຕິ ປິສທ຺ທຕ຺ໂຖ. ຕຈ຺ຉກສທ຺ທສ຺ສາເນກຕ຺ຖວຸຕ຺ຕິຕ຺ເຕປິ ນ ສມຸທາຍປ຺ປສິທ຺ຘິຍາ ອວຍວປ຺ປສິທ຺ຘີພາຘາຕິ ທສ຺ເສຕຸມາຫ- ‘ນຈາ’ຕິອາທິ. ໂຈ-ວຘາຣເຓ, ກຸໂຕຈ຺ຈາຫ ‘ກິຣິເຍ’ຈ຺ຈາທິ. ກເມນຕ຺ຖປ຺ປສິທ຺ຘີຕິ ຍໍ, ເອຕມ຺ປນ ສກ຺ກາ ວິຎ຺ຎາຕຸນ຺ຕິ ໂຍຊນາ.

ຍນ຺ຕິ ຍໍ ປສິຊ຺ຌນໍ, ກເມນາຕິ ພາຘາຠາວໂຕ ອນຸກ຺ກເມນ. ເອວຎ຺ເຈຕິ ອິມິນາ ນເຈຕ຺ຍາທິນາ ວຸຕ຺ຕໍ ປຈ຺ຈາມສຕິ… ກິມ຺ປຏິວິຫິຕໍ ສິຍາ ປຣິຫຏໍ ສິຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ, ອິຕິ ອິມິນາ ກາຣເຓນ ‘ຕຈ຺ຉໂກ ສປ຺ໂປ’ຕິ ປຈ຺ຈຸທາຫຣຓໍ ນ ຍຸຕ຺ຕໍ… ຕຈ຺ຉກສປ຺ໂປຕິ ສມາສສພ຺ຠາວໂຕຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ, ເນທເມວມິຈ຺ຈາທິນາ ປຣິຫຣຕິ, ຍທາ ຈຣຕິ ຍຖາ ວຸຕ຺ເຕນ ວິເສສນວິເສສ຺ສຠາວສມ຺ຠໂວ, ຕທາ ກຖໍຕ຺ຍາຫ- ‘ຍທາ ວິເສສເນ’ຈ຺ຈາທິ. ຕທາປິ ກຖໍ ວາກ຺ເຍນ ຠວິຕພ຺ພມິຈ຺ຈາຫ- ‘ອິທຎ຺ເຈ’ຈ຺ຈາທິ. ພຫຸລໍວຈນໂຕເຍວາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ.

ອຎ຺ຎສ຺ສາຕິ ກມ຺ມນິ ສມ຺ພນ຺ຘວຈນິຈ຺ຉາຍໍ ຉຏ຺ຐີ. ອວຈ຺ເຉທກຕ຺ຕາຕິ ເອຕ຺ຖ ກຕ຺ຕຸນາ ຠວິຕພ຺ພນ຺ຕິ ກາຬສ຺ສາຕິ ກຕ຺ຕຣິ ຠາວໂຍເຄ ຉຏ຺ຐິຍາ ອຊ຺ຌາຫຣິຕພ຺ພໍ. ປຕ຺ຕາປນ຺ເນຫິ ທຸຕິຍນ຺ຕສ຺ສ ຊີວິກມ຺ປຕ຺ໂຕ ຊີວິກາ ປນ຺ໂນຕິ ສມາໂສ ‘ກາຣກໍ ພຫຸລ’’ນ຺ເຕວ (ຈໍ-໒-໒-໑໙) ວິຫິໂຕ ທຸຕິຍນ຺ເຕນ ຕຸ ເຕສໍ ສມາສຕ຺ຖໍ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕຣໍ ກຕໍ ປເຣຫິ, ອຕ຺ຖຎ຺ຈ ເຕສມິຕ຺ຖິລິງ຺ຄານມ຺ປິ ສມາເສເນວ, ກາຣນິວຕ຺ຕິຍາ, ຕຖາ ມາໂສ ຊາຕສ຺ສາຕິ ວິຄ຺ຄເຫ ປຣິມາຓິວາຈິນາ ຉຏ຺ຐິຍນ຺ເຕນ ປຣິມາຓວຈນານໍ ກາລສທ຺ທານໍ, ຕທາຫ- ‘ປຕ຺ຕາປນ຺ນານ’ມິຈ຺ຈາທິ, ປຣິມາຓໍ ມາສາທິ ປຣິຈ຺ເຉໂທ ຕມສ຺ສຕ຺ຖີຕິ ປຣິມາຓີ ຊາຕາທິ.

ເອຕ຺ຖ ຫິ ມາໂສ ປຣິມາຓໍ ປຣິຈ຺ເຉທກຕ຺ຕາ, ຊາໂຕ ປຣິມາຓີ ປຣິຈ຺ເຉຊ຺ຊຕ຺ຕາ, ປຕ຺ຕາ ຊີວິກາເນນາຕິ [ປຕ຺ໂຕ ຊີວິກນ຺ຕິ ປາເຐນ ຠວິຕພ຺ພໍ] ວຈນິຈ຺ຉາຍໍ ໂຍ-ຕ຺ໂຖ ໂສ- ຎາປທຕ຺ຖສມາເສປ຺ຍຕິນ຺ໂນ ວຈນິຈ຺ຉາເຠທມນ຺ຕເຣນາຕິທສ຺ເສຕຸໍ ‘ອຎ຺ຎປທຕ຺ເຖ ຠວິສ຺ສຕີ’ຕິ ຍໍ ວຸຕ຺ຕິຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ພ຺ຍາຂ຺ຍາຕຸກາໂມ ອາຫ- ‘ວາເນກຎ຺ຎຕ຺ເຖ ອິຈ຺ເຈວາ’ຕິອາທິ. ອຎ຺ຎຕ຺ຖ ສມາເສ ກເຕ ສພ຺ພຕ຺ຖ ‘‘ອິຕ຺ຖິຍໍ ຠາສິເຕ’’ຈ຺ຈາທິນາ (໓-໖໗) ປຸມ຺ຠາໂວ. ມາໂສ ຊາຕສ຺ສາຕິ ວຈນິຈ຺ຉາຍໍ ໂຍ-ຕ຺ໂຖ, ໂສ-ຎ຺ຎຕ຺ຖສມາເສປ຺ຍຠິນ຺ໂນ ວຈນິຈ຺ຉາເຠທ ມນ຺ຕເຣນາຕິ ທສ຺ເສຕຸມາຫ- ‘ຍສ຺ສ ຊາຕາທິໂນ’ຈ຺ຈາທິ.

ຊາຕສທ຺ທສ຺ສຕ຺ຖມາຫ ສມ຺ປນ຺ໂນຕິ, ສມ຺ປຸຓ຺ໂຓຕ຺ຍຕ຺ໂຖ, ອິມິນາ ຈ ມາໂສ ຊາໂຕ-ສ຺ສາຕິ ວິຄ຺ຄຫສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ ທສ຺ສິໂຕ, ອຎ຺ຎຖາຕິ ຍທິ ມາໂສ ຕສ຺ສ ອຎ຺ຎປທຕ຺ຖສ຺ສ ຊາຕາທິໂນ ສມ຺ປຸຓ຺ໂຓ ນ ຠາຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ຕ຺ຕຕ຺ຕວນ຺ຕູນໍ ນິຏ຺ຐາສຎ຺ຎໍ ວິຘາຍ ຕທນ຺ຕສ຺ສຎ຺ຎຕ຺ຖສມາເສ ‘‘ນິຏ຺ຐາ’’ຕິ (໒-໒-໓໖) ສຸຕ຺ເຕນ ປຸພ຺ພນິປາໂຕ ວຸຕ຺ໂຕ, ຕທາຫ- ‘ນເຈ’ຈ຺ຈາທິ, ປຸພ຺ພນິປາຕປ຺ປສງ຺ໂຄ ນຈ ສິຍາຕິສມ຺ພນ຺ໂຘ, ກຸໂຕຈ຺ຈາຫ- ‘ຊາຕິ’ຈ຺ຈາທິ. ເກສຎ຺ຈິຕິ ວາກ຺ຍກາຣມາຫ, ນຈ ຍຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ກາຣຓມາຫ- ‘ວິເສສນ’ເມຈ຺ຈາທິ, ຕຖາຫິຈ຺ຈາທິນາ ວິເສສນສ຺ສ ສາຕ຺ຖກຕ຺ເຕ ສມາສພ຺ຠາວມຠາເວ ຈາຠາວໍ ສາເຘຕິ… ຉຏ຺ຐີສມາເສ ‘ສຕິ ສມ຺ຠເວ ພ຺ຍຠິຈາເຣ ຈ ວິເສສນສ຺ສ ສາຕ຺ຖກມ຺ຠວຕີຕິ ວິເສສນສ຺ສ ສາຕ຺ຖກຕ຺ຕາ.

ອວຈເນປີຕິ ນິຍມວຈເນ (ອ)ສຕີປິ, ຉຏ຺ຐີສມາສປ຺ປສງ຺ໂຄ ຈຣຫິ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ພ຺ຍວຈ຺ເຉຊ຺ຊ ພ຺ຍວຈ຺ເຉທກຕ຺ຕາຠາເວນ ວິເສສນານຕ຺ຖກ຺ຍາ ນ ຠເວຍ຺ຍ ເຈ ວາກ຺ເຍນາປິ ນ ຠວິຕພ຺ພນ຺ຕິ ອາຫ- ‘ວາກ຺ຍໍ ຕ຺ວິ’ຈ຺ຈາທິ. ອຍມ຺ປນ ວິເສສນສມາໂສ ປເຣຫິ ກມ຺ມຘາຣໂຍຕິ ຎາຍຕິ… ຍຖາ ກມ຺ມໍ ກິຣິຍໍ ປໂຍຊນຎ຺ຈ ຘາເຣຕິ ເອວມຍໍ ສມາໂສ ກມ຺ມມິວ ທ຺ວຍໍ ຘາຣຍຕີຕິ.