໑໐. ອມາ

ໂສເຈກຕ຺ຖີຠາໂວ ວິສິຏ຺ໂຐ-ຠິມໂຕຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ມຸຫຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຈ຺ຈນ຺ຕສໍໂຍເຄ ທຸຕິຍາ, ປາທິສມາສໍ ກຕ຺ວາຕິ ອາສທ຺ທສ຺ສ ຫຣສທ຺ເທນ ວຸຕ຺ຕິສທ຺ເທນ [ວຸຕ຺ຕິປເທນ (ປຎ຺ຈິກາ)] ກິຣິຍາຂ຺ຍາປ຺ຍເຕຕິ ອສຕ຺ຍຸປເສຈນາທິກິຣິຍາຍໍ ສງ຺ຂາຣກໍ ສງ຺ຂາຣິຍໍ ວາ ນ ຠວຕິ, ອຕ຺ຖິເຈຫ ຕທຸຠຍໍ, ຕໂຕ ເຕສໍ ສມ຺ຠວາເຍວ ສມາສນ຺ໂຕຠູຕກິຣິຍາ ຄມ຺ຍເຕຕິ ມຎ຺ຎເຕ, ຕຖາຫິ ທຘິໂຠຊນໍຕ຺ຍາໂທ ວຸຕ຺ເຕ ອຘ຺ຍາທິໂນ ສງ຺ຂາຣກຕ຺ຕໍ ໂຠຊນາທິໂນ ຈ ສງ຺ຂາຣິຍຕ຺ຕໍ ປຕີຍເຕ, ນ ໂຈປເສກາທິມນ຺ຕເຣນ ສງ຺ຂາຣິຍສງ຺ຂາຣກຠາໂວ-ຕ຺ຖີຕິ ສາມຕ຺ຖິຍາເຍວຸປເສກາທິປ຺ປຕີຕິ.

ຕທເປກ຺ຂາຍາຕິ ຄມ຺ມມາໂນປເສຈນາທິກິຣິຍາເປກ຺ຂາຍ. ປາຓິນິເຍຫິ ອຕ຺ເຖນ ‘ເອຕສ຺ສິທ’ນ຺ຕິ ອຕ຺ເຖ ນິຈ຺ຈສມາໂສ-ຠິມໂຕ ສພ຺ພລິງ຺ຄຕາ ຈ, ຕຖາ ວຈນາຠາວມິຫ ມນສິກຕ຺ວາ ‘ກຖ’ມິຈ຺ຈາທິນາ ວຸຕ຺ຕິ ຍໍວຸຕ຺ຕໍໂຈທກວຈນມາຫຣິຕ຺ວາ ຕຕ຺ຖາຘິປ຺ປາຍໍວິວຣຕິ ‘ເອວມຎ຺ຎເຕ’ຈ຺ຈາທິນາ, ວິຘານໍ ກຕນ຺ຕິ ເອວມຎ຺ຎເຕຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ຕຕ຺ເຖຈ຺ຈາທິນາ ອຎ຺ຎ ປທຕ຺ເຖ ຠວິສ຺ສຕີຕ຺ເຍຕ຺ຖາຘິປ຺ປາຍໍ ວິວຣນ຺ໂຕ ນິຈ຺ຈສມາສຕໍ ສພ຺ພລິງ຺ຄຕຎ຺ຈ ປຏິປາທຍຕິ, ວາກ຺ຍນິວຕ຺ຕິສິທ຺ຘາເຍວາຕິ.

ອຕ຺ຖສທ຺ເທນາວຄຕຕ຺ຖຕາຍ ເອຕສ຺ສາຕິ ວຕ຺ຕຸມຍຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ‘ເອຕສ຺ສ ອຕ຺ໂຖ’ຕິ ວາກ຺ຍນິວຕ຺ຕິ ສິທ຺ຘາເຍວ, ກຖຎ຺ຈິປິ ຈຕຸຕ຺ຖ຺ຍນ຺ຕາ ຠິນ຺ນຕ຺ຖສ຺ສ ສມາເສ ກເຕປິ ຕຕ຺ຖ ວິໂຣຘມາຫ- ‘ຈຕຸຕ຺ຖ຺ຍນ຺ຕສ຺ເສ’ຕ຺ຍາທິ.

ວຈນມ຺ປີຕິ ‘‘ອຕ຺ເຖນ ນິຈ຺ຈສມາໂສ ສພ຺ພລິງ຺ຄຕາຈ’’ອິຕິ (໓-໑-໓໖) ວາກ຺ຍກາເຣນ ປຕິຏ຺ຐິຕວຈນມ຺ປິ, ປາຓິນີຍານໍ ‘ເອຕສ຺ສ ອິທ’ນ຺ຕິ ອຕ຺ເຖ ສມາເສ ກເຕ ໂຍ-ຕ຺ໂຖ ສມ຺ປຊ຺ຊຕິ, ອຎ຺ຎຕ຺ຖສມາເສປິ ໂສເຍວຕ຺ໂຖຕິ ທສ຺ເສຕິ ‘ໂຍ’ ອິຈ຺ຈາທິນາ, ອນຸປາທາປຣິນິພ຺ພານນິມິຕ຺ຕໍ ວາຍາໂມຈ຺ຈາທິນາ ໂຍເຊຕພ຺ພໍ… ຕໍນິມິຕ຺ຕຕ຺ຕາ ວາຍາມາທີນໍ, ເຕສໍ ກຖາທີນນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ເຕສໍ ວາຍາມາທີນນ຺ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ… ວາຍາໂມຕ຺ຍາທິນາ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ໂສ ຈ ຕນ຺ນິມິຕ຺ຕໍ ໂຫເຕວ, ອຍເມຕ຺ຖາຘິປ຺ປາໂຍ ‘‘ເອຕສ຺ສ ອິທນ຺ຕິ ວາກ຺ເຍ ອຕ຺ເຖນ ສມາເສ ສພ຺ພລິງ຺ຄຕາ ຈ ‘ເອຕທຕ຺ໂຖ ເອຕທຕ຺ຖາ ເອຕທຕ຺ຖ’ນ຺ຕິ ວາຍາມາທໂຍ ຈ ສມາສຕ຺ຖາ ໂຫນ຺ຕິ, ເອຕໍ ອນຸປາທາປຣິນິພ຺ພານມຕ຺ໂຖ ປໂຍຊນເມຕສ຺ສ ເອຕິສ຺ສາ ເອຕສ຺ສາຕິ ອຎ຺ຎປທຕ຺ເຖປິ ເອສໍ ປທານໍ ໂສເຍວຕ຺ໂຖຕິ ນາຕ຺ຖເຠໂທ’’ຕິ.

ອິທຎ຺ຈ ‘‘ອວິປ຺ປຏິສາຣຕ຺ຖານິ ໂຂ ອານນ຺ທໍ ກຸສລານິ, ອວິປ຺ປຏິສາໂຣ ປາໂມຊ຺ຊຕ຺ຖາຍ…ເປ… ວິມຸຕ຺ຕິຎາຓທສ຺ສນໍ ອນຸປາທາປຣິນິພ຺ພານຕ຺ຖາຍ ເອຕທຕ຺ໂຖ ວາຍາໂມ ເອຕທຕ຺ຖາ ກຖາ ເອຕທຕ຺ຖາ ມນ຺ຕນາ ເອຕທຕ຺ຖໍ ໂສຕາວຘານ’’ນ຺ຕິອາທິ (ຕິກງ຺ຄຸຕ຺ຕຣ, ອານນ຺ທວຄ຺ຄ) ປາຬິໍ ນິສ຺ສາຍ ວຸຕ຺ຕໍ.

ປາຓິນິເຍຫິ ‘‘ກຕ຺ຕຸກຣເຓ ກິຕນ຺ເຕນ ພຫຸລ’’ນ຺ຕິ (໒-໑-໓໒) ກິຕນ຺ເຕນ ຕຕິຍາສມາສວິຘານາ ຕຕ຺ເຖວ ພຫຸລຄ຺ຄຫເຓນ ‘ຄາມນິຄ຺ຄຕາ’ທີສຸ ສມາໂສ ວຸຕ຺ໂຕ, ເຕເນຕ຺ຖານ຺ໂຕທາຫຣຓານໍ ທ຺ວິນ຺ນມຘິກຕ຺ຕໍ, ສມາສາຠາໂວ-ຠິມໂຕຕິ ປາຓິນີເຍຫິ ‘‘ປູຣຓຄຸຓສຸຫິຕຕ຺ຖສທພ຺ຍຍຕພ຺ພສມານາຘິກຣເຓເນ’’ຕິ (໒-໒-໑໑) ສຸຕ຺ເຕ ຄຸຓ ອິຕິວຈເນນາຠິມໂຕ, ສທິຕິ ສຎ຺ຎາ ເຕສໍ ນ຺ຕມານານໍ.

ໂສ ກຖນ຺ຕິ ອິຫ ‘ຠາວຕິຕ຺ຕຕ຺ເຖຫີ’ຕິ ຠາວປ຺ປຈ຺ຈຍນ຺ເຕເນວ ສມາສປຏິເສຘວິຘານາ ‘ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ສຸກ຺ກາ’ ອິຈ຺ຈາໂທ ໂສ ສມາ ສປ຺ປຏິເສໂຘ ກຖໍ ສິຊ຺ຌຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ຄຸຓຕ຺ຕນິເຍວາຕິ ຄຸຓສຠາເວ ເອວ, ອຠິມໂຕຕິ ວາຕ຺ຕິກກາຣສ຺ສາຠິມໂຕ ‘‘ຕທວຏ຺ເຐຫິ ຈ ຄຸເຓຫີ’’ຕິ, ຕສທ຺ເທນາສ຺ສ ຄຸຓສ຺ສ ປຣາມາໂສ ຕສ຺ມິໍເຍວ ຄຸເຓ ອວຕິຏ຺ຐນ຺ຕີຕິ ຕທວຏ຺ຐາ, ຄຸເຓເຍວ ຄຸຓາຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ ນ ກທາຈິປິ ໂສຍມິຕ຺ຍເຠທາ ທພ຺ພວຸຕ຺ຕໂຍ ສຸກ຺ກາທໂຍ ວິຍ ເຕ ຕທວຏ຺ຐາ ຄຸຓາ ຄນ຺ຘາທໂຍ, ຕທວຏ຺ຐິເຕຫິ ຄຸເຓຫິ ຉຏ຺ຐີ ສມສ຺ສເຕຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອາຠິມໂຕຕິ ‘‘ປູຣຓາ’’ທິສຸຕ຺ເຕ ອພ຺ຍຍຄ຺ຄຫເຓນ, ເທວທຕ຺ຕສ຺ສາຕິ ຉຏ຺ຐິຍາ ຄຸຣຸມ຺ຫິ ສາເປກ຺ຂຕ຺ເຕປິ ຄຸຣຸສທ຺ທສ຺ສ ສມ຺ພນ຺ຘິສທ຺ທຕ຺ຕາ ສກຕ຺ເຖ [ວາກ຺ເຍ] ວິຍ ວຸຕ຺ຕິຍໍ ພ຺ຍເປກ຺ຂາ-ຍາຫານິໂຕ ວຸຕ຺ຕິສພ຺ຠາວໍ ວຈນນ຺ຕເຣນ ສາເຘຕຸມາຫ- ‘ຕຖາຈາຫູ’ຕິ.

ສາຕ຺ເຖວາຕິ ສກຕ຺ເຖ ວິຍ, ອສ຺ສາຕິ ສມ຺ພນ຺ຘິສທ຺ທສ຺ສ, ສາມຕ຺ຖິຍໍ ຄມກຕ຺ຕຎ຺ຈຕ຺ຖີຕິ ປທານມຎ຺ໂຎຎ຺ຎາເປກ຺ຂາລກ຺ຂຓໍ ສາມຕ຺ຖິຍໍ ສາມຕ຺ຖິຍາຠາເວປິ ວິຄ຺ຄຫວາກ຺ຍຕ຺ຖສ຺ສ ຄມກຕ຺ຕໍ ວາ ອຕ຺ຖີຕິ ອຕ຺ໂຖ, ຄຸຣຸໂນ ກຸລໍ ທາສສ຺ສ ຠຣິຍາຕິ ວິຄ຺ຄໂຫ, ອຖາຕ຺ຣ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສ຺ສ ອຸຈ຺ເຈ’ອິຈ຺ຈາໂທ ສາມຕ຺ຖິຍໍ ຄມກຕ຺ຕໍ ວາ ນຕ຺ຖີຕິ ກຸໂຕ-ວສິຕໍ, ເຍນ ຕທາຠາວາຕ຺ຣ ສມາສາຠາໂວ ວຓ຺ຓີຍເຕຈ຺ຈາຫ-‘ສາມຕ຺ຖ຺ຍາທິໂນຕ຺ວິ’ຈ຺ຈາທິ.

ສມາສາຠາໂວ-ຠິມໂຕຕິ ‘‘ປູຣຓາ’’ທິສຸຕ຺ເຕ ສມານາຘິກຣສ຺ສາປິ ອຸປາທານໂຕ. ເສຫີຕິ ອຕ຺ຕນິເຍຫິ, ນາຠິມໂຕຕິ ‘‘ຈຍຸຕ຺ເຕຫິ ເສຫິ ອສມາສິເຕຫິ ຉຏ຺ຐີສມາສປ຺ປຏິເສໂຘວຕ຺ຕພ຺ໂພ’’ (ວາ) ຕ຺ຍເນນ, ປຸຖຄຕ຺ຖຕາຍ [ຠິນ຺ນຕ຺ຖຕາຍໍ-ວຸຕ຺ຕິ] ມິຈ຺ຈສ຺ສວິວຣຓໍ ຄວາທີນມສມາເສຕິ, ເອວມສ຺ສາທີນໍ ສມາເສນາລນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

ໂຍຄີນນ຺ຕິ ອິຕຣີຕຣໂຍຄີນໍ, ອເນເນຕເຣຕຣໂຍຄຈຕ຺ຖສມາສໍ ວທຕິ. ວຸຕ຺ຕິໂຫຕີຕ຺ຍສ຺ສ ວິວຣຓໍ ຉຏ຺ຐີສມາໂສ ຠວຕີຕິ, ເອກຕ຺ຖີຠາເວອິຈ຺ຈສ຺ສ ວິວຣຓໍ ຄວາທີນຎ຺ຈ ຈຕ຺ຖສມາເສ ສຕີຕິ.

ຣຸຬ຺ຫິຕ຺ຕາຕິ ສມາສສ຺ເສວ ກີຬາວາຈກຕ຺ເຕນ ຊີວິກາຍ ຈ ປຈ຺ຈາຍ ກຕ຺ເຕນ ປສິທ຺ຘຕ຺ຕາ, ນ ວາກ຺ຍສ຺ສາຕິ ‘ອຸທ຺ທາລປຸປ຺ຜຠຎ຺ຊິກາ’ຕ຺ຍາໂທ ຣຸຬ຺ຫີວເສນ ນິຈ຺ຈສມາໂສ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ຕຕ຺ຣ ກິໍ ວຈເນເນຕິ ມຎ຺ຎເຕ, ສຣສິ ຣຸຬ຺ຫນ຺ຕິ ວິຄ຺ຄໂຫ.

ອຍມ຺ປນ ອມາທິສມາໂສ ກມ຺ມຘາຣຍທິຄຸສມາສາຕິ ສພ຺ເພປິ ປເຣສໍ ຕປ຺ປຸຣິສສທິສຕ຺ຕາ ຕປ຺ປຸຣິສາ, ຍຖາ ຫິ ຕສ຺ສ ປຸຣິໂສ ຕປ຺ປຸຣິໂສຕິ ອຸຕ຺ຕຣປທຕ຺ຖປ຺ປຘາໂນ, ຕຖາ ເຕ ສິຍຸໍ, ສງ຺ຂ຺ຍາປຸພ຺ພຕ຺ຕ ນປຸໍສກຕ຺ຕສງ຺ຂາເຕຫິ ທ຺ວີຫິ ລກ຺ຂເຓຫິ ຄຈ຺ຉຕິ ປວຕ຺ຕຕີຕິທິຄຸ.