໕໔. ວິຈ຺ຉາ

ຍໍວຕ຺ຕເຕຕິ ວຸຕ຺ຕິວຈນໍ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ວຕ຺ຕຸມາຣຠເຕ ‘ສມ຺ຠວາເປກ຺ຂາເຍ’ຈ຺ຈາທິ, ຍໍວຕ຺ຕເຕຕິ ຈ ສຸຕ຺ເຕ ອວິຊ຺ຊມາເນປິ ຄມ຺ມມານຕ຺ຖສ຺ສ ສທ຺ທສ຺ສ ປໂຍຄມ຺ປຕິ ກາມຈາໂຣຕິ ວຸຕ຺ຕິຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຍສທ຺ທສ຺ສານິຍມຕ຺ຖວຸຕ຺ຕິຕ຺ເຕປິ ປທວາກ຺ຍໂຕ ນາຎ຺ຎໍ ສມ຺ຠວຕິ ວິຈ຺ຉາຍມາຠິກ຺ຂຎ຺ເຎ ຈ ວຕ຺ຕມານນ຺ຕິ ອາຫ ‘ສມ຺ຠວາເປກ຺ຂາຍປທໍ ວາກ຺ຍໍວາ’ຕິ, ສມ຺ຠວຕີຕິ ສມ຺ຠໂວ-ປທໍ ວາກ຺ຍໍ ວາ, ຕສ຺ມິໍ ອເປກ຺ຂາຍ ປທໍ ວາກ຺ຍໍ ວາ ວຕ຺ຕເຕຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ວຕ຺ຕເຕຕິ ວິຈ຺ຉາຍມາຠິຎ຺ເຎ ຈາຕ຺ເຖ ວຕ຺ຕເຕ, ນນຸ ປທສ຺ສ ວາກ຺ຍສ຺ສ ວາ ວິສຸໍເຍວ ທພ຺ພາທໂຍ ອຕ຺ຖາ, ຕໍ ກຖມິທ ເມຕສ຺ມິໍ ວຕ຺ຕຸຘມ຺ເມ ກິຣິຍາຘມ຺ເມ ຈ ວິຈ຺ຉາຠິກ຺ຂຎ຺ຎຕ຺ເຖ ວຕ຺ຕເຕຕິ ອນຸໂຍຄໍ ສນ຺ຘາຍາຫ-‘ວິສຍຠາເວນາ’ຕິອາທິ, ວິຈ຺ຉາຍ ວຕ຺ຕຸຘມ຺ມສ຺ສ ກິຣິຍາຘມ຺ມສ຺ສ ຈາຠິກ຺ຂຎ຺ຎສ຺ສ ວິສໂຍ ປທໍ ວາກ຺ຍໍ ວາ… ອນຎ຺ຎຕ຺ຖວຸຕ຺ຕິວເສນ ຕຕ຺ຖປ຺ປວຕ຺ຕິຍາ, ຕໍ ວເສນຈ, ອຠິຘາຍກຕ຺ເຕນ ເຈຕິ ໂຄຈຣຕ຺ເຕນ ປກາສກຕ຺ເຕນ ຈາຕິ ອຕ຺ໂຖ, ຍໍວຕ຺ຕເຕຕິ ອຊ຺ຌາຫຏສ຺ສ ຍນ຺ຕິ ປຐມນ຺ຕສ຺ສ ວິຠຕ຺ຕິວິປຣິຓາມໍ ທສ຺ເສຕິ (ຕສ຺ສາຕິ) ອາທິນາ, ອິມິນາ ອິທໍ ທີເປຕິ ‘‘ຍຊ຺ຊປິ ‘ວິຈ຺ຉາຠິກ຺ຂຎ຺ເຎສ຺ວິ’ ຕ຺ຍຕ຺ຣ ຉຏ຺ຐີໂນຈ຺ຈາຣີຍເຕ, ຕຖາປິ ຉຏ຺ຐີປສິທ຺ຘິ ໂຫເຕວ, ກຖໍ ທ຺ເວ ອິຈ຺ຈາເທສນິທ຺ເທສາ ອາເທໂສ ຈ ສມ຺ພນ຺ຘີນມເປກ຺ຂເຕ, ‘ວິຈ຺ຉາຠິກ຺ຂຎ຺ເຎສູ’ຕິ ຈາຕ຺ຖນິທ຺ເທໂສ, ນ ຈາຕ຺ຖສ຺ສາເທເສນ ສມ຺ພນ຺ໂຘ ອຸປປຊ຺ຊເຕ, ຕສ຺ມາ ວິຈ຺ຉາຠິກ຺ຂຎ຺ເຎສຸ ຍໍ ປທໍ ວາກ຺ຍໍ ວາ ວຕ຺ຕເຕ ຕສ຺ສ ທ຺ເວ ຠວນ຺ຕິຈ຺ເຈວໍ ຉຏ຺ຐີຍຕ຺ໂຖ ສກ຺ກາ ວຕ຺ຕຸ’’ນ຺ຕິ, ທ຺ເວ ຣູປານິ ໂຫນ຺ຕີຕິ ທສ຺ສິຕໍ ໂຫຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ສທ຺ທຣູເປ ສງ຺ຂ຺ຍຍ຺ເຍຕິ ທຸຕິຍາ ພຫຸວຈນນ຺ຕໍ ປຏິປາທຍມາໂນຕິ ເອຕ຺ຖ ປຏິປາທນກິຣິຍາຍ ສມ຺ພນ຺ເຘໂນປທິຏ຺ຐໍ, ‘‘ວາກ຺ຍນ຺ຕຣຏ຺ໂຐປິ ສທ຺ໂທ ຕທຎ຺ຎສ຺ມິມ຺ປິ ສມ຺ພນ຺ຘມຸປຍາຕີ’’ຕິ ທ຺ວິສທ຺ໂທຕິ ອິທໍ ອຸປຣິ ວາກ຺ຍທ຺ວເຍປ຺ຍຸປຍຸຊ຺ຊຕິ ‘ທ຺ວິສທ຺ໂທ ວຸຕ຺ໂຕ, ທ຺ວິສທ຺ໂທ ນ ສຣູປປ຺ປຘາໂນ’ຕິ, ອຖ ສຣູປປ຺ປຘາໂນ ກສ຺ມາ ນ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ອາຫ-‘ພຫຸວຈເນນ ນິທ຺ເທສາ’ຕິ, ອຖ ທ຺ເວຕິ ສາມຎ຺ເຎນ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ປທວາກ຺ຍານໍ ຐາເນ ທ຺ວິພ຺ພຈນໍ ວາ ສິຍາ, ຕາເນວາ ວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ ທ຺ວິປ຺ປໂຍໂຄ ວາ, ຕຖາ ສຕິ ‘ຍໍວຕ຺ຕເຕ ຕສ຺ສາ’ຕິ ກສ຺ມາ ປຐມເມວ ນິສ຺ສາຍ ວຸຕ຺ຕິຍໍ ວິວຣຓໍ ກຕນ຺ຕິ ອາຫ-‘ເອວຎ຺ຈາ’ຕິອາທິ, ອິທານິ ທ຺ວິປ຺ປໂຍຄປກ຺ຂສ຺ສ ສໂທສຕ຺ຕາ ອຄຫິຕຠາວໍ ທສ຺ເສຕຸມາຫ-‘ຍທາຕ຺ວິ’ ຕ຺ຍາທິ, ຕຸສທ຺ໂທ ປຸພ຺ພສ຺ມາ ປກ຺ຂາ ວິເສສສ຺ສ ປທສ຺ສໂກ [ວິເສສນຕ຺ໂຖ (ໂປຕ຺ຖເກ)], ຕຕ຺ຖ ຫິ ທ຺ເວ [ທ຺ເວຣູປ (ໂປຕ຺ຖເກ)] ສທ຺ທຣູປານ຺ຍາທິສີຍນ຺ເຕ, ອິຫ ຕຸ ໂສວ ສທ຺ໂທ ທ຺ວິຣາວຕ຺ຕເຕ, ອາວຸຕ຺ຕີ ສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍາຕິ ເອວໍ ມຎ຺ຎເຕ ‘‘ທ຺ວິສທ຺ໂທ-ຍໍ ‘‘ອາທສຫິ ສງ຺ຂ຺ຍາ ສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ເຍ ວຕ຺ຕນ຺ເຕ’’ຕິ ວຈນໂຕ ສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍວຈໂນ, ຕສ຺ເມຫ ສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍໍ ສທ຺ທຣູປໍ ວາ ສິຍາ ອາວຸຕ຺ຕິ ວາ, ອິຈ຺ຈປິ ນິທ຺ເທໂສ ຕທຸຠຍມເປກ຺ຂິຍ ນປຸໍສກລິງ຺ເຄນ ວາ ສິຍາ ອິຕ຺ຖິລິງ຺ເຄນ ວາ, ຕຕ຺ຖ ຍທາ ນປຸໍສກລິງ຺ເຄນ ນິທ຺ເທໂສ, ຕທາ ສທ຺ທຣູປານິ ສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍານິ ຠວນ຺ຕິ, ຍທາ ຕຸ ອິຕ຺ຖິລິງ຺ເຄນ, ຕທາ ສທ຺ທສ຺ສາວຸຕ຺ຕີ ອຸຈ຺ຈາຣຓລກ຺ຂຓາ ກິຣິຍາ ສງ຺ຂ຺ເຍຍາ ຠວນ຺ຕິ, ຕໂຕ ເຈຕ຺ຖ ອາວຸຕ຺ຕີອປິ ສງ຺ຂ຺ເຍຍາ ໂຫນ຺ຕີ’’ຕິ, ຕທາ ທ຺ວິປ຺ປໂຍໂຄ ທ຺ວິພ຺ພວຈນນ຺ຕິ ເອສ ປກ຺ໂຂຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ຠາໂວ’’ ຍທາ ທ຺ເວ ອາວຸຕ຺ຕິໂຍ ວິຘີຍນ຺ເຕ ຕທາ ທ຺ວິປ຺ປໂຍໂຄ ທ຺ວິພ຺ພຈນນ຺ເຕ ໂສເປກ຺ໂຂ, (ອຕ຺ຣ ຐານ຺ຍາເທສຠາໂວ ນຕ຺ຖິ) [ນຕຸຏ຺ຐາເນ ທ຺ວິພ຺ພຈນປກ຺ໂຂ (ໂປຕ຺ຖເກ)] ອາວຸຕ຺ຕິ ຫິ ກິຣິຍາ, ຕສ຺ສາ ເຈຫ ສທ຺ໂທ ສາຘນໍ, ນ ຈ ກິຣິຍາຍ ສາຘນສ຺ສ ຈ ຐານ຺ຍາເທສຠາໂວ ອຸປປຊ຺ຊເຕ, ຕສ຺ມາ ຍທາວຸຕ຺ຕີ ວິຘີຍນ຺ເຕ, ຕທາ ທິປ຺ປໂຍໂຄ ທ຺ວິພ຺ພຈນນ຺ເຕ-ໂສ ປກ຺ໂຂ ຠວຕີ’’ຕິ, ອຍມ຺ປິ ປກ຺ໂຂ ປາຓິນີເຍຫິ ປຣິຄ຺ຄຫີໂຕ, ຕທຍຸຕ຺ຕໍ ໂທສທຸຏ຺ຐຕ຺ຕາຕິ ສນ຺ທສ຺ສຍມາຫ-‘ໂສ ປເນ’ຕ຺ຍາທິ, ເຕ ຫິ ທຸຕິຍມ຺ປິ ປກ຺ຂມພ຺ຠຸປຄມ຺ມ ອຸປຈາຣມຕ຺ຕໂຕ ເຠໂທ, ວຕ຺ຖຸໂຕຕ຺ວເຠໂທ ວາຕິ ໂປໂນປຸຎ຺ເຎນ ຕໍ ສາເຘນ຺ຕິ. ກຖມ຺ປນ ສໂທສຕ຺ຕໍ ເຍນາຍໍ ນ ຄຫິໂຕຕ຺ຍາຫ- ‘ຕຖາຫິ’ຈ຺ຈາທິ, ຓ຺ໂຍ ນສິຍາຕິ ‘‘ຕສ຺ສ ຠາວກມ຺ເມສຸ ຕ຺ຕ ຕາ ຕ຺ຕນ ຓ຺ຍ ເຓຍ຺ຍ ຓິຍ ຓິຍາ’’ຕິ (໔-໕໙) ຠາເວ ວິຘີຍມາໂນ ຓ຺ໂຍ ທ຺ວິປ຺ປໂຍຄປກ຺ເຂ ສທ຺ທເຠທສພ຺ຠາວາ ປຸນ ປຸເນຕິ ສມຸທາຍສຠາວໂຕ ປຸນປຸນ ຠາໂວຕິ ອຕ຺ເຖ ປຸນປຸນ ສມຸທາຍໂຕ ນ ຠເວຍ຺ຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ, ນ ເກວລໍ ຓ຺ໂຍວ, ອຖ ໂຂ ເອກປທນ຺ໂຕຄຘານໍ ສຣານໍ ສຣານມາທິຠູຕສ຺ສຸກາຣສ຺ສ ຠວນ຺ໂຕ ໂອກາໂຣປິ ‘‘ສຣານມາທິສ຺ສາ ຍຸວຓ຺ຓສ຺ສາ ເອໂອ ຓານຸພນ຺ເຘ’’ຕິ (໔-໑໒໔) ນ ສິຍາ, ‘‘ມນາທ຺ຍາປາທີນໂມມເຍ ຈ ‘‘ອິຕິ (໓-໕໙) ໂອກາໂຣ ປນ ປກ຺ຂທ຺ວເຍປິ ໂຫເຕວ… ອຸຕ຺ຕຣປທສ຺ສ ນິມິຕ຺ຕຠາເວນ ຄຫິຕຕ຺ຕາ, ປຸພ຺ພປກ຺ເຂປິ ຫິ ທ຺ເວ ສທ຺ທຣູປານ຺ເຍວາທິສີຍນ຺ເຕຕິ ໂຫເຕວ ປທ ເຠໂທ, ວກ຺ຂຕິ ຫິ ‘ສຕີປິ ອຕ຺ຕຄເຕ ເຠເທ’ຕິ. ນນຸ ອາວຸຕ຺ຕິຘມ຺ມເຠທ ສທ຺ທສ຺ສຸປຈຣິໂຕ ເຠໂທ, ສຣູປໂຕ ຕ຺ວເຠໂທວ, ອຎ຺ຎຖາ ອາວຸຕ຺ຕິເຍວ ນ ສິຍາ, ເອກສ຺ສ ຫິ ວຕ຺ຖຸໂນ ອາວຸຕ຺ຕິ ໂຫຕິຈ຺ຈາຫ‘ນານ຺ຕເຣເນ’ຈ຺ຈາທິ, ອຎ຺ຎເຖຕິ ອຸປຈຣິໂຕ ເຠໂທ ນ ສຠາວໂຕຕິ ເຈ, ກາຣິຍມ຺ຠວຕີຕິ ເອວິ ນ ສກ຺ກາ ວຕ຺ຕຸນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ສຠາວໂຕ ຕ຺ວເຠໂທ ວາຕິ ອຸປຈາຣາຠາເວນ ວຕ຺ຖຸໂຕ ວິຊ຺ຊມານເຠທມວຘາຣຍຕິ, ອຎ຺ຎຖາຕິ ຍທິ ເຠໂທ ສິຍາ, ອາວຸຕ຺ຕິເຍວ ນ ສິຍາຕິ ເອຕ຺ຖາຍມຘິປ຺ປາໂຍ ‘‘ຍທິ ສຠາວໂຕວ ເຠໂທ ຠິນ຺ນສ຺ສ ປນ ກຖມາວຸຕ຺ຕິ ສິຍາ’’ຕິ, ຐານິສທິສຕ຺ຕາຕິ ‘‘ຐານີວິຍາເທໂສ’’ຕິ ປຣິຠາສມຸປລກ຺ເຂຕິ.

ກິຣິຍາຍາຕິອາທີສຸ ສຫຕ຺ເຖ ຕຕິຍາ… ກິຣິຍາທີຫິ ທພ຺ພາທ຺ຍຕ຺ຖານໍ ວຕ຺ຕຸ [ກຕ຺ຕຸ] ພ຺ຍາປນິຈ຺ຉາປວຕ຺ຕິໂຕ, ເທສາທີຕິ ( ) [(ຫິ) (ໂປຕ຺ຖເກ)] ອາທິສທ຺ເທນ ກາລາວຕ຺ຖາທິໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ນານາກາຣຍຸຕ຺ຕເມວ ຠິນ຺ນໍ ນາມ ໂຫຕີຕິ ອາຫ-‘ອເນກປ຺ປກາຣຍຸຕ຺ເຕ’ຕິ, ພຫຸວຈນນິທ຺ເທສໂຕ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ເຕນາຕິ ເຍນ ພຫຸວຈນນິທ຺ເທເສນ ສກິໍ ພ຺ຍາປນິຈ຺ຉາ ໂຊຕີຍຕິ ເຕນ ກຣຓຠູເຕນ ເຫຕຸຠູເຕນ ວາ, ກເມນ ພ຺ຍາປິຕຸມິຈ຺ຉາຍໍ ຊາຕິອາທີນຎ຺ຈ ພ຺ຍາປິຕຸມິຈ຺ຉາຍນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ຕຕ຺ຖ ອຍຎ຺ຈ ຄາໂມ ຣມຓີໂຍ ອຍຎ຺ຈ ຄາໂມ ຣມຓີໂຍຕິ ກເມນ ພ຺ຍາປິຕຸມິຈ຺ຉາ, ເອຕ຺ຖ ກິຎ຺ຈາປິ ຣມຓີຍຄຸເຓນ ຄາມທພ຺ພໂຍໂຄ ອຕ຺ຖິ, ຕຖາປິ ຄາມານໍ ຄຸເຓນ ໂຍໂຄ, ສພ຺ໂພ ຄາໂມ ຣມຓີໂຍຕິ ພາຫຸລ຺ເລນ, ນຕ຺ຖິ ສາກລ຺ເລນ [ກເມນ (ໂປຕ຺ຖເກ)] ພ຺ຍາປິຕຸມິຏ຺ຐຕ຺ຕນ຺ຕິ ສກລພ຺ຍາປນິຈ຺ຉາຍາຠາໂວຕິ ນ ທ຺ວິພ຺ພຈນໍ, ເອວມຸປຣິ ໂຍເຊຕ຺ວາ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ, ສມ຺ປນ຺ໂນ ຍໂວຕິ ສມ຺ປນ຺ນຄຸເຓນ ຍວຊາຕິຍາ ພ຺ຍາປິຕຸມິຈ຺ຉາ, ເອກຕ຺ຖາ ຊາຕິ, ອເນກຕ຺ຖ ນິສ຺ສຍາ ວິຈ຺ຉາ [ເອກຕ຺ຖາຊາຕິ, ເອກມຕ຺ຖໍ ຎາປຍິສ຺ສາມີຕິ ຊາຕິສທ຺ໂທ ປຍຸຊ຺ຊເຕ ອເນ ກຕ຺ຖນິສ຺ສຍາຈ ວິຈ຺ຉາ, ອເນກຕ຺ຖໍ ສຎ຺ຎາປຍິສ຺ສາມີຕິ ວິຈ຺ຉາປຍຸຊ຺ຊເຕ-ຕິ ມຫາຠສ຺ເສ], ໂສຠນໍ ຘວຂທິຣນ຺ຕິ ໂສຠນຄຸເຓນ ຘວາທິທພ຺ພານໍ ພ຺ຍາປິຕຸມິຈ຺ຉາ, ອຕ຺ຖສທ຺ເທເນຕ຺ຖ ທພ຺ພາທໂຍ ວຕ຺ຕຸມິຏ຺ຐາຕິ ອາຫ-‘ທພ຺ພຄຸຓກິຣິຍາລກ຺ຂເຓ’ຕິ, ວິສທ຺ໂທ ປເນຕ຺ຖ ພ຺ຍາປນຕ຺ໂຖຕິ ອາຫ-‘ພ຺ຍາປິຕຸໍ ສມ຺ພນ຺ຘິຕຸ’ນ຺ຕິ, ສາຕິ ວິຈ຺ຉາ, ວຕ຺ຕຸຘມ຺ໂມຕິ ‘ຣຸກ຺ຂໍຣຸກ຺ຂ’ມິຈ຺ຈາທິກໍ ໂຍ ວທຕິ, ຕສ຺ສ ວຕ຺ຕຸໂນ ຘມ຺ໂມ… ອິຈ຺ຉາລກ຺ຂຓສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ຕປ຺ປຏິພທ຺ຘຕ຺ຕາ, ສທ຺ໂທຕິ ຣຸກ຺ຂມິຈ຺ຈາທິໂກ, ຕສ຺ສ ສທ຺ທສ຺ສ ຍໍ ຣູປໍ ອຕ຺ຕ ຠາໂວ, ຕເມວ ປຈ຺ຈາສຕ຺ຍາ ‘‘ສຸຕານຸມິເຕສຸ ສຸຕສມ຺ພນ຺ໂຘວ ພລວາ’’ຕິ ວິຈ຺ຉາ ຠິກ຺ຂຎ຺ເຎສຸ ວຕ຺ຕມານສ຺ສ ສຸຕສ຺ເສວ ຕສ຺ສ ຣູປສ຺ສ ປຈ຺ຈາສນ຺ນຠາວໂຕ ທ຺ວິສງ຺ຂ຺ຍາ ຍຸຕ຺ຕໍ ທ຺ວິສງ຺ຂາຕາຍ ສງ຺ຂ຺ຍາຍ ‘ຣຸກ຺ຂໍ ຣຸກ຺ຂ’ມິຈ຺ເຈວໍ ຍຸຕ຺ຕໍ ອຕິທິສີຍເຕ ສຸຕ຺ເຕ ທ຺ເວອິຈ຺ຈເນນ, ທ຺ວິພ຺ພຈນສ຺ເສວ [ທ຺ວິພ຺ພຈນເມວ (ໂປຕ຺ຖເກ)] ຫິ ທ຺ວິສງ຺ຂ຺ຍາຍຸຕ຺ຕຕາ, ອຖ ກຕເມກວຈນນ຺ຕສ຺ສ ທ຺ວິພ຺ພຈນໍ, ຕຖາຫິ ສພ຺ເພເຍເວເຕຕ຺ຖ ວິຈ຺ຉາຍໍ ທ຺ວິຕ຺ເຕຫ຺ຍຠິຘຍນ຺ເຕຕິ ພຫຕ຺ຕາ ພຫຸວຈນໍ ປປ຺ໂປຕິ, ເອກວຈນນ຺ຕຸ ນ ສິຊ຺ຌຕິ ‘ຣຸກ຺ຂໍ ຣຸກ຺ຂໍ ສິຎ຺ຈຕີ’ຕິ ເອກຕ຺ຖາຠິຘານຠິນ຺ນສພ຺ພຣຸກ຺ຂປ຺ປຕີຕີຕິ ກຖເມກວຈນນ຺ຕສ຺ສ ທ຺ວິພ຺ພວຈນນ຺ຕີ ອາສງ຺ກິຍາຫ-‘ຕຕ຺ເຖ’ຈ຺ຈາທິ, ອຕ຺ຖສາມຕ຺ຖິຍາຕິ ‘ພຫຸວຈນນ຺ຕປ຺ປໂຍເຄຫິ’ຈ຺ຈາທິນາ ວກ຺ຂມານນເຍນ ພຫຸວຈນນ຺ຕປ຺ປໂຍເຄເນວ ວິຈ຺ຉາຕ຺ຖໂຊຕນໂຕ ນ ຕຕ຺ຖ ທ຺ວີພ຺ພຈນໍ ສິຍາ, ຠວິຕພ຺ພຎ຺ຈ ທ຺ວິພ຺ພຈເນ (ນ, ເອ) ກວຈນຕ຺ຕມນ຺ຕເຣນ ນ ຈາຕ຺ຖິ ທ຺ວິພ຺ພຈນາວກາ ໂສຕິ ປຕີຕິ ພລາວຄໂຕ ໂຍ-ຕ຺ໂຖ, ຕສ຺ສ ອຕ຺ຖສ຺ສ ອຎ຺ຎຖານຸປປຕ຺ຕິລກ຺ຂຓໍ ສາມຕ຺ຖິຍໍ ອຕ຺ຖສາມຕ຺ຖິຍໍ, ອຕ຺ຖສາມຕ຺ຖິຍາ ເອກວຈນນ຺ຕສ຺ສ ທ຺ວີພ຺ພຈນນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ຘາ, ກິຣິຍາທິໂຍຄນ຺ຕິ ກິຣິຍາຄຸຓາທິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ມນ຺ຕ຺ວາຕິ ພ຺ຍາປິຕຸມິຈ຺ຉາຍນ຺ຕີມສ຺ສ ປຸພ຺ພກິຣິຍາວຈນໍ, ອຠິສໍຫຣິຕ຺ວາຕິ ເອກໂຕກຕ຺ວາ. ສທ຺ທສ຺ສ ຕາທິສຕ຺ຖປຈ຺ຈາຍກຕ຺ເຕ ສາມຕ຺ຖິຍໍ ສທ຺ທສຕ຺ຕິ [ສທ຺ທສ຺ສ]. ຍຸຄປທາຘິກຣຓຕາຍໍ ສຫວຈນິຈ຺ຉາຍໍ ພຫຸວຈນປ຺ປວຕ຺ຕິເຍວ, ນ ຕຕ຺ຖ ທ຺ວິພ຺ພຈນນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕຸມາຫ-‘ອໂຕເຍເວ’ຈ຺ຈາທິ, ອໂຕ ເຍວາຕິ ພຫຸວຈນນ຺ຕສ຺ສ ສທ຺ທສຕ຺ຕິຍາ ວິຈ຺ຉາໂຊຕນໂຕ ທ຺ວິພ຺ພຈນາຠາວາເຍວ, ເອວມຎ຺ຎເຕ- ‘ອິຘ ປນ ໂຍຄປຊ຺ຊໍ ທຸວິຘໍ ສທ຺ທໂຍຄປຊ຺ຊໍ ອຕ຺ຖໂຍຄປຊ຺ຊຎ຺ຈ, ຕຕ຺ຖ ກິຎ຺ຈິ ສາຕ຺ຖການໍ ສທ຺ທໂຍຄປຊ຺ຊມຕ຺ຖໂຍຄ ປຊ຺ຊໍ ນ ສມ຺ຠວຕີຕິ, ຍຸຄປທິ ອຘິກຣຓໍ ຘວາທິ ອຕ຺ໂຖ ຍສ຺ສ ໂສຘວຂທິຣປລາສສທ຺ໂທ ຍຸຄປທາຘິກຣໂຓ, ຕສ຺ສ ຠາໂວ ຕຖາ, ຕສ຺ສຎ຺ຈ ສຕິ, ສທ຺ທໂຍຄປຊ຺ຊມນ຺ຕເຣນ ຠິນ຺ນຕ຺ຖານເມກສທ຺ທວຈນີຍານ ເມກໂຕ ປປຕ຺ຕິ ອຕ຺ຖໂຍຄປຊ຺ຊໍ, ຕໍ ສຫວຈນິຈ຺ຉາຍນ຺ຕິ ອິມິນາ ທສ຺ສິຕນ຺ຕິ ຕສ຺ສໍ ສຫວຈນິຈ຺ຉາຍຎ຺ຈ ສຕິ, ໂສຠນາ ຘວຂທິຣປລາສາ ໂສຠນາ ຣຸກ຺ຂາຕິ ໂສຠນຄຸຓໂຍເຄປິ ພຫຸວຈເນເນວ ວິຈ຺ຉາໂຊຕນໂຕ ທ຺ວິພ຺ພຈນາຠາໂວຕິ, ໂສຠນໍ ຘວຂທິຣນ຺ຕິ ປນ ສຕີປິ ສທ຺ທໂຍຄປຊ຺ເຊ ສມາຫາຣຕ຺ຕາ ນຕ຺ຖຕ຺ຖໂຍຄປຊ຺ຊ [ນາຕ຺ວຍາຄປຊ຺ຊ (ໂປຕ຺ຖເກ)] ນ຺ຕິ ເອກວຈນນ຺ຕຕ຺ຕາ ທ຺ວິຕ຺ຕປ຺ປສງ຺ເຄປິ ໂສຠນໍ ຘວຂທິຣນ຺ຕິ ສທ຺ທານໍ ສກິໍ ພ຺ຍາປນິຈ຺ຉາຍາຠາວາ ນ ທ຺ວິພ຺ພຈນນ຺ຕິ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕໍ.

ວາຕ຺ຕິກກາເຣນ ‘‘ອານຸປຸພ຺ພິເຍ ທ຺ເວ ຠວນ຺ຕີຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ (໘-໑-໑-ວາ) ວຸຕ຺ຕໍ, ຕທາຫ-‘ອານຸປຸພ຺ພິເຍປິ’ຈ຺ຈາທິນາ, ອຕ຺ເຖວານຸປຸພ຺ພິເຍປິ ວິຈ຺ຉາ ຕໂຕວ ທ຺ວິຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຏິປາທຍ ‘ມານຸປຸພ຺ພິຍ’ມິຈ຺ຈາທິນາ ‘ອຕ຺ຖິເຍເວຈ຺ຈາທິໂນ ວຸຕ຺ຕິວາກ຺ຍສ຺ສ ວິວຣຓມາຫ. ຄາມຊາຕິຍາ ຕຸລ຺ຍຊາຕິຍານໍ ທິສາ ເທສາທິເຠເທນ ຠິນ຺ນານມິວ ຄາມານໍ, ນ ເອຕ຺ຖ ວິຈ຺ຉາ, ມູລມຄ຺ຄໍ ວາ ຫິ ມຸຂ຺ຍ ເມກເມວ… ເຫຏ຺ຐຸທ຺ຘຠາຄນ຺ຕຣາຠາເວເນກຕ຺ຕາ, ເຍນຸປຣິຍໂຘ ຠາຄາເປກ຺ຂາຍ ກຕມູລຄ຺ຄພ຺ຍປເທເສນ ຠິນ຺ນຊາຕິຍາ ມູລຄ຺ຄຠາຄາ, ເຕ ຠິນ຺ນຊາຕິຍາ, ນ ຈ ຠິນ຺ນຊາຕິຍານໍ ວິຈ຺ຉາ ໂຫຕິ, ນ ຫິ ໂຄໂຄຕິ ວຸຕ຺ເຕ (ວາຫີກ)ຄຕາ ວິຈ຺ຉາວຄມ຺ຍເຕຕິ ອາຈຣິຍຊິນິນ຺ທພຸທ຺ຘິນາ ອານຸປຸພ຺ພິເຍ ວິຈ຺ຉາຍາຠາວໍ ປຏິປາທິຕໍ, ຕໍ ວິຆຏຍິຕຸໍ ‘ຍທິ ຫິ’ຈ຺ຈາທິນາ ຍໍ ວຸຕ຺ຕິຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ວິປຎ຺ຈິຕຸມາຫ- ‘ຍເຖ’ຈ຺ຈາທິ, ນສນ຺ນິວິຏ຺ໂຐຕິ ນ ປຕິຏ຺ຐິໂຕ, ນຕ຺ຖີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ຍສ຺ສູປຣິຠາໂຄ ອຕ຺ຖິ ຕມ຺ປິ ມູລນ຺ຕິ ມູລ ພ຺ຍປເທສສ຺ສາເປກ຺ຂາ ກຕຕ຺ຕມາຫ, ອຸຠຍນ຺ຕິ ມູລມຄ຺ຄຎ຺ຈ, ຕຖາ ອຎ຺ເຎປິ ມູລຄ຺ຄຠາຄາຕິ ອິມິນາ ມູລຄ຺ຄເຠທານໍ ເຫຏ຺ຐາ ວິຍ ຄຫເຓ ສຕິ ພຫຸຕ຺ຕມາຫ, ປຸພ຺ພກຖິເຕນາຕິ ‘ຣຸກ຺ຂາທີນໍ ພາຫຸລ຺ເລນາ’ຕິອາທິນາ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕນເຍນ, ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ ‘‘ມູລາທີນໍ ພາຫຸລ຺ເລນ ຖູລາທິ ຄຸຓໂຍຄມ຺ມນ຺ຕ຺ວາ ສຕ຺ຕມີວິຠຕ຺ຕິຍຸຕ຺ເຕນ ມູລາທິສທ຺ທສຫິເຕນ ສພ຺ພ ສທ຺ເທນ ມູລາທິກມຕ຺ຖມຠິສໍຫຣິຕ຺ວາ ສພ຺ພສ຺ມິໍ ມູເລ ຖູລາ ສພ຺ພສ຺ມິໍ ອຄ຺ເຄ ສຸຂຸມາຕິ ເອວໍ (ວຕ຺ຕຸໂນ) ພ຺ຍາປິຕຸມິຈ຺ຉາຍເມກວຈນນ຺ຕສ຺ສ ວິຈ຺ຉາຍນ຺ຕ຺ເວວ ທ຺ວິພ຺ພຈນ’’ນ຺ຕິ.

ເຊຏ຺ຐານໍ ວິຈ຺ຉາສມ຺ຠເວ ສພ຺ພກນິຏ຺ຐສ຺ສ ເຊຏ຺ຐຕ຺ຕາຠາວານຸປ຺ປເວໂສ ນ ສິຍາຕິ ອານຸປຸພ຺ພິຍມຕ຺ຕວຈນິຈ຺ຉາຍໍ ເຕເນວ ທ຺ວິຕ຺ຕມຠິຫິຕໍ ‘ເຊຏ຺ຐໍ ເຊຏ຺ຐມນຸປ຺ປເວສຍາ’ຕິ ເຕເນວາຈຣິເຍນ, ຕທຘຸນາ ວິຆຏີຍຕິ ‘ເຊຏ຺ຐ’ ມິຈ຺ຈາທິນາ, ກນິຏ຺ໂຐປິ ປເວສີຍຕີຕິ ກນິຏ຺ຐສ຺ສປິ ວິຈ຺ຉາສມ຺ຠວມາຫ, ຕຕ຺ຖ ກາຣຓມາຫ-‘ຍເຖວ ຫິ’ຈ຺ຈາທິ, ປຣສ຺ສາຕິ ມຊ຺ຌິມສ຺ສາຕິ ເອຕ຺ຖ ວິເສສນໍ, ກນິຏ຺ຐສ຺ສາປິ ເຊຏ຺ຐພ຺ຍປເທໂສຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ຍຖາວຸຕ຺ຕເມວ ສມຕ຺ເຖຕິ ‘ວຕ຺ຕິຈ຺ຉານິພນ຺ຘເນ ຫິ’ຈ຺ຈາທິນາ, ວຕ຺ຕິຈ຺ຉາທິພນ຺ຘເນຕິ ວຕ຺ຕຸໂນ ອິຈ຺ຉາ ນິພນ຺ຘນໍ ກາຣຓມສ຺ສາຕິ ສມາໂສ, ວຕ຺ຖຸສຠາເວ ວຕ຺ຖຸ ຕຕ຺ເຖ, ອຠິນິເວໂສ ປວຕ຺ຕິ, ນາຠິສມ຺ຠຸຓາຕິ ນ ປປ຺ໂປຕິ.

‘‘ສກຕ຺ເຖ ວຘາຣິຍມາເນ ເນກສ຺ມິໍ ທ຺ເວ ຠວນ຺ຕີຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ (໘-໑-໑໒-ວາ) ວາຕ຺ຕິກກາເຣນ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕທາຫ ‘ສກຕ຺ເຖ’ອິຈ຺ຈາທິ, ອຕ຺ຖປ຺ປກາຣຓາທ຺ຍນເປກ຺ຂສ຺ສ ປທສ຺ສ ອຕ຺ເຖ ສກຕ຺ເຖ ອວຘາຣິຍມາເນ ເອຕ຺ຕກເມເວຕິ ຄມ຺ມມາເນ ອເນກສ຺ມິໍ ທິຍ຺ຍມາເນ ທ຺ວິພ຺ພຈນມິຏ຺ຐໍ ມຕໍ ປາຓິນິຍານນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ, ອຍມ຺ປເນສມຘິປ຺ປາໂຍ ‘ມາສກໍ ມາສກໍ ອິມມ຺ຫາ ກຫາປຓາ ຠວນ຺ຕານໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ເທຫີ ຕ຺ຍຕ຺ຣ ທ຺ເວ ເອວ ມາສາ ທາຕຸມິຈ຺ຉິຕາ, ກຫາປຓໍ ນາມ–

ຈຕ຺ຕາໂຣ ວິຫໂຍ ຄຸຎ຺ຊາ, ທ຺ເວຄຸຎ຺ຊາ ມາສໂກ ຠເວ;

ທ຺ເວ ອກ຺ຂາວ ມາສກາປຎ຺ຈ,ກ຺ຂານໍ ຘຣຓມຏ຺ຐກໍຕິ.

ວຸຕ຺ຕວິຘິນາເນກມາສກສມຸທາໂຍ, ຕຕ຺ຖ ນ ສພ຺ເພ ກຫາປຓ ສມ຺ພນ຺ຘິໂນ ມາສາ ທານກິຣິຍາຍ ພ຺ຍາປິຕາ, ທ຺ເວເຍວາຕິ ເນຕ຺ຖຕ຺ຖ ວິຈ຺ຉາຕິ ຍຖາວຸຕ຺ຕວຕ຺ຕພ຺ເພນ ທ຺ວິພ຺ພຈນ’’ນ຺ຕິ, ຕໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາຕິ ຕໍ ທ຺ວິພ຺ພຈໂນທາຫຣຓໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ, ປຏິປາທຍິຕຸໍ ວິຈ຺ຉາຍເມວ ທ຺ວິຕ຺ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ… ມາສກໍ ມາສກມິຈ຺ຈາໂທຕ຺ວຍມຘິປ຺ປາໂຍ-‘‘ເທຫີຕິ ທານກິຣິຍາຍ ມາສ຺ສ ພ຺ຍາປິຕຸມິຏ຺ຐາຕິ ວິຈ຺ຉາຍເມເວຕ຺ຖ ທ຺ວິພ຺ພຈນໍ, ຕຖາຫ຺ຍໂຕ ທ຺ວິຣຸຕ຺ຕາ ວິຈ຺ຉາວ ຄມ຺ຍເຕ’’ຕິ, ສທ຺ທນ຺ຕຣໂຕຈ຺ຈາທິກໍ ກິມາສງ຺ກິຍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ‘ເທຫີ’ຕິອາທິ, ອວຘາຣເຓ ປຕີຍມາເນຕິ ກຫາປຓສມ຺ພນ຺ຘິນິ ພຫຸມ຺ຫິ ມາສກສມຸທາເຍ ມາສກທ຺ວຍນິຈ຺ຉເຍ ວິຎ຺ຎາຍມາເນ ສຕິ, ອວິເສເສນ ສາມຎ຺ເຎນ ມາສານໍ ເທຫີຕິ ທານກິຣິຍາຍ ພ຺ຍາປນາ ຠາວາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ສທ຺ທນ຺ຕຣໂຕຈ຺ຈາທິໂນ ສາຘິປ຺ປາຍມຕ຺ຖມຠິຘາຕຸມາຣຠເຕ ‘ປເທເນ’ຈ຺ຈາທິ, ເອຕ຺ຖ ປເທນາຕິ ມາສກມິຈ຺ຈເນນ ປເທນ, ອິມມ຺ຫາ ກຫາປຓາຕິ ອິທເມຕ຺ຖ ສທ຺ທນ຺ຕຣໍ, ກຕາຠິສງ຺ຂຣຓສ຺ສາຕິ ມາສກໍ ມາສກມິຈ຺ເຈວໍ ນິປ຺ຜາທິຕສ຺ສ, ສທ຺ທນ຺ຕຣໂຕຕິ ອິມິນາ ປທນ຺ຕຣໂຍໂຄ ຄຫິໂຕຕິ ອາຫ-‘ປທນ຺ຕເຣນ ໂຍຄໂຕ’ຕິ ອຍເມຕ຺ຖາຘິປ຺ປາໂຍ ‘‘ທ຺ວິຕ຺ຕກຣຓກາເລ ສທ຺ທນ຺ຕຣວຈນີຍສ຺ສຕ຺ຖສ຺ສານເປກ຺ຂິຕຕ຺ຕາ ມາສກໍມາສກນ຺ຕິ ອວິເສເສນ ມາສກວິຈ຺ຉາຍໍ ທ຺ວິຕ຺ຕໍ, ຕທນຸ ປນ ອິມມ຺ຫາ ກຫາປຓາຕິສທ຺ທນ຺ຕຣສມ຺ພນ຺ເຘ ສຕິ ຍທິ ກຫາປຓສມ຺ພນ຺ຘ຺ຍ ນ ວເສສມາສກວິຈ຺ຉາ ປຣິຄ຺ຄຍ຺ຫຕິ ຕທາ ອິມສ຺ສ ກຫາປຓສ຺ສາຕິ ຉຏ຺ຐິຍາ ຠວິຕພ຺ພໍ, ອິມມ຺ຫາ ກຫາປຓາຕິ ປນ ອວຘິປຎ຺ຈມີນິທ຺ເທສໂຕ ກຫາປຓໂຕ ທ຺ວຍເມວ ຄເຫຕ຺ວາ ຠວນ຺ຕານໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ເທຫີຕິ ອິມມ຺ຫາ ກຫາປຓາຕິ ສທ຺ທນ຺ຕຣໂຕວຘາຣຓໍ ຄມ຺ຍເຕ’’ຕິ.

‘‘ປຸພ຺ພປຐມານມຕ຺ຖາຕິສຍວຈນິຈ຺ຉາຍໍ ທ຺ເວ ຠວນ຺ຕີຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ (໘-໑-໑໒-ວາ) ວຸຕ຺ຕໍ, ຕທາຫ-‘ປຸພ຺ພປຐມານໍ ມິຈ຺ຈາທິ, ປຸພ຺ພປຐມານໍ ປຸພ຺ພປຐມ ສທ຺ທານໍ ອຕ຺ຖາຕິສໂຍ ໂຍ ອຕ຺ຖສ຺ສ ປກໍໂສ, ຕສ຺ສ ວຈນິຈ຺ຉາຍໍ, ສພ຺ພປຐມຠາວສງ຺ຂາຕ ອຕ຺ຖາຕິສຍມຕ຺ຕາວ ວຈນິຈ຺ຉາຕິ ນ ເອຕ຺ຖ ວິຈ຺ຉາຕິ ເຕສມຘິປ຺ປາໂຍ, ວິກສນກິຣິຍາຍ ປາກກິຣິຍາຍາຕິ ວຸຕ຺ເຕປິ ວິກາສກຣຓກິຣິຍາຍ ປາກກຣຓກິຣິຍາຍາຕິ ອຕ຺ຖສມ຺ຠວໂຕ ‘ປຸພ຺ພໍ ປຸພ຺ພໍ ປຸປ຺ຜ’ນ຺ຕິ ຕ຺ຍາໂທ, ປຸພ຺ພໍ ປຸພ຺ພໍ ວິກສນໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ປຐມໍ ປຐມໍ ວຈນໍ ກໂຣນ຺ຕີຕິ ກິຣິຍາວິເສສນວເສນ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ, ປຸພ຺ພາຕິ ມຕາ ປຐມາຠິມຕາຕິ ອິມິນາ ປຸພ຺ພປຐມຠາເວນາຠິມຕານໍ ພຫຸຕ຺ຕ ພ຺ຍາປເນນ ວິຈ຺ຉາສພ຺ຠາເວ ກາຣຓມາຫ.

‘‘ຑຕຣ ຑຕມານໍ ສມສມ຺ປຘາຣຓາຍມິຕ຺ຖີນິຄເທ ຠາເວ ທ຺ເວ ຠວນ຺ຕີຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ (໘-໑-໑໒-ວາ) ວຸຕ຺ຕໍ, ເອຕ຺ຖ ອິຕ຺ຖິລິງ຺ຄສທ຺ໂທ ອິຕ຺ຖິລິງ຺ຄໂຍຄາ ອິຕ຺ຖີຕິ ວຸຕ຺ໂຕ, ນິຄທ຺ຍເຕເນເນຕິ ນິຄໂທ, ອິຕ຺ຖີ ນິຄໂທ ຍສ຺ສ ໂສ ອິຕ຺ຖິນິຄໂທຠາໂວ, ຕສ຺ມິໍ ອິຕ຺ຖີນິຄເທ ຠາເວ, ຕທາຫ-ຣຕຣຣຕ ມນ຺ຕານ’ມິຈ຺ຈາທິ, ອິຕ຺ຖິລິງ຺ເຄຕິ ອິຕ຺ຖິລິງ຺ຄໍ ຍສ຺ສ ໂສ ອິຕ຺ຖິລິງ຺ໂຄຠາໂວ, ຕສ຺ມິໍ ອິຕ຺ຖິລິງ຺ເຄ ຠາເວ ວຕ຺ຕມານານໍ ຣຕຣຣຕມນ຺ຕານໍ ທ຺ວິພ຺ພຈນມຠິມຕນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ກສ຺ມິໍ ວິສເຍຕິ ອາຫ-‘ສມສມ຺ປຘາຣຓ ວິສເຍ’ຕິ, ສເມນ ອຑ຺ຒຕາທິນາ ຄຸເຓນ ອິເມ ອຸໂຠ ອຑ຺ຒາ ອິຕ຺ເວວໍ ຣູປາ ສມ຺ປຘາຣຓາ ນິຣູປນາ ອວໂພໂຘ ສມສມ຺ປຘາຣຓາ, ສາເອວ ວິສໂຍ, ຕສ຺ມິໍ ສຕິ, ອຑ຺ຒຕາຍ ພຫຸວິຘຕ຺ຕາຠາວາ ກິຣິຍາທິໂຍ ຄາຠາວາ ຈ ນຕ຺ເຖຕ຺ຖ ວິຈ຺ຉາຕິ ເຕສມຘິປ຺ປາໂຍ, ປຸຈ຺ຉິຍມານາຕິ ອິມິນາ ອິເມ ອຸໂຠ’ ອິຈ຺ຈາທີນໍ ປຸຈ຺ຉາວາກ຺ຍຕໍ ທສ຺ເສຕິ.

ປຣພ຺ຍວຫາເຣນາຫ-‘ອາຂ຺ຍາຕາທີນໍ ວິສຍຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ, ອິມິນາ ອາຂ຺ຍາຕາທີນເມວ ກິຣິຍາໂຊຕກປທຠາເວນ ໂປໂນປຸຎ຺ຎສງ຺ຂາຕກິຣິຍາ ຘມ຺ມສ຺ສ ຘນສເມວ ວິສຍຕ຺ຕໍ ທີເປຕິ, ອຕິສຍວິສິຏ຺ຐນ຺ຕິ ອິມິນາ ປປຈຕິສທ຺ເທປກາໂຣ ປກໍສຕ຺ຖ ໂຊຕໂກ ອຸປສຄ຺ໂຄຕິ ທສ຺ເສຕິ, ຫິວິຘິມ຺ຫີຕິ’ລູ-ຈ຺ເຉທເນ’ອິຈ຺ຈສ຺ມາ ວິຘິມ຺ຫິ ຫິປ຺ປຈ຺ຈໂຍ ‘‘ປຎ຺ຫປຕ຺ຕນາວິຘີສຸ’’ຕິ (໖-໙) ອິມິນາ ສຸຕ຺ເຕນາຕິ ອຕ຺ໂຖ, ໂອສ຺ສາຕິ ‘‘ຍຸວຓ຺ຓານເມໂອປຈ຺ຈເຍ’’ຕິ (໕-໘໒) ໂອກາຣສ຺ສ, ‘ປຸພ຺ເພກ-ກຕ຺ຕຸການ’’ (໕-໖໒) ມິຈ຺ເຈວາຕິ ເອວກາເຣນ ປເຣສມິວາຍມປ຺ຍາຠິກ຺ຂຎ຺ເຎ ປຈ຺ຈໂຍ ເຈ ວິຘີຍເຕ, ຕທາ ປປຈຕິອິຈ຺ຈຕ຺ຣ ວິຍ ອາຠິກ຺ຂຎ຺ເຎ ວິຘີຍມາເນນ ປຈ຺ຈເຍເນວ ອາຠິກ຺ຂຎ຺ຎຕ຺ຖສ຺ສ ປກາສິຕຕ຺ຕາ ນ ທ຺ວິພ຺ພຈເນນ ຠວິຕພ຺ພນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ, ຍທາ ຕຸ ຠຸສໍ ປຸນປ຺ປຸນໍ ປຈຕີຕິ ວຈນິຈ຺ຉາ ຕທາປິ ປປຈຕີຕິ ຠວຕ຺ເຍວ.

ອິຫ ອິມສ຺ມິໍ ອຸທາຫຣເຓ, ອາຠິກ຺ຂຎ຺ເຎ ອິຈ຺ເຈວາຕິ ອິມິນາ ອນຸກຣຓມຕ຺ຕເມເວຕໍ ນຕ຺ເຖຕ຺ຖາຠິກ຺ຂຎ຺ຎນ຺ຕິ ປາຓິນິຍາ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕເຣນ ທ຺ວິຕ຺ຕມ຺ປຏິປາເທນ຺ຕິ, ນຕ຺ເຖຕ຺ຖ ຕາທິເສນ ວຈເນນ ປໂຍຊນໍ, ອາຠິກ຺ຂຎ຺ເຎເຍວ ທ຺ວິພ຺ພຈນນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ, ເອວມຎ຺ຎເຕ ‘‘ປຏອິຈ຺ເຈຕມນຸກຣຓໍ ຠວນ ກິຣິຍມ຺ປຕິ ວຕ຺ຕຕີຕິ [ຠວນກິຣິຍາມຕີ ວຸຕ຺ຕີຕິ (ໂປຕ຺ຖເກ)] ກິຣິຍາຘມ຺ມໍ ໂປໂນປຸຎ຺ຎເມຕ຺ຖ ອຕ຺ເຖວາ’’ຕິ, ເຕເນວ ວກ຺ຂຕິ-‘ປຏປຏາ ຠວຕີຕິ ອາຠິກ຺ຂຎ຺ເຎ ທ຺ວິພ຺ພຈນ’ນ຺ຕິ, ອນິຕິສ຺ມິນ຺ຕິ ອິຕິສທ຺ເທ ອວິຊ຺ຊມາເນ, ຣາປ຺ປຈ຺ຈໂຍຕິ ປຐມໍ ທ຺ວິຕ຺ເຕ ກເຕ ປຈ຺ຉາ ຣາປ຺ປຈ຺ຈໂຍ, ຣາປ຺ປຈ຺ຈຍມກຕ຺ວາປິ ປກາຣນ຺ຕເຣນ ສາເຘຕຸມາຫ- ‘ອຖວາ’ ອິຈ຺ຈາທິ, ທີໂຆ ນິຈ຺ຈນ຺ຕິ ປຐມໍ ທ຺ວິຕ຺ເຕ ປຏປຏກໂຣຕີຕິ ຐິເຕ ນິຈ຺ຈໍ ທີໂຆ, ປຏປຏາ ກໂຣຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ນິປ຺ຜຕ຺ຕິໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ປຏປຏາຍຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ທສ຺ເສຕຸໍ ປຏປຏາຍຕີຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ.