໑. ປຐມກຓ຺ຑວຓ຺ຓນາ

ສຎ຺ຎາຘິກາຣ

໑. ອ ອາທໂຍ

ສພ຺ພວຈນານໍ ສາຕ຺ຖກນິຣຕ຺ຖກຕ຺ຕພ຺ຍຠິຈາຣິຕ຺ຕາ ‘ອິທ’ນ຺ຕິອາທິນາ ສທິຏ຺ຐນ຺ເຕນ ສໍສຍມຸປທສ຺ສິຍ ສາຕ຺ຖກຕ຺ຕມສ຺ສ ທສ຺ເສຕຸຎ຺ຈ ‘ນ ຕາວ…ເປ… ສາຕ຺ຖກຕ຺ຕາ’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ອຸມ຺ມຕ຺ຕກາທິວາກ຺ຍມິຕິ ‘ທສ ທາຬິມາ, ຉ ອປູປາ, ກຸຓ຺ຑມຊາຊິນໍ, ປລາລປິຓ຺ໂຑ’ອິຈ຺ຈາທິກໍ, ອວຍວຕ຺ຖານ ມຎ຺ຎມຎ຺ຎນາຕິ ສມ຺ພນ຺ຘາ ສມຸທາຍຕ຺ຖາຠາວໂຕ ອນຕ຺ຖກຕ຺ຕໍ, ອາທິວາກ຺ຍນ຺ຕິ ‘‘ມໂນເສຏ຺ຐາ ມໂນມຍາ’’ຕິອາທິວາກ຺ຍໍ, ສາຕ຺ຖກຕ຺ຕໍ ປນສ຺ສ ປທຕ຺ຖານ ມຎ຺ຎມຎ຺ຎາຠິສມ຺ພນ຺ຘສ຺ສ ປຕີຕິໂຕ.

ອຖ ອອາທ຺ຍາທິສທ຺ທານໍ ສາຘຸຕ຺ຕານ຺ວາຂ຺ຍານາຍ ອິທໍ ວຈນມິຈ຺ຈາທິວິກປ຺ປນ຺ຕຣສມ຺ຠເວ ກຖໍ ນິຍໂມ ວຸຕ຺ຕິຍໍ ວຸຕ຺ເຕນຕ຺ເຖນ ສາຕ຺ຖກຕ຺ຕມິຈ຺ຈາສງ຺ກິຍ ເຕສມິຫານຸປໂຍຄິຕ຺ຕໍ ກເມນ ປຏິປາທຍິຕຸມາຫ ‘ວກ຺ຂມານຕ຺ຖເມວິທ’ມິຈ຺ຈາທິ,’ ອາກາຣາທໂຍ ນິຄ຺ຄຫີຕນ຺ຕາ’ອິຈ຺ຈາທິນາ ວຸຕ຺ຕິຍໍ ວກ຺ຂມາໂນ ອຕ຺ໂຖ ຍສ຺ສ ຕໍ ຕຖາ ວຸຕ຺ຕໍ, ສາຘູນໍ ສາຘຸສທ຺ທານໍ ອນຸສາສນໍ ອາຂ຺ຍານໍ ອຕ຺ໂຖ ປໂຍຊນໍ ຍສ຺ສ ຕນ຺ຕິ ວິຄ຺ຄໂຫ.

ສາຘຸສທ຺ທານຸສາສນສງ຺ກາເປຕ຺ຖ ‘‘ກຕ຺ເຖຕ຺ຖ ກຸຕ຺ຣາຕ຺ຣກ຺ເວຫິຘາ’’ຕິ (໔-໑໐໐) ອາທິນາ ກຕ຺ຖາທິສທ຺ທານໍ ສາຘຸຕ຺ຕານຸສາສນສ຺ສ ທສ຺ສນໂຕ, ລກ຺ຂຓນ຺ຕເຣນ ສາຘຸຠາວສ຺ສ ອນ຺ວາຂ຺ຍາຕຕ຺ຕາຕິ ອາປຸພ຺ພາທາອິຈ຺ຈສ຺ມາ ‘‘ທາຘາຕ຺ວີ’’ຕິ (໕-໔໕) ອິປ຺ປຈ຺ຈເຍ ອາກາຣໂລເປ ຈ ອາທີຕິ ອອາທິເຍສນ຺ຕິ ອຎ຺ຎປທຕ຺ຖສມາເສ ໂຍມ຺ຫິ ‘‘ໂຍສຸ ຌິສ຺ສ ປຸເມ’’ຕິ (໒-໙໓) ‘ເຏ ອອາທໂຍ’ຕິ, ຕໂຍ ຈ ຈຕ຺ຕາລີສາ ຈາຕິ ຈຕ຺ຖ ສມາເສ ‘‘ຕທມິນາທີນິ’’ຕິ ຈຕ ໂລເປຈ ຣສ຺ເສ ຈ ຕິຕາລີສາຕິ, ‘ວຓ຺ຓ-ວຓ຺ຓເນ’ອິຈ຺ຈສ຺ມາ ‘‘ຠາວກາຣເກສ຺ວ ຆຓ ຆກາ’’ຕິ (໕-໔໔) ອປ຺ປຈ຺ຈເຍໂຍມ຺ຫິ ຏາເທເສ ວຓ຺ຓາອິຕິ ຈ ສິຊ຺ຌນໂຕ, ປໂຍຄນິຍມຕ຺ຖນ຺ຕິ ຕິຕາລີສວຓ຺ຓສທ຺ເທສຸ ປເຣສຸ ເອວ ອອາທິສທ຺ໂທ ປຍຸຊ຺ຊີຍຕີຕິ ເອວໍ ປໂຍຄນິຍມຕ຺ຖໍ, ອຍມ຺ປິ ວິກປ຺ປນ຺ຕຣ ສມ຺ຠາວນາ ‘‘ອຠູຕຕພ຺ຠາເວ ກຣາສຠູໂຍເຄ ວິກາຣາ ຈີ’’ຕິ (໔-໑໑໙) ປໂຍຄນິຍມສ຺ສາ ຌາຍມານສ຺ສ ທິຏ຺ຐຕ຺ຕາ, ຐານ຺ຍາເທສຕ຺ຖນ຺ຕິ ອອາທິສທ຺ທສ຺ສ ຐາເນ ຕິຕາລີສວຓ຺ຓສທ຺ທາ ອາເທສາ ໂຫນ຺ຕິ ເຕສໍ ວາ ໂສ ອິຕິ, ຕທນຸຣູປາຍາຕິ ຐານ຺ຍາເທສານຸຣູປາຍ ຉຏ຺ຐີ ວິຠຕ຺ຕິຍາ, ອໂຕເຍວາຕິ ອຄມາຄມິອນຸຣູປາຍ ຉຏ຺ຐິຍາ ອຠາວໂຕ ເຍວ, ອຄມາຄມິ ຠາວຕ຺ຖນ຺ຕິ ອອາທິສທ຺ທສ຺ສ ຕິຕາລີສ ວຓ຺ຓສທ຺ທາ ອາຄມາ ໂຫນ຺ຕິ ເຕສໍ ວາ ໂສ ອິຕິ, ເອເຕສຸປິ ສງ຺ກາ, ‘‘ຍວາສເຣ’’ (໑-໓໐) ‘‘ສຸຎ ສສ຺ສ’’ອິຕິ (໒-໕໓) ອາເທສາຄມານໍ ທສ຺ສເນນ, ອາຄມ ລິງ຺ຄາຠາວໂຕຕິ ອຸກາຣ ກກາຣ ມກາຣານໍ ອຠາວໂຕ, ວິເສສນວິເສສ຺ສ ຠາວຕ຺ຖນ຺ຕິ ຕິຕາລີສວຓ຺ຓສທ຺ທານໍ ອອາທິສທ຺ໂທ ວິເສສນໍ, ເຕ ວາ ຕສ຺ເສ-ຕິ, ເອຕ຺ຖາປິ ສງ຺ກາ ‘ນີລຸປ຺ປລ’ມິຈ຺ຈາທີນມຎ຺ຎຕ຺ຖ ວິເສສນວິເສສ຺ສ ຠາວທສ຺ສນາ, ສທ຺ທລກ຺ຂຓາ ນຸປໂຍຄໂຕຕິ ສທ຺ທລກ຺ຂເຓນ ສທ຺ທສງ຺ຂຣຓສ຺ສ ປກຕຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕຕ຺ຖ ກາຣຓມາຫ- ‘ຣູປວິເສສູປ ລກ຺ຂຓາຠາວາ’ຕິ, ຣູປວິເສສສ຺ສ ອຸປລກ຺ຂຓ ນິມິຕ຺ຕໍ ຕສ຺ສອຠາວາຕິ ອຕ຺ໂຖ, ນ ຫິ ວິເສສນ ວິເສສ຺ສຠາເວ ປຏິປາທິເຕ ອອາທ຺ຍາທິສທ຺ທານໍ ຣູປວິເສສສ຺ສ ສງ຺ຂຣຓໍ ກຕໍ ສິຍາຕິ, ຍທິ ເອໂສວ ສທ຺ທສງ຺ຂຣຓນ຺ຕິ ຄຍ຺ເຫຍ຺ຍ, ຕຖາ ສຕິ ‘ນີລຸປ຺ປລ’ມິຈ຺ຈາທີນມ຺ປິ ວຕ຺ຕພ຺ພຕາ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍາຕິ ນາສ຺ສ ຕທຕ຺ຖ ຕາປິ ສມ຺ຠາວີຍເຕ, ໂລເກ ສີຫຄຸຓສ຺ສ ມານວເກ ທສ຺ສນໂຕ ອຸປຈາເຣນ ‘ສີໂຫ-ຍໍ ມານວໂກ’ຕິ ຕຄ຺ຄຸຓຊ຺ຌາໂຣໂປປິ ທິສ຺ສຕິ, ຕທຕ຺ຖມ຺ເປຕໍ ນ ໂຫຕີຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ‘ຕຄ຺ຄຸຓຊ຺ຌາໂຣປນຕ຺ຖມ຺ເປຕໍ ນ ໂຫຕີ’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ສ ອອາທິສທ຺ທສ຺ສ, ເຕສໍ ຕິຕາລີສວຓ຺ຓສທ຺ທານໍ ວາ ຄຸໂຓ ອອາທິຕ຺ຕາທິ, ຕສ຺ສ ອຊ຺ຌາໂຣປນໍ-ຕິຕາລີສວຓ຺ຓສທ຺ເທສຸ ວາ ອອາທິສທ຺ເທເຍວ ວາ ອາໂຣປນໍ, ຕທຕ຺ຖມ຺ເປຕໍ ສຸຕ຺ຕໍ ນ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ, ຕຕ຺ຖ ກາຣຓມາຫ- ‘ອໂຕເຍວາ’ຕິອາທິ, ອໂຕເຍວ ຣູປວິເສສູປລກ຺ຂຓາ ຠາວໂຕໂຍ, ປກຕໍ ສທ຺ທສງ຺ຂຣຓໍ, ຍຖາວຸຕ຺ຕ ວິກປ຺ປນ຺ຕຣາຠາເວ ອຸຠຍຕ຺ຖມິທໍ ສິຍາ, ຕຕ຺ຖ ປຣິຠາສຕ຺ຖໍ ນ ໂຫຕິ… ຕລ຺ລກ຺ຂຓຕ຺ຕາຠາວາ ອຸປຣິວກ຺ຂມານຕ຺ຕາ ຈາຕິ ປາຣິເສສມາລມ຺ພິຍາຫ ‘ສຎ຺ຎາສຎ຺ຎິ’ຈ຺ຈາທິ.

ມຣິຍາທາຍມ຺ປກາເຣຈ, ສມີເປ ວຍເວ ຕຖາ;

ຈຕຸພ຺ພິຘປ຺ປກາໂຣຍໍ, ອາທິສທ຺ທສ຺ສ ທິສ຺ສເຕຕິ.

ມຣິຍາທຕ຺ໂຖ ເອຕ຺ຖ ອາທິສທ຺ໂທຕິ ອາຫ-‘ອາທິມຣິຍາທາ ຠູໂຕ’ຕິ, ອຸປລກ຺ຂຓຕ຺ຕາຕິ ອຸປລກ຺ຂິຍມານານມາກາຣາທີນໍ ຄຫເຓ ກາຣຓຠາເວນ ອປ຺ປຘານຕ຺ຕາ, ເຕນາຫ-‘ອຸປລກ຺ຂຓສ຺ສຸປສຊ຺ຊນີຍຠູຕສ຺ສາ’ຕິ, ກາຣິເຍນາຕິ ວຓ຺ຓສຎ຺ຎາຠວນາທິນາ, ນ ຄຸນ຺ນມ຺ປິ ອານຍນໍ ຠວຕິ..ຄຸນ຺ນມຸປສຊ຺ຊນີຍ ຠູຕຕ຺ຕາ ອຎ຺ຎປທຕ຺ຖສ຺ເສວ ປຘານຕ຺ຕາ, ສຎ຺ຎາຍາ ຠາເວຕິ ອກາຣສ຺ສ ວຓ຺ຓສຎ຺ຎາຍ ອຠາເວ, ຣູປນ຺ຕິຕິ ຕາລີສາຣູປໍ, ຕິຕາລີສາ+ວຓ຺ຓາຕິປທຈ຺ເຉໂທ, ຕິຕາລີສ+ວຓ຺ຓາຕິວາ, ສຸຕ຺ຕາວຍວສ຺ສາປິ ສຸຕ຺ຕສມ຺ພນ຺ຘິຕ຺ຕາ ‘‘ພ຺ຍຎ຺ຊເນ ທີຆຣສ຺ສາ’’ຕິ (໑-໓໓) ປນ ວຸຕ຺ຕໍ, ຣສ຺ສຕ຺ຕນ຺ຕຸ ‘‘ທີຆຣສ຺ສາ’’ຕິ ໂຍຄວິຠາເຄນ, ອິຕຣຖາ ພ຺ຍຎ຺ຊນປຣສ຺ເສວ ຣສ຺ສຕ຺ເຕ ທສ຺ສິເຕ ຕິຕາລີສອິຕິ ອພ຺ຍຎ຺ຊເນ ປທໍ ນ ສມ຺ປຊ຺ເຊຍ຺ຍາຕິ ວິຎ຺ຎາຍຕິ, ອິຕຣີຕຣໂຍຄຈຕ຺ເຖ ພຫຸວຈເນນ ຠວິຕພ຺ພນ຺ຕິ ອາຫ-‘ເອກວຈນມ຺ປນາ’ຕິອາທິ, ວິປ຺ປຏິປຕ຺ຕິ ອຎ຺ຎຖາຠາໂວ, ຣສ຺ສ ເອ ໂອກາເຣຫິ ເຕຈຕ຺ຕາລີສກ຺ຂຣານນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ເອ ໂອກາເຣ ຫີຕິ ສຫຕ຺ເຖ ຕຕິຍາ, ສກ຺ກຕານຸສາເຣນາຕິ ສກ຺ກເຕ ‘‘ສນ຺ຘິ ຍກ຺ຂຣານໍ ຣສ຺ສາ ນ ສນ຺ຕີ’’ຕິ ວຸຕ຺ຕສ຺ສ ອນຸສາເຣນ, ໂກຈີຕິ ສາ ສນປ຺ປສາທກໂຈຬິຍພຸທ຺ຘປ຺ປິຍາຈຣິຍໍ ທສ຺ເສຕິ, ນ ຫິຈ຺ຈາທິໍ ວທໂຕ-ຍມຘິປ຺ປາໂຍ ‘ຣສ຺ສາອິວາຕິ ອິວສທ຺ໂທ ສາຘມ຺ໂມປມາໂຊຕໂກ ວາ ສິຍາ ເວຘມ຺ໂມປມາໂຊຕໂກ ວາ, ຍທິ ຕາວ ເວຘມ຺ໂມປມາໂຊຕໂກ, ຣສ຺ສຘມ຺ມສ຺ສ ເອ ໂອກາເຣສ຺ວ ສມ຺ຠວາ ເຕສໍ ທີຆກາລປ຺ປວຕ຺ຕິໂຕ ເຕ ທີຆາເຍວ ສິຍຸໍ, ຍທິ ປນ ສາຘມ຺ໂມປມາໂຊຕໂກ, ເຕສຸ ຣສ຺ສຘມ຺ມສ຺ສສມ຺ຠວາ ຣສ຺ສກາລປ຺ປວຕ຺ຕິໂຕ ຣສ຺ສາເອວ ເຕ ສິຍຸນ຺ຕິ ‘ເອຕ຺ຖາຕິອາທີສຸ ເອ ໂອກາຣານໍ ອຸຈ຺ຈາຣຓກາລກຕໍ ຣສ຺ສຕ຺ຕເມວ ໂຫຕີ’ຕິ, ຣສ຺ສກາລວນ຺ໂຕເຍວາຕິ ເອວສທ຺ໂທ ໂສຄເຕ ວຓ຺ຓວິນິມ຺ມຸຕ຺ຕສ຺ສ ກາລສ຺ເສວາຠາວາ ວຓ຺ຓານຎ຺ຈ ປຈ຺ຈກ຺ຂ ສິທ຺ຘຕ຺ຕາ ປມາຓສິທ຺ຘໍ ປາຣມຕ຺ຖິກ ເມ ໂອກາຣານໍ ຣສ຺ສກາລວນ຺ຕຕໍ ທີເປຕິ, ອຕ຺ຖາຕິ ວທໂຕ ປນາຍມຘິປ຺ປາໂຍ ‘ເອຕ຺ຖາຕິອາທີສຸ ຍທິ ເອກາຣາທໂຍ ທີຆາເອວ ສໍໂຍຄປຸພ຺ພຕ຺ຕາ ຣສ຺ສາວ ສິຍຸໍຕຖາ ສຕິ ອຕ຺ຖາຕິ ເອຕ຺ຖາປິ ທີໂຆວ ອາກາໂຣ ສໍໂຍຄປຸພ຺ພຕ຺ຕາຣສ຺ໂສ ອິວ ອຸຈ຺ຈຕີຕິ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍ, ຕສ຺ມາ ອຸຈ຺ຈາຣຓກາລກໂຕວ ຣສ຺ສທີຆຠາໂວ ຄເຫຕພ຺ໂພ’ຕິ, ກຈ຺ຈາຍນວຸຕ຺ຕິວຓ຺ຓນາ ຎາໂສ, ຕຎ຺ຎາປເນຕິ ພຫິທ຺ຘາ ອຎ຺ເຎສມກ຺ຂຣານໍ ຎາປເນ, ປໂຍຊນາຠາວາຕິ ເຕນ ສາເຘຕພ຺ພສ຺ສ ກສ຺ສຈິ ອິຏ຺ຐສ຺ສ ອຠາວມາຫ, ກິເມຕ຺ຖ ສມຸທາເຍ ວາກ຺ຍປຣິສມຕ຺ຕິ, ອຸທາຫຸ ອວຍເວຕິ ອາຫ- ‘ປຈ຺ເຈກ’ນ຺ຕິ, ອຎ຺ຎຖາ ‘ຣຸກ຺ຂາ ວນ’ນ຺ຕິອາທີສຸ ວິຍ ສມຸທາເຍ ວາກ຺ຍປຣິສມຕ຺ຕິຍໍ ‘‘ອິຍຸວຓ຺ຓາ ຌລາ ນມສ຺ສນ຺ເຕ’’ (໑-໙) ອິຈ຺ຈາທິກໍ ນ ສິຊ຺ຌຕີຕິ, ປຈ຺ເຈກໍ ວຓ຺ຓາ ນາມໂຫນ຺ຕີຕິ ອກາໂຣ ວຓ຺ໂຓ ນາມ ໂຫຕິ ອາກາໂຣ ວຓ຺ໂຓ ນາມ ໂຫຕີຕິອາທິນາ, ອວຍເວຈ຺ຈາທິນາ ວຸຕ຺ຕິຍໍ ອວຸຕ຺ເຕປິ ‘ປຈ຺ເຈກ’ນ຺ຕິ ວຈເນ ສທິຏ຺ຐນ຺ຕໍ ກາຣຓມາຫ, ທິຏ຺ຐນ຺ໂຕປນີໂຕ ຕ຺ຍຕ຺ໂຖ ສຸເຂນ ປຏິປຕ຺ຕຸໍ ສກ຺ກາຕິ, ເອຕ຺ຖ ຫິ ປຈ຺ເຈກນ຺ຕິ ອວຸຕ຺ເຕປິ ເທວທຕ຺ໂຕ ໂຠຊີຍຕູຕິອາທິນາ ປຈ຺ເຈກໍ ຠຸຎ຺ຊິກິຣິຍາ ປຣິສມາປີຍເຕ, ເຕນາຫ-‘ນ ໂຈຈ຺ຈເຕ’ ອິຈ຺ຈາທິ, ອຖວາ ສມຸທາເຍປິ ວາກ຺ຍປຣິສມາ ປຕ຺ຕິຍໍ ສຕິ ສມຸທາເຍ ປວຕ຺ຕາ ສທ຺ທາ ອວຍເວສຸປິ ວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ ‘ສມຸທ຺ເທກເທສທສ຺ສເນປິ ສມຸທ຺ໂທ ທິຏ຺ໂຐ, ຂນ຺ເຘກເທສ ຠູຕາຍປິ ປຎ຺ຎາຍ ປຎ຺ຎາກ຺ຂນ຺ໂຘຕິອາທີສຸ ວິຍ ນ ໂທໂສ, ເຕເນວ ວຸຕ຺ຕິຍໍ ‘ປຈ຺ເຈກ’ນ຺ຕິ ນ ວຸຕ຺ຕໍ, ວຓ຺ຓສທ຺ທສ຺ສ ຄຸຓາທ຺ຍເນກຕ຺ຖຕ຺ເຕປິ ປກຣຓໂຕ ອກາຣາທໂຍເວຕ຺ຖ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕີຕິ ອາຫ-‘ວຓ຺ຓີຍຕິ’ຈ຺ຈາທິ, ປກຣຓໂຕປິ ອຕ຺ໂຖ ວິຠຊ຺ຊເຕ, ວຸຕ຺ຕໍ ຫິ–

ອຕ຺ຖາ ປກຣຓາ ລິງ຺ຄາ, ໂອຈິຕ຺ຍາ ເທສກາລໂຕ;

ສທ຺ທຕ຺ຖາ ວິຠຊີຍນ຺ເຕ, ນ ສທ຺ທາເຍວ ເກວລາຕິ.

ນນຸ ຌລາທິສຎ຺ຎາ ວິຍ ລຫຸສຎ຺ຎໍ ອກຕ຺ວາ ກສ຺ມາ ຄຸຣຸສຎ຺ຎາ ກຕາຕິ ໂຈທນໍ ມນສິ ນິຘາຍ ຣຸຬ຺ຫິ ອນ຺ວຕ຺ຖວເສນ ທ຺ວິປ຺ປກາຣາສຸ ສຎ຺ຎາສຸ ຌາລາຕິ ຣຸຬ຺ຫິ ສຎ຺ຎາຕ຺ຖາຠາເວນ ໂວຫາຣສຸຂມຕ຺ຕປໂຍຊນາ, ອນ຺ວຕ຺ຖສຎ຺ຎາ ປນ ຕປ຺ປໂຍຊນາປິ ໂຫຕິ ຕທຎ຺ຎປ຺ປໂຍຊນາ ປີຕິ ທສ຺ເສຕຸມາຫ- ‘ເອວ’ມິຈ຺ຈາທິ, ວຓ຺ຓີຍຕີ ອຕ຺ໂຖ ເອເຕຫີຕິ ວຸຕ຺ຕມຕ຺ຖໍ ອນຸຄຕາ ອນຸຄຕຕ຺ຖາ ວຓ຺ຓສຎ຺ຎາ ຕໍ, ສທ຺ທາຘິຄມນີຍສ຺ສາຕິ ສທ຺ເທນ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ພສ຺ສ, ວຓ຺ຓໍ ມູລມສ຺ສາຕິ ວຓ຺ຓມູລໂກ-ອຕ຺ໂຖ, ຕສ຺ສ ຠາໂວ ວຓ຺ຓມູລກຕາ, ອຕ຺ຖສ຺ສ ວຓ຺ຓມູລກຕໍ ສາເຘຕິ ‘ສາປິ’ຈ຺ຈາທິນາ, ວຓ຺ຓໍ ຣູປໍ ສຠາໂວ ເອເຕສນ຺ຕິ ວຓ຺ຓຣູປານິ-ປທານິ, ສມຸທາໂຍ ປາທານໍ ຣູປມສ຺ສາຕິ ສມຸທາຍຣູປໍ ວາກ຺ຍໍ, ວິຠຕ຺ຍນ຺ຕມຕ຺ຖໂຊຕກໍ ປທໍ, ປທສມຸທາໂຍ ວາກ຺ຍໍ, ສພ຺ພຎ຺ເຈຕມຸປຈາເຣນ ວຓ຺ຓສທ຺ທວຈນີຍຕ຺ຕໍ ຄຈ຺ຉຕິ ວຓ຺ຓມຍຕ຺ຕາຕິ ສພ຺ໂພປິ ສມ຺ມຸຕິປຣມຕ຺ຖເຠທຠິນ຺ໂນ ອຕ຺ໂຖ ວາກ຺ຍາຘິຄມນີໂຍ ວຓ຺ເຓເນວ ວິຎ຺ຎາຍຕິ ນາມ ຕສ຺ມາ ຍຖາ ວຸຕ຺ຕມຕ຺ຖ ວິເສສທສ຺ສນໍລຫຸສຎ຺ຎາຍ ນ ສກ຺ກາຕິ ຕທຕ຺ຖມກາຣາທີນໍ ຄຸຣຸຠູຕາ ວຓ຺ຓສຎ຺ຎາ ກຕາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ, ສມ຺ມຸຕິ ສງ຺ເກຕວເສນ ປວຕ຺ໂຕ ໂວຫາໂຣ, ປຣມຕ຺ໂຖ ສນິພ຺ພາໂນ ປຎ຺ຈກ຺ຂນ຺ໂຘ. ອຸໂຠຫິ ປເນເຕຫິ ຠິນ຺ໂນ ຕຕິໂຍ ໂກຏ຺ຐາໂສ ນາມ ນຕ຺ຖິ, ຕຖາຈ ວຸຕ຺ຕໍ–

ທຸເວ ສຈ຺ຈານິ ອກ຺ຂາສິ, ສມ຺ພຸທ຺ໂຘ ວທຕໍ ວໂຣ,

ສມ຺ມຸຕິໍ ປຣມຕ຺ຖຎ຺ຈ, ຕຕິຍໍ ນຸປລພ຺ຠຕີຕິ.

ນນຸ ຈ–

ອປ຺ປກ຺ຂຣມສນ຺ທິທ຺ຘໍ, ສສາຣໍ ຄູຬ຺ຫນິຓ຺ຓຍໍ;

ປສນ຺ນຕ຺ຖຎ຺ຈ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕິ, ອາຫຸ ຕລ຺ລກ຺ຂຓຎ຺ຎຸໂນຕິ.

‘‘ອາທໂຍ ຕິຕາລີສ ວຓ຺ຓາ’’ ‘‘ຕິຕາລີສາທໂຍ ວຓ຺ຓາ’’ຕິ ວາ ວຕ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ ນ ຕຖາ ສຕິ ສນ຺ທິທ຺ຘໍ ສຸຕ຺ຕໍ ສິຍາຕິ, ນນຸ ສຕ຺ຖາໂທ ມງ຺ຄລວຈເນນ ຠວິຕພ຺ພໍ, ອກາໂຣ ປຏິເສຘຕ຺ໂຖປິ ໂຫຕີຕິ (ນ) ສຕ຺ຖາໂທ ສິທ຺ຘສທ຺ທສ຺ໂສປຫິຕຕ຺ຕາ, ອຖ ໂຫຕ຺ວ ປຸພ຺ພາ ຌາລາທິ ສຎ຺ຎາ, ສທ຺ທສາຘນມຕ຺ຕປ຺ປໂຍຊນຕ຺ຕາ ປນ ສພ຺ພວິຘານສ຺ສ ປຸພ຺ພາຈຣິຍ ສຎ຺ຎາວາລເມຕ຺ຖາຕິ ກິໍ ປຸນາປິ ວຓ຺ຓາທິສຎ຺ຎາວິຘາເນນ ຄນ຺ຖຄາຣວ ກຣເຓນາຕິ ສຈ຺ຈເມຕໍ, ປຸພ຺ພາຈຣິເຍສຸ ປນ ຄາຣວໍ ຕທນຸຄມນຎ຺ຈ ທີເປຕຸໍ ກາຈິ ສຎ຺ຎາໂຍປ຺ຍນ຺ວາຂ຺ຍາຍນ຺ເຕ, ຍຊ຺ເຊວໍ ສໍໂຍຄສພ຺ພນາມໂລປາທໂຍປິ ສຎ຺ຎາ ປຸພ຺ພາຈຣິເຍຫິ ວຸຕ຺ຕາ ວຕ຺ຕພ຺ພາຕິ ນນຸ ໂຠ ວຸຕ຺ຕເມວາມ຺ເຫຫິ’ກາຈິ ສຎ຺ຎາໂຍ ອາຂ຺ຍາຍນ຺ເຕ’ຕິ, ກິນ຺ຕທາຂ຺ຍານທ຺ວາເຣນ ຠວຕາ ຕາປິ ວິຎ຺ຎາຕຸໍ ນ ສກ຺ກາຕິ, ເກສຎ຺ຈິ ສາຕ຺ຖກຕ຺ໂຕປິ ປຕິວຓ຺ຓມຕ຺ຖານຸປລທ຺ຘິໂຕ ວຓ຺ຓານມທິຏ຺ຐານມກາຣາທີນມນຸກຕິໂຍ ອິໂຫປທິຏ຺ຐາອິຕ຺ຍນຸກາຣິເຍນາຕ຺ເຖນາຕ຺ຖວນ຺ຕຕາຍ ໂຫເຕວາກາຣາທິໂຕ ວິຠຕ຺ຕິ, ໂລເປນ ນິທ຺ທິຏ຺ຐຕ຺ຕາ ປນສ຺ສາ ອສ຺ສວນໍ ສນ຺ນິກໍສວຈນິຈ຺ຉາຠາວາ ສໍຫິຕາຍານິທ຺ເທໂສ, ອນຸກ຺ກໂມຕິ ອາໂທນິສ຺ສຍາ ສຣາວຸຕ຺ຕາ, ຕໂຕ ນິສ຺ສິຕາ ພ຺ຍຎ຺ຊນາ, ສເຣສຸປິ ເອກຏ຺ຐານິຍາ ອກາຣາທໂຍ ພຫຸຕ຺ຕາ ປຐມໍ ວຸຕ຺ຕາ ຐານານຸກ຺ກເມນ, ຕໂຕ ທ຺ວິຊາ ຐານານຸກ຺ກເມນ, ເຕສຸປິ ຣສ຺ສາວ ລຫຸຕ຺ຕາ ປຐມໍ ວຸຕ຺ຕາ, ຕໂຕ ທີຆາ, ພ຺ຍຎ຺ຊເນສຸປິ ວຄ຺ຄາ ພຫຸຕ຺ຕາ ຐານປ຺ປຏິປາຏິຍາ ປຐມໍ ວຸຕ຺ຕາ, ຕໂຕ ຍກາຣາທໂຍ, ວຄ຺ເຄສຸ ຈ ອໂຆສາ ປຐມໍ ວຸຕ຺ຕາ, ຕໂຕ ໂຆສາ, ເຕສຸ ຈ ສິຖິລາ ປຐມໍ ວຸຕ຺ຕາ, ຕໂຕ ຘນິຕາ, ຕຕ຺ຖາປິ ອປ຺ປກຕ຺ຕາ ທ຺ວິຊາ ປຎ຺ຈມາ ວຸຕ຺ຕາ, ຕໂຕ ຍຣລວາ ໂຆສຠູຕາ ຐານານຸກ຺ກເມນ, ຕໂຕ ຘນິຕາ ສກາຣຫ ກາຣາ, ເຕສຸປິຫກາໂຣ ເກສຎ຺ຈິ ໂອຣໂສປິ ໂຫຕີຕິ ທ຺ວິຊຕ຺ຕາ ປຈ຺ຉາ ວຸຕ຺ໂຕ, ເກຫິຈິ ‘‘ລຬານມວິເສໂສ’’ຕິ ທ຺ວິນ຺ນມວິເສເສ ວຸຈ຺ຈມາເນປິ ລິປິເຠເທນ ຐານເຠເທນ ຈ ຠິນ຺ນຕ຺ຕາ ຬກາໂຣ ວິສຸໍ ອກ຺ຂຣຠາເວນ ຄຫິໂຕ, ໂສປິ ໂຆສຠາເວນ ຐານານຸກ຺ກເມນຈ ຫກາຣໂຕ ປຣໍ ວຸຕ຺ໂຕ ນິຄ຺ຄຫີຕໍ ປນ ສຣຕ຺ຕາທິສພ຺ພວິນິມ຺ມຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ສພ຺ພປຈ຺ຉາ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອກາຣາທີນມຍມນຸກ຺ກໂມ, ອິມສ຺ເສວານຸກ຺ກມສ຺ສ ມນສິ ວິປສ຺ສ ວຕ຺ຕມານຕ຺ຕາ ຕິຕາລີສາຕິ ຄຓນາປຣິຈ຺ເຉທສ຺ສ ທສ຺ສິຕຕ຺ຕາ ຈ ‘ນິຄ຺ຄຫີຕນ຺ຕາ’ຕິ ວຸຕ຺ຕິຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ປກຕໍ ສາຘຸສທ຺ທານ຺ວາຂ຺ຍານໍ, ນ ວຓ຺ຓີຍເຕ, ຕິ ສທ຺ທສງ຺ຂຣຓ ສງ຺ຂາຕ ມຸຂ຺ຍປ຺ປໂຍຊນາຠາວາ, ກິຎ຺ຈາປິ ນ ວຓ຺ຓີຍເຕ, ອມ຺ເຫຫິ ປນ ກຖມກາຣາທີນມຍມນຸກ຺ກໂມ ອຸປ຺ປນ຺ໂນຕິ ສິສ຺ສານໍ ກງ຺ຂາ ວິຈ຺ເຉທປ຺ປໂຍຊນມ຺ປຕິ ອນຸກ຺ກມສທ຺ທສ຺ສ ອຕ຺ຖກຖນພ຺ຍາເຊນ ວຓ຺ຓິໂຕ ເຍວາຕິ, ກຣີຍນ຺ເຕ ອຸຈ຺ຈາຣີຍນ຺ເຕ ເອເຕນາຕິ ກຣຓໍ, ຕຕ຺ຖ ຊິວ຺ຫາມຊ຺ຌໍ ຕາລຸຊານໍ, ຊິວ຺ໂຫປຄ຺ຄໍ ມຸທ຺ຘຊານໍ, ຊິວ຺ຫຄ຺ຄໍ, ທນ຺ຕຊານໍ ເສສານໍ ສກຏ຺ຐານໍ ກຣຓໍ, ປຍຕ຺ຕິ ປຍຕນໍ, ຕມ຺ປນ ວຓ຺ຓຸຈ຺ຈາຣຓໂຕ ອພ຺ຠນ຺ຕໂຣ ພາຫິໂຍ ຈ ອຸສ຺ສາໂຫ, ຕຕ຺ຖ ອພ຺ຠນ຺ຕຣປຍຕນໍ-ສໍວຸຕຕ຺ຕມກາຣສ຺ສ, ວິວຏຕ຺ຕໍ ສຣານໍ ສກາຣຫກາຣານຎ຺ຈ ຜຸຏ຺ຐຕ຺ຕໍ ວຄ຺ຄານໍ, ອີສໍຜຸຏ຺ຐຕ຺ຕໍ ຍຣລວານໍ, ພາຫິຍປຍຕນນ຺ຕຸ ສໍວຸຕກຓ຺ຐຕາທິ, ຐານໂຕ ປຈ຺ຈາສຕ຺ຕິຍາ ວິຘີຍມານກາຣິຍສມ຺ຠເວນ ປໂຍຊນສມ຺ຠວາ ອາຫ-‘ຐານມ຺ປນາ’ຕິອາທິ, ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ອຸປ຺ປຕ຺ຕິວເສນ ວຓ຺ຓາຕິ ຐານໍ, ‘‘ເອ ໂອນມ ວຓ຺ເຓ’’ຕິ (໑-໓໗) ສຸຕ຺ເຕ ວຓ຺ເຓຕິ ກຖນເມວ ວຓ຺ຓສຎ຺ຎາກຣເຓ ປໂຍຊນໍ, ຍຖາວຸຕ຺ຕມຕ຺ຖມຎ຺ຎຕ຺ຣ ພ຺ຍາປທິສຕິ’ ເອວ’ມິຈ຺ຈາທິນາ, ຕສ຺ມາ ‘‘ທສາໂທ ສຣາ’’ອິຈ຺ຈາໂທ ‘ເຕນາ’ຕິອາທີສຸ ‘ເຕນ ສຣອິຈ຺ຈເນນ ກ຺ວຕ຺ໂຖ ກສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ເຕ ປໂຍຊນໍ ຕໍ ທສ຺ເສຕິ ‘‘ສໂຣໂລໂປ ສເຣ’’ຈ຺ຈາທີ’ຕິ ເອວມາທິນາ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ, ຎາເປຕິ ວຓ຺ຓໂລປນ຺ຕິ ຎາປກໍ, ກສ຺ມາ ປນ’ໂສ ເຈມິນາວ ຎາປເກນ ສິທ຺ໂຘ’ຕິ ວຸຈ຺ຈຕິ ນນຸ ‘ຕທມິນາທີນິ’’ຕິ (໑-໔໗) ສຸຕ຺ຕໍ ທິສ຺ສຕີຕິ, (ສຈ຺ຈໍ) ຕຖາປິ ປກາຣນ຺ຕໂຣຍມ຺ປິ ວຓ຺ຓໂລເປ ທສ຺ສິໂຕຕິ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ພໍ, ເອວສທ຺ໂທ ປນ ‘ຍທິ ຎາປເກນ ວຓ຺ຓໂລໂປ ສິຍາ ໂສ ອິມິນາວ ຎາປເກນ ສິທ຺ໂຘ, ນາຎ຺ເຎນາ’ຕິ ອວຘາເຣຕິ.

໒. ທສາ

ນນຸ ອອາທໂຍຕິ ປຐມນ຺ເຕນຸວຕ຺ຕນ຺ເຕ ກຖເມຕ຺ຖ’ຕຕ຺ຖາ’ຕິ ສຕ຺ຕມີນິທ຺ທິຏ຺ຐຕາຕິ ອາຫ-‘ຕຎ຺ຈາ’ຕິອາທິ, ອຕ຺ຖວສາວິຠຕ຺ຕິວິປຣິຓາເມນາຕິ ອອາທໂຍຕິ ປຐມນ຺ຕສ຺ສ‘ອາໂທ ທສາ’ຕ຺ຍເນນ ສມ຺ພນ຺ຘາ ສມ຺ພຊ຺ຌມາເນ ຈາຘາຣຕ຺ເຖນ ຠວິຕພ຺ພນ຺ຕິ ອາຘາຣຕ຺ຖວເສນ ສຕ຺ຕມີ ວິຠຕ຺ຕິຍາ ປຣິວຕ຺ຕເນນາຕິ ອຕ຺ໂຖ, ອຕ຺ຖວສາ ສຕ຺ຕມິຍາ ວິປຣິຓາມສມ຺ຠວາເຍວສຸຕ຺ເຕ ອວິຊ຺ຊມາເນປິ‘ຕຕ຺ຖາ’ຕິ ວຸຕ຺ຕິຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ອາໂທທສນ຺ນມນຎ຺ຎຕ຺ຖປວຕ຺ຕິສມ຺ຠວໂຕ ເຕສໍ ອອາທໂຍ ວິສຍຠາເວນປິ ສກ຺ກາ ປຣິກປ຺ເປຕຸນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ-‘ເຕສຸ ວິສຍຠູເຕສູ’ຕິ, ນິທ຺ຘາຣຓຕ຺ໂຖປິ ຍຸຊ຺ຊເຕວ… ວຓ຺ຓສມຸທາຍໂຕ ຕເທກເທສຠູຕານ ມາໂທ ວຓ຺ຓານໍ ທສສງ຺ຂ຺ຍາຄຸເຓນ ນິທ຺ຘາຣິຍມານຕ຺ຕາ, ອາທິມ຺ຫິ ທສ ວຓ຺ຓາຕິ ວຸຕ຺ເຕ ອວຸຕ຺ຕານມ຺ປິ ອວສ຺ສໍ ວຕ຺ຕພ຺ພານໍ ອູນປູຣຓຕ຺ຖມຊ຺ຌາຫາໂຣ ໂຫຕີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ- ອວຏ຺ຐິຕາ ນິທ຺ທິຏ຺ຐາ ວາ’ຕິ, ເອກາທີນ ມຏ຺ຐາຣສນ຺ຕານໍ ສງ຺ຂ຺ຍານໍ ສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ເຍ ວຕ຺ຕນໂຕ ອາຫ-‘ທສສງ຺ຂ຺ຍາຍ ປຣິຈ຺ຉິນ຺ນຕ຺ຕາ’ຕິ, ຄຍ຺ຫຸປຄານໍ ຣສ຺ສເອ ໂອວຓ຺ຓານມ຺ປິ ກຈ຺ຈາຍເນ ວິຍ ອປຣິຈ຺ຈາຄາ ອນູນາ, ອຄຍ຺ຫຸປຄານໍ ຕທຎ຺ເຎສໍ ເກສຎ຺ຈິ ສຣານໍ ປຣິຈ຺ຈຄາ ອນຘິກາ, ທສສທ຺ທສ຺ສ ສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍ ວຸຕ຺ຕິຕ຺ຕາ ທສນ຺ນມ຺ປິ ອຘິກຕວຓ຺ຓານຎ຺ຎຕ຺ຕາ ວຸຕ຺ຕໍ-‘ທສນ຺ນມ຺ປີ’ຕິອາທິ, ສຍໍ ປຸພ຺ພາ’ຣາຊ=ຈິຕ຺ຕິຍໍ’ຕີສ຺ມາ ກ຺ວິມ຺ຫິ ອນ຺ຕໂລເປ ສມາເສ ຈ ຕທມິນາທິຕ຺ຕາ ນິຣຸຕ຺ຕິນເຍນ ວາ ສຣສທ຺ໂທ ນິປ຺ຜຊ຺ຊຕີຕິ, ‘ສຣ-ຄຕິຫິໍ ສາຈິນ຺ຕາສຸ’ ອິຈ຺ຈສ຺ມາ ອປ຺ປຈ຺ຈເຍນ ວາ ນິປ຺ປຊ຺ຊຕີຕິ ທສ຺ເສຕຸມາຫ=‘ສຍໍ ຣາຊນ຺ຕີ’ຕິອາທິ.

໓. ທ຺ເວທ຺ເວ

ເຕຕິ’ອາໂທ’ຕິ ສຕ຺ຕມ຺ຍນ຺ຕຕ຺ຕາ ອປເຣ ທ຺ເວ ປຣາມສຕິ, ເຫຏ຺ຐາ ວິຍາຕິ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕໍ ອຕ຺ຖວສາ ວິຠຕ຺ຕິວິປຣິຓາມໍ ອຸປເມຕິ, ອໂຕວ ວິຎ຺ຎາຍມານຕ຺ຖວເສນ ເຕສຸ’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ເຕສຸຕິ ປນ ນິທ຺ຘາຣຓຕ຺ຕວິວຈ຺ຉາຍໍ ຕມ຺ປິ ສມ຺ຠວຕີຕິ ເຕສໍ ວຓ຺ຓານໍ ມຊ຺ເຌ ທ຺ເວທ຺ເວຕິ ທ຺ວິສງ຺ຂ຺ຍາຍ ນິທ຺ຘາຣຓຕ຺ໂຖປິ ເວທິຕພ຺ໂພ, ວິຈ຺ຉາຍໍ ວຸຕ຺ຕິ ຍສ຺ສ ໂສ ວິຈ຺ຉາວຸຕ຺ຕິ-ທ຺ວິສທ຺ໂທ, ວິຈ຺ຉາວຸຕ຺ຕິຕາ ຈາສ຺ສ ສວຓ຺ຓຕ຺ຕຄຸເຓນ ທ຺ວິນ຺ນໍ (‘ພ຺ຍາປິຕຸ) ມິຏ຺ຐຕ຺ຕາ, ກເມນາວຏ຺ຐິເຕຕິ ອິມິນາ ອກາຣາທິວຓ຺ຓປ຺ປພນ຺ຘສ຺ສ ອນາທິກາລສິທ຺ຘໍ ກມສິທ຺ຘຕ຺ຕມາຫ. ນນຸ ສມານາ ວຓ຺ຓາ ສວຓ຺ຓາຕ຺ຍນ຺ວຕ຺ເຖ ສວຓ຺ຓສທ຺ເທ ສຕິ ກຕໍ ຣສ຺ສທີຆານໍ ສວຓ຺ຓສຎ຺ຎາ ສິຍາ… ອສມານຕ຺ຕາ ເອເຕສນ຺ຕິ, ເນຕທຕ຺ຖິວຓ຺ຓປ຺ປພນ຺ຘສ຺ສ ກມສິທ຺ຘຕ຺ຕາ ວຈນພເລເນວາສມານານມ຺ປິ ໂຫເຕວາຕິ, ເນວມ຺ປິ ວຕ຺ຕຸໍ ຍຸຕ຺ຕໍ‘‘ທ຺ເວທ຺ເວ ສວຓ຺ຓາ’’ຕິ ສຸຕ຺ຕສ຺ສ ຕາທິສສາມຕ຺ຖິຍສພ຺ຠາເວ [ສພ຺ຠາເວນ (ໂປຕ຺ຖເກ)] ວິເສສກາຣຓາຠາວາຕິ ອາຫ‘ສມານຕ຺ຕມ຺ປນາ’ຕິອາທິ. ຕິຏ຺ຐນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ວຓ຺ຓາ ຈິຕ຺ຕຊຕ຺ເຕປິ ອຠິພ຺ຍຕ຺ຕິ ວເສນາຕິ ຐານໍ ກຓ຺ຐາທິ, ເຕນ ກຕນ຺ຕິ ສມາໂສ, ກຓ຺ຐຕາຕຸ ອິຕິ ຈຕ຺ເຕ ປາຓ຺ຍງ຺ຄຕ຺ຕາ ນປຸໍສກຕ຺ຕໍ. ປຎ຺ຈເມຫິ ວຄ຺ຄປຎ຺ຈເມຫິ. ອນ຺ຕຏ຺ຐາກີຕິ ວຄ຺ຄານມນ຺ເຕ ຕິຏ຺ຐນ຺ຕີຕິ ອນ຺ຕຏ຺ຐາ, ຕາຫິ, ຍຸຕ຺ຕສ຺ສາຕິ ພ຺ຣຫ຺ມຈຣິຍາ, ຄຸຍ຺ຫ’ນ຺ຕິອາທີສຸ ຍຸຕ຺ຕສ຺ສ. ເກຈີຕິ ອນິຍເມນ ວຸຕ຺ຕໍ, ເຕ ປນ–

‘‘ຫກາໂຣ ປຎ຺ຈເມເຫວ, ອນ຺ຕຏ຺ຐາຫິ ຈ ສໍຍຸໂຕ;

ໂອຣໂສ ອິຕິ ວິຎ຺ເຎຍ຺ໂຍ, ກຓ຺ຐໂຊ ຕທສໍຍຸໂຕ’’ຕິ ວທນ຺ຕິ.

໔. ປຸພ຺ໂພ

ວຕ຺ຕເຕຕິ ອຕ຺ຖວສາ ວິຠຕ຺ຕິວິປຣິຓາເມນ ວຕ຺ຕເຕ, ນນຸ ເຈຕ຺ຍາທິໂຈທນາ, ເນສໂທໂສຈ຺ຈາທິ ປຣິຫາໂຣ, ໂທສາຠາເວ ກາຣຓ ມາຫ-‘ໂຍໂຍ…ເປ… ປຕີຍເຕ’ຕິ, ວຸຕ຺ຕໍ ສມຕ຺ເຕຕິ-‘ນຫິ’ຈ຺ຈາທິນາ, ນນຸ ຈ ປຸພ຺ພສທ຺ໂທ ຍເມກຕ຺ຕາ ເອກໍ ປຸພ຺ພມາຈິກ຺ຂຕິ ນ ສກລນ຺ຕິ ກຖໍ ‘‘ປຸພ຺ໂພ’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ໂຍໂຍຕິ ຎາຍຕິ ‘ໂຍໂຍ ປຸພ຺ໂພ’ຕິ ຈ ວຸຕ຺ເຕ ‘ເຕສຸ ທ຺ວີສຸ’ຕິ ເອຕ຺ຖ’ທ຺ວີສຸ ທ຺ວີສຸ’ຕິ ອິທໍ ກຖໍ ສຸເຂເນວ ປຕີຍເຕ ຕທິທມສິທ຺ເຘນາສິທ຺ຘສາຘນນ຺ຕິ ອາສງ຺ກິຍ ຕທຠາວມຸພ຺ຠາວີຍ ປຸພ຺ພ ສທ຺ທສ຺ສ ວິຈ຺ຉາຄມກຕ຺ຕມວຄມຍິຕຸມາຫ-‘ນເຈທ’ມິຈ຺ຈາທິ. ຕໍໂຍຄາຕິ ອຸປຈາຣວເສນາຫ, ຕພ຺ພນ຺ຕຕາຍວາຕິ ອຕ຺ຖິຍຕ຺ເຖ ອປ຺ປຈ຺ຈຍວເສນ, ເອວມຸປຣິປິ.

໕. ປໂຣ

ເສສມິຈ຺ຈາທິນາ‘ເຕສຸ ທ຺ວີສູຕິ ສວຓ຺ຓສຎ຺ຎເກສຸ ທ຺ວີສຸ’ ອິຈ຺ຈາທິ ກມຕິທິສ຺ສຕິ. ລຫຸສຎ຺ຎາ ຣສ຺ສສ຺ສ, ສໍໂຍຄປຸພ຺ພສ຺ສ ຣສ຺ສສ຺ສ ທີຆສ຺ສ ຈ ຄຸຣຸສຎ຺ຎາ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພາ… ອຸຈ຺ຈາຣຓວເສເນວານ຺ວຕ຺ຖສຎ຺ຎາຕິ ວິຎ຺ຎາຍຕິ, ປຸພ຺ພາຈຣິຍວເສນ ວາ ອິຫາວຸຕ຺ຕາວເສສສຎ຺ຎາວິຍ.

໖. ກາທໂຍ

ເກວລ ພ຺ຍຎ຺ຊນານມຕ຺ຖປ຺ປກາສຕ຺ຕາຠາວາ ສຣານມຕ຺ຖປ຺ປກາສເນ ອຈ຺ຈນ຺ໂຕປກາຣາ ພ຺ຍຎ຺ຊນາຕິ ‘ເອເຕຫີ’ຕິ ກຣຓຕ຺ເຕນ ວຸຕ຺ຕໍ, ເຕນາຫ ‘ສຣານ’ມິຈ຺ຈາທິ. ວິປຸພ຺ພາ ‘ອຎ຺ຊ-ພ຺ຍຕ຺ຕິຍໍ’ຕີມສ຺ມາ ກຣເຓ ອນປ຺ປຈ຺ຈເຍ ຣູປໍ, ນປຸໍສກຕ຺ຕມ຺ປິສ຺ສາວຄມຍິຕຸໍ ‘ອຸປກາຣການີ’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ພ຺ຍຎ຺ຊນຕ຺ຕໍ ທິຏ຺ຐນ຺ເຕນ ຜຸຏຍຕິ ‘ຍຖາ’ອິຈ຺ຈາທິນາ, ຍຖາ ໂອທນສ຺ສຸປກາຣການິ ສູປາທີນິ ພ຺ຍຎ຺ຊນານິ, ຕຖາ ສຣານມຸປກາຣການີຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ, ພ຺ຍຎ຺ຊນມ຺ປນ ອທ຺ຘມຕ຺ຕິກໍ, ວຸຕ຺ຕໍ ຫິ–

ເອກມຕ຺ໂຕ ຠເວ ຣສ຺ໂສ, ທີໂຆ ມຕ຺ຕທ຺ວຍາຍຸໂຕ;

ປ຺ລຸໂຕ ຕິມຕ຺ໂຕ ວິຎ຺ເຎຍ຺ໂຍ, ພ຺ຍຎ຺ຊນໍ ຕ຺ວທ຺ຘມຕ຺ຕິກໍຕິ.

ອນ຺ວຕ຺ຖາຕິ ອນ຺ວຕ຺ຖໂຕ, ‘ອນ຺ວຕ຺ຖາ ພ຺ຍຎ຺ຊນາ’ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ.

໗. ປຎ຺ຈ

ສຊາຕ຺ຍເປກ຺ຂາຍ ສມຸທາຍວາຈິຕ຺ເຕປິ ກາທໂຍຕີ ອນຸວຕ຺ຕນໂຕ ວຄ຺ຄສທ຺ເທນ ກຂຄຆຎາທໂຍວ ຄຍ຺ຫນ຺ຕິ, ປຎ຺ຈ ປຣິມາຓມສ຺ສ ປຎ຺ຈໂກວຄ຺ໂຄ, ‘‘ຕມສ຺ສ ປຣິມາຓໍ ຓິໂກ ຈາ’’ຕິ (໔-໔໑) ໂກ, ສຸຕ຺ເຕ ອາທິຠູໂຕ ປຎ຺ຈສທ຺ໂທ ປຎ຺ຈສງ຺ຂ຺ຍາປຣິຈ຺ເຉທໍ ກຸຣຸມາໂນ ມາວສານານໍ ວຄ຺ຄານໍ ພຫຸຕ຺ຕໍ ຄເມຕີຕິ ‘ປຎ຺ຈກາ’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ວຄ຺ຄາຕິ ພຫຸວຈນໂຕ ປຈ຺ເຈກນ຺ຕິ ວິຎ຺ຎາຍຕິ, ວຊ຺ເຊນ຺ຕິ ຍກາຣາທໂຍຠິ ວຄ຺ຄາ, ປຐມກ຺ຂຣວເສນ ປນ ກວຄ຺ຄາທິໂວຫາໂຣ.

໘. ພິນ຺ທຸ

ອເນກຕ຺ຖຕ຺ຕາ ຘາຕູນ ມຸຈ຺ຈາຣຓຕ຺ໂຖເປຕ຺ຖ ຄຓ຺ຫາຕີຕິ ນິປຸພ຺ພາ ຕໂຕ ກມ຺ມນ຺ຕິ ຕ຺ຕປ຺ປຈ຺ຈເຍ ຎ຺ຎິມ຺ຫິ ປາທິສມາເສ ທີເຆຈ ຣູປໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘ຣສ຺ສາ’ຕິອາທີມາຫ, ປີຬນຕ຺ຖໂຕ ນິຄ຺ຄຫນໍ ນິຄ຺ຄໂຫ, ‘ອິ-ອຊ຺ເຌນ ຄຕີສຸ’ອິຈ຺ຈສ຺ມາ ກຕ຺ຕຣິ [ກມ຺ມນິ-ອິຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ອິຕໍ ອຸຈ຺ຈາຣິຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ] ຕ຺ຕປ຺ປຈ຺ຈເຍ ອິຕໍ, ນິຄ຺ຄເຫນ ອິຕນ຺ຕິ ອມາທິສ ມາເສ ຣູປໍ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘ກຣຓໍ ນິຄ຺ຄເຫນ ວາ’ຕິອາທິມາຫ, ປຈ຺ຉິມປກ຺ຂໍ ສາເຘຕຸມາຫ-‘ວຸຕ຺ຕໍ ຫີ’ຕິ.

໙. ອິຍຸ

ຈຕ຺ຖສມາໂສຕິ ອິຕຣີຕຣໂຍຄທ຺ວນ຺ທສມາໂສ. ອຕ຺ເຕຕິ ມຸນິ ສທ຺ທາທິວຈນີເຍ ອຕ຺ເຖ, ນມຕີຕີມສ຺ເສຕໍ ກມ຺ມໍ,

ຍໍ ສພ຺ພວຈນໍ ສພ຺ພ, ລິງ຺ຄໍ ສພ຺ພວິຠຕ຺ຕິກໍ;

ຕໍ ສພ຺ພຕ຺ເຖ ນມນໂຕ, ວິທຸໍ ນາມນ຺ຕິ ຕພ຺ພິທູ.

ອິຘ ນາມສຎ຺ຎາຍາຠາເວປິ ອນ຺ວຕ຺ຖພລາເຍວ ນາມສຎ຺ຎາ ສິທ຺ຘາຕິ (ອາຫ) ‘ອນ຺ວຕ຺ຖພ຺ຍປເທເສນາ’ຕິ, ສ຺ຍາທ຺ຍນ຺ຕປກຕິຣູປນ຺ຕິ ປຈ຺ຈຍາ ປຐມໍ ກຣີຍຕີຕິ ປກຕິ, ສາ ເອວ ຣູປນ຺ຕິ ປກຕິຣູປໍ, ສ຺ຍາທ຺ຍນ຺ຕສ຺ສ ປກຕິ ຣູປໍ ມຸນິສທ຺ທາທິ ສ຺ຍາທ຺ຍນ຺ຕປກຕິຣູປໍ, ອຕ຺ຖວນ຺ຕມຘາຕຸກມປ຺ປຈ຺ຈຍມ຺ປາຏິປທິກໍ, ປທໍ ປທໍ ປຕິ ປຏິປເທ, ປຏິປທໍ ນິຍຸຕ຺ຕໍ ປາຏິປທິກໍ. ວິເສສເນນາຕິ ສຸຕ຺ເຕ ‘ນມສ຺ສນ຺ເຕ’ຕິ ວຸຕ຺ເຕນ ອິວຓ຺ຓຸວຓ຺ຓານໍ ວິເສສເນນ. ອາຂ຺ຍາຕສ຺ສາຕິ ປຈຕິອາທິໂນ. ອາທິມຊ຺ຌວຕ຺ຕິໂນຕິ ອິນ຺ທ ອຸທກສທ຺ທາທີນໍ ອາໂທ, ປຂຸມາທີນໍ ມຊ຺ເຌຈ ວຕ຺ຕິໂນ. ປເທເສສູຕິ ‘‘ຌລາ ສສ຺ສ ໂນ’’ຕິ (໒-໘໓) ອາທິເກສຸ ສຸຕ຺ຕປ຺ປເທເສສຸ, ອນິຏ຺ຐປສງ຺ຄ (ສງ຺ກໍ) ນິວຕ຺ເຕຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ອນິຏ຺ຐປ຺ປສງ຺ໂຄນາມ [ນາມາຕິ (ໂປຕ຺ຖເກ)] ປຈຕິ-ອິນ຺ທ (ອຸທກ ປຂຸມ) ສທ຺ທາທີນ ມນ຺ຕ ອາທິມຊ຺ຌຠູຕອິວຓ຺ຓາທີນໍ ຌລສຎ຺ຎາ ວິຘາຍ ຕໂຕ ປຣາສໍ ສາທິ ວິຠຕ຺ຕີນໍ ‘‘ຌລາ ສສ຺ສ ໂນ’’ຕິ (໒-໘໑) ອາທີຫິ ‘ໂນ’ ອາເທສາທິມ຺ຫິ ກເຕ ‘ປຈຕິໂນ, ອິນ຺ທໂນ, ອຸທກໂນ, ປຂຸມໂນ’ຕິອາທິ ຣູປປ຺ປສງ຺ໂຄ, ນນຸຈາທິອາທິ ໂຈທນາ. ວຕ຺ຕພ຺ພນ຺ຕິ ສຸຕ຺ເຕ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ. ພ຺ຍາສນິທ຺ເທເສນາຕິ ອສມາສນິທ຺ເທເສນ. ຕທຍຸຕ຺ຕນ຺ຕິອາທິ ປຣິຫາໂຣ, ຕນ຺ຕິ ຕໍ ໂຈທ຺ຍໍ, ສຕິຫີຕິອາທິນາ ອຍຸຕ຺ຕຕ຺ຕໍ ສມຕ຺ເຖຕິ, ທ຺ວີສຸຕ຺ຕເຣສຸ ໂຍເຄສູຕິ ອຸປຣິເມສຸ ‘‘ປິຕ຺ຖິຍໍ’’ ‘‘ຆາ’’ຕິ ທ຺ວີສຸ ສຸຕ຺ເຕສຸ. ອິຕ຺ຖິຍນ຺ຕິ ອິທນ຺ຕິ ‘‘ປິຕ຺ຖິຍ’’ນ຺ຕິ ສຸຕ຺ເຕ ອິຕ຺ຖິຍນ຺ຕິ ອິທໍ ປທໍ. ວຓ຺ຓວິເສສນໍ ສິຍາຕິ ‘‘ປິຕ຺ຖິຍ’’ນ຺ຕິ ສຸຕ຺ເຕ ‘ອິຍຸວຓ຺ຓາ’ຕິ ອນຸວຕ຺ຕນໂຕ ‘ອິຕ຺ຖິຍໍ ອິວຓ຺ຓຸວຓ຺ຓາ’ຕິ ເອວໍ ອິວຓ຺ຓຸ ວຓ຺ຓາ ‘‘ໂຆ’’ຕິ ສຸຕ຺ເຕ ‘ອິຕ຺ຖິຍໍ ອາ’ຕິເອວໍ ອວຓ຺ຓສ຺ສ ຈ ວິເສສນໍ ຠເວຍ຺ຍ. ວຓ຺ຓວິເສສເນ ວິໂຣຘມາຫ ‘ເອວຎ຺ເຈ’ຈ຺ຈາທິ, ນາມສ຺ສນ຺ເຕຕິ ອສມາສນິທ຺ເທເສ ຕ຺ວວິໂຣຘມາຫ- ‘ພ຺ຍາເສ’ຈ຺ຈາທິ. ສກ຺ການາມວິເສສນໍ ກາຕຸນ຺ຕິ ທ຺ວີສຸ ສຸຕ຺ເຕສຸ ອິຕ຺ຖິຍນ຺ຕິອາທິນາ ວກ຺ຂມານກ຺ກເມນ. ນາມສ຺ສ ອນ຺ໂຕ ນາມນ຺ໂຕຕິ ສມາສສ຺ສ ອຸຕ຺ຕຣປທຕ຺ຖປ຺ປຘານຕ຺ຕາ ສມາເສ ຄຸຓີຠູຕສ຺ສ ນາມສ຺ສ ອິຕ຺ຖິຍນ຺ຕິ ອິທໍ ວິເສສນໍ ກາຕຸໍ ນ ສກ຺ກາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ, ວຈນມນ຺ຕເຣນາຕິ ປາຓິນິຍານມິວ ‘‘ຍຖາສງ຺ຂ຺ຍມນຸເທໂສ ສມານໍ’’ຕິ (໑-໓-໑໐) ສຸຕ຺ຕໍ ວິນາ, ສມາສງ຺ຂ຺ຍ ເອເຕສນ຺ຕິ ສມສງ຺ຂ຺ຍກາ, ອິຕິສທ຺ໂທ ອາທ຺ຍຕ຺ໂຖ, ເຕນ–

‘‘ອາລາປຫາສລີລາຫິ, ມຸນິນ຺ທ ວິຊຍາ ຕວ;

ໂກກິລາ ກຸມຸທານີ ໂວ, ປເສວນ຺ເຕ ວນໍ ຊລໍ’’ (໒໖໐).

ອິຈ຺ຈາທິໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ.

໑໐. ປິຕ຺ຖິ

ອິຕ຺ຖິຍໍ ນາມສ຺ສາຕິ ຈ, ອນ຺ເຕ ອິວຓ຺ຓຸວຓ຺ຓາຕິ ຈ ວຸຕ຺ເຕ ເຕສມາ ຘາຣາເຘຍ຺ຍສມ຺ພນ຺ໂຘ ອາເຘຍ຺ຍສ຺ສາຘາເຣ ປວຕ຺ຕິໍ ວິນາ ນ ສມ຺ຠວຕີຕິ ອຊ຺ຌາຫາຣວເສນ ‘ວຕ຺ຕມານາ’ຕິ ວຸຕ຺ຕິຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ. ອິວຓ຺ຓຸ ວຓ຺ຓາຕິ ອເປກ຺ຂິຍ‘ວິເສສີຍນ຺ຕີ’ຕິ ພຫຸວຈນເມຕໍ ສມ຺ພນ຺ຘສ຺ສ ປຸຣິສາຘີນຕາຍ ນາມນ຺ຕີມິນາ ສມ຺ພນ຺ເຘ ສຕິ‘ວິເສສີຍຕີ’ເຕກຕ຺ເຕນ ປຣິຓມຕິ.

໑໑. ຆາ

ອິຕ຺ຖິຍໍ ນາມສ຺ສນ຺ເຕຕິ ຈ ວຕ຺ຕເຕ. ເຫຏ຺ຐາ ສພ຺ພຕ຺ຖ ສຎ຺ຎິໂນ ນິທ຺ທິສິຍ ສຎ຺ຎາຍ ນິທ຺ທິຏ຺ຐຕ຺ຕາ ຕຕ຺ຖ ວິຍ ວິສຸໍ ສຎ຺ຎິໂນ ປຐມມນິທ຺ເທເສ ອສນ຺ໂຕ ວິຍາຕິ ໂທສເລສມາລມ຺ພິຍ ໂຈທຍຕິ ນນ຺ຫເຈ’ຕ຺ຍາທິນາ. ຕຕ຺ຖ ເສໂຕຕິ ວິຊ຺ຊມານສ຺ສ ສຎ຺ຎິໂນ. ກາຣິເຍນາຕິ ສຎ຺ຎາກາຣິເຍນ. ປຣິຫຣຕິ ‘ນາຍໍ ໂທໂສ’ຕິອາທິນາ. ປຈ຺ຉາວຸຕ຺ຕມຕ຺ເຕນາຕິ ‘‘ຆາ’’ຕິ ສຸຕ຺ເຕ ກາຣິຍິໂນ ອາກາຣສ຺ສ ປຈ຺ຉາ ວຸຕ຺ຕມຕ຺ເຕນ. ນຈາຕິ ເອຕ຺ຖ ຈສທ຺ໂທ ວຕ຺ຕພ຺ພນ຺ຕຣສມຸຈ຺ຈເຍ, ອປຣມ຺ປິ ກິຎ຺ຈິ ວຕ຺ຕພ຺ພມນິຍມຣູປມຕ຺ຖີຕິ ອຕ຺ໂຖ. ອນິຍມຣູປມາຈຣິຍປ຺ປວຕ຺ຕິໂຕ ສາເຘຕຸມາຫ ‘ອຸຠຍຖາປິ’ຈ຺ຈາທິ.

໑໒. ໂຄສ຺ຍາ

ອາສທ຺ໂທ ອາຠິມຸຂ຺ເຍ, ອນຠິມຸຂມຠິມຸຂໍ ກຕ຺ວາ ລປນໍ ກຖນມາລ ປນໍ, ຕສ຺ມິໍ ອາລປເນ, ອາລປນຕ຺ເຖ ວິຫິໂຕ ສີຕິ ອຕ຺ໂຖ.

ອິຕິ ໂມຄ຺ຄລ຺ລານປຎ຺ຈິກາຏີກາຍໍ ສາຣຕ຺ຖວິລາສິນິຍໍ

ສຎ຺ຎາຘິກາໂຣ ສມຕ຺ໂຕ.

ປຣິຠາສາຘິກາຣ

໑໓. ວິຘິ

ວຈນາຣມ຺ຠໂຍຊນມາຫ–‘ຍໍ ວິເສສນຠາເວເນ’ຈ຺ຈາທິ, ຍນ຺ຕິ ອນິຍເມນ ‘‘ອໂຕ ໂຍນໍ ຏາເຏ’’ຕິ (໒-໔໓) ອາທີສຸ ອໂຕຕິອາທິກໍ ວິເສສນຠາເວນ ວຕ຺ຕຸມິຈ຺ຉິຕໍ ປຣາມສຕິ, ເຕນາຕິ ວິເສ ສນຕ຺ເຕນຸ-ປາທິຍມາເນນ ຍໍ ສທ຺ທນິທ຺ທິຏ຺ເຐນ ອໂຕຕິອາທິເກນ ກຣຓຠູເຕນ, ຍຖາກຖຎ຺ຈິຕພ຺ພໂຕຕິ ອາໂທ ມຊ຺ເຌ-ນ຺ເຕ ວາ ສພ຺ຠາວໂຕ ເຍນເກນຈິ ອາກາເຣນ ອເຠໂທປຈາເຣນ ອກາຣາທິວິເສສນວໂຕ ນາມາທິໂນ, ຕທນ຺ຕຕ຺ຖນ຺ຕິ ຕໍ ອໂຕຕ຺ຍາທິ ວິເສສນມນ຺ເຕ, ນາໂທ ນ ມຊ຺ເຌ ຍສ຺ສ ຕໍ ຕທນ຺ຕໍ, ຕໍ ອຕ຺ໂຖ ປໂຍຊນໍ ຍສ຺ສາຕິ ອຎ຺ຎປທຕ຺ໂຖ, ວຕ຺ຕາຍຕ຺ຕາຕິ ວຕ຺ຕຸໂນ ອາຍຕ຺ຕາ… ອຕ຺ຕາວາຕ຺ຕໂນ ວຈເນ ປຘານນ຺ຕິ, ຕສ຺ສາຕິ ວຕ຺ຕຸໂນ, ສາຕິ ວຈນິຈ຺ຉາ, ປໂຍຄານຸສາ ເຣນາຕິ ຊິນວຈນານຸສາເຣນ, ອິຕີຕິ ກາຣຓຕ຺ເຖ ນິປາໂຕ, ອິມິນາ ກາຣເຓນາຕິ ອຕ຺ໂຖ, ນ ສພ຺ພຕ຺ຖປ຺ປສງ຺ໂຄຕິ ສໍຫິຕາທິວິຘິມ຺ຫິ ສພ຺ພຕ຺ຖ ຕທນ຺ຕ ວິຘິປ຺ປສງ຺ໂຄ ນ ໂຫຕິ, ຕຖາຫິ ‘‘ສໂຣ ໂລໂປ ສເຣ’’ຕິ (໑-໒໖) ເອຕ຺ຖ ສໂຣຕິ ວິເສສນຠາເວນ ວຈນິຈ຺ຉາຍ ສພ຺ຠາເວ ສໂຣຕິ ຕຕ຺ຣາ’ທີນໍ ວິເສສນນ຺ຕິ ຍຖາກຖຎ຺ຈິສຣາທິສຣມຊ຺ຌສຣນ຺ຕານໍ ຕຕ຺ຣາທີນໍ ໂລປປ຺ປສງ຺ເຄ ‘‘ວິຘິພ຺ພິເສສນນ຺ຕສ຺ສາ’’ຕິ (໑-໑໓) ສຣນ຺ຕສ຺ສປສງ຺ໂຄ ສິຍາ, ນ ‘‘ຉຏ຺ຐິຍນ຺ຕສ຺ສາ’’ຕິ (໑-໑໓) ອນ຺ຕສ຺ສ… ຉຏ຺ຐີນິທ຺ເທສາຠາວາ, ຕຖາ ສຕິ ‘ຕຕ຺ຣິເມ’ຕິອາທິມ຺ຫິ ‘ອິເມ’ຕິອາທິນາ ວຕ຺ຕພ຺ພຕາ ອາປຊ຺ເຊຍ຺ຍາຕິ ປໂຍຄໍ ນານຸສຏາ ນາມສິຍຸນ຺ຕິ ນ ສພ຺ພຕ຺ຖ ຕທນ຺ຕ ວິຘິປ຺ປສງ຺ໂຄ, ຕຖາ ‘‘ຄຕິໂພຘາ’’ (໒-໔) ທິສຸຕ຺ຕາທິມ຺ຫິປິ ‘ຄມຍຕິ ມາຓວກໍຄາມໍ ຕ຺ຍາທິປ຺ປສງ຺ໂຄຕິອາທິ ຈ ຍຖາໂຍຄມວຄນ຺ຕພ຺ພໍ, ວຸຕ຺ຕິຍໍ ‘‘ອໂຕ ໂຍນໍ ຏາເຏ’’ຕິ ສຸຕ຺ໂຕທາຫຣຓໍ ທສ຺ສິຕໍ, ‘‘ນຣາ ນເຣ’’ຕິ ລກ຺ຂິໂຍທາຫຣຓໍ.

໑໔. ສຕ຺ຕຘີ

ວຈນຜລມຸປທສ຺ເສຕິ‘ຍຕ຺ເຖ’ຈ຺ຈາທິນາ, ຍຕ຺ຖ ຍສ຺ມິໍ ‘‘ສໂຣ ໂລໂປ ສເຣ’’ຕ຺ຍາທິເກ ສຸຕ຺ເຕ, ສຕ຺ຕມິຍາຕິ ‘ສເຣ’ຕິອາທິນາ ສຕ຺ຕມິຍາ, ຍສ຺ສາຕິ ສໂຣຕິອາທິນາ ນິທ຺ທິຏ຺ຐສ຺ສ, ກາຣິຍໍ ໂລປາທິ, ສມ຺ພນ຺ຘາ ວິເສສາຕິ ສເຣຕ຺ຍາໂທ ໂອປສິເລສິກມຘິກຣຓໍ, ຕຎ຺ໂຈປສິເລເສ ຠວມຘິກຣຓໍ ປຸພ຺ພສ຺ສ ວາ ປຣໍ ສິຍາ ປຣສ຺ສ ວາ ປຸພ຺ພນ຺ຕິ ປຸພ຺ພປໂຣປສິ ເລສສ຺ສາວິສິຏ຺ຐຕ຺ຕາ ປຸພ຺ພປຣານໍ ສມ຺ພນ຺ຘສ຺ສ ອວິເສສາ, ປຣສ຺ສາປີຕິ ນ ເກວລໍ ປຸພ຺ພສ຺ເສວ, ສຕີຕ຺ຍສ຺ມິໍ ອຕ຺ເຖ ໂຊຕນີເຍ ສຕ຺ຕມີ ສໍສຕ຺ຕມີ ສນ຺ຕສທ຺ທສ຺ສ ສມາເທເສນ, ສຕ຺ຕຎ຺ເຈຕ຺ຍາທິວຈນເມວໍ ສຕິ ຆຏເຕ, ສນ຺ຕິ ວາ ສນ຺ຕສທ຺ທຕ຺ເຖ ປາທິ, ສຸຕ຺ເຕ ອວຸຕ຺ເຕປິ ວຸຕ຺ຕິຍໍ ‘ນິທ຺ເທເສ’ຕິ ວຈເນ ກາຣຓມາຫ-ສຕ຺ຕຎ຺ຈາ’ຕິອາທິ, ນິທ຺ເທສມນ຺ຕເຣນ ສຕ຺ຕໍ ນ ສມ຺ຠວຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ສຕ຺ຕມິຍາ ນິທ຺ເທເສ ສຕິເຍວ ຕໍ ສມ຺ພນ຺ຘາຍ ສຕ຺ຕາຍ ສມ຺ຠໂວ, ອຎ຺ຎຖາ ກິມຎ຺ຎນ຺ຕສ຺ສາ ປຕິຏ຺ຐາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ, ປຸພ຺ພສທ຺ທສ຺ສ ສມ຺ພນ຺ຘິສທ຺ທຕ຺ຕາ ກິນ຺ນິສ຺ສາຍ ປຸພ຺ພຕ຺ຕມິຈ຺ຈາຫ-‘ສຕ຺ຕມິ’ຈ຺ຈາທິ, ຕນ຺ຕິ ‘‘ສໂຣ ໂລໂປ ສເຣ’’ຕິ ສຸຕ຺ຕໍ, ອຸກາຣສ຺ສາຕິ ‘ເວຬຸ’ອິຈ຺ຈຕ຺ຣ ອຸກາຣສ຺ສ, ປຸພ຺ພສ຺ສ…ເປ… ກຣິຕ຺ວາ ຕໍມນສິກຕຎ຺ໂຈທນໍ ທສ຺ເສຕຸມາຫ-‘ຕມຫ’ນ຺ຕິ ຈ຺ຈາທິຕິ ເອວເມຕ຺ຖ ສາຊ຺ຌາຫາໂຣ ສມ຺ພນ຺ໂຘ ເວທິຕພ຺ໂພ. ປຸພ຺ພສ຺ສາຕິ ສຕ຺ຕມີ ນິທ຺ທິຏ຺ຐໂຕ ປຸພ຺ພສ຺ສ, ອນນ຺ຕຣສ຺ສາຕິ ອພ຺ຍວຫິຕສ຺ສ, ວຸຕ຺ຕໍ ກິຎ຺ຈິ ນຕ຺ຖີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ອຍມຘິປ຺ປາໂຍ ‘‘ຕສ຺ມິນ຺ຕິ ນິທ຺ທິຏ຺ເຐ ປຸພ຺ພສ຺ສາ’’ຕິ (໑-໑-໖໖) ປາຓິນິຍວຈເນ ‘‘ທິສິຣຍມຸຈ຺ຈາຣຓກ຺ຣິໂຍ ນິສທ຺ໂທປ຺ຍຍ ມິຫ ເນຣນ຺ຕຣິຍໍ ໂຊເຕຕິ, ຕຕ຺ຖ‘ນິຣນ຺ຕຣໍ ທິຏ຺ໂຐ’ຕິ ປາທິສມາເສ ກເຕ ຜຸຏເມວານນ຺ຕຣມຸຈ຺ຈາຣິເຕຕ຺ຍມຕ຺ໂຖ-ວຄມ຺ຍເຕຕິ ‘‘ປຸພ຺ພສທ຺ທສ຺ສ ພ຺ຍວຫິເຕປິ ປໂຍຄທສ຺ສເນ ພ຺ຍວຫິເຕປິ ກາຣິຍໍ ປປ຺ໂປຕີ’’ຕິ ຠສ຺ສກາຣາທໂຍ ວຓ຺ເຓນ຺ຕິ, ອິຫ ຕາທິສວຈນາຠາເວນ ວຓ຺ຓາທິ ພ຺ຍວຘາເນປິ ສິຍາ’’ຕິ, ສເຣຈ຺ຈາທິປຣິຫາຣວຈເນ-ຘິປ຺ປາຍ ມຸພ຺ຠາວຍຕິ ‘ຍທິປິ’ຈ຺ຈາທິນາ, ມຖຸຣາຍ ປາຏລິປຸຕ຺ຕກສ຺ສ ຈານ຺ຕຣາເຬ ຄາມາທີນໍ ສພ຺ຠາວາ ພ຺ຍວຘາເນປິ ປຸພ຺ພສທ຺ທສ຺ສ ປວຕ຺ຕິຍາ ທິຏ຺ຐນ຺ຕມາຫ-‘ມຖຸຣາ’ ອິຈ຺ຈາທິ, ຍສ຺ມາ ສເຣຕິ ໂອປສິເລສິກາຘາເຣ ສຕ຺ຕມ຺ຍນ຺ຕໍ ປທໍ, ຕສ຺ມາ ພ຺ຍວຘາເນ ສຣໂລໂປ ນ ໂຫຕີຕິ ເອວໍ ສງ຺ເຂປພ຺ຍາຂ຺ຍາເນນ ວຸຕ຺ຕິຍ ມຕ຺ໂຖ ເວທິຕພ຺ໂພ, ນ ເກວລໍ ສເຣຕິ ເອຕ຺ເຖວາຕິ ອາຫ- ‘ກາຣິເຍ’ຈ຺ຈາທິ, ໂອປສິເລສິເກເຍວາຘາເຣ ຠວຕີຕິ ເສໂສ, ກາຣຓມາຫ-‘ວຕ຺ຕິຈ຺ຉານ຺ຫວິຘານໂຕ ສທ຺ທສ຺ສາ’ຕິ, ວຕ຺ຕຸໂນ ຍາ ອິຈ຺ຉາ ວຈນິຈ຺ຉາ ຕສ຺ສາ ອນຸຕູເລນ ວິຘານໂຕ ອຕ຺ຖສ຺ສ ກຖນໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ,ເຍນ ຫິ ຍມຕ຺ຖໍ ວຕ຺ຕາຕິຘາຕຸມິຈ຺ຉຕິ ສຕີປ຺ຍຠິຘານສາ ມຕ຺ຖິເຍ ນ ຕໂຕ-ຎ຺ຎມຕ຺ຖໍ ສທ຺ໂທຠິທຘາຕີຕ຺ຍຘິປ຺ປາໂຍ, ວຕ຺ຕິຈ຺ຉາ ວສາເຍ ກາຣຓມາຫ’ວຕ຺ຕິຈ຺ຉາປິ’ຈ຺ຈາທິ, ວຕ຺ຕຸໂນ ສຸຕ຺ຕກາຣສ຺ສ ອິຈ຺ຉາ ວຕ຺ຕິຈ຺ຉາ, ກຖມຸປເທສໂຕ ວຕ຺ຕິຈ຺ຉາ-ວສີຍເຕ’ ກຖຎ຺ຈ ສາມຕ຺ຖິຍໂຕຕິ ອາສງ຺ກິຍ ຕມຸປທສ຺ເສຕຸມາຫ-‘ອໂຕເຈຕ຺ຍາທິ, ອໂຕ ວກ຺ຂມານກາຣຓາ ອຸປເທສໂຕ ວສີຍເຕຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ກິນ຺ຕໍ ກາຣຓ ມິຈ຺ຈາຫ-‘ຍສ຺ມາ’ອິຈ຺ຈາທິ, ອນ຺ວຍສທ຺ເທເນຕ຺ຖ ຄຸຣຸປາຣມ຺ປຣິໂຍ-ປເທໂສ ວິວຈ຺ຉິໂຕ, ຍສ຺ມາ ກາຣຓາ ອນ຺ວໂຍ ຄຸຣຸປາຣມ຺ປຣິໂຍ ປເທໂສ ຄຸຣຸກຸລມຸປຄມ຺ມ ປຎ຺ຫກຣຓາທິນາ ອນ຺ວິຈ຺ຉີຍເຕ ຄເວສີຍຕິ, ອໂຕ ກາຣຓາ ຄຸຣຸປຣມ຺ປຣາ ຄຕອຸປເທສໂຕ ວສີຍໂຕຕິ ອຕ຺ໂຖ, ສາມຕ຺ຖິຍໂຕ-ວສາຍປ຺ປຏິປາທຍິຕຸມາຫ- ‘ສາມຕ຺ຖິຍມ຺ປິ’ຈ຺ຈາທິ, ສາມຕ຺ຖິຍມ຺ປິ ວຸຈ຺ຈເຕຕິເສໂສ, ລຆຸໂນປາເຍນ ສທ຺ທານມຸປລກ຺ຂເຓ ປວຕ຺ຕີຕິ ພ຺ຍວຫິຕນິວຕ຺ຕິຍາ ວຈນນ຺ຕຣກ-ຣຓມນຸປນ຺ນໍ, ອຸປປນ຺ນໍ ວຈນນ຺ຕຣກຣຓໍ, ຕສ຺ສ ຈ ໂອປສິເລສິກາຘາຣ ມນ຺ຕເຣນ ອຎ຺ຎຖານຸປປຕ຺ຕິຍາ ອາຘາຣວິເສສປ຺ປຏິປ຺ປຕ຺ຕີຕິ ອິທເມຕ຺ຖ ສາມຕ຺ຖິຍໍ, ອາຘາຣນ຺ຕເຣຈ຺ຈາທິນາ ຍຖາວຸຕ຺ຕໍ ສາມຕ຺ຖິຍໍ ວິຠາເວຕິ, ອາຘາຣນ຺ຕເຣປີຕິ ສພ຺ພຕ຺ຖ ປາໂຐ ທິສ຺ສຕິ, ປສງ຺ຄາຠາວໂຕ ອຕ຺ຖນ຺ຕ-ເຣນາປິ ອາຘາຣນ຺ຕເຣປິ ໂອປສິເລສິກາຘາເຣປິ ວຈນນ຺ຕຣປ຺ປສງ຺ໂຄ ສິຍາຕິ ສມ຺ພນ຺ຘສມ຺ຠວາ ໂອປສິເລສິກາຘາຣນິສ຺ສຍເນປິ ອານິສໍໂສ ນ ທິສ຺ສຕີຕິ ສມຸຈ຺ຈຍຕ຺ເຖນາປິ ນຕ຺ຖິ ປໂຍຊນນ຺ຕິ ວຊ຺ເຊຕພ຺ໂພ ຍມ຺ປິ ສທ຺ໂທຕິ, ນນຸ ກິເມວໍ ວຓ຺ຓີຍເຕ ປຸພ຺ພສ຺ເສເວຕິ ວຈນ ເມໂວປສິເລສິກມຘິກຣຓໍ ວິຎ຺ຎາປຍຕິ… ຕຕ຺ເຖວ ປຸພ຺ພປຣຕ຺ຕ ສມ຺ຠວາຕິ ໂຍມຎ຺ຎເຕ, ຕສ຺ເສສາ ກປ຺ປນາ ນ ສງ຺ຄຕາຕິ ທສ຺ເສຕຸມາຫ-‘ປຸພ຺ພສ຺ສາຕິ’ຈ຺ຈາທິ, ອຍຸຕ຺ຕຕ຺ເຕ ກາຣຓມາຫ-‘ສາມີປິເກປິ ຕສ຺ສ ສມ຺ຠວາ’ຕິ, ‘ຄງ຺ຄາຍໍ ໂຆໂສ’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ໂຆໂສ ຄງ຺ຄາຍໍ ປຸພ຺ໂພ ວາ ປໂຣ ເວຕິ ຄມ຺ມມານຕ຺ຕາ ສາມີປິເກປ຺ຍຘິກຣເຓ ປຸພ຺ພປຣຕ຺ຕສ຺ສ ສມ຺ຠວາຕິ ອຕ຺ໂຖ, ເອຕາວວຸຈ຺ຈເຕຕິ ປຸພ຺ພສ຺ເສວ ໂຫຕິ ນ ປຣສ຺ສາຕິ ເອຕ຺ຕກເມວ ວຸຈ຺ຈເຕ, ຕຖາຈ ວກ຺ຂຕິ-‘ກິນ຺ຕ’ນ຺ຕິອາທິ, ອຘິກໍ ພ຺ຍວຫິຕນິວຸຕ຺ຍາທິ ນ ວຸຈ຺ຈເຕຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ອາທິສທ຺ເທເນຕ຺ຖ ຉຏ຺ຐີປກປ຺ປນາ ຄຫິຕາ, ຉຏ຺ຐີປກປ຺ປນາປິ ສາມຕ຺ຕິຍາ ກຕາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ປກປ຺ປນໍ ປກປ຺ປນາວິຘານໍ, ເອວໍ ມຎ຺ຎເຕ ‘ປາຓິນິຍາ ‘‘ຉຏ຺ຐີຏ຺ຐາເນໂຍຄາ’’ຕ຺ຍໂຕ (໑-໑-໔໙) ‘‘ຕສ຺ມິນ຺ຕິ ນິທ຺ທິຏ຺ເຐ ປຸພ຺ພສ຺ສ’’ (໑-໑-໖໖) ‘‘ຕສ຺ມາ ຕ຺ຍຸຕ຺ຕຣສ຺ສ’’ ອິຕິ (໑-໑-໖໗) ປຣິຠາສາສຸຕ຺ຕທ຺ວເຍ ຉຏ຺ຐີຄຫຓມນຸວຕ຺ຕິຍ ‘ຕສ຺ມິນ຺ຕິ ນິທ຺ທິຏ຺ເຐ ປຸພ຺ພສ຺ສ ຉຏ຺ຐີ’ ‘ຕສ຺ມາຕ຺ຍຸຕ຺ຕຣສ຺ສ ຉຏ຺ຐີ [ນິທ຺ທິຏ຺ເຐ ປຸພ຺ພສ຺ສ ຉຏ຺ຐີຕິ ປຸພ຺ພສ຺ສ ກາຣິຍິຕ຺ຕປຏິປາທນໂຍຄ຺ໂຄ ຉຏ຺ຐີ ຕພ຺ໂພຘກປເທ ຠວຕິຕ຺ຍຕ຺ໂຖ, ເອວ ຘຸຕ຺ຕຣສ຺ເສຕຸ ວິ. ອຸຊ຺ໂຊຕຏີກາ] ຕິ ຉຏ຺ຐີປກປ຺ປນໍ ປຏິປາເທນ຺ຕິ ‘ຍສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ເຕ ຉຏ຺ຐີນິທ຺ເທໂສ ນຕ຺ຖິ, ຕຕ຺ຖ ຉຏ຺ຐີປກປ຺ປນາຍຖາ ສິຍາ’ຕິ, ອິຘ ປນ ວຈນນ຺ຕຣາຠາເວປິ ຍຕ຺ຖ ຉຏ຺ຐີນິທ຺ເທໂສ ນຕ຺ຖິ, ຕຕ຺ຖ ສາມຕ຺ຖິເຍເນວ ຉຏ຺ຐີປກປ຺ປນາ ສິທ຺ຘາ’ຕິ, ສາມຕ຺ຖິຍມຸປທສ຺ເສຕິ ‘ສຕ຺ຕມີນິທ຺ເທເສ’ຈ຺ຈາທິນາ, ອຎ຺ຎວິຠຕ຺ຕິນິທ຺ທິຏ຺ໂຐປິ ປຏິປຊ຺ຊເຕຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ກາຣິຍໂຍ ຄນ຺ຕິ ກາຣິຍສມ຺ພນ຺ຘໍ, ຍຖາ ‘‘ວຄ຺ເຄ ວຄ຺ຄນ຺ໂຕ’’ຕິ ເອຕ຺ຖານຸວຕ຺ຕມານໍ ນິຄ຺ຄຫີຕ’ນ຺ຕິທໍ ຉຏ຺ຐີຍນ຺ຕໍ ວິຎ຺ຎາຍເຕ, ກຖໍ ວຄ຺ເຄເຕສາ ສຕ຺ຕມ຺ຍກຕຕ຺ຖາ ‘‘ນິຄ຺ຄຫີຕ’’ນ຺ຕິ (໑-໓໘) ປຸພ຺ພສຸຕ຺ເຕ ກຕຕ຺ຖຕາຍ ປຐມາ ວິຠຕ຺ຕິຍາ ຉຏ຺ຐີວິຠຕ຺ຕິມ຺ປກປ຺ເປຕິ ສຕ຺ຕມິຍໍ ປຸພ຺ພສ຺ເສ’ຕິ ຕເຖຕ຺ຍວຄນ຺ຕພ຺ພໍ. ເອຕາວ ວຸຈ຺ຈເຕຕິ ວຸຕ຺ເຕ ອິທນ຺ຕິ ນ ວິຎ຺ຎາຍເຕຕິ ອາຫ ‘ກິນ຺ຕ’ນ຺ຕິອາທິ, ຍທາຫິຈ຺ຈາທິນາ ປຣິຍາຍປສງ຺ຄກ຺ກມໍ ທສ຺ເສຕິ. ກິມິທມຸຈ຺ຈເຕ ປຣິຍາຍປ຺ປສງ຺ເຄ ນິຍມຕ຺ຖໍ ວຈນນ຺ຕິ ນນຸ ປຸພ຺ພປຣານໍ ຍຸຄປທຸປ຺ປຕ຺ຕິຍ ມາຈຣິຍວຈນປ຺ປມາເຓນາປ຺ປຏິປຕ຺ຕິຍໍ ວິຊ຺ຌນຕ຺ຖໍ ວຈນນ຺ຕິ ກສ຺ມາ ໂນຈ຺ຈ ເຕຈ຺ຈາຫ- ‘ຍຸຄປທຸປສິລິຏ຺ຐານ’ນ຺ຕ຺ຍາທິ, ຍຸຄປທຸປສິລິຏ຺ຐານມສມ຺ຠໂວຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ກຸໂຕຈ຺ຈາຫ-‘ອປຣສ຺ສູປສິເລສິກສ຺ສາຠາວໂຕ’ຕິ, ອໂຕຕິ ຍຸຄປທຸຠິນ຺ນມ຺ປຕ຺ຕິຍາ ອຠາວໂຕ, ວຈນໍ ‘‘ສໂຣ ໂລປາສເຣ’’ຈ຺ຈາທິກໍ (໑-໒໖) ສຸຕ຺ຕໍ.

໑໕. ປຎ຺ຈ

ອວຘິຠາເວນາຕິ ‘ອໂຕ’ຈ຺ຈາທິນາ ອວຘິຕ຺ເຕນ, ຍສ຺ສາຕິ ໂຍ ອາທິໂນ, ກາຣິຍນ຺ຕິ ‘ຏາເຏ’ອາທິກໍ, ປຸພ຺ພປຣາເປກ຺ຂຕ຺ເຕນາວິເສສາຕິ ຍຖາ- ‘ຄາມາ ເທວທຕ຺ໂຕ’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ໂສ ຕໂຕ ປຸພ຺ໂພ ປໂຣເຄຕິ ວິຎ຺ຎາຍຕີຕ຺ຍວຘິຠາວສ຺ສ ປຸພ຺ພປຣາເປກ຺ຂຕ຺ເຕນາວິເສໂສ, ຕເຖຫາປິ ‘‘ອໂຕ ໂຍນໍ ຏາເຏ’’ຕິ (໒-໔໑) ວຸຈ຺ຈມາເນ ອໂຕ ປຸພ຺ເພສໍ ໂຍນໍ ອຖວາ ປເຣສນ຺ຕິ ປຸພ຺ພປຣາເປກ຺ຂຕ຺ເຕນາວຘິຠາວສ຺ສາວິເສສາຕິ ມຎ຺ຎເຕ, ປຸເຣ ວິຍາຕ຺ຍເນນ ສຕ຺ຕມິຍນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ວຸຕ຺ຕໍ ນິທ຺ເທສວຈເນ ກາຣຓມຕິທິສຕິ, ວຸຕ຺ຕິຍໍ ‘ນຣານເມເຣ’ຕິ ເອຕ຺ຖ ອປວາທວິປ຺ປຏິເສເຘ ສຕິປຣຕ຺ຕາ ຏາເຏອາເທສານໍ ປວຕ຺ຕິໍ ‘‘ອາທິສ຺ສາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖ ວຓ຺ຓຍິສ຺ສາມ, ອຖ ກິມິມິນາ ວຈເນນ ນນຸ ຍໂຕ ຍຕ຺ຖ ປຎ຺ຈມີ ນິທ຺ເທໂສ ຕຕ຺ຖ ສພ຺ພຕ຺ຖ ‘‘ມານຸພນ຺ໂຘ ສຣານມນ຺ຕາ ປໂຣ’’ (໑-໒໑) ຕ຺ຍໂຕ ‘ປໂຣ’ຕ຺ຍນຸວຕ຺ເຕຕຸໍ ສກ຺ກາຕິ ຕສ຺ສານຸວຕ຺ຕິຕສ຺ສ ໂຍນມິຈ຺ຈເນນ ສາມານາຘິກຣຓ຺ຍາ‘ປເຣສໍ ໂຍນໍ’ຕ຺ຍຍມຕ຺ໂຖ ວິຎ຺ຎາຍເຕ, ຕໂຕ ປຸພ຺ເພສໍ ປສງ຺ໂຄເຍວ ນຕ຺ຖີຕິ, ເນຕທຕ຺ຖິ, ປໂຣຕິ ຕ຺ຍນຸວຕ຺ຕມານໍ ‘ອໂຕ’ຕິ ປຎ຺ຈມ຺ຍນ຺ເຕນ ສມ຺ພຊ຺ຌມານໍ ນ ໂກຈິ ວາເຣຕາ ອຕ຺ຖີຕິ ປຣໂຕ-ກາຣໂຕ ປຸພ຺ເພສມ຺ປິ ໂຍນໍ ຏາເຏອາເທສາ ປປ຺ໂປນ຺ຕີຕິ ວຈເນເນມິນາ ຠວິຕພ຺ພເມວາຕິ ທສ຺ເສຕຸມາຫ-‘ວຈເນ’ຈ຺ຈາທິ, ເອວຎ຺ຈຣຫິ ຕເທໂວທາຫຣິຕພ຺ພໍ, ກິໍ ‘ນຣານເຣ’ ຕ຺ຍຸທາຫຏນ຺ຕິ ເຈ, ເນສໂທໂສ, ອຎ຺ຎທຕ຺ຖໍ ກາຣີຍມານມິຫາ-ປ຺ຍຕ຺ຖວນ຺ຕໍ ໂຫຕີຕິ, ປຸພ຺ພໂກ ປຣິຫາໂຣຕິ ພ຺ຍວ ຫິຕນິວຕ຺ຕິຍາ ປຸພ຺ພສຸຕ຺ເຕ ວຸຕ຺ໂຕ ‘‘ສເຣໂຕປສິເລສິກາຘາໂຣ’’ຕິ ປຣິຫາໂຣ, ນ ສມ຺ຠວຕີຕິ ອິຫ ສຕ຺ຕມິຍາ ອຠາວາ ນ ສມ຺ຠວຕິ, ວຈນານນ຺ຕຣນ຺ຕິ ປາຓິນິຍານໍ ນິທ຺ທິຏ຺ຐຄ຺ຄຫຓມິວ ພ຺ຍວຫິຕນິວຕ຺ຕິຍາ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕຣໍ, ເຕ ຫິ ‘‘ຕສ຺ມາຕ຺ຍຸຕ຺ຕຣສ຺ສາ’’ຕ຺ເຍຕ຺ຖ (໑-໑-໖໗) ນິທ຺ທິຏ຺ຐຄ຺ຄຫຓມນຸວຕ຺ຕິຍ ເຕນ ປຸພ຺ເພ ວິຍ ພ຺ຍວຫິຕນິວຕ຺ຕິມ຺ປຏິປາເທນ຺ຕິ. ອນນ຺ຕເຣຕິວຈນາ ປຈ຺ຈາສຕ຺ຕິຍາ ນິສ຺ສຍນໍ ວິຎ຺ຎາຍເຕ, ກຕຕ຺ຖຕາຍາຕິ ວຈນາ ຊາຕິຍາຕ຺ຍາຫ- ‘ປຈ຺ຈາສຕ຺ຍາ ຊາຕິໍ ສນ຺ນິສ຺ສາຍາ’ຕິ ຊາຕິໍ ສນ຺ນິສ຺ສາຍ ປຈ຺ຈາສຕ຺ຍາ ກຣຓຠູຕາຍ ນິວຕ຺ຕິມາເຫຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ອິມິນາ ປຈ຺ຈາສຕ຺ຕິ ຎາຍພ຺ຍາປນຎາຍຊາຕິປທຕ຺ຖພ຺ຍຕ຺ຕິປທຕ຺ເຖສຸ ປຈ຺ຈາສຕ຺ຕິຎາໂຍ ຊາຕິປທຕ຺ໂຖເຈຫ ນິສ຺ສີຍເຕຕິ ທສ຺ເສຕິ, ນ ຫິ ເກວລໍ ຊາຕິໍ ນິສ຺ສາຍ ພ຺ຍວຫິຕນິວຕ຺ຕິ ວຕ຺ຕຸໍ ສກ຺ກາ, ຕຖາຫິ ຍເທຕ຺ຖ ປຈ຺ຈາສຕ຺ຕິຎາໂຍ ນ ນິສ຺ສິໂຕ, ຕທາ ພ຺ຍາປນຎາເຍນ ພ຺ຍວຫິເຕ ຈາພ຺ຍວຫິເຕ ຈາສຊ຺ຊຕີຕິ ຊາຕິຍາ ນິສ຺ສຍເນ ສຕ຺ຍປິ ພ຺ຍວຫິເຕປິ ພ຺ຍາປ຺ຍມານາ ຊາຕິ ເກນ ນິວາຣີຍເຕ ນາປິ ເກວລໍ ປຈ຺ຈາສຕ຺ຕິນ຺ນິສ຺ສາຍ ພ຺ຍວຫິຕນິວຕ຺ຕິ ວຕ຺ຕຸໍ ສກ຺ກາ, ຕຖາຫ຺ຍສຕິ ຊາຕິສນ຺ນິສ຺ສເຍນ ພ຺ຍຕ຺ຕິນິສ຺ສີຍເຕ, ພ຺ຍຕ຺ຕິຍຎ຺ຈ ປທຕ຺ເຖ ປຏິລກ຺ຂິຍໍ ລກ຺ຂຓໍ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ປຈ຺ຈາສຕ຺ຕິ ຎາຍນິສ຺ສຍເນປ຺ຍພ຺ຍວຫິຕມ຺ປຕິ ຍໍ ລກ຺ຂຓໍ ຠິນ຺ນໍ ຕທພ຺ຍວຫິເຕ ປວຕ຺ຕໍ, ຍມ຺ປນ ພ຺ຍວຫິຕມ຺ປຕິ ຠິນ຺ນໍ ລກ຺ຂຓໍ, ຕຎ຺ຈ ວຈນປ຺ປມາຓໂຕ ມາຠວຕ຺ວສ຺ສ ພ຺ຍຕ຺ຖຕາຕິ ພ຺ຍວຫິເຕປິ ປວຕ຺ຕເຕ, ຕສ຺ມາ ອຸໂຠປິ ນິສ຺ສາຍ ນີຍາຕິ. ວິສຍທສ຺ສນປ຺ປສງ຺ເຄ ວິສຍິທສ຺ສນມຕ຺ຖພ຺ຍຕ຺ຕິກາຣຓນ຺ຕິ ວາກ຺ຍນ຺ໂຕຄຘປທານມຕ຺ຖມ຺ປຐມໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ປຈ຺ຉາ ສມາສາທິກໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘ກໂຕ’ຕ຺ຍາທິກມາຣທ຺ຘໍ, ຊາຕິລກ຺ຂໂຓຕິ ອພ຺ຍວຫິຕຕ຺ຕຊາຕິສຠາໂວ, ‘ໂອສຘ຺ໂຍ’ຕິ ເອຕ຺ຖ ສກາເຣ ອກາຣາ ປຣສ຺ສ ຘກາເຣນ ພ຺ຍວຫິຕສ຺ສ ໂຍສ຺ສ ວິຍາວເສສານມ຺ປິ ສພ຺ຠາວໂຕ ວຸຕ຺ຕໍ-‘ໂຍປ຺ປຠຸຕີນ’ນ຺ຕິ, ຊາຕິ ສາມຎ຺ຎໍ, ຍາວຕິ ວິສເຍຕິ ຄວາທິເກ ຍຕ຺ຕເກ ວິສເຍ, ກາມຈາຣໂຕ ວິສຍ ປຣິສມຕ຺ຕິຍາ ທິຏ຺ຐນ຺ຕມາຫ-‘ຕໍ ຍເຖ’ຕິ, ໂຠຊເຍຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ໂຠຊເຍອິຕີຕິ ປທຈ຺ເຉໂທ, ກໂຕຫິ ຊາຕ຺ຍຕ຺ໂຖ ກສິໂຓຕິ ຍສ຺ມາ ສກໂລ ພ຺ຣາຫ຺ມຓ ຊາຕິສງ຺ຂາໂຕ ອຕ຺ໂຖ ປຣິສມຕ຺ໂຕ, ຕສ຺ມາຕິ ອຕ຺ໂຖ, ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ- ‘ຍາວ ທິຏ຺ຐມ຺ໂຠຊເຍ’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ [ວຸຕ຺ເຕນ (ໂປຕ຺ຖເກ)] ສນ຺ຕາຍ ສາມຎ຺ຎວຸຕ຺ຕິ ພ຺ຣາຫ຺ມຓສທ຺ທປ຺ປໂຍຄສາມຕ຺ຖິຍາ ປຈ຺ເຈກມ຺ໂຠຊນກິຣິຍາ ກຕາ ນາມ ໂຫຕິ, ຍໂຕ ກສິໂຓປິ ຊາຕ຺ຍຕ຺ໂຖ ປຣິສມຕ຺ໂຕ ນາມາຕິ. ‘‘ພ຺ຍຎ຺ຊເນ ທີຆຣສ຺ສາ’’ຕິ (໑-໓໓) ສຸຕ຺ເຕ ພ຺ຍຎ຺ຊເນຕິ ສຕ຺ຕມີ ປຸພ຺ພສ຺ສ ທີຆາທິວິຘິມ຺ຫິ ຈຣິຕຕ຺ຕາ ‘‘ສຣມ຺ຫາ ທ຺ເວ’’ຕິ (໑-໓໔) ເອຕ຺ຖ ສຣມ຺ຫາຕິ ປຎ຺ຈມ຺ຍກ ຕຕ຺ຖາ, ຕໂຕ ປຎ຺ຈມີນິທ຺ເທສສ຺ສ ພລີຍຕ຺ຕໍ, ຕໂຕ ‘‘ສຕ຺ຕມິຍໍ ປຸພ຺ພສ຺ສ’’ ‘‘ປຎ຺ຈມິຍໍ ປຣສ຺ສາ’’ຕິ ທ຺ວິນ຺ນໍ ປຣສ຺ສ ສມຸຏ຺ຐາປເນ ‘ພ຺ຍຎ຺ຊເນ’ຕິ ສຕ຺ຕມີ ປຣສ຺ສ ກາຣິຍ ໂຍຄິຕາຍ ອຕ຺ຖໂຕ ວິຠຕ຺ຕິວິປຣິຓາເມນ ຉຏ຺ຐີຠາເວນ ປຣິຓມຕີ… ທ຺ວິນ຺ນໍ ສຸຕ຺ຕານໍ ວິປ຺ປຏິເສເຘ ປຣສ຺ສ ພລີ ຍຕ຺ຕາວາຕິ ເອຕາທິສສາມຕ຺ຖິຍສພ຺ຠາວໂຕ ວຸຕ຺ຕໍ-‘ຉຏ຺ຐີປກປ຺ປນາປິ ປຸເຣວິຍ ສາມຕ຺ຖິຍາ’ຕິ.

໑໖. ອາທິສ຺ສ

ກິຎ຺ຈິ ອນ຺ຕສ຺ສ ສມ຺ປຕ຺ຕນ຺ຕິ ຍໍ ຏານຸພນ຺ຘມເນກວຓ຺ຓໍ ນ ໂຫຕິ, ຕໍ ‘‘ຉຏ຺ຐິຍນ຺ຕສ຺ເສ’’ (໑-໑໗) ຕ຺ຍນ຺ຕສ຺ສ ປຕ຺ຕໍ, ກິຎ຺ຈິ ສພ຺ພສ຺ເສຕິ ‘‘ຏານຸພນ຺ຘາເນກວຓ຺ຓາ ສພ຺ພສ຺ເສຕິ’’ (໑-໑໙) ຏານຸພນ຺ຘມເນກວຓ຺ຓຎ຺ຈ ກາຣິຍໍ ສພ຺ພສ຺ສ ປຕ຺ຕໍ. ຍທນ຺ຕຠາວິກາຣິຍໍຕ຺ຍາທິນາ ວຈນຜລມຸປທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘ຉຏ຺ຐີຍນ຺ຕສ຺ເສ’ຕີມສ຺ສາປວາໂທ ຍໍ ໂຍໂຄຕິ ທສ຺ເສຕິ, ຕສ຺ສາຍມ ປວາໂທ ໂຫຕຸ ຏານຸພນ຺ຘາທິກາຣິຍໍ ກຖນ຺ຕິ ອາຫ-‘ຏານຸພນ຺ເຘ’ຈ຺ຈາທິ, ວິປ຺ປຏິເສຘາຕິ ອປວາທວິປ຺ປຏິເສຘາ, ‘‘ຉຏ຺ຐິຍນ຺ຕສ຺ເສ’ຕິ ຫິ ອຸສ຺ສຄ຺ໂຄ, ຕສ຺ສາປວາທາ ‘‘ອາທິສ຺ສ’’ ‘‘ຏານຸພນ຺ຘາເນກວຓ຺ຓາ ສພ຺ພສ຺ເສ’’ຕ຺ເຍເຕ, ‘‘ອາທິສ຺ສາ’’ຕີມສ຺ສາວກາໂສ ‘ເຕຣສາ’ຕິ, ‘‘ຏານຸພນ຺ຘາເນກວຓ຺ຓາ ສພ຺ພສ຺ສາ’’ຕີມສ຺ສາວກາໂສ ‘ເອສຸ, ອເນນາ’ຕິ, ອິໂຫຠຍມ຺ປປ຺ໂປຕິ ‘‘ອໂຕ ໂຍນໍ ຏາເຏ’’ (໒-໔໑) ‘‘ນຣານເຣ’’ ‘‘ອເຕນ’’ (໒-໑໐໘) ‘‘ຊເນນາ’’ຕິ (ຕຕ຺ຖ) ‘‘ຏານຸພນ຺ຘາເນກວຓ຺ຓາ ສພ຺ພສ຺ເສ’’ຕີທມ຺ປວຕ຺ຕຕີຕິ ເຕສມປວາທານໍ ວິປ຺ປຏິເສຘາ ສພ຺ພາເທໂສ ຠວຕິ. ‘‘ຉຏ຺ຐິຍນ຺ຕສ຺ສາ’’ຕິ ທສສທ຺ເທ-ນ຺ຕສ຺ສ ປຕ຺ໂຕປິ ຕທປວາທຕ຺ຕາ ‘‘ອາທິສ຺ສາ’’ຕິອາທິຠູຕສ຺ສ ທກາຣສ຺ສ ໂຫຕີຕິ ອາຫ ‘ທກາຣສ຺ສໂຣ’ຕິ.

໑໗. ຉຏ຺ຐີ

ໂກຕ຺ໂຖນ຺ຕ ສທ຺ທສ຺ເສຈ຺ຈາຫ-‘ອນ຺ໂຕວສານ’ມິຈ຺ຈາທິ, ‘‘ວຓ຺ຓສ຺ສນ຺ຕສ຺ສ’’ຕິ (໑-໑-໕໒) ສຸຕ຺ເຕ ວຓ຺ຓຄ຺ຄຫຓມນ຺ຕວິເສສນາໂຍປທິຏ຺ຐໍ ປາຓິນິນາ-ອນ຺ຕສ຺ສ ປທສ຺ສ ວາກ຺ຍສ຺ສ ວາ ມາຠວີ’ຕິ, ອິຫ ຕ຺ວນຕ຺ຖກໍ ວຓ຺ຓຄ຺ຄຫຓໍ ພ຺ຍວຈ຺ເຉຊ຺ຊາຠາວາຕິ ທສ຺ເສຕຸມາຫ-‘ໂສ ເຈ’ ຕ຺ຍາທິ, ນນຸ ພ຺ຣຫ຺ມສ຺ສາຕິ ວິເສສນຕ຺ເຖນ ວຕ຺ຕຸມິຈ຺ຉິໂຕ ມຫາພ຺ຣຫ຺ມສທ຺ໂທ ຉຏ຺ຐີນິທ຺ທິຏ຺ໂຐ ນາມາຕິ ‘‘ພ຺ຣຫ຺ມສ຺ສຸ ວາ’’ຕິ (໒-໑໙໔) ອຸອາເທໂສ ‘‘ຉຏ຺ຐິຍນ຺ຕສ຺ສາ’’ຕິ ອນ຺ຕພ຺ຣຫ຺ມສທ຺ທສ຺ສ ປປ຺ໂປຕິ, ຕຖາ ສຕິ ‘ນ ຫິ ຉຏ຺ຐີ ນິທ຺ທິຏ຺ຐສ຺ສ ອນ຺ຕໍ ປທໍ ວາກ຺ຍໍ ວາ ສມ຺ຠວຕີ’ຕິ ກສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ, ວຸຈ຺ຈເຕ- ນ ວິເສສນຕ຺ເຖນາກ຺ເຂປມຕ຺ເຕນ ມຫາພ຺ຣຫ຺ມສທ຺ໂທ ຉຏ຺ຐີ ນິທ຺ທິຏ຺ໂຐ ນາມ ຠວຕີຕິ ນ ພ຺ຣຫ຺ມສທ຺ທສ຺ສ ສພ຺ພສ຺ສາເທສປ຺ປສງ຺ໂຄ, ມຫາພ຺ຣຫ຺ມສທ຺ເທ ວາ ພ຺ຣຫ຺ມສທ຺ໂທ ອຕ຺ຖີຕິ ຕສ຺ສານ຺ຕສ຺ສ ອຸຕ຺ຕໍ ວິຘີຍເຕ.

໑໘. ວານຸ

‘‘ຉຏ຺ຐິຍນ຺ຕສ຺ເສ’’ຕ຺ຍເນເນວາວິເສເສນ ວານຸພນ຺ຘກາຣິເຍປ຺ຍນ຺ຕສ຺ສ ສິທ຺ເຘ ກິມຕ຺ໂຖຍມາຣມ຺ໂຠຕ຺ຍາສງ຺ກິຍ ຏານຸພນ຺ຘາຕ຺ຍາທິນາ ວຈນຜລມຸປທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘ພາຘກພາຘນຕ຺ໂຖ-ຍມາຣມ຺ໂຠ’ຕິ-ວທຕິ, ຕຖາຫິ ‘‘ຉຏ຺ຐິຍນ຺ຕສ຺ເສ’’ຕ຺ຍສ຺ສ ພາຘໂກ ‘‘ຏານຸພນ຺ຘາເນກວຓ຺ຓາ ສພ຺ພສ຺ເສ’’ຕິ, ຕສ຺ສ ຈ ‘‘ວານຸພນ຺ໂຘ’’ຕ຺ຍຍໍ ໂຍໂຄ ພາຘໂກຕິ ພາຘກພາຘນຕ຺ໂຖ ສມ຺ປຊ຺ຊເຕ, ອປອິຈ຺ຈຍມຸປສຄ຺ໂຄ ວຊ຺ຊເນ ນີວາຣເຓ, ປນຍເນ ວາ ວຕ຺ຕເຕຕິ ອໂປທ຺ຍນ຺ເຕ ອຸສ຺ສຄ຺ຄລກ຺ຂຓານິ ວຊ຺ຊີຍນ຺ເຕ ນີວາຣີຍນ຺ເຕ ອປນີຍນ຺ເຕ ເນເນຕ຺ຍປວາໂທ, ສຸຕ຺ເຕກເທເສນ ສຸຕ຺ຕເມໂວປລກ຺ຂິຕນ຺ຕິ ອນ຺ຕສ຺ສ‘ຉຏ຺ຐິຍນ຺ຕສ຺ສາ’ຕິ ສຸຕ຺ຕສ຺ສ ອປວາໂທ ອນ຺ຕາປວາໂທ, ອຸສ຺ສຊ຺ຊເຕ ນິວຕ຺ຕີຍຕ຺ຍປວາເທເນຕ຺ຍຸສ຺ສຄ຺ໂຄ, ອຸສ຺ສຄ຺ຄາປວາທກ຺ກໂມ ປເນຕ຺ຖ ເອວໍ ເວທິຕພ຺ໂພ ‘‘ຉຏ຺ຐິຍນ຺ຕສ຺ເສ’’ຕ຺ຍຸສ຺ສຄ຺ໂຄ, ຕທປວາທາ ‘‘ຏານຸພນ຺ຘາເນກວຓ຺ຓາ ສພ຺ພສ຺ສ’’ ‘‘ອຸການຸພນ຺ຘາທ຺ຍນ຺ຕາ’’ ‘‘ມານຸພນ຺ໂຘ ສຣາ ນມນ຺ຕາ ປໂຣ’’ຕິ, ‘‘ຏານຸພນ຺ຘາເນກວຓ຺ຓາ ສພ຺ພສ຺ເສ’’ຕ຺ຍຸສ຺ສຄ຺ໂຄ, ຕທ ປວາທາ ‘‘ວານຸພນ຺ໂຘ’’ ‘‘ມານຸພນ຺ໂຘ ສຣານມນ຺ຕາ ປໂຣ’’ຕິ.

໑໙. ຏານຸ

ຉຏ຺ຐີນິທ຺ທິຏ຺ຐສ຺ເສຈ຺ຈາທິນາ ວຈນາຣມ຺ຠປ຺ປໂຍຊນາຂ຺ຍາເນນານ຺ຕາເທສາປວາໂທ ຍໍ ໂຍໂຄຕິ ພ຺ຣວີຕິ, ປຈ຺ເຈກມຠິສມ຺ພນ຺ໂຘຕິ ໂສ ຏກາຣານຸພນ຺ໂຘ ຈາເທໂສຕິອາທິນາ, ກສ຺ສ ສພ຺ພສ຺ສ ຠວຕິຈ຺ຈາຫ-‘ຉຏ຺ຐີ ນິທ຺ທິຏ຺ຐສ຺ເສ’ຈ຺ຈາທິ, ນນຸ ຈ ເຏອາເທໂສປ຺ຍເນກວຓ຺ໂຓເອວ ທ຺ວິວຓ຺ຓສມຸທາຍຕ຺ຕາຕ຺ຍາສງ຺ກິຍາຫ-‘ອຸປລກ຺ຂິເຍ’ຈ຺ຈາທິ, ອນຸພຘ຺ຍເຕ ປໂຍເຄ ອສຸຍ຺ຍມາເນປິ ປໂຍຊນວເສນານຸສຣີຍຕີຕ຺ຍນຸພນ຺ໂຘ, ອຸປເທເສ ເຍໂວປລກ຺ຂິຍ ນິວຕ຺ຕເຕຕ຺ຍເນເນຕໍ ທສ຺ເສຕິ ‘ອຸຈ຺ຈາຣິຕວິນາສິໂນນຸພນ຺ຘາ’ຕິ, ອຸປເທເສ ປຐມຸຈ຺ຈາຣເຓ.

໒໐. ຎກາ

ອາທ຺ຍນ຺ຕາຕິ ວຸຕ຺ເຕ ກຖມວຍວາຕ຺ຍຍມຕ຺ໂຖ ລພ຺ຠຕີ ຕ຺ຍາຫ-‘ອາທ຺ຍນ຺ຕສທ຺ທານມິ’ຈ຺ຈາທິ, ອາທ຺ຍນ຺ຕສທ຺ທານໍ ນິຍຕວຍວວາຈິຕ຺ຕາ ອວຍວສ຺ສ ຈາວຍວິນາມນ຺ຕເຣນາ ສມ຺ຠວໂຕ ສາມຕ຺ຖິຍາວຍວີ ລກ຺ຂີຍຕິ, ຉຏ຺ຐິຍາຕ຺ຍນຸວຸຕ຺ຕິໂຕ ວາວຍວາວຍວິສມ຺ພນ຺ເຘສາ ຉຏ຺ຐີ, ຕາຍ ນິທ຺ທິຏ຺ຐສ຺ສາຕ຺ຍຍມຕ຺ໂຖ ວິຎ຺ຎາຍເຕຕິ ວຸຕ຺ຕິຍໍ-‘ຉຏ຺ຐີນິທ຺ທິຏ຺ຐສ຺ສາ’ຕິ (ວຸຕ຺ຕໍ), ເຕເນວ ປຈ຺ຈຍວິຘິມ຺ຫິ ກູປ຺ປຈ຺ຈຍາທໂຍ ນ ໂທສາ ຠວນ຺ຕີຕິ, ອໂຕເຍວາຕິ ຕທວຍວາຈິຕ຺ຕໂຕເຍວ, ຕຄ຺ຄຫເຓເນຕິ ອວຍວຄ຺ຄຫເຓນ, ກຕາກຕປ຺ປສງ຺ຄິຕ຺ຕາຕິ ໂອຕ຺ເຕ ກເຕປິ ອກເຕປິ ວຸກາຄມສ຺ສ ປສງ຺ຄໂຕ, ຠູຍຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຫິ ໂອຕ຺ຕສ຺ສ ຠູຄ຺ຄຫເຓ ສຕິ ກເຕປິ ໂອຕ຺ເຕ ວຸກາຄເມນ ຠວິຕພ຺ພມກເຕປິ ຕໂຕວ ‘‘ກຕາກຕປ຺ປ ສງ຺ຄີ ໂຍ ວິຘິ ສນິຈ຺ໂຈ’’ຕິ ນິຈ຺ຈຕ຺ຕາ ໂອຕ຺ຕໍ ພາຘິຕ຺ວາ ວຸກາຄໂມ ໂຫຕິ, ອຖ ວຸກາຄເມ ປຈ຺ຉາ ເຕນ ນ ຠວິຕພ຺ພນ຺ຕິ ອາຫ-‘ອນ຺ຕາວຍເວ’ຈ຺ຈາທິ.

໒໑. ມານຸພນ຺ໂຘ

ຍທິນິທ຺ຘາຣເຓ ຉຏ຺ຐີ ອນ຺ຕສ຺ສາວິເສສິຕຕ຺ຕາ ອວິເສເສນ ຍໂຕ ກຸໂຕຈິ ອນ຺ຕໂຕ ພານຸພນ຺ໂຘ ປໂຣ ສິຍາ, ນ ຫິ ທຸຕິຍໍ ສຣຄ຺ຄຫຓມຕ຺ຖິ, ເຍນານ຺ໂຕ ວິເສສີຍເຕຈ຺ຈາຫ-‘ນິທ຺ຘາຣຓ’ມິຈ຺ຈາທິ, ກາຣຓມາຫ-‘ສຸຕຕ຺ຕາ’ຕິ, ‘ສຣານ’ນ຺ຕິ ສຸຕຕ຺ຕາຕິ ອຕ຺ໂຖ, ເຕນ ‘‘ສຸຕານຸມິເຕສຸສຸຕສມ຺ພນ຺ໂຘພລວາ’’ຕິ ຣຸນ຺ຘຕີເຕຕ຺ຖຘກາຣສ຺ສາ ນຸມິຕສ຺ສ ມໍ ນ ໂຫຕີຕິ ທີເປຕິ, ສມານ ຊາຕິຍສ຺ເສວ ໂລເກ ນິທ຺ຘາຣຓປ຺ປຕີຕິ ໂຫຕິຈ຺ຈາຫ-‘ຕຖາ ຫິ’ຈ຺ຈາທິ, ຍຖາ’ກຓ຺ຫາ ຄາວີນໍ ສມ຺ປນ຺ນຂີຣຕມາ’ຕິ ວຸຕ຺ເຕ ອວິເສສິຕຕ຺ເຕປິ ກຓ຺ຫາຍ ກຓ຺ຫາຄາວີເຍວ ປຕີຍເຕ, ຕເຖຫາປິ ສຣານໍ ມຊ຺ເຌ ອນ຺ຕາຕ຺ຍນ຺ຕຕ຺ເຕນ ນິທ຺ຘາຣິຍມາໂນ ສມານຊາຕິໂຍ ສໂຣເຍວ ປຕີຍເຕ, ເຕນ ສຣານໍ ເຍວານ຺ຕາປໂຣ ຠວິສ຺ສຕີຕິ ຠາໂວ, ວິເສສນຕ຺ໂຕຕິ ‘‘ຎິລຕສ຺ເສ’’ຕິ (໕-໑໖໓) ສຸຕ຺ເຕ ອສ຺ສາຕິ ວຸຕ຺ເຕ ອຍເມເວຕິ ນິຍມາຠາວາ ຍສ຺ສກສ຺ສຈິ ອກາຣສ຺ສ ຎິປ຺ປຕ຺ຕິ, ເຕນານິຏ຺ຐປ຺ປຕ຺ຕີຕິ ລານຸສງ຺ຄິສ຺ເສວ ອສ຺ສາຕິ ລສ຺ສ ຍໍ ວິເສສນຕ຺ຕໍ ຕໍ ອຕ຺ໂຖ ປໂຍຊນມສ຺ສ ‘‘ກຕ຺ຕຣິໂລ’’ຕິ (໕-໑໘) ລກາຣສ຺ສາຕິ ວິເສສນຕ຺ໂຖ ລກາໂຣ, ອິເຘວາຕິ ອິມສ຺ມິໍ ‘‘ມານຸພນ຺ໂຘ’’ຕິອາທິສຸຕ຺ເຕເຍວ.

໒໒. ວິປ຺ປຏິ

ປໂຣຕິ ວຕ຺ຕເຕ, ໂສ ຈາຎ຺ຎາຘິກ຺ຍອິຏ຺ຐາທ຺ຍເນກຕ຺ໂຖປິ ອິຘ ອິຏ຺ຐ ວາຈີ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ, ກມ຺ມພ຺ຍຕິຫາເຣຆຓິຕິ ກມ຺ມພ຺ຍຕິຫາໂຣ ກິຣິຍາປຣິວຕ຺ຕນໍ ຠາວວິເສໂສ ຕສ຺ມິໍ ‘ຠາວກາຣເກສ຺ວຆຓ຺ຆກາ’’ຕິ (໕-໔໔) ສາມຎ຺ເຎນ ວິຫິຕຕ຺ຕາ ວິປ຺ປຏິເສຘນນ຺ຕິ ອຕ຺ເຖ ຆຓິ ວິປ຺ປຏີ ເສໂຘ, ເຕນາຫ-‘ສາມຎ຺ເຎ’ຈ຺ຈາທິ, ວິປ຺ປຏິເສຘສທ຺ທສ຺ສ ອຕ຺ຖມາຫ-‘ອຎ຺ຎມຎ຺ຎປຏິເສໂຘ’ຕິ, ສໍສິທ຺ຘິຍໍ ວຕ຺ຕມາໂນປິ ສິຘິ ອຸປສຄ຺ຄສມ຺ພນ຺ເຘ ນາຕ຺ຖນ຺ຕເຣປິ ໂຫຕີຕິ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎວິໂຣໂຘຕ຺ຍຕ຺ໂຖ, ວິປ຺ປຏິເສຘສທ຺ທສ຺ສ ໂລເກ ວິໂຣຘວາຈິຕ຺ເຕນ ປສິທ຺ຘຕ຺ຕມາຫ ‘ຕຖາ ຫິ’ຈ຺ຈາທິນາ, ກຖມ຺ປນ ປມາຓຠູຕສ຺ສາຈຣິຍສ຺ສ ວຈເນສຸ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎວິໂຣໂຘ ສມ຺ຠວຕີຈ຺ຈາສງ຺ກິຍ ອຸຠິນ຺ນໍ ສາວກາສຕ຺ເຕ ສຕິ ສມ຺ຠວຕິ ນາຎ຺ຎຖາຕິ ‘ທ຺ວິນ຺ນ’ມິຈ຺ຈາທິ ວຸຕ຺ຕິຄນ຺ໂຖ ປວຕ຺ໂຕຕິ ວຕ຺ຕຸໍ ‘ໂສຈາ’ຕິອາທິມາຫ ອຎ຺ຎມຎ຺ຎານຊ຺ຌາສິເຕຕິ ອຎ຺ຎມຎ຺ເຎນານກ຺ກນ຺ເຕ ອປຣິຄ຺ຄຫິເຕຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ອນຸຠຍຕາຄິນີຕິ ໂຍ ວິສເຍກເທໂສ ອຸຠຍນ຺ນ ຠຊເຕ ຕສ຺ມິໍ ອນຸຠຍຠາຄິນິ ວິສເຍກເທເສ, ສາມຎ຺ຎວິສໂຍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ວິຘີນໍ ສາຘາຣໂຓ ວິສໂຍ, ຕຕ຺ຖ ປວຕ຺ຕິປ຺ປສງ຺ເຄ ສຕິ ໂສຈ ວິປ຺ປຏິເສໂຘ ຊາຍຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ອິມິນາ ວິປ຺ປຏິເສຘສ຺ສ ວິສໂຍ ປວຕ຺ຕິປ຺ປສງ຺ໂຄ ວິສຍວິສຍີນມເຠເທນ ສຸຕ຺ເຕ ‘ວິປ຺ປຏິເສໂຘ’ຕິວຸຕ຺ໂຕຕິ ‘ທ຺ວິນ຺ນ’ມິຈ຺ຈາທິນາ ວຸຕ຺ຕິຄນ຺ໂຖ ຣຈິໂຕຕິ ທີເປຕິ, ປໂຣ ໂຫຕີ ຕິວິຘິທສ຺ສິໂຕຕິ ອິມິນາ ຍທິ ນິຍໂມ-ພ຺ຠູປຄໂຕ ສິຍາ, ຕທາ ‘ປໂຣວໂຫຕີ’ຕິ ວເທຍ຺ຍາຕິ ທສ຺ເສຕິ, ປາຓິນິຍາ ຫິ ຊາຕິຍໍ ປທຕ຺ເຖ ສກິເມວ ລກ຺ຂຓໍ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ຈຣິຕຕ຺ຖຕ຺ຕາ ວິສຍນ຺ຕເຣ ທ຺ວິນ຺ນມ຺ປິ ລກ຺ຂຓານມປ຺ປວຕ຺ຕິຍໍ ປຣໍ ປຈ຺ຉິມໍ ກາຣິຍນ຺ຕິ ວິຘ຺ຍຕ຺ຖມິທໍ ວຈນໍ, ພ຺ຍຕ຺ຕິຍນ຺ຕຸ ປທຕ຺ເຖ ລຕ຺ວາທີນມິວ ປຣິຍາຍປ຺ປສງ຺ເຄ ນິຍມຕ຺ຖນ຺ຕິ ປຏິປນ຺ນາ, ອິຘ ປນ ຊາຕິຍໍ ພ຺ຍຕ຺ຕິຍຎ຺ຈ ທ຺ວິນ຺ນມ຺ປິ ສຸຕ຺ຕານມປ຺ປວຕ຺ຕິຍເມວ ວິຘ຺ຍຕ຺ຖເມວິທໍ ວຈນໍ, ນ ນິຍມຕ຺ຖມ຺ປີຕິ ປຏິປາເທຕຸມາຫ-‘ຕຖາຫິ’ຈ຺ຈາທິ, ກາມຈາຣໂຕ ປຣິສມາປີຍເຕຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ກາມໂຕ ປຣິສມາປນຎ຺ເຈຕິສ຺ສາ ສພ຺ພສ຺ມິໍ ອຕ຺ຕໂນ ໂຄຈເຣ ອວິຈ຺ເຉທພ຺ຍາປເນນ ປວຕ຺ຕິສພ຺ຠາວໂຕ. ກຖມ຺ປເນກສ຺ສາປິ ປວຕ຺ຕິ ນ ຠເວຍ຺ຍາຕ຺ຍາສງ຺ກິຍ ກາຣຓມາຫ‘ອຸຠຍມ຺ປິ’ຈ຺ຈາທິ, ຫິສທ຺ໂທ ຍສ຺ມາຕ຺ເຖ, ຍສ຺ມາ ອຸຠຍມ຺ປິທມາຈຣິຍວຈນໍ, ຕໂຕເຍວ ປມາຓໍ, ອຠິມຕກາຣິຍວິຘາເນ ລິງ຺ຄຠາເວນ ສທ຺ທິການຸມຕຕ຺ຕາ(ເຕສໍ) ວິຘີນໍ ວິຘາຍກຎ຺ຈ ຕສ຺ມາຕິ ອຕ຺ໂຖ. ປມາຓຕ຺ຕາ ທ຺ວິນ຺ນມ຺ປິ ອປ຺ປຕ຺ຕິຍໍ ກາຣຓມາຫ-‘ອນຸຠຍຠາຄິມ຺ຫິ’ຈ຺ຈາທິ, ຍໂຕ ລທ຺ຘາວກາສາ ຕໂຕ ສມານພລາຕິ, ອິຕິສທ຺ໂທ ເຫຕຸມ຺ຫິ, ວິຣຸທ຺ຘາຈາຕິ ເອຕ຺ຖ ອິຕິສທ຺ທໍ ທຕ຺ວາ ‘ອນຸຠຍຠາຄິມ຺ຫິ…ເປ… ວິຣຸທ຺ຘາຈາຕິ ທ຺ວິນ຺ນໍ ວຈນານໍ ປມາຓຕ຺ຕາ ອຸຠິນ຺ນມ຺ປິ ອປ຺ປວຕ຺ຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ ເວທິຕພ຺ໂພ. ສມານພລານໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ໂລເກປິ ວິໂຣຘິຕ຺ຕໍ ເອກກ຺ຂເຓເຍວ ອຸຠິນ຺ນມ຺ປິ ກາຣິເຍ ອປ຺ປວຕ຺ຕິ ຈ ທິສ຺ສຕີຕິ ທິຏ຺ຐນ຺ຕມາຫ ‘ໂລເກເຈ’ຕ຺ຍາທິ, ເອຕ຺ຖ ຈ ເປສ຺ສສ຺ສ (ອ)ວິໂຣຘຕ຺ຖິໂນ ກາຣິເຍ ອປ຺ປວຕ຺ຕິຣິວ [ອປ຺ປວຕ຺ຕິເຍວ (ໂປຕ຺ຖເກ)] ສມານພລານ ມຸຠິນ຺ນໍ ວຈນານໍ ກາຣິເຍ ອປ຺ປວຕ຺ຕີຕິ ສຸເຂໂນ ປມາສໍສນ຺ທນໍ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ພໍ.

ຊາຕິປກ຺ເຂເຍວ ຠສ຺ສກາເຣນ ທ຺ວິນ຺ນໍ ຍຸຄປທິປ຺ປຕ຺ຕິຍໍ ‘ລຕ຺ວາທີນມິວ’ ປຣິຍາຍປ຺ປສງ຺ໂຄ ວຓ຺ຓິໂຕ, ຕສ຺ສາຍຸຕ຺ຕຕ຺ຕມຸປທສ຺ເສນ຺ໂຕ ອາຫ ‘ນຈາປິ’ຈ຺ຈາທິ, ຠິນ຺ນວິສຍຕ຺ຕາຕິ ທ຺ວິນ຺ນໍ ວິຘີນໍ ຠິນ຺ນວິສຍຕ຺ຕາ. ອຠິນ຺ນວິສຍຕ຺ເຕ ຫິ ປຣິຍາຍກປ຺ປນາ ຍຸຕ຺ຕິມຕີ, ອໂຕຈ ລຕ຺ວາທີນມຠິນ຺ນວິສຍຕ຺ຕມ຺ປຏິປາທຍິຕຸມາຫ- ‘ລຕ຺ວາທໂຍ ຫິ’ຈ຺ຈາທິ, ອນວຍເວເນຕິ ຘາຕຸ ມຕ຺ຕໂຕ ວິຘາເນນາວຍວພ຺ຍຕິເຣກສພ຺ຠາວໂຕ ສພ຺ພຘາຕຸປຣິຄ຺ຄເຫນ, ຍຕ຺ຖ ຍສ຺ມິໍ ຘາຕ຺ວຕ຺ເຖກເທເສ ປວຕ຺ຕາ ສມານາ ປວຕ຺ຕາ ສນ຺ໂຕ ລທ຺ຘາວກາສາ ສິຍຸໍ ຕສ຺ເສກເທສສ຺ສ ປຣິຫາເຣນາປິ ປຣິຈ຺ຈາເຄນາປິ ນ ວິຘີຍນ຺ເຕຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ລຕ຺ວາທີນ ເມກກ຺ຂເຓ ອສມ຺ຠວາ ເອກສ຺ມິໍ ກເຕ ສຕີຕຣວຈນານ ມານຕ຺ຖກ຺ຍປ຺ປສງ຺ຄາຈ ປຣິຍາເຍນ ຠວນ຺ຕີຕິ ຍນ຺ຕໍ ຍຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ. ອິຫາຕິ ອິມສ຺ມິໍ ຍຸຄປທິປ຺ປຕ຺ຕິຍໍ, ອິຫ ຕຖາຠາວສ຺ສ ກາຣຓມາຫ-‘ສາວກາ…ເປ… ວຈນ’ນ຺ຕິ, ຕຕ຺ຖາຕິ ຍຸຄປທິປ຺ປຕ຺ຕິຍໍ. ຊາຕິຍມ຺ປທຕ຺ເຖ ‘‘ປຸນປ຺ປສງ຺ຄວິຊານນາ ສິທ຺ຘໍ, ວິປ຺ປຏິເສເຘ ຍໍ ພາຘິຕໍ ຕມ຺ພາຘິຕເມວາ’’ຕີມາສມຸຠິນ຺ນໍ ປຣິຠາສນມ຺ປວຕ຺ຕິໍ ປຏິປາເທນ຺ໂຕ ອາຫ- ‘ປຣສ຺ມິໍ ເຈ’ຕ຺ຍາທິ, ປຣສ຺ມິນ຺ຕິ ອິຏ຺ເຐ, ປຣິຠາສນມ຺ປນ ອຍມຕ຺ໂຖ ‘ປຸນປ຺ປສງ຺ຄວິຊານນາຕິ ທ຺ວິນ຺ນໍ ສຸຕ຺ຕານເມກຕ຺ຖປ຺ປ ສງ຺ຄສງ຺ຂາເຕ ວິປ຺ປຏິເສເຘ ສຕິປຣມິຏ຺ຐໍ ປຐມໍ ໂຫຕິ, ໂຫນ຺ເຕນ ເຕນ ຍທີຕຣສ຺ສ ນິມິຕ຺ໂຕປຆາໂຕ ນ ກໂຕ ຕທາ ຕສ຺ສາປິ ປຸນປ຺ປສງ຺ໂຄ ຕສ຺ສ ວິຊານນາ ສິທ຺ຘນ຺ຕິ, ວິປ຺ປຏິເສເຘ ຍຖາວຸຕ຺ເຕ ສຕິ ປຐມໍ ໂຫນ຺ເຕນ ຍໍ ສຸຕ຺ຕໍ ພາຘິຕໍ ຕສ຺ສ ປຸນປ຺ປວຕ຺ຕິຍາ ຍທິ ນິມິຕ຺ຕໍ ນຕ຺ຖິ ຕໍ ພາຘິຕເມເວ’ຕິ. ພ຺ຍຕ຺ຕິຍມ຺ປິ ວິຘ຺ຍຕ຺ຖເມວິທໍ ວຈນໍ, ນ ນິຍມຕ຺ຖນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕຸມາຫ-‘ພ຺ຍຕ຺ຕິຍ’ມິຈ຺ຈາທິ, ເອວໍ ມຎ຺ຎເຕ ‘ພ຺ຍຕ຺ຕິຍໍ ປຏິລກ຺ຂິຍໍລກ຺ຂຓປ຺ປວຕ຺ຕິຍໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ສາຘາຣຓໍ ຐານມ຺ປຕິ ຍານິ ວຈນານິ ຠິນ຺ນານິ ເຕສມ຺ປິ ນິຣວກາສຕ຺ເຕນ ຕຸລ຺ຍພລຕ຺ຕາ ທ຺ວິນ຺ນມ຺ປຏິປຕ຺ຕິເຍວສິຍາ, ນຕຸ ປຣິຍາຍປ຺ປສງ຺ໂຄ’ຕິ. ພ຺ຍຕ຺ຕິຍມ຺ປິ ຍຖາວຸຕ຺ຕານໍ ປຣິຠາສານໍ ປວຕ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕວິຘິເນວາຕິ ທສ຺ເສນ຺ໂຕ ‘ປຣິຠາສານມ຺ປິ’ຈ຺ຈາທິມາຫ.

ຊາຕິຍມ຺ປທຕ຺ເຖ ‘‘ວຕ຺ຕມາເນຕິ ອນ຺ຕິ, ສິ ຖ, ມິ ມ, ເຕ ອນ຺ເຕ, ເສ ວ຺ເຫ, ເອ ມ຺ເຫ’’ຈ຺ຈາທີນໍ ລກ຺ຂຓານເມກເມກຕ຺ເຖປິ ວຕ຺ຕມາເນຕິ ອນ຺ຕິ, ວຕ຺ຕມາເນ ສິ ຖ ອິຈ຺ຈາທີນໍ ວາກ຺ເຍກເທສານໍ ຄຈ຺ຉຕິຈ຺ຈາໂທ ຄຈ຺ຉ ສິຈ຺ຈາໂທ ຈ ລກ຺ຂິເຍ ສກິມ຺ປວຕ຺ຕິຍາ ສພ຺ພສ຺ມິໍ ສເກ ວິສເຍ ປຐມ ມຊ຺ຌິມປຸຣິເສກວຈນຊາຕິ ປຣິສມຕ຺ຕາຕິ ຈຣິຕຕ຺ຖຕ຺ຕາ ຕຸມ຺ເຫ ຄຈ຺ຉຖາຕິ ເອຕ຺ຖ ທ຺ວີຫິ ທ຺ວິນ຺ນໍ ປຸຣິສານ ເມກກ຺ຂເຓ ປວຕ຺ຕິຍໍ ນ ກສ຺ສຈິ, ພ຺ຍຕ຺ຕິຍມ຺ປິ ປຏິລກ຺ຂິຍໍ ລກ຺ຂຓານິ ຠິຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ ສາຘາຣຓໍ ຐານໍ ປຕິຠິນ຺ເນຫິ ລກ຺ຂເຓຫິ ທ຺ວິນ຺ນມ຺ເປກຕ຺ເຖ-ກກ຺ຂເຓ ປວຕ຺ຕິຍໍ ນ ກສ຺ສຈິ, ຕຖາ ວຸຕ຺ຕນເຍເນວ ຕິຓ຺ຓໍ ປຸຣິສານເມກກ຺ຂເຓ ປວຕ຺ຕິຍນ຺ຕິ ສພ຺ພຖາ ອປ຺ປວຕ຺ຕິຍໍ ສມ຺ປຕ຺ຕາຍໍ ວຈນມິທໍ, ປໂຣ ໂຫຕີຕິ ມຊ຺ຌິມຸຕ຺ຕມໍ ຠວຕີຕິ ອຘິປ຺ປາເຍນ ‘ຍເຖ’ຈ຺ຈາທິນາ ວຸຕ຺ຕໍ ວຸຕ຺ຕິຄນ຺ຖມ຺ປຎ຺ຫມຸເຂນາ ຫຣິຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘ກ຺ວປນາ’ຕິອາທິມາຫ, ເນທມຸທາຫຣຓມມ຺ຫໍ ມນໍ ໂຠເສຕິ-ຍໂຕ ວິປ຺ປຏິເສຘວິສຍເມເວທໍ ນ ໂຫຕິ, ກຸໂຕ ຍໂຕ ‘‘ວຕ຺ຕມາເນຕິ ອນ຺ຕິ’’ຈ຺ຈາທິປ຺ປຠຸຕີນໍ ວຕ຺ຕມາເນຕິ ອນ຺ຕິຈ຺ຈາທີຫິ ວາກ຺ເຍກເທເສຫິ ນິທ຺ທິຏ຺ຐານເມວ ປຸພ຺ພປຣຈ຺ຉກ຺ການໍ ປຸຣິສວຈນວິເສສວິຘາຍເກນ ‘‘ປຸພ຺ພປຣຈ຺ຉກ຺ການ ເມກາເນເກສຸ ຕຸມ຺ຫາມ຺ຫ ເສເສສຸ ທ຺ເວທ຺ເວ ມຊ຺ຌິມຸຕ຺ຕມປຐມາ’’ (໖-໑໔) ຕີມິນາ ວາກ຺ຍາວຍເວນ ຕຸມ຺ຫາມ຺ຫເສເສສຸ ປຍຸຊ຺ຊມາເນສຸ ອປ຺ປຍຸຊ຺ຊມາເນສຸ ວາ ຍຖາກ຺ກມໍ ປຸພ຺ພຈ຺ຉກ຺ການໍ ປຣຈ຺ຉກ຺ການຎ຺ຈ ມຊ຺ຌິມຸຕ຺ຕມປຐມານໍ ປຈ຺ເຈກໍ ທ຺ເວທ຺ເວ ວຈນານິ ຍຖາກ຺ກມໍ ຠວນ຺ຕີຕິ ‘ຄຈ຺ຉຖ ຄຈ຺ຉາມາ’ຕິ ເອຕ຺ຖ ເອກກ຺ຂເຓ ປວຕ຺ຕິເຍວ ນຕ຺ຖິ, ທ຺ວິນ຺ນມ຺ປນ ສາວກາສານ ເມກກ຺ຂເຓ ປວຕ຺ຕິເຍວ ຫິ ວິປ຺ປຏິເສໂຘຕິ, ຕຖາປິ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ວິປ຺ປຏິເສຘປ຺ປກປ຺ປນາປິ ສກ຺ກາ ກາຕຸນ຺ຕີທມຸທາຫຏໍ ສິຍາຕິ ທຏ຺ຐພ຺ພໍ, ອິມິສ຺ສາ ປນ ປຣິຠາສາຍ ນິຣາກຸລປ຺ປວຕ຺ຕິ ‘‘ອາທິສ຺ສາ’’ ຕີມິສ຺ສາ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ເວທິຕພ຺ພາ, ກຕາກຕປ຺ປສງ຺ຄີ ໂຍ ວິຘິ, ໂສ ນິຈ຺ໂຈ, ໂຍຕ຺ວກເຕເຍວາຍມນິຈ຺ໂຈຕິ ວຸຕ຺ຕນິຈ຺ຈານິຈ຺ເຈສຸ ອນ຺ຕຣງ຺ຄພຫິຣງ຺ເຄສຸ ຈາຕຸລ຺ຍພລຕ຺ຕາ ນາສ຺ສ ໂຍຄສ຺ສ ພ຺ຍາປາໂຣ, ຕຖາຫິ ນິຈ຺ຈານິຈ຺ເຈສຸ ນິຈ຺ຈເມວ ພລວນ຺ຕິ ນິຈ຺ຈານິຈ຺ຈານມຕຸລ຺ຍພລຕາ, ອນ຺ຕຣງ຺ຄພຫິຣງ຺ຄປ຺ປກາຣ(ມ຺ປນ) ອຸປຣິ ‘‘ໂລໂປ’’ຕິ (໑-໓໙) ສຸຕ຺ເຕ ປກາສິສ຺ສາມ.

໒໓. ສງ຺ເກໂຕ

ວຈນາຣມ຺ຠສ຺ສ ຜລມາຫ-‘ອນຸພນ຺ໂຘຕິ ຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ’ຕ຺ຍາທິ, ວຸຕ຺ຕິຍໍ ‘‘ໂຍນວຍວຠູໂຕ ສງ຺ເກໂຕ’’ຕິ ສາມຎ຺ເຎນ ວຸຕ຺ເຕປິ ‘‘ຠາສິສ຺ສໍ ມາຄຘໍ ສທ຺ທລກ຺ຂຓ’’ນ຺ຕິ ສທ຺ທລກ຺ຂຓາ ຠິຘານປ຺ປກຣຓໂຕ ສທ຺ທສ຺ສານວຍວຠູໂຕຕິ ວິຎ຺ຎາຍເຕຕິ ທສ຺ເສຕຸມາຫ-‘ກສ຺ສ’ຕ຺ຍາທິລ຺ຕຸປ຺ປຈ຺ຈເຍ ລກາໂຣ ອຸທາຫຣຓໍ, ປກຕິຍາທິ ສມຸທາຍສ຺ສາຕິອາທິວາກ຺ຍສ຺ສ ສາປ຺ປາຍມຕ຺ຖໍ ວິວຣິຕຸໍ ‘ເອວມຎ຺ຎເຕ’ຈ຺ຈາທິ ວຸຕ຺ຕໍ, ເກຈິ ສທ຺ທສຕ຺ຖກາຣາຕິ ປາຓິນິໍ ສນ຺ຘາຍາຫ, ວຈນນ຺ຕິ ‘‘ຕສ຺ສ ໂລໂປ’’ຕິ (໑-໓-໙) ວຈນໍ, ປໂຍຄາສມວາຍິຕາຕິ ກຕ຺ຕາອິຈ຺ຈາທິປ຺ປໂຍເຄ ອສມວາຍິຕາ ອປ຺ປໂຍຄິຕາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ, ເອວມ຺ປິສ຺ສ ໂລໂປ ວເສໂຍ… ອນຸປຸພ຺ໂພ ພນ຺ຘິວິນາສຕ຺ໂຖຕິ ອາຫຸ ອຸຈ຺ຈາຣິຕປຘໍສິຕ຺ຕາ ອນຸພນ຺ຘ຺ຍເຕ ວິນສ຺ສເຕຕ຺ຍນຸພນ຺ໂຘຕິ ອິມາຍ ສທ຺ທ ພ຺ຍຸປ຺ປຕ຺ຕິຍາວເສນ.

໒໔. ວຓ຺ຓ

‘ອເຕນາ’ຕິ (໒-໑໐໘) ເອຕ຺ຖ ອໂຕຕິ ຣສ຺ສພ຺ຍຕ຺ຕິນິທ຺ເທໂສ ວາ ສິຍາ ຣສ຺ສຊາຕິນິທ຺ເທໂສ ວາ ສກລນິສ຺ສຍພ຺ຍາປີ ອຕ຺ຖຊາຕິ ນິທ຺ເທໂສວາ, ຕຕ຺ຖ ຣສ຺ສພ຺ຍຕ຺ຕິນິທ຺ເທເສ ສຕິ ພຸທ຺ຘສິທ຺ຘາທີສຸ ຍຕ຺ຖກຕ຺ຖຈິ ອກາໂຣ ຄຍ຺ຫເຕຕິ ເນຏ຺ຐປ຺ປສິທ຺ຘິ… ເກສຎ຺ຈິ ອສິຊ຺ຌນໂຕ, ຣສ຺ສ ຊາຕິນິທ຺ເທເສ ປນ ພຸທ຺ຘສິທ຺ຘາທິສພ຺ພາກາຣນ຺ຕານໍ ລກ຺ຂຓິກຄວາທ຺ຍກາ ຣນ຺ຕານຎ຺ຈາກາໂຣ ຄຍ຺ຫຕີຕິ ສພ຺ພຖາ ອິຏ຺ຐປ຺ປສິທ຺ຘິ, ນາຎ຺ໂຎ ທີໂຆ ພ຺ຍຕ຺ຕນ຺ຕຣຕ຺ຕາຕິ ນານິຏ຺ຐປ຺ປຕ຺ຕິ ອາກາຣໂຕ ນາສ຺ເສນາຠາວາ, ຕສ຺ມາ ອໂຕຕິ ຣສ຺ສຊາຕິນິທ຺ເທເສ ນິສ຺ສິເຕ ສພ຺ພມິທມິຏ຺ຐໍ ນິປ຺ຜຊ຺ຊຕີຕິ ນາຕ຺ຖຊາຕິ ນິສ຺ສີຍເຕ, ນ ຣສ຺ສພ຺ຍຕ຺ຕິຈ, ‘‘ຍຸວຓ຺ຓານເມ ໂອລຸຕ຺ຕາ’’ຕິ (໑-໒໙) ອາທີສຸ ປນ ຣສ຺ສພ຺ຍຕ຺ຕິຍາ ຣສ຺ສຊາຕິຍາ ວາ ນິທ຺ເທເສ ‘ຕສ຺ເສທໍ ໂນເປຕິ’ຈ຺ຈາທີສຸ ເອໂອອາທິກມິຏ຺ຐໍ ກຕ຺ຖຈິ ຠເວຍ຺ຍ, ນ ສພ຺ພຕ຺ຖ, ສພ຺ພຕ຺ຖ ວາ ຠເວຍ຺ຍ ‘ວາເຕຣິຕໍ ສໂມນາ’ຕິອາທີສຸ ພ຺ຍຕ຺ຕນ຺ຕ ຣຕ຺ຕາ, ຕສ຺ມາ ສພ຺ພຖາ ອິຏ຺ຐປ຺ປສິທ຺ຘິຍາ ອິຕ຺ຕຊາຕ຺ຍາທິ ນິສ຺ສີຍເຕ, ອຖວາ ວຓ຺ຓຸຈ຺ຈາຣຓມ຺ປຕິ ເກສຎ຺ຈິ ວຓ຺ຓຸປ຺ປຕ຺ຕິຏ຺ຐານານໍ ອຸຈ຺ຈນີຈຕທຸຠຍ ສໍຫາຣວເສນ ວຓ຺ຓວິເສສຸປ຺ປຕ຺ຕິ ທສ຺ສນໂຕ ເຕສໍ ວເສນ ຣສ຺ສ ພ຺ຍຕ຺ຕິນິທ຺ເທເສ ຣສ຺ສຊາຕິນິທ຺ເທເສ ວາ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ອິຏ຺ຐານິຏ຺ຐປ຺ປຕ຺ຕິຍໍ ສພ຺ພຖາ ສພ຺ພຖາ ອິຏ຺ຐປ຺ປສິທ຺ຘິຍາ ອິຕ຺ຕຊາຕ຺ຍາທິ ນິສ຺ສີຍເຕ, ຕຕ຺ຖ ວຓ຺ຓ ປເຣນ ສວຓ຺ຓຄ຺ຄຫຓໍ ນິຍມິຕຸໍ ວຈນມິທມາຣທ຺ຘນ຺ຕິ ‘ສພ຺ພຕ຺ເຖວາ’ຕິອາທິນາ ວຈນາຣມ຺ຠຜລມາຫ, ສພ຺ພຕ຺ເຖວາຕິ ສພ຺ພສ຺ມິໍເຍວ ສຸຕ຺ຕປ຺ປເທເສ. ນນຸ ສຍຎ຺ຈາຕິ ວຸຕ຺ເຕປິ ປຣິຍຕ຺ຕໍ, ນ ຫ຺ຍຎ຺ຎໍ ຣູປາ ສຍມຕ຺ຖິ, ອຎ຺ຎໍ ວາ (ສຍ)ໂຕ ຣູປນ຺ຕິ ສິທ຺ເຘປ຺ເຍວໍ ສຕິ ອຕ຺ເຖຕ຺ຖ ປໂຣ ໂກຈິ ວິເສໂສຕິ ຎາເປຕຸໍ ສຎ຺ຈ ຣູປ’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕິກາໂຣ ອາຫາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ຣູປສ຺ສ ວິເສສິຕພ຺ພຕ຺ຕາ ‘ສຎ຺ຈ ຣູປ’ນ຺ຕິ ວຸຕ຺ຕິຍໍ ນິທ຺ທິສີຍມານຕ຺ຕາ ຈ ຣູປນ຺ຕິ ວິຎ຺ຎາຍຕີຕິ ‘ສຎ຺ຈ ຄຍ຺ຫຕີ’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ສໍຣູປຄ຺ຄຫຓາຍາປິສທ຺ທໍ ກໂຣໂຕ-ຘິປ຺ປາໂຍ-ຍນ຺ຕິ ວຕ຺ຕຸມາຫ-‘ອຎ຺ຎເຖ’ຈ຺ຈາທິ, ອຎ຺ຎຖາຕິ ອຎ຺ເຎນປ຺ປກາເຣນ ສໍຣູປຄ຺ຄຫຓາຍ ອປິສທ຺ທາຠາເວຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ, ອຎ຺ຎປທຕ຺ເຖຕິ ອຎ຺ຎປທຕ຺ຖ ສມາສວິສເຍ, ຄຸຓີຠູຕສ຺ສາຕິ ອປ຺ປຘານຠູຕສ຺ສາກາເຣ ກາຣາທິໂນ, ສມາເສນ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ປຘານຕູ ຕຕ຺ເຕປິ ຄຸໂຓ ຠວຕິ ອຎ຺ຎປທຕ຺ໂຖ-ກາເຣກາຣາທິ ວິຘາຍ ກຕ຺ຕາ, ວິຘີຍມາໂນ ສວຓ຺ໂຓວ ປຘານໍ… ອິທມຕ຺ຖິຕາຍ ຕປ຺ປວຕ຺ຕິຍາຕິ. ນນຸ ວຸຕ຺ຕິຍມປິສທ຺ທສ຺ສາຕ຺ຖໍ ວທຕາ ສຍຎ຺ເຈຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ‘‘ຕຖາ ສຍມຕ຺ຕນີ’’ຕິ ນິຆຓ຺ຑຸໂຕ ສຍຎ຺ຈ-ຕ຺ຕາກາເຣກາຣາທິຎ຺ຈ ຄຍ຺ຫຕີຕ຺ຍມຕ຺ໂຖ ສມ຺ຠາວີຍຕີຕິ ໂຈທນມ຺ປນສິ ນິຘາຍ ‘ສຎ຺ຈ ຣູປ’ນ຺ຕິ ວທນ຺ໂຕ ສາຘິປ຺ປາຍາຣຸຬ຺ຫໍ ກິຎ຺ຈິ ອຕ຺ຖວິເສສໍ ປກາເສຕຸໍ ຕເຖວາຫາຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ຕໍ-‘ສຍຎ຺ເຈ’ຕ຺ຍາທິ, ‘‘ຘນຎ຺ຎາຕີສຸ ສໍສທ຺ໂທ, ຕຖາຕ຺ຕຕ຺ຕນິເຍສຸປີ’’ຕິ ນິຆຓ຺ຑຸວຈນໂຕ ‘ສ’ນ຺ຕິ ອຕ຺ຕາປິ ຄຍ຺ຫຕິ, ໂກ ໂສ ສທ຺ທຣູປໍ ສາຘາຣຓໍ, ‘ສ’ນ຺ຕິ ອຕ຺ຕນິຍມ຺ປິ, ກິນ຺ຕໍ ສທ຺ທານ ມສາຘາຣຓໍ ສທ຺ທຣູປໍ, ຕຖາ ສຕິ ອຕ຺ຕນິຍໍ ຣູປໍ ນາມາຕ຺ຕສງ຺ຂາຕສທ຺ທສມ຺ພນ຺ຘີຕິ ອາຫ-‘ສໍຣູປໍ ສທ຺ທານມສາຘາຣຓໍ ຣູປ’ນ຺ຕິ, ເອຕຎ຺ຈ ອິທນ຺ຕີມິນາ ສມ຺ພນ຺ຘິຕພ຺ພໍ, ອສາຘາຣຓນ຺ຕິ ອສາຘາຣຓໍ ສທ຺ທຣູປໍ, ສຕິ ສມ຺ຠເວ ພ຺ຍຠິຈາເຣ ຈ ວິເສສນສ຺ສ ສາຕ຺ຖກຕາຍ ອສາຘາຣຓນ຺ຕິ ຣູປໍ ວິເສສຕາ ສາຘາຣຓສ຺ສາປິ ສມ຺ຠໂວ ວຸຕ຺ໂຕເຍວ ນາມາຕິ ອາຫ-‘ທຸວິຘໍ ຫິ’ຈ຺ຈາທິ, ກິນ຺ຕໍ ສາຘາຣຓມສາຘາຣຓຎ຺ຈຣູປນ຺ຕິ ສາມຎ຺ເຎນ ຣູປໍ ນິທ຺ທິສິຕຸມາຫ-‘ຕຕ຺ຖາ’ຕິອາທິ, ຕຕ຺ຖາຕິ ນິທ຺ຘາຣເຓ ສຕ຺ຕມີ, ສທ຺ທານນ຺ຕິ ສາຕ຺ຖກນິຣຕ຺ຖການໍ ເຍສໍເກສຎ຺ຈິ ສທ຺ທານໍ, ຕໍຕໍ ສທ຺ທຕ຺ຕາທີຫິ ເຕສໍເຕສໍ ພຸທ຺ຘ ອອິອາທີນໍ ສທ຺ທານໍ ສທ຺ທຕ຺ຕາທິ, ອຸຠຍຕ຺ຖ ອາທິສທ຺ເທນ ອຕ຺ໂຖ ສງ຺ຄຫິໂຕ, ເຕນ ສາຘາຣຓໍ ສທ຺ທຣູປມຕ຺ຖຣູປໍ ຕຖາ-ສາຘາຣຓນ຺ຕິ ຈຕຸພ຺ພິຘໍ ສໍຣູປນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ, ຈຕູສຸປິ ເຈເຕສ຺ວສາຘາຣຓສ຺ສ ສທ຺ທຣູປສ຺ເສໂວປານໍ ທສ຺ເສຕຸມາຫ-‘ຕຕ຺ຖາ’ຕິອາທິ, ສາຘາຣຓຣູປພ຺ຍຸທາເສນາຕິ ສາຘາຣຓຣູປສ຺ສ ປຣິຈ຺ຈາເຄນ, ອຸປາທິຍນ຺ໂຕ ຣູປເມວ ສທ຺ທສ຺ສສໍ, ນາຕ຺ໂຖຕິ ຈ ທສ຺ເສຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ຈ ສທ຺ໂທ ປເນຕ຺ຖ ‘ອິທໍ ທສ຺ເສຕີ’ຕິ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕໍ ສມຸຈ຺ຈິໂນຕິ, ອສາຘາຣຓສ຺ເສໂວປາທິຍເນ ກາຣຓມາຫ-‘ຕນ຺ຕ’ມິຈ຺ຈາທິ, ອິຕຣນ຺ຕິ ເຍ ສໍເກສຎ຺ຈິ ສທ຺ທານໍ ສທ຺ທຕ຺ຕາທິ, ປຣສ຺ສາປີຕິ ອຎ຺ຎສ຺ສ ຍສ຺ສກສ຺ສຈິ ສທ຺ທສ຺ສາປິ, ອິຕິ ອິທໍ, ປຕິຕໍ ປສິທ຺ຘໍ, ເອຕ຺ຖ ປນ ອິຕິສທ຺ໂທ ເຫຕຸມ຺ຫິ, ຍສ຺ມາ ອິທໍ ຍຖາວຸຕ຺ຕໍ ປສິທ຺ຘໍ ຕສ຺ມາ ປຸພ຺ພາຈຣິຍປຣມ຺ປຣາຍາຄໂຕ ປເທສໂຕ ອຸປາທິຍນ຺ໂຕຕິ ປກຕໍ, ສໍສທ຺ທວິເສສນສາມຕ຺ຖິເຍນ ອສາຘາຣຓຣູໂປປາທິຍເນປິ ອສາຘາຣຓໍ ສທ຺ທຣູປເມໂວປາທີຍຕິ ນາສາຘາຣຓມຕ຺ຖຣູປໍ… ອິມິນາ ວກ຺ຂມານກາຣຓຕາ [ຕາຍ (ໂປຕ຺ຖເກ)] ວເສນາຕິ ອາຫ-‘ສທ຺ທສ຺ເສ’ຈ຺ຈາທິ, ອາສນ຺ນໍ…ສທ຺ທໂຕ ສທ຺ທຠາວສາ ນຎ຺ຎຕ຺ຕາ, ວິປຣິຍຍໂຕຕິ ວິປຣິຍາເສນ ອນາສນ຺ນ ຠາເວນາຕິ ອຕ຺ໂຖ, ຈກ຺ຂຸວິສໂຍປິ ຫິ ອຕ຺ໂຖ ກຖໍ ໂສຕວິສຍສທ຺ທສ຺ສ ນ ອາສນ຺ໂນ ສໍຣູປມ຺ຠວິຕຸມຣຫຕີຕິ, ກາຣຓນ຺ຕຣມາຫ-‘ອເຫຍ຺ຍຕ຺ຕາຈາ’ຕິອາທິ, ອເຫຍ຺ຍຕ຺ຕາຕິ ອປຣິຈ຺ຈຊນີຍຕ຺ຕາ, ອິທມ຺ປິ ນິຈ຺ຈສມ຺ພນ຺ຘິຕ຺ເຕ ກາຣຓວຈນໍ, ຕໍ ສທ຺ທຣູປໍ, ນິຈ຺ຈສມ຺ພນ຺ຘີຕິ ນິຣນ຺ຕຣສໍໂຍຄີ, ວິປຣິຍຍໂຕຕິ ເຫຍ຺ຍຕ຺ຕາ, ຕຖາຫິຈ຺ຈາທິນາ ອຕ຺ຖສ຺ສ ເຫຍ຺ຍຕ຺ຕໍ ໂພເຘຕິ, ອປຣໍ ກາຣຓມາຫ-‘ອສາຘາຣຓຎ຺ຈ ຣູປໍ’ຕ຺ຍາທິນາ, ສາຘາຣໂຓ ປຣິຍາຍ ສທ຺ທານໍ, ປຈ຺ເຈຕພ຺ພຕ຺ຕາຕິ ວິຎ຺ຎາຕພ຺ພຕ຺ຕາ, ອິທານິ ກາຣຓຕ຺ຕຍໍ ສໂມຘາເນຕ຺ວາ ອິເມຫິ ກາຣເຓຫິ ຣູປເມວ ສທ຺ທສ຺ສ ສໍນາມ, ນາຕ຺ໂຖຕິ ນິຍເມຕ຺ວາ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘ຕເທວ’ນ຺ຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ, ຕເທວນ຺ຕິ ຍສ຺ມາ ເອວໍ, ຕໍ ຕສ຺ມາຕິ ອຕ຺ໂຖ, ສຣູປປ຺ປຘາເນຕິ ‘‘ໂຄສ຺ສາ ວງ’’ (໑-໓໒) ຕ຺ຍາໂທ ໂຄສ຺ສາຕ຺ຍາທິເກ ສຣູປປ຺ປຘາເນ.

໒໕. ນ຺ຕຸ

ນ຺ຕຸສຸຕິຍາ ຊນ຺ຕ຺ວາທີນມ຺ປິ ‘‘ນ຺ຕນ຺ຕູນໍນ຺ໂຕ ໂຍມ຺ຫິ ປຐເມ’’ (໒-໒໑໕) ຕ຺ຍາທິນາ ຄຫຓປ຺ປສງ຺ເຄ ຊາຕິຍມຠິປ຺ປສງ຺ຄພາຘນຕ຺ຖໍ ພ຺ຍຕ຺ຕິຍໍ ວນ຺ຕ຺ວາທິ ສມ຺ພນ຺ຘີນມຸປາທານຕ຺ຕມິທມາຣທ຺ຘໍ ‘‘ວນ຺ຕ຺ວວຓ຺ຓາ’’ (໔-໗໙) ‘‘ຕເມຕ຺ຖສ຺ສຕ຺ຕີຕິ ມນ຺ຕຸ’’ (໔-໗໘) ‘‘ກຕ຺ຕຣິ ຠູເຕ ກ຺ຕວນ຺ຕຸ ກ຺ຕາວີ’’ (໕-໕໕) ຕິ ວິຫິຕາ ວນ຺ຕ຺ວາທໂຍ ນາມ.

ອິຕິ ໂມຄ຺ຄລ຺ລານປຎ຺ຈິກາຏີກາຍໍ ສາຣຕ຺ຖວິລາສິນິຍໍ

ປຣິຠາສາຘິກາໂຣ ສມຕ຺ໂຕ.

ສຣໂລປາທິ ວຓ຺ຓນາ

໒໖. ສໂຣ

ອາຘາຣວິເສສາປສ຺ສຍນນ຺ຕິ ໂອປສິເລສິກາຘາຣວິເສສສ຺ສ ນິສ຺ສຍນໍ, ໂອປສິເລສິກາຘາຣໍ ວິນາ ອາຘາຣນ຺ຕເຣ ຄຫິເຕ ສຕິ ວຈນນ຺ຕຣໍ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕຣໍ ວິນາ ພ຺ຍວຫິຕນິວຕ຺ຕິ ກາຕຸໍ ນ ຈ ສກ຺ກາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ເກຈີຕິ ພຸທ຺ຘປ຺ປິຍາຈຣິຍາທໂຍ ທສ຺ເສຕິ, ເຕ ຫິ ຍທິ ວຓ຺ເຓນ ກາເລນ ວາ ພ຺ຍວຘາເນປິ ສນ຺ຘິ ຠເວຍ຺ຍ ຕທາ ສເຣຕິ ນິມິຕ຺ຕສ຺ໂສ ປາທານໍ ນິຣຕ຺ຖກໍ ຠເວຍ຺ຍາຕິ ສເຣຕິ ນິມິຕ຺ໂຕປາທານສາມຕ຺ຖິເຍນາເນນ ວຓ຺ຓາທິພ຺ຍວຘາເນ ໂນ ສນ຺ຘີຕິ ມຎ຺ຎມານາ ‘ນິມິຕ຺ໂຕ’ຈ຺ຈາທິກໍ ວາກ຺ຍມາຫຸ, ຕທຍຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເຕຫິ’ນິມິຕ຺ໂຕ’ຈ຺ຈາທິນາ ຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ອຍຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ, ອຍຸຕ຺ຕຕ຺ເຕ ກາຣຓໍ ພ຺ຍຠິຈາຣສພ຺ຠາເວນ ສາມຕ຺ຖິຍາຠາໂວເຍວາຕິ ພ຺ຍຠິຈາຣນ຺ທສ຺ເສຕ຺ວາ ສາມຕ຺ຖິຍາຠາວນ຺ທສ຺ເສຕຸມາຫ-‘ອວສາເນ,ຈ຺ຈາທິ, ກາຣິຍາຠາເວປີຕິ ເອຕ຺ຖ ນ ເກວລໍ ‘ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ, ສຸມນາ ຠວນ຺ຕຸ ອໂຖປິ’ຕ຺ຍາໂທ ວຓ຺ຓກາລພ຺ຍວຘາເນເຍວ, ອຖ ໂຂ ‘ເອເຕ ນ ສຈ຺ເຈນ ສຸວຕ຺ຖິ ໂຫຕູ’ຕ຺ຍາໂທ ອວສາເນ ‘ປມາໂທ ມຈ຺ຈຸໂນ ປທໍ’ ຕ຺ຍາໂທ ອນ຺ຕ ພິນ຺ທຸ ສງ຺ຂາຕນິມິຕ຺ຕນ຺ຕເຣ ວາ ກາຣິຍາຠາເວປິ ນິມິຕ຺ໂຕ ປາທານສ຺ສ ສາຕ຺ຖກໂຕຕິ ອປິສທ຺ທສ຺ສຕ຺ໂຖ, ສາຕ຺ຖກໂຕຕິ ຠາວປ຺ປຈ຺ຈຍໂລເປນ ຠາວປ຺ປຘານວເສນ ວາ ວຸຕ຺ຕໍ, ສາຕ຺ຖກຕ຺ຕໂຕຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ອຎ຺ຎຖາ ນິມິຕ຺ໂຕປາທານເມວ ສາຕ຺ຖກໍ ນາມາຕິ ‘ນິມິຕ຺ໂຕ ປາທານສ຺ສ ສາຕ຺ຖກໂຕ’ຕິ ນ ຍຸຊ຺ຊຕິ, ອຍເມຕ຺ຖາຘິປ຺ປາໂຍ ‘ອວສາເນ ນິມິນ຺ຕເຣ ວາ ກາຣິຍາຠາເວນ ພ຺ຍຠິຈາຣສພ຺ຠາວາ ອຎ຺ຎຖານຸປປຕ຺ຕິລກ຺ຂຓໍ ສາມຕ຺ຖິຍໍ ນຕ຺ຖິ, ນິມິຕ຺ຕນ຺ຕຸພ຺ຍວຘາເນປິ ຈຕ຺ຖິ, ຍຖາ’ທາຣຸນິມິຕ຺ຕໍ ວໂນປສງ຺ກມນ’ນ຺ຕິ ຕສ຺ມາ ວຓ຺ຓກາລພ຺ຍວຘາເນປິ ສເຣຕິ ນິມິຕ຺ເຕ ສຕິ ໂລປກາຣິຍໍ ປປ຺ໂປເຕ ວາ’ຕິ. ລຸປ຺ປຕີຕິ ‘ຕຕ຺ຣິເມ’ຈ຺ຈາທິນາ ກຖນກາເລ ນ ທິສ຺ສຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ, ອທສ຺ສນມຕ຺ຕເມວ ຫິ ໂລໂປ, ອຎ຺ຎຖາ ‘ຕຕ຺ຣາ’ທິສທ຺ທຣູປາຠາວປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ອຕ຺ຖປ຺ປຕີຕິ ກາຣິຕ຺ຕເມສໍ ນ ສິຍາຕິ, ປຐມາຍ ນິທ຺ທິຏ຺ໂຐ… ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ກມ຺ມສ຺ສ, ສຣສ຺ສາຕິ ວເທຍ຺ຍ… ຠາເວ ຂາທິປ຺ປຈ຺ຈເຍນ ອວຸຕ຺ຕກມ຺ມຕ຺ຕາ, ອິຫາຕິ ອິມິນາ ສຕ຺ຖນ຺ຕເຣ ຠາວສາຘນວເສນ ຄຫຓໍ ວິຠາເວຕິ, ຄນ຺ຖ ລາຆໂວ… ສຣສ຺ສ ໂລໂປຕິ ວາ ໂລປໍ ປປ຺ໂປຕີຕິ ວາ ອວຕ຺ຕພ຺ພຕ຺ຕາ, ສໂຣຕິ ປຐມາຍ ນິທ຺ທິຏ຺ຐຕ຺ຕາ ສໂຣ ໂລໂປ ນາມ ໂຫຕີຕິ ສງ຺ກາປິ ສິຍາຕິ ອາຫ-‘ນ ເຈ’ຈ຺ຈາທິ, ອິຫາຕິ ອິມສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ເຕ, ໂຫນ຺ຕິຈ຺ຈາໂທປິ ປຸພ຺ພສຣໂລເປ ຫນ຺ຕິຈ຺ຈາທິກມ຺ປິ ສິຍາຕ຺ຍາສງ຺ກິຍາຫ-‘ໂສເຈ’ຈ຺ຈາທິ, ອຸສ຺ສຄ຺ຄໂຕ ອາຄໂຕ ສມ຺ຠູໂຕ ຕສ຺ສ ວາ ອຍໍຕິ ໂອສ຺ສຄ຺ຄິໂກ ປຸພ຺ພໂລໂປ, ຕສ຺ສ ຠາໂວ ໂອສ຺ສຄ຺ຄິກຕ຺ຕໍ, ໂອສ຺ສຄ຺ຄິກຕ຺ຕາ ປຸພ຺ພໂລປສ຺ສ ກາຣິຍນ຺ຕເຣຫິ ປຣໂລປາທີຫິ ອປວາທວິຘີຫິ ອາພາຘິໂຕ ເອວ, ໂສ ຈ ປຸພ຺ພໂລໂປ ໂຫຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ‘‘ປໂຣ ກ຺ວຈີ’’ຕິ (໙໑-໒໗) ກ຺ວຈິຄ຺ຄຫເຓນ ປຸພ຺ພປຣໂລປານໍ ຕຸລ຺ຍພລຕ຺ຕາຠາວາ ຍຖາ ຄມປ຺ປຕ຺ຕິໂຕ ປຣໂລປສ຺ສາປວາທຣູປຕ຺ຕໍ, ອຊ຺ຌາສິເຕຕິ ປວິຏ຺ເຐ, ນ ໂຫຕິ… ປຣໂລປາປວາເທນ ພາຘິຕຕ຺ຕາ, ເຕຫີຕິ ປຣໂລປາທີຫິ, ສພ຺ພຖາ ມຸຕ຺ຕວິສໂຍ ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍນ຺ຕິ, ວິກປ຺ເປນ ມຸຕ຺ຕວິສໂຍ ລເຕ ວາຕິ.

໒໗. ປໂຣ

ອິຕິສທ຺ໂທ ອິທມຕ຺ເຖ, ກ຺ວຈິ ໂລປນີໂຍ ໂຫຕີຕິ ອິທໍ ວຈນໍ ທີເປຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ກິນ຺ຕິ ອາຫ-‘ປໂຍຄານຸສາຣິຕ’ນ຺ຕິ, ກສ຺ສາຕິ ອາຫ-‘ກາຣິຍສ຺ສ ປຣໂລປສ຺ສາ’ຕິ, ເກນ ເຫຕຸນາຕິ ອາຫ ‘ກ຺ວຈິຄ຺ຄຫເຓນາ’ຕິ, ກຕ຺ຖາຕິ ອາຫ-‘ອິຫ ອິມສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ເຕ’ຕິ, ເຕນາຕິ ເຕນ ປໂຍຄານຸສາຣິຕາທີປເນນ, ຍຖາປໂຍຄນ຺ຕິ ອາຄມປໂຍຄານຕິກ຺ກເມນ, ນິຈ຺ຈໍ ປກ຺ເຂວາ ປຣໂລໂປ ສິຍາຕິ ໂຫນ຺ຕິຈ຺ຈາໂທ ນິຈ຺ຈໍ, ລຕາວາຕິອາທີສຸ ປກ຺ເຂ ວາ ປຣໂລໂປ ຠເວຍ຺ຍ, ເອວໍ ມຎ຺ຎເຕ ‘‘ກສ຺ມິນ຺ຕິ ອຕ຺ເຖ ກ຺ວາຕິ ນິປ຺ຜນ຺ເນນານິຍມວຸຕ຺ຕິນາ ອນິຍມຕ຺ຖສ຺ເສວ ວິເສສກໂຕ ວຈເນ ສພ຺ພຕ຺ເຖວານິຍຕຕ຺ຖວຸຕ຺ຕິຕ຺ຕາ ກ຺ວຈິສທ຺ໂທ-ຍໍ ຍຖາຄມໍ ນິຈ຺ຈມນິຈ຺ຈມສນ຺ຕຎ຺ຈ ວິຘິໍ ທີເປຕິ, ຕຕ຺ຖ ໂຫນ຺ຕິຈ຺ຈາທິໂກ ນິຈ຺ຈ ປກ຺ໂຂ ປຣໂລປສ຺ເສວ ວິສໂຍ, ລຕາວາຕິອາທິໂກ ອນິຈ຺ຈປກ຺ໂຂ ອຸຠຍສາຘາຣຓຕ຺ຕາ ປຸພ຺ພໂລປສ຺ສາປິ ວິສໂຍຕິ ອິມິນາ ນິຈ຺ຈໍ ປກ຺ເຂ ວາ ປຣໂລໂປ ໂຫຕິ, ອສນ຺ຕປກ຺ໂຂ ປນ ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍນ຺ຕິອາທິໂກ ປຸພ຺ພໂລປສ຺ເສວ ວິສໂຍ ສພ຺ພຖາເນນ ປຣິຈ຺ຈຕ຺ຕຕ຺ຕາ’’ຕິ, ຕີສຸປິ ເຈເຕສຸ ປນ ປກ຺ເຂສຸ ນິຈ຺ຈານິຈ຺ຈປກ຺ເຂສຸ ເຍວສ຺ສາປວາທຣູປຕາ… ປຸພ຺ພໂລປສ຺ສ ສພ຺ພຖາ ໂຫນ຺ຕິຈ຺ຈາໂທ ນິວາຣກຕ຺ຕາ ວາ ວິຘາຍກຕ຺ຕາ ວາ ປຣໂລປສ຺ສ, ນ ຕ຺ວສນ຺ຕປກ຺ເຂ… ປຸພ຺ພໂລປສ຺ເສວ ສພ຺ພຖາເນນ ທິນ຺ນາ ວສຣຕ຺ຕາ, ໂລກຄ຺ໂຄຕິອາທິ ຕຸ ກ຺ວຈິສທ຺ທສ຺ສ ປໂຍຄານຸສາຣິຕາ ທີປກຕ຺ຕາ ນິຈ຺ເຈ ອສນ຺ເຕວາປິ ວິຘິມ຺ຫິ ທີປິເຕ ປຣໂລເປນ ວາ ນິປ຺ຜຊ຺ຊຕີຕິ ເນຏ຺ຐພ຺ຍາຆາໂຕ, ເອວໍ ຕາວ ກ຺ວຈິຄ຺ຄຫເຓ ສພ຺ພຖານິຏ຺ຐປຣິຫາເຣນ ອິຏ຺ຐປ຺ປສິທ຺ຘິ ສິຍາ, ຕທຠາເວກຖນ຺ຕິ ຕທຠາເວ ວິໂຣຘມາຫ-‘ອຎ຺ຎເຕ’ຈ຺ຈາທິ, ປຣິຍາເຍນ ຠວນ຺ຕີຕິ ກ຺ວຈິຄ຺ຄຫຓາຠາເວ ‘ປໂຣ’ຕິ ສຸຕ຺ຕໍ ສິຍາ ຕຖາ ສຕິ ສຸຕ຺ຕທ຺ວຍເມກວິສຍໍ ຕຸລ຺ຍພລຎ຺ຈ ສິຍາ, ຕຕ຺ຖ ວິປ຺ປຏິເສຘາຠາວາ ປມາຓຠູຕານມາຈຣິຍ (ວຈນາ)ນໍ ນິຣຕ຺ຖກຕາ ມາ ຠວີຕິ ວາເຣນ ຠວນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ, ອິຕີຕິ ອິມິນາ ປຣິຍາຍຠວນກາຣເຓນ, ປກ຺ເຂເຍວ ສິຍາຕິ ລຕາວາຕິອາທີສຸ ປຸພ຺ພໂລເປ ປຣິຍາຍປ຺ປວຕ຺ເຕ ປຣິຍາເຍນ ປຣໂລປສ຺ສາປ຺ປວຕ຺ຕິໂຕ ລຕາວາຕິ ປກ຺ເຂເຍວ ປຣໂລໂປ ຠເວຍ຺ຍ, ໂຫນ຺ຕິຈ຺ຈາໂທ ນິຈ຺ຈໍ ນ ສິຍາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ຕຎ຺ຈາຕິ ຕໍ ປຣິຍາຍຠວນຎ຺ຈ, ໂຂ ວາກ຺ຍາລງ຺ກາເຣ, ປຏິປທນ຺ຕິ ປທມ຺ປ ທມ຺ປຕິ ໂຫຕິ, ເນກເທສປຣິຫາເຣນາປິ, ເຕນາຫ ‘ນ ກຕ຺ຖຈີ’ຕິ, ອິມິນາ ອິທໍ ທີເປຕິ ‘‘ສພ຺ພຕ຺ຖ ວິກປ຺ປປ຺ປສຕ຺ຕິຍາ ຫນ຺ຕິ, ສທ຺ຘນ຺ທ຺ຣິຍໍຕ຺ຍາທິກໍ ‘‘ນ ທ຺ເວວາ’’ຕິ (໑-໒໘) ສຸຕ຺ເຕປິ ຫນ຺ຕິຈ຺ຈາທິກຎ຺ຈານິຏ຺ຐຣູປມ຺ປິ ສມ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ. ນເຈວມິຏ຺ຐນ຺ຕິ ເອວມິທໍ ຍຖາວຸຕ຺ຕໍ ວິກປ຺ປວິຘານໍ ສທ຺ທລກ຺ຂຓຎ຺ຎູຫິ ເນວາຠິມຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ, ຕເມວ ສາເຘຕິ ‘ປຣໂລໂປ ຫິ’ຈ຺ຈາທິນາ, ອຖາ ນິຈ຺ຈປກ຺ເຂ ວາ ປຣໂລເປ ກເຕ-ເນນ ປຣິຈ຺ຈຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ ອຸສ຺ສຄ຺ຄປ຺ປວຕ຺ຕິຍາ ລຕາວ ລເຕວາຕິ ຣູປທ຺ວຍໍ ສມ຺ປຊ຺ຊຕິ ຕສ຺ມາ ປໂຍຄານຸສາຣິຕາທີປເກນ ກ຺ວຈິສທ຺ເທເນວ ໂຫນ຺ຕິ ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ລຕາວ ລເຕວາຕິ ປໂຍຄ ສມ຺ຠໂວປິ, ຕຖາປິ ອນິຈ຺ຈປກ຺ເຂ ລຕາອິວາຕິ ຕຕິຍຣູປປ຺ປສິທ຺ຘິຍາ ປຣິຍາເຍນ ຠວິຕພ຺ພນ຺ຕິ ປຣິກປ຺ເປຕິ ‘ນນຸ ເຈຕ຺ຍາທິນາ, ອຖ ‘‘ປໂຣ ກ຺ວຈີ’ຕິ ກ຺ວຈິຄ຺ຄຫເຓ ສຕິ ອປ(ວາທຣູປ)ຕ຺ຕາ ກຖມ຺ປຣິຍາຍປ຺ປວຕ຺ຕີຕິ ມນສິ ນິຘາຍານິຈ຺ຈປກ຺ເຂ ປຣິຍາຍປ຺ປວຕ຺ຕິທີປນຕ຺ຖໍ ‘‘ນ ທ຺ເວວາ’’ຕິ ສຸຕ຺ຕິຕນ຺ຕິ ອປວາເທ ຣູປຕ຺ຕເຍປິ ປຣິຍາຍປ຺ປວຕ຺ຕິຍໍ ໂທສາຠາວມາຫ-‘ນາຍໍ ໂທໂສ’ຈ຺ຈາທິ, ຕຖາຫິຈ຺ຈາທິນາ ‘‘ນ ທ຺ເວວາ’’ຕິ ສຸຕ຺ເຕເນວ ປຣິຍາຍສ຺ສາປິ ທີປິຕຕ຺ຕໍ ສາເຘຕິ, ສາ ຈ ເອກຕ຺ຖປ຺ປວຕ຺ຕິ ປຣິຍາຍໍ ວິນາ ນ ສມ຺ຠວຕິ… ເອກກ຺ຂເຓ ປວຕ຺ຍສພ຺ຠາວາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ, ນນຸ ຈ ກ຺ວຈາຠາເວ ປຣິຍາຍປ຺ປວຕ຺ຕິຍໍ ຍຖາວຸຕ຺ຕ ໂທສສ຺ເສວາປ຺ປສງ຺ຄໂຕ ມາ ໂຫຕຸ ປຣິຍາໂຍ, ຠິນ຺ນວິສເຍ ປນ ປຸພ຺ພປຣໂລປປ຺ປວຕ຺ຕິຍາ ‘‘ນ ທ຺ເວວາ’ຕິ ນິເສເຘ ລເຕວ ລຕາວ ລຕາອິວາຕິ ຣູປຕ຺ຕຍໍ ນິປ຺ຜຊ຺ຊຕີຕິ ໂຈທນໍ ມນສິ ນິຘາຍາຫ-‘ນເຈ’ຈ຺ຈາທິ, ຕຕ຺ຖ ໂທສມາຫ-‘ຕຖາ ຈ ສຕິ’ຈ຺ຈາທິນາ, ກຕ຺ຖຈິ ເທມິຈ຺ຈາໂທ ນິຈ຺ຈໍ ປຸພ຺ພໂລປສ຺ເສວ, ກຕ຺ຖຈິ ໂຫນ຺ຕິຈ຺ຈາໂທ ນິຈ຺ຈໍ ປຣໂລປສ຺ເສວ, ວິກປ຺ເປນ ວາ ກຕ຺ຖຈິ ຍໂຖທກໍ ຍຖາອຸທກໍ ຕ຺ຍາໂທ ປຸພ຺ພໂລປສ຺ເສວ ກຕ຺ຖຈິ ອິຕິປິ ອິຈ຺ຈປິຈ຺ຈາໂທ ປຣໂລປສ຺ເສວ ກຕ຺ຖຈິ ລເຕວ ລຕາວ ລຕາອິວາຈ຺ຈາໂທ ປຣິຍາເຍນຸຠຍໂລປສ຺ເສວ ທສ຺ສນໂຕຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ເອຕ຺ຖຈ ອິຕິປີຕິ ວວຕ຺ຖິຕວິຠາສຕ຺ຕ ທີປເນນ ກ຺ວຈິສທ຺ເທນ ປຣໂລເປ ກເຕ-ຎ຺ຎຕ຺ຣ ປຸພ຺ພ ໂລເປ ສມ຺ປຕ຺ເຕ ‘‘ນ ທ຺ເວວາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖານຸວຕ຺ຕມານ ກ຺ວຈານຸຠາເວນ ນິຈ຺ຈໍ ນິເສເຘ ອິຈ຺ຈປິຈ຺ເຈວ ຠວຕິ. ສມ຺ພຊ຺ຌຕິ ເຕສຸ ເຕສຸ ສຸຕ຺ເຕສຸ. ປຣິຈ຺ເຉໂທຕິ ກມ຺ມຕ຺ຖວເສນ ອາຘາຣວເສນ ວາຕິ ອາຫ-‘ປຣິຈ຺ຉິຊ຺ຊຕິ’ຈ຺ຈາທິ.

໒໘. ນທ຺ເວ

ຕຕ຺ຖຈາຕິ ຈສທ຺ເທນ ຠວິຕພ຺ພໍ, ຕຖາ ຈ ສຕິ ອຎ຺ໂຎຎ຺ຎານຊ຺ຌາສິ ຕໍ ຍໂຖທກໍ ຍຖາອຸທກໍຕ຺ຍາທິ ອິຕິປິ ອິຈ຺ຈປິຈ຺ຈາທິຈ ສງ຺ຄຫິຕໍ ຠວຕີຕິ, ປຸພ຺ພໂລເປ ປຣໂລເປ ຈ ປຣິຍາເຍນ ສມ຺ປຕ຺ເຕ ທ຺ວິນ຺ນມ຺ປິ ປກ຺ເຂ ອຠາເວ ສຕິ ກຖມິທໍ ຍຸຊ຺ຊຕີຕິ ໂຈເທຕິ‘ຍຊ຺ເຊວ’ມິຈ຺ຈາທິນາ, ຍຊ຺ເຊວນ຺ຕິ ຫິ ອຍໍ ນິປາຕສມຸທາໂຍ ອນິຏ຺ຐາປາທນາຣມ຺ຠ ວຕ຺ຕເຕ, ເອວຎ຺ເຈ ຄຍ຺ຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ, ຕເທຕິ ອຕ຺ຖໂຕ ວິຎ຺ຎາຍຕິ, ນິຈ຺ຈໍ ສນ຺ຘິກາຣິຍາຠາເວ ກາຣຓມາຫ-‘ອຸປສິເລສາ ຠາວໂຕ’ຕິ, ຕເທວ ສມຕ຺ເຖຕິ ອີທິເສສຸ ຫິ’ຈ຺ຈາທິນາ, ວຕ຺ຕຸມິຏ຺ຐຕ຺ຕາຕິ ອິມິນາ ສນ຺ນິກໍໂສ ວຓ຺ຓານ ມທ຺ຘມຕ຺ຕກາລພ຺ຍວຘານາ ປຈ຺ຈາສຕ຺ຕິ, ສນ຺ນິກໍສສ຺ເສຕສ຺ສ ວຈນິຈ຺ຉາຍໍ ສຕິເຍວ ສນ຺ຘິກາຣິຍໍ ໂຫຕີຕິ ທີເປຕິ, ອຸປສິເລສາຠາໂວ ວາຕິ ອຸປສິເລສາຠາໂວ ເອວ ຠວຕິ, ນາຎ຺ຎຖາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ, ຕທຠາເວຈາຕິ ຕສ຺ສ ອຸປສິເລສສ຺ສ ອຠາເວ ຈ, ສນ຺ຘິກາຣິຍາຠາເວ ກາຣຓມາຫ-‘ກາລນ຺ຕເຣນ ພ຺ຍວຘານາ’ຕິ, ກາລນ຺ຕເຣນາຕິ ອຸຠຍຕ຺ຖ ຐິຕວຓ຺ຓານ ມຸຈ຺ຈາຣຓກາລໂຕ ອຎ຺ເຎນ ມຊ຺ຌປ຺ປຕິຕກາເລນ, ສນ຺ຘິ ໂຫເຕວ… ສນ຺ນິກໍສວຈນິຈ຺ຉາວເສນ ອຸປສິເລສຠາວໂຕ, ພຸທ຺ຘ ວີຣ ອຕ຺ຖຸຣາຊປຸຕ຺ຕໍ ອຊຣາມໂຣຕິ ເຉໂທ, ຍທິປິ ສພ຺ພມ຺ເປຕໍ ຍຊ຺ເຊວໍຕ຺ຍາທິນາ ວຸຕ຺ຕໍ ກ຺ວຈິ ສທ຺ທປ຺ປຠາເວເນວ ສິຊ຺ຌຕິ, ຕຖາປິ ປກາໂຣ-ຍມ຺ປິ ສຕ຺ເຖ ໂຍເຊຕພ຺ໂພ ວາຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ໂຕ.

໒໙. ຍຸວ

ນນຸ ສຸຕ຺ເຕ ‘ລຸຕ຺ຕາ’ຕິ ປຎ຺ຈມີ ນິທ຺ເທສາ ‘ປເຣສ’ນ຺ຕິ ໂຫຕຸ, ‘ຍຖາກ຺ກມໍ’ຕິ ຕຸ ວຈນາຠາເວ ກຖໍ ຍຖາກ຺ກມນ຺ຕີທໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ-‘ສເມ’ຈ຺ຈາຕິ, ສມາ ສງ຺ຂ຺ຍາ ຄຓນາ ເຍສຸ ເຕ ສມສງ຺ຂ຺ຍາ-ອຸທ຺ເທສິໂນ ອນຸເທສິໂນ ຈ, ອຸທ຺ທິສນໍ ປຐມໍ ນິທ຺ທິສນໍ ອຸທ຺ເທໂສ, ອນຸທິສນໍ ປຈ຺ຉາ ກຖນໍ ອນຸເທໂສ, ອຸທ຺ເທໂສ ອນຸເທໂສ ເອສມຕ຺ຖີຕິ ອຸທ຺ເທສິໂນ ອນຸເທສິໂນ, ເຕສໍ ສມສງ຺ຂ຺ຍານມຸທ຺ເທສີນໍ ອນຸເທສີນຎ຺ຈ, ອິວຓ຺ຓຸວຓ຺ຓາຫິ ອຸທ຺ເທສິໂນ ທ຺ເວ, ເອ ໂອກາຣາ ອນຸເທສິໂນ ຈ ທ຺ເວຕິ ອຸທ຺ເທສີນມນຸເທສີນຎ຺ຈ ຐານ຺ຍາເທສານໍ ສມສງ຺ຂ຺ຍາ ສິຍາ, ສຕິຍຎ຺ຈ ຕສ຺ສໍ ຍຖາກ຺ກມ ມາທສາ ວິຘີຍນ຺ເຕ, ໂລກໂຕ ສິທ຺ຘິມຸປທສ຺ເສຕິ ‘ຕຖາຫິ’ຈ຺ຈາທິນາ. ອວ…ເປ… ເອ ໂອຕິ ປເຣສໍ ມຕໍ, ວິປ຺ປຏິປຕ຺ຕີຕິ ວິຣຸທ຺ຘາ ປຏິປຕ຺ຕິ ປຏິຊານນໍ, ປເຣ ‘‘ສຕິປິ ເຫຏ຺ຐາ ວາຄ຺ຄຫເຓ‘ກ຺ວຈາສວຓ຺ຓໍ ລຸຕ຺ເຕ’ຕິ ສຸຕ຺ເຕ ກ຺ວຈິຄ຺ຄຫຓກຣຓໂຕ ອວຓ຺ເຓ ເອວ ລຸຕ຺ເຕ ອສວຓ຺ໂຓ ວິຘິ ໂຫຕິ, ຕໂຕ ອິຘ ນ ໂຫຕິ ທິຏ຺ຐຸປາທານ’’ນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ, ກ຺ວຈີຕິ ອຘິກາໂຣ ອິຘ ນ ໂຫຕິ ມຫຸສ຺ສໂວ ມາຕູປຏ຺ຐານນ຺ຕິ, ປຕິສທ຺ໂທ ອາຘາຣຕ຺ໂຖ, ເຕນ ສມານາຘິກຣໂຓ ອຸຣສທ຺ໂທປີຕິ ອຸຣສ຺ມິນ຺ຕິ ນິຈ຺ຈ ສມາສຕ຺ຕາ ອສກປເທນ ວິຄ຺ຄເຫ ກເຕ ‘‘ອສງ຺ຂ຺ຍໍ ວິຠຕ຺ຕິ’’ຈ຺ຈາທິນາ (໓-໒) ສຸຕ຺ເຕນ ອສງ຺ຂ຺ຍສມາໂສຕິ ທສ຺ເສຕຸມາຫ-‘ວິຠຕ຺ຍຕ຺ເຖສງ຺ຂ຺ຍສມາໂສ’ຕິ, ເອຕ຺ຖ ປນ ຍຸວຓ຺ຓານນ຺ຕິ ສໍສາມິ ສມີປສມູຫ ວິກາຣາວຍວາທີສຸ ຐານ຺ຍາເທສສມ຺ພນ຺ເຘ ຉຏ຺ຐີ, ຕສ຺ມາ ອິວຓ຺ຓຸວຓ຺ຓານໍ ຐາເນ ເອ ໂອອາເທສາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ, ຐານມ຺ປນ ຕິຘາ ອປກໍໂສ ນິວຕ຺ຕິ ປສງ຺ໂຄ ເຈຕິ, ຕຕ຺ຖ ຄຸນ຺ນໍ ຐາເນ ອສ຺ສາ ສມ຺ພນ຺ຘີຍນ຺ຕຸ [ພຊ຺ຌນ຺ຕຸ (ຊິນິນ຺ທພຸທ຺ຘິ)] ຕິ ອປກໍໂສ ຐານສທ຺ທສ຺ສຕ຺ໂຖ, ‘‘ເສມ຺ຫສ຺ສ ຐາເນ ກຏຸກໂມສຘໍ ທາຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ນິວຕ຺ຕິ ‘‘ທພ຺ຠານໍ ຐາເນ ສເຣຫິ ອຕ຺ຖຣິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ປສງ຺ໂຄ, ເຕສຸ ອິຘ ປຐມທຸຕິຍາ ນ ຍຸຊ຺ຊນ຺ຕິ… ນິຈ຺ຈຕ຺ຕາ ສທ຺ທຕ຺ຖສມ຺ພນ຺ຘສ຺ສ ອປນຍນວິນາສາ ນ ຍຸຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ, ຕຕິໂຍ ຕຸ (ຍຸຊ຺ຊຕິ)… ສຸຕ຺ເຕ ອຕ຺ຖາຠິຘານາຍ ອິວຓ຺ຓຸວຓ຺ຓານໍ ປວຕ຺ຕິປ຺ປສງ຺ເຄ ຕທຕ຺ຖາຠິຘານາເຍວ ເອໂອອາເທສາ ຠວນ຺ຕີຕິ.

໓໐. ຍວາ

‘‘ສຕ຺ຕມິຍໍ ປຸພ຺ພສ຺ເສ’’ຕິ (໑-໑໔) ປຸພ຺ພສ຺ສ ກາຣິຍວິຘານໂຕ ສຕ຺ຕມີ ນິທ຺ທິຏ຺ຐສ຺ສ ປຣຕາ ວິຎ຺ຎາຍຕີຕິ ວຸຕ຺ຕິຍໍ ‘ປເຣ’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ເອວມຸປຣິປິ, ປເຣຫິ ອິຈ຺ຈສ຺ສ ອຊ຺ຌິຓມຸຕ຺ໂຕ’ຕິ ສາເຘຕຸໍ ‘‘ສພ຺ໂພຈນ຺ຕິ’’ ‘‘ອຊ຺ໂຌ ອຘີ’’ຕິ ຈ ສຸຕ຺ຕິຕໍ, ເຕສມິຘ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຕຠາວທສ຺ສນຕ຺ຖມາຫ-‘ອິທ’ມິຈ຺ຈາທິ, ອພ຺ຠກ຺ຂານນ຺ຕິ [ອພ຺ຠຸຄ຺ຄໂຠ] ອິມິນາວ ສິທ຺ຘນ຺ຕິ ‘‘ອພ຺ໂຠ ອຠີ’’ຕິ ຈ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ອິຕິ+ອສ຺ສ ອິຕິ ຐິເຕ ປຣໂລໂປຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ‘ອິຕິ ອສ຺ສ ປຣໂລໂປ’ຕິ ອາຫ, ອນ຺ວຄມາຕິອາທີສຸ ນິຈ຺ຈໍ.

໓໑. ເອໂອ

ປຸຕ຺ຕາ ເມ+ອຕ຺ຖິ, ອສນ຺ໂຕ+ເອຕ຺ຖາຕິ ປທຈ຺ເຉໂທ.

໓໒. ໂຄສ຺ສ

ອນ຺ຕາເທສຕ຺ໂຖຕິ ‘‘ຉຏ຺ຐິຍນ຺ຕສ຺ສາ’’ຕິ (໑-໑໗) ພາຘກສ຺ສ ‘‘ຏານຸພນ຺ຘາເນກວຓ຺ຓາ ສພ຺ພສ຺ສາ’’ຕິ (໑-໑໙) ພາຘເກນ ‘‘ວານຸພນ຺ໂຘ’’ຕິ (໑-໑໘) ສຸຕ຺ເຕນ ອນ຺ຕາເທສຕ຺ໂຖ, ເຕເນວ ວຸຕ຺ຕໍ-‘ພາຘກພາຘນຕ຺ໂຖຍມາຣມ຺ໂຠ’ຕິ, ອວວາເທເສ ປຸພ຺ພສຣໂລເປ ທີເຆຈ ຄວາສ຺ສໍ, ຄວຈ຺ຉນ຺ຕິ ນິຈ຺ຈໍ. ອິທໍ ກຖໍ ສິຊ຺ຌຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ອິທນ຺ຕິ ຍຖຣິເວຈ຺ຈາທິກໍ, ກິໍ ວິນາ ສິຊ຺ຌຕີຕິ ອາຫ-‘ເອວາທິສ຺ສາ’ຕິອາທິ, ເອວສ຺ສ ອາທິເອກາໂຣ ເອວາທິ, ຕສ຺ສ, ຣິອາເທສມນ຺ຕເຣນາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ຈສທ຺ໂທ ອຏ຺ຐານປ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ, ຣສ຺ສວິຘານຎ຺ຈາຕິ ໂຍຊນີໂຍ, ກເຕປິ ຕສ຺ມິນ຺ຕິ ຕສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ເຕ ວິຫິເຕ ຈ, ນ ສິຊ຺ຌຕີຕິ ເອວາທິສ຺ສ ຣິອາເທໂສ ນ ກໂຕຕິ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ, ຠຸສໍ+ເອວາຕິ (ປນ) ຐິເຕ ມຫາວຸຕ຺ຕິນາ ເອວາທິສ຺ສ ອິອາເທເສ ຣູປສິທ຺ຘິ ໂຫເຕວ, ອິຘ ປນ ປກາຣນ຺ຕເຣນ ‘ຠຸສາມິເວ’ຕິ ສາເຘຕຸມາຫ ‘ຕມ຺ປິ’ຈ຺ຈາທິ.

໓໓. ພ຺ຍຎ຺ຊ

ຣສ຺ສທີຆານນ຺ຕິ ສຸຕ຺ເຕ ອວຸຕ຺ເຕ ກຖໍ ຣສ຺ສທີຆານນ຺ຕິ ລຠຕິ ອຸທ຺ເທສິໂນຕິ ອາຫ-‘ທີຆສ຺ສາ’ຕິອາທິ, ທີຆສ຺ສາຕິ ຣສ຺ສສ຺ສາຕິ ຈ ຐານສມ຺ພນ຺ເຘ ຉຏ຺ຐີ, ປຈ຺ຈາສຕ຺ຍາຕິ ຐານໂສ ປຈ຺ຈາສຕ຺ຍາ, ອິທຎ຺ຈ ນິສ຺ສຍ ວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ, ນິສ຺ສຍກຣຓເມໂກ ສຕ຺ຖາຄໂຕ ຎາໂຍຕິ, ອິຘ ນິຈ຺ຈໍ-ວີຕິນາເມຕິ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ, ອິຘ ນ ໂຫຕິ-ຊໂນ ສາຍໍ.

໓໔. ສຣ

ຐານສມ຺ພນ຺ເຘຕິ ຐິຕິ ຐານໍ ປສງ຺ໂຄ, ສມ຺ພນ຺ຘນໍ-ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ຐານ຺ຍາເທສຠາວລກ຺ຂໂຓ ຐາເນໂຍຄນິມິຕ຺ຕຠູໂຕ ສມ຺ພນ຺ໂຘ ຐານສມ຺ພນ຺ໂຘ ຕສ຺ມິໍ, ທ຺ເວ ຣູປານິ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອິມິນາ ນ ສຣູປປ຺ປຘາໂນຕິ ທສ຺ສິຕໍ ໂຫຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ເຫຕຸມາຫ-‘ພຫຸວຈນນິທ຺ເທສາ’ຕິ, ທ຺ເວ ຣູປານິໂຫນ຺ຕີຕ຺ຍາທິ ວຈນມິທໍ [ປທມິທໍ (ໂປຕ຺ຖເກ)] ທສ຺ເສຕິ ‘‘ສຣູປປ຺ປຘາເນປິ ທ຺ວິສທ຺ເທ ທ຺ວິສທ຺ທສາມຎ຺ເຎນ ສງ຺ຂ຺ຍາທ຺ວິສທ຺ທານຸສິຏ຺ຐໍ ນປ຺ປຍຸຊ຺ຊເຕ, ຕສ຺ສ (ປນ) ສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍວຈນສງ຺ຂ຺ຍາຠາວາ ເອກວຈນເມວ ( ) [(ປນ) (ໂປຕ຺ຖເກ)] ໂຫຕີ’’ຕິ, ອິມິນາ ຈ-ຕ຺ຖປ຺ປຘາໂນ-ຍໍ ນິທ຺ເທໂສ ນ ສຣູປປ຺ປຘາໂນຕິ ທສ຺ເສຕິ, ອຘິປຕິປຈ຺ຈໂຍ ອຘິປຕິປ຺ປຈ຺ຈໂຍຕິ ອນິຈ຺ຈໍ, ອິຘ ນ ໂຫຕິ ອິຘ ໂມທຕີຕິ, ຕໍ ຂຓນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ເອກງ຺ຄວິກລໍ ປຈ຺ຈຸທາຫຣຓນ຺ຕິ ສຣມ຺ຫາ ປຣຕ຺ຕາຠາວາ ນ ທ຺ວິຕ຺ຕໍ.

໓໕. ຈຕຸ

ຕພ຺ພຄ຺ເຄ ຕຕິຍປຐມາຕິ ກສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ ຈຕຸຕ຺ຖ (ທຸຕິຍ) ສທ຺ເທຫິ ວຄ຺ຄກ຺ຂເຣສ຺ເວວ ຄຍ຺ຫມາເນສຸ ຕຖາ ນິທ຺ເທໂສ ຍຸຕ຺ໂຕ, ນ ຫິ ຈຕຸນ຺ນມ຺ປູຣໂຓ ຈຕຸຕ຺ໂຖ ທ຺ວິນ຺ນມ຺ປູຣໂຓ ທຸຕິໂຍຕິ ອກ຺ຂຣາເຍວ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕີຕິ ອາສງ຺ກິຍ ‘ວິນາປີ’ຕິອາທິມາຫ, ອກ຺ຂເຣ ອກ຺ຂຣວິສເຍ ຈຕຸຕ຺ຖາທິ ໂວຫາໂຣ ກຣີຍມາໂນ ວຄ຺ຄຄ຺ຄຫຓໍ ວິນາປິ ວຄ຺ຄກ຺ຂເຣເຍວ ຣຸຬ຺ໂຫ ປສິທ຺ໂຘຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ເຫຕຸມ຺ຫິ ອິຕິສທ຺ໂທ, ຍໂຕ ເອວໍ, ຕສ຺ມາ ກາຣຓາ ‘ຕພ຺ພຄ຺ເຄ ຕຕິຍປຐມາ’ຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ, ຕພ຺ພຄ຺ເຄຕິ ຈຕຸຕ຺ຖທຸຕິຍາ ຍສ຺ມິໍ, ຕສ຺ມິໍເຍວ ວຄ຺ເຄຕິ ອຕ຺ໂຖ, ປຈ຺ຈາສຕ຺ຕີຕິ ປຕິ ອາປຸພ຺ພາ ‘ສທ-ວິສຣຓຄຕ຺ຍວສາທເນສຸ’ອິຈ຺ຈສ຺ມາ ອິຕ຺ຖິຍໍ ຠາເວຕ຺ຕິມ຺ຫິ ນິປ຺ຜຊ຺ຊຕີຕິ ທສ຺ເສຕຸມາຫ-‘ປຈ຺ຈາສີທນ’ມິຈ຺ຈາທິ, ຍຖາໂຍຄ຺ຄນ຺ຕິ ຈຕຸຕ຺ຖກ຺ຂເຣ ຈຕຸຕ຺ຖສ຺ສ ຕຕິໂຍ ທຸຕິຍກ຺ຂເຣ ທຸຕິຍສ຺ສ ປຐໂມຕິ ເອວໍ ໂຍຄ຺ຄມນຕິກ຺ກມ຺ມ, ຘສ຺ສ ທຠາໂວຕິ ອິມິນາວ ປຸພ຺ພສ຺ສ ຘສ຺ສ ທຕ຺ຕມຸປລກ຺ເຂຕິ, ຕຖາ ຍສຕ຺ເຖໂຣຕິ. ເຖໂຣຕິ ເອຕ຺ຖ ເອກາໂຣ ວຄ຺ຄກ຺ຂໂຣ ນ ໂຫຕີຕິ ຕສ຺ມິໍ ຕວຄ຺ຄທຸຕິຍກ຺ຂຣສ຺ສ ຕສ຺ສ ໂຕ ປຐໂມ ນ ໂຫຕິ. ປນ຺ໂຖຕິ ເອຕ຺ຖ ຕວຄ຺ຄ ທຸຕິຍກ຺ຂເຣນ ຖກາເຣນ ຕພ຺ພຄ຺ຄຠູເຕ ນກາເຣ ສຕີປິ ນ ໂສ ຕພ຺ພຄ຺ຄທຸຕິຍກ຺ຂໂຣຕິ ນ ຕສ຺ສ ປຐໂມ ໂຕ, ເອຕ຺ຖ ນິຄ຺ໂຆໂສ ນິໂຆໂສຕິອາທິ ອນິຈ຺ຈໍ, ທຑ຺ໂຒ ນິຏ຺ຐານນ຺ຕິ ນິຈ຺ຈໍ.

໓໖. ວິຕິສ຺ສ

ອິຕິສທ຺ໂທ-ນຸກຣຓໍ. ນິປາຕສ຺ສ ປກຕິວິຍາ-ນຸກຣຓໍ ຠວຕິ, ອນຸກຣຓຎ຺ຈ ທ຺ວິຘາ ອສາຘຸສທ຺ທຣູປໍ ສາຘຸສທ຺ທຣູປນ຺ຕິ, ເຕສຸ ຠາຣວາຫໂກ ໂກຈິ ເຕນ ປີຬິໂຕ ‘ອໂຫ ຠາໂຣ’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ເພ ສຕ຺ຕິເວກລ຺ລາ ‘ອໂຫ ພາລ’ ອິຈ຺ຈາຫ, ຕໍສມີປວຕ຺ຕີ ‘ກິມຍມາເຫ’ຕິ ເກນຈິ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ‘ອໂຫ ພາລ ອິຈ຺ຈຍມາເຫ’ຕິ ວທຕິ, ອິຘມສາຘຸສທ຺ທຣູປໍ, ອິຕີຕິ ປນ ສາຘຸສທ຺ທຣູປໍ, ຕສ຺ມາ ຕໂຕ-ນຸກາຣິເຍນາຕ຺ເຖນ ສາຕ຺ຖກຕ຺ຕາ ຐານສມ຺ພນ຺ເຘ ຉຏ຺ຐີ.

໓໗. ເອໂອ

ນນຸ ‘‘ວິຕິສ຺ເສເວ ວາ’’ຕິ (໑-໓໖) ໂວຕ຺ຍນຸວຕ຺ຕິຍ ອວຓ຺ເຓ ເອໂອນໍ ໂວ ໂຫຕີຕິ ຈ ສກ຺ກາ ວິຎ຺ຎາຕຸໍ, ຕຖາ ສຕິ ‘ອວຓ຺ເຓ ກ຺ວຈິ ໂວ ໂຫຕີ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ‘ອໂຫຕິ ວາ’ຕິ ກສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ໂຈທນມາສງ຺ກິຍາຫ-‘ໂອກາຣສ຺ສປິ’ຈ຺ຈາທິ, ຐານິຠາເວນ ນິທ຺ທິຏ຺ຐຕ຺ຕາຕິ ‘‘ເອໂອນ’’ນ຺ຕິ (໑-໓໑) ວກາຣາເທສສ຺ສ ວິຊ຺ຊມານຕ຺ຕາ ວກາຣາເທສມ຺ປຕິ ປຸນ ໂອກາໂຣ ຐານິຠາເວນ ນິທ຺ທິສິຕພ຺ໂພ ນ ສິຍາຕິ ອຘິປ຺ປາເຍນາຫ, ນ ນິມິຕ຺ຕນ຺ຕິ ເອໂອນໍ ວກາຣາເທສຕ຺ຖໍ ອວຓ຺ໂຓ ກາຣຓໍ ນ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ, ອຎ຺ຎຖາຕິ ອວຓ຺ຓສ຺ສ ນິມິຕ຺ຕຕ຺ເຕ, ໂອກາຣໍ ນ ປເຐຍ຺ຍາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ມກາຣາຄເມ’ຍາຈ ກມາຄເຕ ອຄ຺ຄມກ຺ຂາຍຕີ’ຕິ, ສ຺ເວ ຠວນ຺ຕິ ວິຄ຺ຄຍ຺ຫ ຕນປ຺ປຈ຺ຈເຍ ຕທ຺ຘິຕວຸຕ຺ຕິຍໍ ວິຠຕ຺ຕິຍາ ‘‘ເອກຕ຺ຖຕາຍໍ’’ຕິ (໒-໑໑໙) ໂລເປ ອກາຣາເທເສ ທີເຆຈ ສ຺ຍາທິມ຺ຫິ ສ຺ວາຕນໍ ທ຺ວິຕ຺ເຕ ຫິຍ຺ຍຕ຺ຕນໍ. ສ຺ວາຕນນ຺ຕິອາທີສຸ ນິຈ຺ຈໍ, ອິຘ ນໂຫຕິ ປເຣຈ ນ ວິຊານນ຺ຕີຕິ.

໓໘. ນິຄ຺ຄ

ກຖ‘ມາຄໂມ ໂຫຕີ’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ຍທິ ນິຄ຺ຄຫີຕມາຄໂມ ສິຍາ ສຸຕ຺ເຕ ອາຄມຄ຺ຄຫເຓນ ວາ ຠວິຕພ຺ພໍ ຎ-ມ-ກາທ຺ຍ ນຸພນ຺ຘວິເສເສນ ວາ ຕ຺ຍາສງ຺ກິຍາຫ-‘ອສຕິ ປິ’ຈ຺ຈາທິ, ອາຄມາວສາເຍ ກາຣຓມາຫ-‘ອາເທສຕ຺ຕາໂຍຄາ’ຕິ, ອາເທສຕ຺ຕາໂຍໂຄ ກຖໍ ວິຎ຺ຎາຍຕິ ຈ຺ຈາຫ-‘ຐານິນິທ຺ເທສາຠາວໂຕ’ຕິ, ຕຖາ ສຕິ ອາຄມິນິທ຺ເທສາຠາວາ ອາຄມຕ຺ຕມ຺ປິ ນ ສິຍາຕິ ໂຈເທຕິ ‘ຍຊ຺ເຊວ’ມິຈ຺ຈາທິນາ, ນ-ອິຕິ ໂຈທນໍ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ອາຄມຕ຺ຕເມວ ສາເຘຕຸມາຫ-‘ຕສ຺ສາ’ຕິອາທິ, ຕສ຺ສາຕິ ນິຄ຺ຄຫີຕສ຺ສ, ຣສ຺ສານຸປ຺ປວຕ຺ຕິໂຕ ຣສ຺ສສຣເມວ ອນຸຄນ຺ຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕິໂຕ, ອຍເມວຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ຕິຍມ຺ປິ ທສ຺ສິໂຕເຍວາຕິ ວຕ຺ຕຸມາຫ-‘ເອຕເທເວ’ຈ຺ຈາທິ, ປຸຣິມາ ຊາຕີຕິ ວິເສສນສມາເສກເຕ ຣສ຺ເສ ຈ ພິນ຺ທ຺ວາຄໂມ, ປຣນິມິຕ຺ຕສ຺ສານິທ຺ທິຏ຺ຐຕ຺ຕາ ພຫຸສທ຺ເທ-ນ຺ຕສ຺ສ ພິນ຺ທ຺ວາຄເມ ພຫຸໍ, ສຕິປິ ປໂຍຄານຸສາຣິຕ຺ຕທີປກສ຺ສ ກ຺ວຈິສທ຺ທສ຺ສາປິ ວວຕ຺ຖິຕວິຠາສຕ຺ເຕ ວາສທ຺ທສ຺ສາປິ ຕາທິສຕ຺ຕສ຺ເສວ ປຏິປາທກຕ຺ຕ ສຠາວໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘ວວຕ຺ຖິຕວິຠາສຕ຺ຕາ ວາຘິກາຣສ຺ສາ’ຕິ ວຸຕ຺ຕິຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ວວຕ຺ຖິຕສ຺ສ ລກ຺ຂິຍສ຺ສ ອນຸໂຣເຘນ ລກ຺ຂຓປ຺ປວຕ຺ຕິກາ ວິຠາສາ ວວຕ຺ຖິຕວິຠາສາ, ອເຠເທນ ຕຸ ວາຘິກາໂຣ ວວຕ຺ຖິຕ ວິຠາສາ, ຕສ຺ສາ ຠາໂວ ວວຕ຺ຖິຕວິຠາສຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ມາ, ອິຘ ນ ໂຫຕິ ອິຘ ໂມທຕິ, ອິມສ຺ມິໍ ຐາເນ ອາຄມຕ຺ຕປ຺ປກາສໂກ ຐານິນິທ຺ເທ ສາຠາວາ ອາເທສຕ຺ຕາໂຍຄສງ຺ຂາໂຕ ກາຣຓວິເສໂສ ສມຕ຺ໂຖ, ຕສ຺ສ ຠາໂວ ສາມຕ຺ຖິຍໍ-ອຕ຺ຖພລ-ມຎ຺ຎຖານຸປປຕ຺ຕິລກ຺ຂຓໍ, ສຈາຕິ ໂສ ອາຄໂມ ຈ.

໓໙. ໂລໂປ

ໂລປສທ຺ທສ຺ສ ຠາວສາຘນມຕ຺ຕເມວ ສາເຘຕຸມາຫ-‘ເຕເນ’ຈ຺ຈາທິ, ໂລໂປຕິ ຍທິ ກມ຺ມສາຘໂນ ສິຍາ ຕທາ ເຕນ ສມານາຘິກຣຓໍ ກຕ຺ວາ ອຸປຣິ ‘‘ປຣສໂຣ’’ຕິ ສຸຕ຺ຕມາຣຠີເຍຍ຺ຍາຕິ ພ຺ຍຕິເຣກມາຫ ‘ນ ປຣສໂຣ’ຕິ, ອິຘ ນ ໂຫຕິ ສງ຺ຄໂຣ.

໔໐. ປຣ

ຕ຺ວໍສິ ຕ຺ວມສີຕິ ວິກປ຺ໂປ, ອິຘ ນ ໂຫຕິ ຕາສາຫໍ.

໔໑. ວຄ຺ເຄ

ນນຸ ວຄ຺ເຄວຄ຺ຄນ຺ໂຕຕິ ເອຕ຺ຕເກເຍວ ວຸຕ຺ເຕ ຍສ຺ມິໍ (ກິສ຺ມິ)ຎ຺ຈິ ວຄ຺ຄກ຺ຂເຣ ປເຣ ພິນ຺ທຸໂນ ໂຍໂກຈິ ວຄ຺ຄນ຺ໂຕ ອນິຍເມນ ຠເວຍ຺ຍ ຕຖາ ສຕິ ອນິຏ຺ຐມ຺ປິ ສິຍາຕ຺ຍາສງ຺ກິຍ ປຈ຺ຈາສຕ຺ຕິໍ ສນ຺ນິສ຺ສາຍານິຏ຺ຐ ນິວຕ຺ຕິນ຺ທສ຺ເສຕຸມາຫ-‘ວຄ຺ເຄ ວຄ຺ຄນ຺ໂຕ’ຕິຈ຺ຈາທິ, ໂສວາຕິ ວຄ຺ຄນ຺ໂຕວ, ຕສ຺ມິນ຺ຕິ ວຄ຺ຄກ຺ຂເຣ.

໔໒. ເຍວ

ນນຸ ສທ຺ທຕ຺ຕາ ພ຺ຍຠິຈາຣິຕ຺ຕາ ເອວສ຺ສ ຕາວ ສທ຺ໂທ ໂຫຕຸ, ສໍຍໂຕ, ສໍຫິໂຕຕິ ສທ຺ເທກເທສຠູຕານມ຺ປິ ສມ຺ຠວາ ເຕປິ ຄເຫ ຕພ຺ພາ ສິຍຸນ຺ຕິ ‘ຍເອວຫິ ສທ຺ເທສຸ’ຕິ ຍຫີນມ຺ປິ ກຖໍ ສທ຺ທໂວຫາໂຣ ກໂຕຕິ ອາຫ ‘ເອວາ’ຕິອາທິ, ເອຕ຺ຖາຍມຘິປ຺ປາໂຍ ‘ອພ຺ຍຠິຈາຣິນາ ພ຺ຍຠິຈາຣີ ນິຍມ຺ຍເຕ’ຕິ.

໔໓. ເຍສໍ

ຍສທ຺ເທ ປຸພ຺ພສຸຕ຺ເຕເນວ ສໍສ຺ສປ຺ຍາເທເສ ສິທ຺ເຘ ໂສ ( ) [(ຕສ຺ສ) (ໂປຕ຺ຖເກ)] ຍ ກາຣມຕ຺ເຕເຍວ ປເຣ ສໍສ຺ເສວ (ຍຖາ) ສິຍາຕິ ສຸຕ຺ຕມິທມາຣທ຺ຘໍ.

໔໔. ວນ

ຐານິນມາສິລິສ຺ສ ຄຈ຺ຉຕິ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ອາຄໂມ ນາມ, ໂກ-ຍເມຕ຺ຖ ຐານີຕິ ອາຫ-‘ສຣສ຺ສາຕິ, ສຸຕ຺ເຕ ອນຸວຕ຺ຕສ຺ສ ຈ ອວິຊ຺ຊມານຕ຺ຕາ ‘ສຣສ຺ສາ’ຕິ ກຸໂຕ ລພ຺ຠຕີຕິ ໂຈເທຕິ ‘ນນຸ ເຈ’ຕ຺ຍາທິນາ. ອາຄມສຸຕິຍາ ວນາທີນໍ ຐານິສຸຕິຍາ ອຠາເວປິ ສາມຕ຺ຖິຍາ ພ຺ຍຎ຺ຊນສ຺ສ ວາ ອາຄໂມ ສິຍາ ສຣສ຺ສ ວາ, ຍທິ ພ຺ຍຎ຺ຊນສ຺ສ ວາ ສິຍາ (ນ) ‘‘ປທາທີນໍ ກ຺ວຈີ’’ຕິ (໕-໙໒) ສຸຕ຺ຕິຕ ມາຈຣິເຍນ, ຕສ຺ມາ ຕເທວ ຎາເປຕິ ‘ສໂຣ ເຍເວຕ຺ຖ ຐານີ ຠວິຕຸມຣຫຕີ’ຕິ. ວຸຈ຺ຈເຕຈ຺ຈາທິນາ ປຣິຫາຣມາຫ, ນິປຸພ຺ພາ ປທິສ຺ມາ ອນປ຺ປຈ຺ຈເຍ ‘‘ປທາທີນໍ ກ຺ວຈີ’’ຕິ ຍຸກອນ຺ຕາວຍໂວ ‘‘ຕວຄ຺ຄວຣນາ’’ທິນາ (໑-໔໘) ເຍ ທສ຺ສ ໂຊ ‘‘ວຄ຺ຄລ ເສຫິເຕ’’ຕິ (໑-໔໙) (ຍສ຺ສ ໂຊ) ນິປຊ຺ຊນໍ, ມານນ຺ຕຕ຺ຍາທີສູຕິ ອຘິກາຣາຕິ ‘‘ກ຺ໂຍ ຠາວກມ຺ເມສ຺ວປໂຣກ຺ເຂສຸ ມານນ຺ຕຕ຺ຍາທີສູ’’ຕິ (໕-໑໗) ອິໂຕ ມານນ຺ຕຕ຺ຍາທີສຸຕິ ອຘິກາຣາ, ປຈ຺ຈຍນ຺ຕເຣຕິ ມານນ຺ຕຕ຺ຍາທີໂຕ ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ ປຈ຺ຈເຍ, ກຈ຺ຈາຍເນນ ‘ອຕິປ຺ປໂຄໂຂຕາວາ’ຕິ ສາຘນຕ຺ຖໍ ‘‘ກ຺ວຈິ ໂອ ພ຺ຍຎ຺ຊເນ’’ຕິ ໂອກາຣາຄໂມ ຄກາຣາຄໂມ ຈ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕເຣນ ວິຫິໂຕ, ຕໍ ປກາຣນ຺ຕເຣນ ສາເຘຕຸໍ ວຸຕ຺ຕິຍໍ-‘ອຕິປ຺ປໂຄ ໂຂ ຕາວາ’ຕິ ຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘ອຕິປ຺ປາ’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໔໖. ຉ

ທ຺ວາທໂຍ ອຏ຺ຐາຣສນ຺ຕາ ພຫຸວຈນນ຺ຕາຕິ ‘ຉກີ’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ເພ ‘ຉາ’ຕິ ເອກວຈນໍ ນ ຍຸຊ຺ຊຕີຕິ ໂຈເທຕິ ‘ນນຸຈາ’ຕິອາທິນາ, ປຣິຫຣຕິ ນຈ຺ຈາທິນາ, ເນຕິ ‘ຉໂຬ’ຕິ ອຍຸຕ຺ໂຕ-ຍໍ ນິທ຺ເທໂສ ນ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ, ຉສທ຺ທສ຺ສ ອນຸກຣຓຕ຺ຕາ ຉສທ຺ທານຸກຣຓຕ຺ຕາ, ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕສາຘຸສທ຺ທຣູປາ ສາຘຸສທ຺ທຣູປມນຸກຣຓໍ ວິຠຊຕິ ‘ອນຸກຣຓຎ຺ຈ ທຸວິຘ’ມິຈ຺ຈາທິນາ, ປຣິຈ຺ຈຕ຺ໂຕ ຊຫິໂຕ ອຕ຺ໂຖ ວິຘິນິເສຘຣູໂປ ຍສ຺ສ ຕໍ ປຣິຈ຺ຈຕ຺ຕຕ຺ຕໍ, ເອຕ຺ຖ ປນ ຉສທ຺ເທນ ຉສງ຺ຂ຺ຍາວິເສໂສ ປຣິຈ຺ຈຕ຺ໂຕ, ອຠິຘາຍໂຕ ໂຫຕີຕິ ອິມິນາ ຉສທ຺ທສ຺ສ ອນຸກາຣິເຍນາຕ຺ເຖນາຕ຺ຖວນ຺ຕຕ຺ຖມາຫ, ເອກວຈນນ຺ຕສ຺ສ ນິທ຺ເທໂສ ກໂຕ… ຉສທ຺ທວຈນີຍສ຺ສ ຉສ຺ສ ເອກຕ຺ຕາ, ອນຸກາຣິຍສ຺ສາຕິ ເອກາທິໂນ ສງ຺ຂ຺ຍາ ສທ຺ທສ຺ສ ຕທຎ຺ຎສ຺ສ ວາ ຍທນຸກາຣິຍເມກາທິກໍ ຕທຎ຺ຎໍ ວາ ສທ຺ທຣູປໍ ຕສ຺ສ. ສງ຺ຂ຺ຍາທິວິເສສນ຺ຕິ ເອກຕ຺ຕາທິສງ຺ຂ຺ຍາວິເສສໍ ຕທຎ຺ຎໍ ວາ, ‘‘ໂຍມ຺ຫິ ທ຺ວິນ຺ນໍ ທຸເວ ທ຺ເວ’’ຕິ (໒-໒໑໙) ສຸຕ຺ເຕ ທ຺ວິສທ຺ໂທ-ນຸກາຣິຍໍ ທ຺ວິສທ຺ທຣູປໍ ຕພ຺ພຈນີຍຎ຺ຈ ທ຺ວິສງ຺ຂ຺ຍາວິເສສມ຺ປຣາມສຕີຕິ ຕພ຺ພາຈກໍ ທ຺ວິນ຺ນນ຺ຕິ ພຫຸວຈນໍ, ອຖ ‘ຬຎິ’ຕິ ກສ຺ມາ ນ ວຸຕ຺ຕໍ ເອວຎ຺ຫິ ສຕິ ຎານພນ຺ຘຕ຺ຕາຬກາໂຣ ອາທ຺ຍວຍໂວ ຠວິຕຸມຣຫຕີຕິ ໂຈທນມ຺ມນສິ ນິຘາຍ ‘ຉສທ຺ທາ’ຕິອາທິມາຫ, ອນ຺ຕາປວາເທນ ວິຘີຍມາໂນ ຬກາໂຣ ຉ ສທ຺ທາ ປຣສ຺ສາທິສ຺ສ ອາຄມຕ຺ຕາ…ເປ… ໂຫຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ອນ຺ຕາປວາເທນາຕິ ອິມິນາ ‘ສຣສ຺ສາ’ຕິ ຉຏ຺ຐີນິທ຺ເທສໂຕ ‘‘ຉຬີຍນ຺ຕສ຺ສາ’’ຕີ-ມສ຺ສ ວິສຍຠາວໍ ທີເປຕິ, ປຣສ຺ສາຕິ ອິມິນາ ‘ຉາ’ຕິ ປຎ຺ຈມີນິທ຺ເທສໂຕ ‘‘ປຎ຺ຈມິຍໍ ປຣສ຺ສາ’’ຕີມສ຺ສ ວິສຍຠາວໍ, ອາທິສ຺ສາຕິ ອິມິນາ ຬສ຺ເສກວຓ຺ຓຕ຺ຕາ ອນ຺ຕາປວາເທນ ‘‘ອາທິສ຺ສາ’’ຕິ ສຸຕ຺ເຕ ນ ອາທ຺ຍນ຺ໂຕ ວິເຍໂກປິ ສໂຣຕິ ສຣສ຺ສາທິສ຺ສ ປຕ຺ຕິໍ ທສ຺ເສຕິ, ອຍເມຕ຺ຖາຘິປ຺ປາໂຍ ‘ຉາ’ຕິ ປຎ຺ຈມີນິທ຺ເທສາ ‘‘ປຎ຺ຈມິຍໍ ປຣສ຺ສາ’’ຕິ (໑-໑໕) ປຣສ຺ສ ສມ຺ປຕ຺ຕໍ ກາຣິຍໍ ເອກວຓ຺ຓຕ຺ຕາ ‘‘ຉຏ຺ຐິຍນ຺ຕສ຺ສາ’’ຕິ (໑-໑໗) ອນ຺ຕສ຺ສ ສມ຺ປຕ຺ຕໍ ‘‘ອາທິສ຺ສາ’’ຕິ (໑-໑໖) ອາທິວຓ຺ຓສ຺ສ ປປ຺ໂປຕີ’’ຕິ. ອາທິຠູໂຕວ ໂຫຕີຕິ ອສຕິປິ ຎກາເຣ ອາຄມຄ຺ຄຫຓານຸວຕ຺ຕິຍາ ອາຄມິນໍ ສຣໍ ອວິນາເສນ຺ໂຕ ຕສ຺ສ ອາທ຺ຍວຍວຠູໂຕວ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ, ລກາຣໍ ກໂຣນ຺ຕິ ‘‘ຍວມທນຕຣລາຈາຄມາ’’ຕິ ສຸຕ຺ເຕນ, ຕນ຺ຕິ ລກາຣກຣຓໍ ອຸຠິນ຺ນມວິເສສວຈນຎ຺ຈ ອຍຸຕ຺ຕຕໍ ທສ຺ເສຕິ ‘ເຕສມ຺ປິ’ຈ຺ຈາທິນາ, ເຕສມ຺ປີຕິ ກຈ຺ຈາຍນານມ຺ປິ, ອກ຺ຂຣສຎ຺ຎາຍນ຺ຕິ ‘‘ອກ຺ຂຣາປາທໂຍ ເອກຈຕ຺ຕາລີສ’’ນ຺ຕິ ວິຘີຍມານອກ຺ຂຣ ສຎ຺ຎາຍໍ. ອວິເສເສ ລຬານໍ ນານຕ຺ຕາຠາເວ, ປາກໂຏ ວາຕິ ອິມິນາ ສຸຕິລິປິເຠທສ຺ສ ປຈ຺ຈກ຺ຂສິທ຺ຘຕນ຺ທສ຺ເສຕິ, ຕຕ຺ຖ ຫິ ໂສຕວິຎ຺ຎາຓວີຖິຍາ ລຬານໍ ວິສຸໍວິສຸໍ ຄຫຓໍ ສຸຕິ, ຕໍຕໍ ເທສວາສີນໍ ເລຂາ ວ ວຕ຺ຖານໍ ລິປິ, ເຕສໍ ເຠໂທ ໂສຕຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓຄຍ຺ຫຕ຺ຕາ ປຈ຺ຈກ຺ຂສິທ຺ໂຘ, ຉຬຠິຎ຺ຎາຕິ ວິກປ຺ເປນ ຬກາຣາຄມປກ຺ເຂ ຣູປໍ.

໔໗. ຕທ

ອິສ຺ສ ອຕ຺ຕໍ ນິປາຕນາ, ທກາໂຣ ປນ ‘‘ມຍທາ ສເຣ’’ຕິ (໑-໔໔), ປທນ຺ຕເຣນາຕິອາທີຕິ ອິມິນາ ອຎ຺ເຎນ ປເທນ, ສາຘູນິ ຠວນ຺ຕີຕິ ວຸຕ຺ຕິ ປາຐສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ວຕ຺ຕຸໍ ‘ສາຘູນິ ຠວນ຺ຕີຕິ ນິປາຕນໂຕ’ຕິ ອາຫ, ຕຕ຺ຖ ກາຣຓມາຫ-‘ຍ’ມິຈ຺ຈາທິ, ອປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ປາປນມ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ປຏິເສໂຘ ຈ ນິປາຕນໍ, ເຕສໍ ອິຘ ປາຐາຕິ ເຕສໍ ຕຖາ ອິຈ຺ຉນ຺ຕານໍ ອິຘາຕິ ນິປາຕສ຺ສ ອິມສ຺ມິໍ ຕທມິນາທິສຸຕ຺ເຕ ປາຐາ, ອຸທ຺ຘສ຺ສ ອຸທູຕິ ອຸທ຺ຘໍ ຂມສ຺ສາຕິ ອຎ຺ຎປທຕ຺ຖສມາເສ ອຸທ຺ຘໍຂ ອິຕິ ຐິເຕ ອຸທ຺ຘໍສທ຺ທສ຺ສ ອຸທຸອາເທໂສ, ອສ-ໂຠຊເນ ອິຈ຺ຈສ຺ມາ ‘‘ກ຺ວຈຓ’ ອິຕິ (໕-໔໑) ສຸຕ຺ເຕນ ອຓ຺ປຈ຺ຈເຍ ອສສທ຺ໂທ ນິປ຺ຜຊ຺ຊຕີຕິ ອາຫ-‘ປິສິຕມສນາ’ຕິ ‘‘ກ຺ວຈຓ’’ ອິຕິ ມຫິຍໍ ຣວຕີຕິ ຐິເຕ ອິມິນາວ ຄຓນິປາຕເນນ ສມາເສ ກເຕ ມຍູຣສທ຺ໂທ ນິປ຺ຜຊ຺ຊຕີຕິ ທສ຺ເສຕຸມາຫ ‘ມຫິສທ຺ທສ຺ເສ’ຈ຺ຈາທິ, ອສ຺ສ ຕທມິນາທິຄຓສ຺ສ ອາຄຕິຄຓຕ຺ຕາ ເອວມຎ຺ເຎປີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ປາຐເສໂສ. ທີຆນິກາຍາທີສຸ ປຎ຺ຈສຸ ນິກາເຍສູຕິ–

‘‘ທີຆມຊ຺ຌິມສໍຍຸຕ຺ຕ, ອງ຺ຄຸຕ຺ຕຣິກຂຸທ຺ທກາ;

ນິກາຍາ (ປຎ຺ຈ) ຄມ຺ຠີຣາ, ຘມ຺ມໂຕ ອຕ຺ຖໂຕຈິເມ’’ຕິ.

ວຸຕ຺ເຕສຸ ທີຆາຄມາທີສຸ ປຎ຺ຈສຸ ນິກາເຍສຸ, ຎາຕພ຺ພາຕິ ວຓ຺ຓາ ຄມາທິທ຺ວາເຣນ ຊານິຕພ຺ພາ, ປຎ຺ຈວິຘໍ ປຎ຺ຈປ຺ປກາຣໍ ນິຣຸຕ຺ຕມຸຈ຺ຈເຕຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ນິພ຺ພຈນໍ ນິຣຸຕ຺ຕໍ, ນປຸໍສເກ ຠາເວ ຕ຺ໂຕ, ອຕ຺ຖກຖນວາກ຺ຍ ປຸພ຺ພກມຸຈ຺ຈາຣຓມິຈ຺ຈຕ຺ໂຖ, ຕທຠິຘາຍິ ສຕ຺ຖມປ຺ຍຠິຘາເນ-ຠິເຘຍ຺ໂຍ ປຈາຣາ ຕທຕ຺ຖຕາຍ ວາ ນິຣຸຕ຺ຕມຸຈ຺ຈເຕ, ວຸຕ຺ຕນິຣຸຕ຺ຕິ ລກ຺ຂເຓນ…ເປ… ເວທິຕພ຺ພາຕິ ອິມິນາ ນິຣຸຕ຺ຕສຕ຺ເຖ ເຍ ສທ຺ທາ ປຏິປທໍ ນິປ຺ຜາທິຍນ຺ຕິ ເຕສມິທໍ ສາມຎ຺ເຎນ ນິປ຺ຜາທນນ຺ຕິ ທີເປຕິ, ທ຺ວາເຣ ນິຍຸຕ຺ໂຕ ໂທວາຣິໂກຕິ ເອຕ຺ຖ ຓິເກ ທກາຣວກາຣານໍ ມຊ຺ເຌ ໂອກາຣາຄໂມ, ຫິໍສິສ຺ມາຕິ ‘ຫິໍສ-ຫິໍສາຍ’ ມິຈ຺ຈສ຺ມາ, ອປ຺ປຈ຺ຈເຍຕິ ‘‘ສາວກາຣເກສ຺ວ ຆຓ຺ຆກາ’’ຕິ (໕-໔໔) ອປ຺ປຈ຺ຈເຍ, ນິຊໂກຕິ ເອຕ຺ຖ ຊກາຣສ຺ສ ຍກາເຣ ນິຍໂກ. ອຖ ວຓ຺ຓວິກາໂຣຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຊວຓ຺ຓສ຺ສ ຍາເທເສ ນິຍກາທໂຍ ຕາວ ສິຊ຺ຌນ຺ຕຸ, ສຸສານາທໂຍ ກຖໍ ຉວປທາທິວິກາຣຕ຺ຕາ ສຸສານາທີນນ຺ຕິ ອາຫ ‘ປທວິກາໂຣປິ’ຈ຺ຈາທິ. ອຎ຺ຎຖາ ວຓ຺ຓສມຸທາຍາເທສສ຺ສ ວິສຸໍຄຫເຓ ຉພ຺ພິໂຕປຕ຺ຕິຍາ ‘ປຎ຺ຈວິຘໍ ນິຣຸຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ສງ຺ຂ຺ຍານິຍໂມ ນ ຍຸຊ຺ເຊຍ຺ຍາຕິ ຠາໂວ. ໂຍໂຄ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ຕຖາຫິຈ຺ຈາທິນາ ຘາຕຸສ຺ສ ອຕ຺ຖາຕິສເຍນ ໂຍຄມ຺ປາກຏີກໂຣຕິ, ຣວນກິຣິຍາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘຕິ ເກກາຍິຕານ຺ຍສທ຺ທນກິຣິຍາຠິສມ຺ພນ຺ໂຘ. ມຍູໂຣຕິ ເອຕ຺ຖ ຣວຕິ ມຍູຣຣາເວ ເອວ ວຕ຺ຕເຕ, ນ ສາມຎ຺ເຎນ ຣວນກິຣິຍາມຕ຺ເຕຕິ ຠາໂວ.

໔໘. ຕວ

ວຓ຺ຓມຕ຺ຕສ຺ເສ ວາຕິ ວຓ຺ຓສາມຎ຺ຎສ຺ເສວ, ມຕ຺ຕສທ຺ໂທ ເອຕ຺ຖ ສາມຎ຺ຎ ວຈໂນ. ຍກາຣສ຺ສຈ ຈາເທໂສຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ທຍກາຣານໍ ຊຕ຺ຕນ຺ຕິສ຺ສ ອິມິນາ, ຍສ຺ສ ‘‘ວຄ຺ຄລເສຫິ ເຕ’’ຕິ (໑-໔໙) ຊຕ຺ຕໍ, ອຕ຺ຕານມຘິກິຈ຺ຈ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຕ຺ເຖ ອສງ຺ຂ຺ຍສມາໂສ.

໔໙. ວຄ຺ຄ

ຍນ຺ຕໍ ສທ຺ທານໍ ນິຈ຺ຈສມ຺ພນ຺ຘິຕ຺ເຕປິ ປກ຺ກນ຺ຕວິສຍຕ຺ຕາ ຕໍສທ຺ໂທ ຍໍສທ຺ທໍ ນາເປກ຺ຂເຕຕ຺ຍາຫ-‘ເຕຕິ ອນນ຺ຕຣ’ອິຈ຺ຈາທິ, ຕໍ ສທ຺ໂທ ຫິ ປກ຺ກນ຺ຕ ວິສໂຍ ຕຖາ ປສິທ຺ຘວິສໂຍ ອນຸຠູຕວິສໂຍ ຈ ຍໍສທ຺ທໍ ນາເປກ຺ຂເຕ, ຍຖາ ເຈໂສ ຍໍສທ຺ທນ຺ນາ ເປກ຺ຂເຕ, ຕໍ ສພ຺ພໍ ມຫາສາມິນາຘິກາຍໍ ສຸໂພຘາລງ຺ກາຣຏີກາຍໍ–

ມຸນິນ຺ທຈນ຺ທສຎ຺ຊາຕ, ຫາສຈນ຺ທນລິມ຺ປິຕາ;

ປລ຺ລວາຘວລາຕສ຺ເສ, ເວໂກ ນາຘຣປລ຺ລໂວຕິ (໑໒໒).

ເອຕິສ຺ສາ ຄາຖາຍ ອມ຺ເຫຫິ ວິຕ຺ຖາຣິຕນເຍນ ຄເຫຕພ຺ພໍ, ຍຖາ ຣຫນ຺ຕິ ສກມ຺ມາກມ຺ມຘາຕູນມນຸຣູປໍ.

໕໐. ເວວາ

ກິຎ຺ຈາປີທໍ [ອິທໍກິຎ຺ຈາປິ (ໂປຕ຺ຖເກ)] ວິກປ຺ປນຕ຺ຖໍ ກຕນ຺ຕິ ເຫຏ຺ຐິເມນ ນິ(ນ຺ນານ)ຕ຺ຕໍ ວິຎ຺ຎາຍຕິ, ຕຖາປິ ອິມິນາ ວາກາເຣນ ວິກປ຺ໂປວ, ເຫຏ຺ຐິເມ ປນ ກ຺ວຈາຘິກາຣາ ຫກາຣນ຺ຕຘາຕຸໂຕ ຘ຺ຍຓ຺ປຈ຺ຈເຍ ເມຫ຺ຍໍ, ໂທຫ຺ຍໍ ສິເນຫ຺ຍໍ, ເລຫ຺ຍນ຺ຕິປິ ຠວຕ຺ເວວ.

໕໓. ສໍໂຍ

ວຕ຺ຕຸໂນ-ຕ຺ຕປ຺ປຘານຕ຺ຕມຕ຺ຕວຈສີຕິ ນິຍຕາວຍວວາຈິໂນ ອຸປາທານາຕິ ວຸຕ຺ຕມເນກຕ຺ຖຕ຺ເຕປ຺ຍາທິສທ຺ທສ຺ສ, ອາທິຍຕີຕ຺ຍາທີຕິ ກມ຺ມສາ ຘໂນຈາຍມາທິສທ຺ໂທ, ໂສຍມຕ຺ໂຖ ສຸມງ຺ຄລປ຺ປສາທນິຍາ ຂຸທ຺ທສິກ຺ຂາ ຏີກາຍ‘ອາທິໂຕ ອຸປສມ຺ປນ຺ນາ’ຕິ ເອຕ຺ຖ ອມ຺ເຫຫິ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ເວທິຕພ຺ໂພ, ສໍຍຸຊ຺ຊຕີຕິ ສໍໂຍໂຄ-ເອກຕ຺ຣາວຏ຺ຐິຕພ຺ຍຎ຺ຊນາ.

໕໔. ວິຈ຺ຉາ

ຍໍວຕ຺ຕເຕຕິ ວຸຕ຺ຕິວຈນໍ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ວຕ຺ຕຸມາຣຠເຕ ‘ສມ຺ຠວາເປກ຺ຂາເຍ’ຈ຺ຈາທິ, ຍໍວຕ຺ຕເຕຕິ ຈ ສຸຕ຺ເຕ ອວິຊ຺ຊມາເນປິ ຄມ຺ມມານຕ຺ຖສ຺ສ ສທ຺ທສ຺ສ ປໂຍຄມ຺ປຕິ ກາມຈາໂຣຕິ ວຸຕ຺ຕິຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຍສທ຺ທສ຺ສານິຍມຕ຺ຖວຸຕ຺ຕິຕ຺ເຕປິ ປທວາກ຺ຍໂຕ ນາຎ຺ຎໍ ສມ຺ຠວຕິ ວິຈ຺ຉາຍມາຠິກ຺ຂຎ຺ເຎ ຈ ວຕ຺ຕມານນ຺ຕິ ອາຫ ‘ສມ຺ຠວາເປກ຺ຂາຍປທໍ ວາກ຺ຍໍວາ’ຕິ, ສມ຺ຠວຕີຕິ ສມ຺ຠໂວ-ປທໍ ວາກ຺ຍໍ ວາ, ຕສ຺ມິໍ ອເປກ຺ຂາຍ ປທໍ ວາກ຺ຍໍ ວາ ວຕ຺ຕເຕຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ວຕ຺ຕເຕຕິ ວິຈ຺ຉາຍມາຠິຎ຺ເຎ ຈາຕ຺ເຖ ວຕ຺ຕເຕ, ນນຸ ປທສ຺ສ ວາກ຺ຍສ຺ສ ວາ ວິສຸໍເຍວ ທພ຺ພາທໂຍ ອຕ຺ຖາ, ຕໍ ກຖມິທ ເມຕສ຺ມິໍ ວຕ຺ຕຸຘມ຺ເມ ກິຣິຍາຘມ຺ເມ ຈ ວິຈ຺ຉາຠິກ຺ຂຎ຺ຎຕ຺ເຖ ວຕ຺ຕເຕຕິ ອນຸໂຍຄໍ ສນ຺ຘາຍາຫ-‘ວິສຍຠາເວນາ’ຕິອາທິ, ວິຈ຺ຉາຍ ວຕ຺ຕຸຘມ຺ມສ຺ສ ກິຣິຍາຘມ຺ມສ຺ສ ຈາຠິກ຺ຂຎ຺ຎສ຺ສ ວິສໂຍ ປທໍ ວາກ຺ຍໍ ວາ… ອນຎ຺ຎຕ຺ຖວຸຕ຺ຕິວເສນ ຕຕ຺ຖປ຺ປວຕ຺ຕິຍາ, ຕໍ ວເສນຈ, ອຠິຘາຍກຕ຺ເຕນ ເຈຕິ ໂຄຈຣຕ຺ເຕນ ປກາສກຕ຺ເຕນ ຈາຕິ ອຕ຺ໂຖ, ຍໍວຕ຺ຕເຕຕິ ອຊ຺ຌາຫຏສ຺ສ ຍນ຺ຕິ ປຐມນ຺ຕສ຺ສ ວິຠຕ຺ຕິວິປຣິຓາມໍ ທສ຺ເສຕິ (ຕສ຺ສາຕິ) ອາທິນາ, ອິມິນາ ອິທໍ ທີເປຕິ ‘‘ຍຊ຺ຊປິ ‘ວິຈ຺ຉາຠິກ຺ຂຎ຺ເຎສ຺ວິ’ ຕ຺ຍຕ຺ຣ ຉຏ຺ຐີໂນຈ຺ຈາຣີຍເຕ, ຕຖາປິ ຉຏ຺ຐີປສິທ຺ຘິ ໂຫເຕວ, ກຖໍ ທ຺ເວ ອິຈ຺ຈາເທສນິທ຺ເທສາ ອາເທໂສ ຈ ສມ຺ພນ຺ຘີນມເປກ຺ຂເຕ, ‘ວິຈ຺ຉາຠິກ຺ຂຎ຺ເຎສູ’ຕິ ຈາຕ຺ຖນິທ຺ເທໂສ, ນ ຈາຕ຺ຖສ຺ສາເທເສນ ສມ຺ພນ຺ໂຘ ອຸປປຊ຺ຊເຕ, ຕສ຺ມາ ວິຈ຺ຉາຠິກ຺ຂຎ຺ເຎສຸ ຍໍ ປທໍ ວາກ຺ຍໍ ວາ ວຕ຺ຕເຕ ຕສ຺ສ ທ຺ເວ ຠວນ຺ຕິຈ຺ເຈວໍ ຉຏ຺ຐີຍຕ຺ໂຖ ສກ຺ກາ ວຕ຺ຕຸ’’ນ຺ຕິ, ທ຺ເວ ຣູປານິ ໂຫນ຺ຕີຕິ ທສ຺ສິຕໍ ໂຫຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ສທ຺ທຣູເປ ສງ຺ຂ຺ຍຍ຺ເຍຕິ ທຸຕິຍາ ພຫຸວຈນນ຺ຕໍ ປຏິປາທຍມາໂນຕິ ເອຕ຺ຖ ປຏິປາທນກິຣິຍາຍ ສມ຺ພນ຺ເຘໂນປທິຏ຺ຐໍ, ‘‘ວາກ຺ຍນ຺ຕຣຏ຺ໂຐປິ ສທ຺ໂທ ຕທຎ຺ຎສ຺ມິມ຺ປິ ສມ຺ພນ຺ຘມຸປຍາຕີ’’ຕິ ທ຺ວິສທ຺ໂທຕິ ອິທໍ ອຸປຣິ ວາກ຺ຍທ຺ວເຍປ຺ຍຸປຍຸຊ຺ຊຕິ ‘ທ຺ວິສທ຺ໂທ ວຸຕ຺ໂຕ, ທ຺ວິສທ຺ໂທ ນ ສຣູປປ຺ປຘາໂນ’ຕິ, ອຖ ສຣູປປ຺ປຘາໂນ ກສ຺ມາ ນ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ອາຫ-‘ພຫຸວຈເນນ ນິທ຺ເທສາ’ຕິ, ອຖ ທ຺ເວຕິ ສາມຎ຺ເຎນ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ປທວາກ຺ຍານໍ ຐາເນ ທ຺ວິພ຺ພຈນໍ ວາ ສິຍາ, ຕາເນວາ ວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ ທ຺ວິປ຺ປໂຍໂຄ ວາ, ຕຖາ ສຕິ ‘ຍໍວຕ຺ຕເຕ ຕສ຺ສາ’ຕິ ກສ຺ມາ ປຐມເມວ ນິສ຺ສາຍ ວຸຕ຺ຕິຍໍ ວິວຣຓໍ ກຕນ຺ຕິ ອາຫ-‘ເອວຎ຺ຈາ’ຕິອາທິ, ອິທານິ ທ຺ວິປ຺ປໂຍຄປກ຺ຂສ຺ສ ສໂທສຕ຺ຕາ ອຄຫິຕຠາວໍ ທສ຺ເສຕຸມາຫ-‘ຍທາຕ຺ວິ’ ຕ຺ຍາທິ, ຕຸສທ຺ໂທ ປຸພ຺ພສ຺ມາ ປກ຺ຂາ ວິເສສສ຺ສ ປທສ຺ສໂກ [ວິເສສນຕ຺ໂຖ (ໂປຕ຺ຖເກ)], ຕຕ຺ຖ ຫິ ທ຺ເວ [ທ຺ເວຣູປ (ໂປຕ຺ຖເກ)] ສທ຺ທຣູປານ຺ຍາທິສີຍນ຺ເຕ, ອິຫ ຕຸ ໂສວ ສທ຺ໂທ ທ຺ວິຣາວຕ຺ຕເຕ, ອາວຸຕ຺ຕີ ສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍາຕິ ເອວໍ ມຎ຺ຎເຕ ‘‘ທ຺ວິສທ຺ໂທ-ຍໍ ‘‘ອາທສຫິ ສງ຺ຂ຺ຍາ ສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ເຍ ວຕ຺ຕນ຺ເຕ’’ຕິ ວຈນໂຕ ສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍວຈໂນ, ຕສ຺ເມຫ ສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍໍ ສທ຺ທຣູປໍ ວາ ສິຍາ ອາວຸຕ຺ຕິ ວາ, ອິຈ຺ຈປິ ນິທ຺ເທໂສ ຕທຸຠຍມເປກ຺ຂິຍ ນປຸໍສກລິງ຺ເຄນ ວາ ສິຍາ ອິຕ຺ຖິລິງ຺ເຄນ ວາ, ຕຕ຺ຖ ຍທາ ນປຸໍສກລິງ຺ເຄນ ນິທ຺ເທໂສ, ຕທາ ສທ຺ທຣູປານິ ສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍານິ ຠວນ຺ຕິ, ຍທາ ຕຸ ອິຕ຺ຖິລິງ຺ເຄນ, ຕທາ ສທ຺ທສ຺ສາວຸຕ຺ຕີ ອຸຈ຺ຈາຣຓລກ຺ຂຓາ ກິຣິຍາ ສງ຺ຂ຺ເຍຍາ ຠວນ຺ຕິ, ຕໂຕ ເຈຕ຺ຖ ອາວຸຕ຺ຕີອປິ ສງ຺ຂ຺ເຍຍາ ໂຫນ຺ຕີ’’ຕິ, ຕທາ ທ຺ວິປ຺ປໂຍໂຄ ທ຺ວິພ຺ພວຈນນ຺ຕິ ເອສ ປກ຺ໂຂຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ຠາໂວ’’ ຍທາ ທ຺ເວ ອາວຸຕ຺ຕິໂຍ ວິຘີຍນ຺ເຕ ຕທາ ທ຺ວິປ຺ປໂຍໂຄ ທ຺ວິພ຺ພຈນນ຺ເຕ ໂສເປກ຺ໂຂ, (ອຕ຺ຣ ຐານ຺ຍາເທສຠາໂວ ນຕ຺ຖິ) [ນຕຸຏ຺ຐາເນ ທ຺ວິພ຺ພຈນປກ຺ໂຂ (ໂປຕ຺ຖເກ)] ອາວຸຕ຺ຕິ ຫິ ກິຣິຍາ, ຕສ຺ສາ ເຈຫ ສທ຺ໂທ ສາຘນໍ, ນ ຈ ກິຣິຍາຍ ສາຘນສ຺ສ ຈ ຐານ຺ຍາເທສຠາໂວ ອຸປປຊ຺ຊເຕ, ຕສ຺ມາ ຍທາວຸຕ຺ຕີ ວິຘີຍນ຺ເຕ, ຕທາ ທິປ຺ປໂຍໂຄ ທ຺ວິພ຺ພຈນນ຺ເຕ-ໂສ ປກ຺ໂຂ ຠວຕີ’’ຕິ, ອຍມ຺ປິ ປກ຺ໂຂ ປາຓິນີເຍຫິ ປຣິຄ຺ຄຫີໂຕ, ຕທຍຸຕ຺ຕໍ ໂທສທຸຏ຺ຐຕ຺ຕາຕິ ສນ຺ທສ຺ສຍມາຫ-‘ໂສ ປເນ’ຕ຺ຍາທິ, ເຕ ຫິ ທຸຕິຍມ຺ປິ ປກ຺ຂມພ຺ຠຸປຄມ຺ມ ອຸປຈາຣມຕ຺ຕໂຕ ເຠໂທ, ວຕ຺ຖຸໂຕຕ຺ວເຠໂທ ວາຕິ ໂປໂນປຸຎ຺ເຎນ ຕໍ ສາເຘນ຺ຕິ. ກຖມ຺ປນ ສໂທສຕ຺ຕໍ ເຍນາຍໍ ນ ຄຫິໂຕຕ຺ຍາຫ- ‘ຕຖາຫິ’ຈ຺ຈາທິ, ຓ຺ໂຍ ນສິຍາຕິ ‘‘ຕສ຺ສ ຠາວກມ຺ເມສຸ ຕ຺ຕ ຕາ ຕ຺ຕນ ຓ຺ຍ ເຓຍ຺ຍ ຓິຍ ຓິຍາ’’ຕິ (໔-໕໙) ຠາເວ ວິຘີຍມາໂນ ຓ຺ໂຍ ທ຺ວິປ຺ປໂຍຄປກ຺ເຂ ສທ຺ທເຠທສພ຺ຠາວາ ປຸນ ປຸເນຕິ ສມຸທາຍສຠາວໂຕ ປຸນປຸນ ຠາໂວຕິ ອຕ຺ເຖ ປຸນປຸນ ສມຸທາຍໂຕ ນ ຠເວຍ຺ຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ, ນ ເກວລໍ ຓ຺ໂຍວ, ອຖ ໂຂ ເອກປທນ຺ໂຕຄຘານໍ ສຣານໍ ສຣານມາທິຠູຕສ຺ສຸກາຣສ຺ສ ຠວນ຺ໂຕ ໂອກາໂຣປິ ‘‘ສຣານມາທິສ຺ສາ ຍຸວຓ຺ຓສ຺ສາ ເອໂອ ຓານຸພນ຺ເຘ’’ຕິ (໔-໑໒໔) ນ ສິຍາ, ‘‘ມນາທ຺ຍາປາທີນໂມມເຍ ຈ ‘‘ອິຕິ (໓-໕໙) ໂອກາໂຣ ປນ ປກ຺ຂທ຺ວເຍປິ ໂຫເຕວ… ອຸຕ຺ຕຣປທສ຺ສ ນິມິຕ຺ຕຠາເວນ ຄຫິຕຕ຺ຕາ, ປຸພ຺ພປກ຺ເຂປິ ຫິ ທ຺ເວ ສທ຺ທຣູປານ຺ເຍວາທິສີຍນ຺ເຕຕິ ໂຫເຕວ ປທ ເຠໂທ, ວກ຺ຂຕິ ຫິ ‘ສຕີປິ ອຕ຺ຕຄເຕ ເຠເທ’ຕິ. ນນຸ ອາວຸຕ຺ຕິຘມ຺ມເຠທ ສທ຺ທສ຺ສຸປຈຣິໂຕ ເຠໂທ, ສຣູປໂຕ ຕ຺ວເຠໂທວ, ອຎ຺ຎຖາ ອາວຸຕ຺ຕິເຍວ ນ ສິຍາ, ເອກສ຺ສ ຫິ ວຕ຺ຖຸໂນ ອາວຸຕ຺ຕິ ໂຫຕິຈ຺ຈາຫ‘ນານ຺ຕເຣເນ’ຈ຺ຈາທິ, ອຎ຺ຎເຖຕິ ອຸປຈຣິໂຕ ເຠໂທ ນ ສຠາວໂຕຕິ ເຈ, ກາຣິຍມ຺ຠວຕີຕິ ເອວິ ນ ສກ຺ກາ ວຕ຺ຕຸນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ສຠາວໂຕ ຕ຺ວເຠໂທ ວາຕິ ອຸປຈາຣາຠາເວນ ວຕ຺ຖຸໂຕ ວິຊ຺ຊມານເຠທມວຘາຣຍຕິ, ອຎ຺ຎຖາຕິ ຍທິ ເຠໂທ ສິຍາ, ອາວຸຕ຺ຕິເຍວ ນ ສິຍາຕິ ເອຕ຺ຖາຍມຘິປ຺ປາໂຍ ‘‘ຍທິ ສຠາວໂຕວ ເຠໂທ ຠິນ຺ນສ຺ສ ປນ ກຖມາວຸຕ຺ຕິ ສິຍາ’’ຕິ, ຐານິສທິສຕ຺ຕາຕິ ‘‘ຐານີວິຍາເທໂສ’’ຕິ ປຣິຠາສມຸປລກ຺ເຂຕິ.

ກິຣິຍາຍາຕິອາທີສຸ ສຫຕ຺ເຖ ຕຕິຍາ… ກິຣິຍາທີຫິ ທພ຺ພາທ຺ຍຕ຺ຖານໍ ວຕ຺ຕຸ [ກຕ຺ຕຸ] ພ຺ຍາປນິຈ຺ຉາປວຕ຺ຕິໂຕ, ເທສາທີຕິ ( ) [(ຫິ) (ໂປຕ຺ຖເກ)] ອາທິສທ຺ເທນ ກາລາວຕ຺ຖາທິໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ນານາກາຣຍຸຕ຺ຕເມວ ຠິນ຺ນໍ ນາມ ໂຫຕີຕິ ອາຫ-‘ອເນກປ຺ປກາຣຍຸຕ຺ເຕ’ຕິ, ພຫຸວຈນນິທ຺ເທສໂຕ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ເຕນາຕິ ເຍນ ພຫຸວຈນນິທ຺ເທເສນ ສກິໍ ພ຺ຍາປນິຈ຺ຉາ ໂຊຕີຍຕິ ເຕນ ກຣຓຠູເຕນ ເຫຕຸຠູເຕນ ວາ, ກເມນ ພ຺ຍາປິຕຸມິຈ຺ຉາຍໍ ຊາຕິອາທີນຎ຺ຈ ພ຺ຍາປິຕຸມິຈ຺ຉາຍນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ຕຕ຺ຖ ອຍຎ຺ຈ ຄາໂມ ຣມຓີໂຍ ອຍຎ຺ຈ ຄາໂມ ຣມຓີໂຍຕິ ກເມນ ພ຺ຍາປິຕຸມິຈ຺ຉາ, ເອຕ຺ຖ ກິຎ຺ຈາປິ ຣມຓີຍຄຸເຓນ ຄາມທພ຺ພໂຍໂຄ ອຕ຺ຖິ, ຕຖາປິ ຄາມານໍ ຄຸເຓນ ໂຍໂຄ, ສພ຺ໂພ ຄາໂມ ຣມຓີໂຍຕິ ພາຫຸລ຺ເລນ, ນຕ຺ຖິ ສາກລ຺ເລນ [ກເມນ (ໂປຕ຺ຖເກ)] ພ຺ຍາປິຕຸມິຏ຺ຐຕ຺ຕນ຺ຕິ ສກລພ຺ຍາປນິຈ຺ຉາຍາຠາໂວຕິ ນ ທ຺ວິພ຺ພຈນໍ, ເອວມຸປຣິ ໂຍເຊຕ຺ວາ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ, ສມ຺ປນ຺ໂນ ຍໂວຕິ ສມ຺ປນ຺ນຄຸເຓນ ຍວຊາຕິຍາ ພ຺ຍາປິຕຸມິຈ຺ຉາ, ເອກຕ຺ຖາ ຊາຕິ, ອເນກຕ຺ຖ ນິສ຺ສຍາ ວິຈ຺ຉາ [ເອກຕ຺ຖາຊາຕິ, ເອກມຕ຺ຖໍ ຎາປຍິສ຺ສາມີຕິ ຊາຕິສທ຺ໂທ ປຍຸຊ຺ຊເຕ ອເນ ກຕ຺ຖນິສ຺ສຍາຈ ວິຈ຺ຉາ, ອເນກຕ຺ຖໍ ສຎ຺ຎາປຍິສ຺ສາມີຕິ ວິຈ຺ຉາປຍຸຊ຺ຊເຕ-ຕິ ມຫາຠສ຺ເສ], ໂສຠນໍ ຘວຂທິຣນ຺ຕິ ໂສຠນຄຸເຓນ ຘວາທິທພ຺ພານໍ ພ຺ຍາປິຕຸມິຈ຺ຉາ, ອຕ຺ຖສທ຺ເທເນຕ຺ຖ ທພ຺ພາທໂຍ ວຕ຺ຕຸມິຏ຺ຐາຕິ ອາຫ-‘ທພ຺ພຄຸຓກິຣິຍາລກ຺ຂເຓ’ຕິ, ວິສທ຺ໂທ ປເນຕ຺ຖ ພ຺ຍາປນຕ຺ໂຖຕິ ອາຫ-‘ພ຺ຍາປິຕຸໍ ສມ຺ພນ຺ຘິຕຸ’ນ຺ຕິ, ສາຕິ ວິຈ຺ຉາ, ວຕ຺ຕຸຘມ຺ໂມຕິ ‘ຣຸກ຺ຂໍຣຸກ຺ຂ’ມິຈ຺ຈາທິກໍ ໂຍ ວທຕິ, ຕສ຺ສ ວຕ຺ຕຸໂນ ຘມ຺ໂມ… ອິຈ຺ຉາລກ຺ຂຓສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ຕປ຺ປຏິພທ຺ຘຕ຺ຕາ, ສທ຺ໂທຕິ ຣຸກ຺ຂມິຈ຺ຈາທິໂກ, ຕສ຺ສ ສທ຺ທສ຺ສ ຍໍ ຣູປໍ ອຕ຺ຕ ຠາໂວ, ຕເມວ ປຈ຺ຈາສຕ຺ຍາ ‘‘ສຸຕານຸມິເຕສຸ ສຸຕສມ຺ພນ຺ໂຘວ ພລວາ’’ຕິ ວິຈ຺ຉາ ຠິກ຺ຂຎ຺ເຎສຸ ວຕ຺ຕມານສ຺ສ ສຸຕສ຺ເສວ ຕສ຺ສ ຣູປສ຺ສ ປຈ຺ຈາສນ຺ນຠາວໂຕ ທ຺ວິສງ຺ຂ຺ຍາ ຍຸຕ຺ຕໍ ທ຺ວິສງ຺ຂາຕາຍ ສງ຺ຂ຺ຍາຍ ‘ຣຸກ຺ຂໍ ຣຸກ຺ຂ’ມິຈ຺ເຈວໍ ຍຸຕ຺ຕໍ ອຕິທິສີຍເຕ ສຸຕ຺ເຕ ທ຺ເວອິຈ຺ຈເນນ, ທ຺ວິພ຺ພຈນສ຺ເສວ [ທ຺ວິພ຺ພຈນເມວ (ໂປຕ຺ຖເກ)] ຫິ ທ຺ວິສງ຺ຂ຺ຍາຍຸຕ຺ຕຕາ, ອຖ ກຕເມກວຈນນ຺ຕສ຺ສ ທ຺ວິພ຺ພຈນໍ, ຕຖາຫິ ສພ຺ເພເຍເວເຕຕ຺ຖ ວິຈ຺ຉາຍໍ ທ຺ວິຕ຺ເຕຫ຺ຍຠິຘຍນ຺ເຕຕິ ພຫຕ຺ຕາ ພຫຸວຈນໍ ປປ຺ໂປຕິ, ເອກວຈນນ຺ຕຸ ນ ສິຊ຺ຌຕິ ‘ຣຸກ຺ຂໍ ຣຸກ຺ຂໍ ສິຎ຺ຈຕີ’ຕິ ເອກຕ຺ຖາຠິຘານຠິນ຺ນສພ຺ພຣຸກ຺ຂປ຺ປຕີຕີຕິ ກຖເມກວຈນນ຺ຕສ຺ສ ທ຺ວິພ຺ພວຈນນ຺ຕີ ອາສງ຺ກິຍາຫ-‘ຕຕ຺ເຖ’ຈ຺ຈາທິ, ອຕ຺ຖສາມຕ຺ຖິຍາຕິ ‘ພຫຸວຈນນ຺ຕປ຺ປໂຍເຄຫິ’ຈ຺ຈາທິນາ ວກ຺ຂມານນເຍນ ພຫຸວຈນນ຺ຕປ຺ປໂຍເຄເນວ ວິຈ຺ຉາຕ຺ຖໂຊຕນໂຕ ນ ຕຕ຺ຖ ທ຺ວີພ຺ພຈນໍ ສິຍາ, ຠວິຕພ຺ພຎ຺ຈ ທ຺ວິພ຺ພຈເນ (ນ, ເອ) ກວຈນຕ຺ຕມນ຺ຕເຣນ ນ ຈາຕ຺ຖິ ທ຺ວິພ຺ພຈນາວກາ ໂສຕິ ປຕີຕິ ພລາວຄໂຕ ໂຍ-ຕ຺ໂຖ, ຕສ຺ສ ອຕ຺ຖສ຺ສ ອຎ຺ຎຖານຸປປຕ຺ຕິລກ຺ຂຓໍ ສາມຕ຺ຖິຍໍ ອຕ຺ຖສາມຕ຺ຖິຍໍ, ອຕ຺ຖສາມຕ຺ຖິຍາ ເອກວຈນນ຺ຕສ຺ສ ທ຺ວີພ຺ພຈນນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ຘາ, ກິຣິຍາທິໂຍຄນ຺ຕິ ກິຣິຍາຄຸຓາທິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ມນ຺ຕ຺ວາຕິ ພ຺ຍາປິຕຸມິຈ຺ຉາຍນ຺ຕີມສ຺ສ ປຸພ຺ພກິຣິຍາວຈນໍ, ອຠິສໍຫຣິຕ຺ວາຕິ ເອກໂຕກຕ຺ວາ. ສທ຺ທສ຺ສ ຕາທິສຕ຺ຖປຈ຺ຈາຍກຕ຺ເຕ ສາມຕ຺ຖິຍໍ ສທ຺ທສຕ຺ຕິ [ສທ຺ທສ຺ສ]. ຍຸຄປທາຘິກຣຓຕາຍໍ ສຫວຈນິຈ຺ຉາຍໍ ພຫຸວຈນປ຺ປວຕ຺ຕິເຍວ, ນ ຕຕ຺ຖ ທ຺ວິພ຺ພຈນນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕຸມາຫ-‘ອໂຕເຍເວ’ຈ຺ຈາທິ, ອໂຕ ເຍວາຕິ ພຫຸວຈນນ຺ຕສ຺ສ ສທ຺ທສຕ຺ຕິຍາ ວິຈ຺ຉາໂຊຕນໂຕ ທ຺ວິພ຺ພຈນາຠາວາເຍວ, ເອວມຎ຺ຎເຕ- ‘ອິຘ ປນ ໂຍຄປຊ຺ຊໍ ທຸວິຘໍ ສທ຺ທໂຍຄປຊ຺ຊໍ ອຕ຺ຖໂຍຄປຊ຺ຊຎ຺ຈ, ຕຕ຺ຖ ກິຎ຺ຈິ ສາຕ຺ຖການໍ ສທ຺ທໂຍຄປຊ຺ຊມຕ຺ຖໂຍຄ ປຊ຺ຊໍ ນ ສມ຺ຠວຕີຕິ, ຍຸຄປທິ ອຘິກຣຓໍ ຘວາທິ ອຕ຺ໂຖ ຍສ຺ສ ໂສຘວຂທິຣປລາສສທ຺ໂທ ຍຸຄປທາຘິກຣໂຓ, ຕສ຺ສ ຠາໂວ ຕຖາ, ຕສ຺ສຎ຺ຈ ສຕິ, ສທ຺ທໂຍຄປຊ຺ຊມນ຺ຕເຣນ ຠິນ຺ນຕ຺ຖານເມກສທ຺ທວຈນີຍານ ເມກໂຕ ປປຕ຺ຕິ ອຕ຺ຖໂຍຄປຊ຺ຊໍ, ຕໍ ສຫວຈນິຈ຺ຉາຍນ຺ຕິ ອິມິນາ ທສ຺ສິຕນ຺ຕິ ຕສ຺ສໍ ສຫວຈນິຈ຺ຉາຍຎ຺ຈ ສຕິ, ໂສຠນາ ຘວຂທິຣປລາສາ ໂສຠນາ ຣຸກ຺ຂາຕິ ໂສຠນຄຸຓໂຍເຄປິ ພຫຸວຈເນເນວ ວິຈ຺ຉາໂຊຕນໂຕ ທ຺ວິພ຺ພຈນາຠາໂວຕິ, ໂສຠນໍ ຘວຂທິຣນ຺ຕິ ປນ ສຕີປິ ສທ຺ທໂຍຄປຊ຺ເຊ ສມາຫາຣຕ຺ຕາ ນຕ຺ຖຕ຺ຖໂຍຄປຊ຺ຊ [ນາຕ຺ວຍາຄປຊ຺ຊ (ໂປຕ຺ຖເກ)] ນ຺ຕິ ເອກວຈນນ຺ຕຕ຺ຕາ ທ຺ວິຕ຺ຕປ຺ປສງ຺ເຄປິ ໂສຠນໍ ຘວຂທິຣນ຺ຕິ ສທ຺ທານໍ ສກິໍ ພ຺ຍາປນິຈ຺ຉາຍາຠາວາ ນ ທ຺ວິພ຺ພຈນນ຺ຕິ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕໍ.

ວາຕ຺ຕິກກາເຣນ ‘‘ອານຸປຸພ຺ພິເຍ ທ຺ເວ ຠວນ຺ຕີຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ (໘-໑-໑-ວາ) ວຸຕ຺ຕໍ, ຕທາຫ-‘ອານຸປຸພ຺ພິເຍປິ’ຈ຺ຈາທິນາ, ອຕ຺ເຖວານຸປຸພ຺ພິເຍປິ ວິຈ຺ຉາ ຕໂຕວ ທ຺ວິຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຏິປາທຍ ‘ມານຸປຸພ຺ພິຍ’ມິຈ຺ຈາທິນາ ‘ອຕ຺ຖິເຍເວຈ຺ຈາທິໂນ ວຸຕ຺ຕິວາກ຺ຍສ຺ສ ວິວຣຓມາຫ. ຄາມຊາຕິຍາ ຕຸລ຺ຍຊາຕິຍານໍ ທິສາ ເທສາທິເຠເທນ ຠິນ຺ນານມິວ ຄາມານໍ, ນ ເອຕ຺ຖ ວິຈ຺ຉາ, ມູລມຄ຺ຄໍ ວາ ຫິ ມຸຂ຺ຍ ເມກເມວ… ເຫຏ຺ຐຸທ຺ຘຠາຄນ຺ຕຣາຠາເວເນກຕ຺ຕາ, ເຍນຸປຣິຍໂຘ ຠາຄາເປກ຺ຂາຍ ກຕມູລຄ຺ຄພ຺ຍປເທເສນ ຠິນ຺ນຊາຕິຍາ ມູລຄ຺ຄຠາຄາ, ເຕ ຠິນ຺ນຊາຕິຍາ, ນ ຈ ຠິນ຺ນຊາຕິຍານໍ ວິຈ຺ຉາ ໂຫຕິ, ນ ຫິ ໂຄໂຄຕິ ວຸຕ຺ເຕ (ວາຫີກ)ຄຕາ ວິຈ຺ຉາວຄມ຺ຍເຕຕິ ອາຈຣິຍຊິນິນ຺ທພຸທ຺ຘິນາ ອານຸປຸພ຺ພິເຍ ວິຈ຺ຉາຍາຠາວໍ ປຏິປາທິຕໍ, ຕໍ ວິຆຏຍິຕຸໍ ‘ຍທິ ຫິ’ຈ຺ຈາທິນາ ຍໍ ວຸຕ຺ຕິຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ວິປຎ຺ຈິຕຸມາຫ- ‘ຍເຖ’ຈ຺ຈາທິ, ນສນ຺ນິວິຏ຺ໂຐຕິ ນ ປຕິຏ຺ຐິໂຕ, ນຕ຺ຖີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ຍສ຺ສູປຣິຠາໂຄ ອຕ຺ຖິ ຕມ຺ປິ ມູລນ຺ຕິ ມູລ ພ຺ຍປເທສສ຺ສາເປກ຺ຂາ ກຕຕ຺ຕມາຫ, ອຸຠຍນ຺ຕິ ມູລມຄ຺ຄຎ຺ຈ, ຕຖາ ອຎ຺ເຎປິ ມູລຄ຺ຄຠາຄາຕິ ອິມິນາ ມູລຄ຺ຄເຠທານໍ ເຫຏ຺ຐາ ວິຍ ຄຫເຓ ສຕິ ພຫຸຕ຺ຕມາຫ, ປຸພ຺ພກຖິເຕນາຕິ ‘ຣຸກ຺ຂາທີນໍ ພາຫຸລ຺ເລນາ’ຕິອາທິນາ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕນເຍນ, ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ ‘‘ມູລາທີນໍ ພາຫຸລ຺ເລນ ຖູລາທິ ຄຸຓໂຍຄມ຺ມນ຺ຕ຺ວາ ສຕ຺ຕມີວິຠຕ຺ຕິຍຸຕ຺ເຕນ ມູລາທິສທ຺ທສຫິເຕນ ສພ຺ພ ສທ຺ເທນ ມູລາທິກມຕ຺ຖມຠິສໍຫຣິຕ຺ວາ ສພ຺ພສ຺ມິໍ ມູເລ ຖູລາ ສພ຺ພສ຺ມິໍ ອຄ຺ເຄ ສຸຂຸມາຕິ ເອວໍ (ວຕ຺ຕຸໂນ) ພ຺ຍາປິຕຸມິຈ຺ຉາຍເມກວຈນນ຺ຕສ຺ສ ວິຈ຺ຉາຍນ຺ຕ຺ເວວ ທ຺ວິພ຺ພຈນ’’ນ຺ຕິ.

ເຊຏ຺ຐານໍ ວິຈ຺ຉາສມ຺ຠເວ ສພ຺ພກນິຏ຺ຐສ຺ສ ເຊຏ຺ຐຕ຺ຕາຠາວານຸປ຺ປເວໂສ ນ ສິຍາຕິ ອານຸປຸພ຺ພິຍມຕ຺ຕວຈນິຈ຺ຉາຍໍ ເຕເນວ ທ຺ວິຕ຺ຕມຠິຫິຕໍ ‘ເຊຏ຺ຐໍ ເຊຏ຺ຐມນຸປ຺ປເວສຍາ’ຕິ ເຕເນວາຈຣິເຍນ, ຕທຘຸນາ ວິຆຏີຍຕິ ‘ເຊຏ຺ຐ’ ມິຈ຺ຈາທິນາ, ກນິຏ຺ໂຐປິ ປເວສີຍຕີຕິ ກນິຏ຺ຐສ຺ສປິ ວິຈ຺ຉາສມ຺ຠວມາຫ, ຕຕ຺ຖ ກາຣຓມາຫ-‘ຍເຖວ ຫິ’ຈ຺ຈາທິ, ປຣສ຺ສາຕິ ມຊ຺ຌິມສ຺ສາຕິ ເອຕ຺ຖ ວິເສສນໍ, ກນິຏ຺ຐສ຺ສາປິ ເຊຏ຺ຐພ຺ຍປເທໂສຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ຍຖາວຸຕ຺ຕເມວ ສມຕ຺ເຖຕິ ‘ວຕ຺ຕິຈ຺ຉານິພນ຺ຘເນ ຫິ’ຈ຺ຈາທິນາ, ວຕ຺ຕິຈ຺ຉາທິພນ຺ຘເນຕິ ວຕ຺ຕຸໂນ ອິຈ຺ຉາ ນິພນ຺ຘນໍ ກາຣຓມສ຺ສາຕິ ສມາໂສ, ວຕ຺ຖຸສຠາເວ ວຕ຺ຖຸ ຕຕ຺ເຖ, ອຠິນິເວໂສ ປວຕ຺ຕິ, ນາຠິສມ຺ຠຸຓາຕິ ນ ປປ຺ໂປຕິ.

‘‘ສກຕ຺ເຖ ວຘາຣິຍມາເນ ເນກສ຺ມິໍ ທ຺ເວ ຠວນ຺ຕີຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ (໘-໑-໑໒-ວາ) ວາຕ຺ຕິກກາເຣນ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕທາຫ ‘ສກຕ຺ເຖ’ອິຈ຺ຈາທິ, ອຕ຺ຖປ຺ປກາຣຓາທ຺ຍນເປກ຺ຂສ຺ສ ປທສ຺ສ ອຕ຺ເຖ ສກຕ຺ເຖ ອວຘາຣິຍມາເນ ເອຕ຺ຕກເມເວຕິ ຄມ຺ມມາເນ ອເນກສ຺ມິໍ ທິຍ຺ຍມາເນ ທ຺ວິພ຺ພຈນມິຏ຺ຐໍ ມຕໍ ປາຓິນິຍານນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ, ອຍມ຺ປເນສມຘິປ຺ປາໂຍ ‘ມາສກໍ ມາສກໍ ອິມມ຺ຫາ ກຫາປຓາ ຠວນ຺ຕານໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ເທຫີ ຕ຺ຍຕ຺ຣ ທ຺ເວ ເອວ ມາສາ ທາຕຸມິຈ຺ຉິຕາ, ກຫາປຓໍ ນາມ–

ຈຕ຺ຕາໂຣ ວິຫໂຍ ຄຸຎ຺ຊາ, ທ຺ເວຄຸຎ຺ຊາ ມາສໂກ ຠເວ;

ທ຺ເວ ອກ຺ຂາວ ມາສກາປຎ຺ຈ,ກ຺ຂານໍ ຘຣຓມຏ຺ຐກໍຕິ.

ວຸຕ຺ຕວິຘິນາເນກມາສກສມຸທາໂຍ, ຕຕ຺ຖ ນ ສພ຺ເພ ກຫາປຓ ສມ຺ພນ຺ຘິໂນ ມາສາ ທານກິຣິຍາຍ ພ຺ຍາປິຕາ, ທ຺ເວເຍວາຕິ ເນຕ຺ຖຕ຺ຖ ວິຈ຺ຉາຕິ ຍຖາວຸຕ຺ຕວຕ຺ຕພ຺ເພນ ທ຺ວິພ຺ພຈນ’’ນ຺ຕິ, ຕໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາຕິ ຕໍ ທ຺ວິພ຺ພຈໂນທາຫຣຓໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ, ປຏິປາທຍິຕຸໍ ວິຈ຺ຉາຍເມວ ທ຺ວິຕ຺ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ… ມາສກໍ ມາສກມິຈ຺ຈາໂທຕ຺ວຍມຘິປ຺ປາໂຍ-‘‘ເທຫີຕິ ທານກິຣິຍາຍ ມາສ຺ສ ພ຺ຍາປິຕຸມິຏ຺ຐາຕິ ວິຈ຺ຉາຍເມເວຕ຺ຖ ທ຺ວິພ຺ພຈນໍ, ຕຖາຫ຺ຍໂຕ ທ຺ວິຣຸຕ຺ຕາ ວິຈ຺ຉາວ ຄມ຺ຍເຕ’’ຕິ, ສທ຺ທນ຺ຕຣໂຕຈ຺ຈາທິກໍ ກິມາສງ຺ກິຍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ‘ເທຫີ’ຕິອາທິ, ອວຘາຣເຓ ປຕີຍມາເນຕິ ກຫາປຓສມ຺ພນ຺ຘິນິ ພຫຸມ຺ຫິ ມາສກສມຸທາເຍ ມາສກທ຺ວຍນິຈ຺ຉເຍ ວິຎ຺ຎາຍມາເນ ສຕິ, ອວິເສເສນ ສາມຎ຺ເຎນ ມາສານໍ ເທຫີຕິ ທານກິຣິຍາຍ ພ຺ຍາປນາ ຠາວາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ສທ຺ທນ຺ຕຣໂຕຈ຺ຈາທິໂນ ສາຘິປ຺ປາຍມຕ຺ຖມຠິຘາຕຸມາຣຠເຕ ‘ປເທເນ’ຈ຺ຈາທິ, ເອຕ຺ຖ ປເທນາຕິ ມາສກມິຈ຺ຈເນນ ປເທນ, ອິມມ຺ຫາ ກຫາປຓາຕິ ອິທເມຕ຺ຖ ສທ຺ທນ຺ຕຣໍ, ກຕາຠິສງ຺ຂຣຓສ຺ສາຕິ ມາສກໍ ມາສກມິຈ຺ເຈວໍ ນິປ຺ຜາທິຕສ຺ສ, ສທ຺ທນ຺ຕຣໂຕຕິ ອິມິນາ ປທນ຺ຕຣໂຍໂຄ ຄຫິໂຕຕິ ອາຫ-‘ປທນ຺ຕເຣນ ໂຍຄໂຕ’ຕິ ອຍເມຕ຺ຖາຘິປ຺ປາໂຍ ‘‘ທ຺ວິຕ຺ຕກຣຓກາເລ ສທ຺ທນ຺ຕຣວຈນີຍສ຺ສຕ຺ຖສ຺ສານເປກ຺ຂິຕຕ຺ຕາ ມາສກໍມາສກນ຺ຕິ ອວິເສເສນ ມາສກວິຈ຺ຉາຍໍ ທ຺ວິຕ຺ຕໍ, ຕທນຸ ປນ ອິມມ຺ຫາ ກຫາປຓາຕິສທ຺ທນ຺ຕຣສມ຺ພນ຺ເຘ ສຕິ ຍທິ ກຫາປຓສມ຺ພນ຺ຘ຺ຍ ນ ວເສສມາສກວິຈ຺ຉາ ປຣິຄ຺ຄຍ຺ຫຕິ ຕທາ ອິມສ຺ສ ກຫາປຓສ຺ສາຕິ ຉຏ຺ຐິຍາ ຠວິຕພ຺ພໍ, ອິມມ຺ຫາ ກຫາປຓາຕິ ປນ ອວຘິປຎ຺ຈມີນິທ຺ເທສໂຕ ກຫາປຓໂຕ ທ຺ວຍເມວ ຄເຫຕ຺ວາ ຠວນ຺ຕານໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ເທຫີຕິ ອິມມ຺ຫາ ກຫາປຓາຕິ ສທ຺ທນ຺ຕຣໂຕວຘາຣຓໍ ຄມ຺ຍເຕ’’ຕິ.