ສຣໂລປາທິ ວຓ຺ຓນາ

໒໖. ສໂຣ

ອາຘາຣວິເສສາປສ຺ສຍນນ຺ຕິ ໂອປສິເລສິກາຘາຣວິເສສສ຺ສ ນິສ຺ສຍນໍ, ໂອປສິເລສິກາຘາຣໍ ວິນາ ອາຘາຣນ຺ຕເຣ ຄຫິເຕ ສຕິ ວຈນນ຺ຕຣໍ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕຣໍ ວິນາ ພ຺ຍວຫິຕນິວຕ຺ຕິ ກາຕຸໍ ນ ຈ ສກ຺ກາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ເກຈີຕິ ພຸທ຺ຘປ຺ປິຍາຈຣິຍາທໂຍ ທສ຺ເສຕິ, ເຕ ຫິ ຍທິ ວຓ຺ເຓນ ກາເລນ ວາ ພ຺ຍວຘາເນປິ ສນ຺ຘິ ຠເວຍ຺ຍ ຕທາ ສເຣຕິ ນິມິຕ຺ຕສ຺ໂສ ປາທານໍ ນິຣຕ຺ຖກໍ ຠເວຍ຺ຍາຕິ ສເຣຕິ ນິມິຕ຺ໂຕປາທານສາມຕ຺ຖິເຍນາເນນ ວຓ຺ຓາທິພ຺ຍວຘາເນ ໂນ ສນ຺ຘີຕິ ມຎ຺ຎມານາ ‘ນິມິຕ຺ໂຕ’ຈ຺ຈາທິກໍ ວາກ຺ຍມາຫຸ, ຕທຍຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ເຕຫິ’ນິມິຕ຺ໂຕ’ຈ຺ຈາທິນາ ຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ອຍຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ, ອຍຸຕ຺ຕຕ຺ເຕ ກາຣຓໍ ພ຺ຍຠິຈາຣສພ຺ຠາເວນ ສາມຕ຺ຖິຍາຠາໂວເຍວາຕິ ພ຺ຍຠິຈາຣນ຺ທສ຺ເສຕ຺ວາ ສາມຕ຺ຖິຍາຠາວນ຺ທສ຺ເສຕຸມາຫ-‘ອວສາເນ,ຈ຺ຈາທິ, ກາຣິຍາຠາເວປີຕິ ເອຕ຺ຖ ນ ເກວລໍ ‘ອິທເມວ ສຈ຺ຈໍ, ສຸມນາ ຠວນ຺ຕຸ ອໂຖປິ’ຕ຺ຍາໂທ ວຓ຺ຓກາລພ຺ຍວຘາເນເຍວ, ອຖ ໂຂ ‘ເອເຕ ນ ສຈ຺ເຈນ ສຸວຕ຺ຖິ ໂຫຕູ’ຕ຺ຍາໂທ ອວສາເນ ‘ປມາໂທ ມຈ຺ຈຸໂນ ປທໍ’ ຕ຺ຍາໂທ ອນ຺ຕ ພິນ຺ທຸ ສງ຺ຂາຕນິມິຕ຺ຕນ຺ຕເຣ ວາ ກາຣິຍາຠາເວປິ ນິມິຕ຺ໂຕ ປາທານສ຺ສ ສາຕ຺ຖກໂຕຕິ ອປິສທ຺ທສ຺ສຕ຺ໂຖ, ສາຕ຺ຖກໂຕຕິ ຠາວປ຺ປຈ຺ຈຍໂລເປນ ຠາວປ຺ປຘານວເສນ ວາ ວຸຕ຺ຕໍ, ສາຕ຺ຖກຕ຺ຕໂຕຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ອຎ຺ຎຖາ ນິມິຕ຺ໂຕປາທານເມວ ສາຕ຺ຖກໍ ນາມາຕິ ‘ນິມິຕ຺ໂຕ ປາທານສ຺ສ ສາຕ຺ຖກໂຕ’ຕິ ນ ຍຸຊ຺ຊຕິ, ອຍເມຕ຺ຖາຘິປ຺ປາໂຍ ‘ອວສາເນ ນິມິນ຺ຕເຣ ວາ ກາຣິຍາຠາເວນ ພ຺ຍຠິຈາຣສພ຺ຠາວາ ອຎ຺ຎຖານຸປປຕ຺ຕິລກ຺ຂຓໍ ສາມຕ຺ຖິຍໍ ນຕ຺ຖິ, ນິມິຕ຺ຕນ຺ຕຸພ຺ຍວຘາເນປິ ຈຕ຺ຖິ, ຍຖາ’ທາຣຸນິມິຕ຺ຕໍ ວໂນປສງ຺ກມນ’ນ຺ຕິ ຕສ຺ມາ ວຓ຺ຓກາລພ຺ຍວຘາເນປິ ສເຣຕິ ນິມິຕ຺ເຕ ສຕິ ໂລປກາຣິຍໍ ປປ຺ໂປເຕ ວາ’ຕິ. ລຸປ຺ປຕີຕິ ‘ຕຕ຺ຣິເມ’ຈ຺ຈາທິນາ ກຖນກາເລ ນ ທິສ຺ສຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ, ອທສ຺ສນມຕ຺ຕເມວ ຫິ ໂລໂປ, ອຎ຺ຎຖາ ‘ຕຕ຺ຣາ’ທິສທ຺ທຣູປາຠາວປ຺ປຕ຺ຕິຍາ ອຕ຺ຖປ຺ປຕີຕິ ກາຣິຕ຺ຕເມສໍ ນ ສິຍາຕິ, ປຐມາຍ ນິທ຺ທິຏ຺ໂຐ… ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ກມ຺ມສ຺ສ, ສຣສ຺ສາຕິ ວເທຍ຺ຍ… ຠາເວ ຂາທິປ຺ປຈ຺ຈເຍນ ອວຸຕ຺ຕກມ຺ມຕ຺ຕາ, ອິຫາຕິ ອິມິນາ ສຕ຺ຖນ຺ຕເຣ ຠາວສາຘນວເສນ ຄຫຓໍ ວິຠາເວຕິ, ຄນ຺ຖ ລາຆໂວ… ສຣສ຺ສ ໂລໂປຕິ ວາ ໂລປໍ ປປ຺ໂປຕີຕິ ວາ ອວຕ຺ຕພ຺ພຕ຺ຕາ, ສໂຣຕິ ປຐມາຍ ນິທ຺ທິຏ຺ຐຕ຺ຕາ ສໂຣ ໂລໂປ ນາມ ໂຫຕີຕິ ສງ຺ກາປິ ສິຍາຕິ ອາຫ-‘ນ ເຈ’ຈ຺ຈາທິ, ອິຫາຕິ ອິມສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ເຕ, ໂຫນ຺ຕິຈ຺ຈາໂທປິ ປຸພ຺ພສຣໂລເປ ຫນ຺ຕິຈ຺ຈາທິກມ຺ປິ ສິຍາຕ຺ຍາສງ຺ກິຍາຫ-‘ໂສເຈ’ຈ຺ຈາທິ, ອຸສ຺ສຄ຺ຄໂຕ ອາຄໂຕ ສມ຺ຠູໂຕ ຕສ຺ສ ວາ ອຍໍຕິ ໂອສ຺ສຄ຺ຄິໂກ ປຸພ຺ພໂລໂປ, ຕສ຺ສ ຠາໂວ ໂອສ຺ສຄ຺ຄິກຕ຺ຕໍ, ໂອສ຺ສຄ຺ຄິກຕ຺ຕາ ປຸພ຺ພໂລປສ຺ສ ກາຣິຍນ຺ຕເຣຫິ ປຣໂລປາທີຫິ ອປວາທວິຘີຫິ ອາພາຘິໂຕ ເອວ, ໂສ ຈ ປຸພ຺ພໂລໂປ ໂຫຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ‘‘ປໂຣ ກ຺ວຈີ’’ຕິ (໙໑-໒໗) ກ຺ວຈິຄ຺ຄຫເຓນ ປຸພ຺ພປຣໂລປານໍ ຕຸລ຺ຍພລຕ຺ຕາຠາວາ ຍຖາ ຄມປ຺ປຕ຺ຕິໂຕ ປຣໂລປສ຺ສາປວາທຣູປຕ຺ຕໍ, ອຊ຺ຌາສິເຕຕິ ປວິຏ຺ເຐ, ນ ໂຫຕິ… ປຣໂລປາປວາເທນ ພາຘິຕຕ຺ຕາ, ເຕຫີຕິ ປຣໂລປາທີຫິ, ສພ຺ພຖາ ມຸຕ຺ຕວິສໂຍ ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍນ຺ຕິ, ວິກປ຺ເປນ ມຸຕ຺ຕວິສໂຍ ລເຕ ວາຕິ.

໒໗. ປໂຣ

ອິຕິສທ຺ໂທ ອິທມຕ຺ເຖ, ກ຺ວຈິ ໂລປນີໂຍ ໂຫຕີຕິ ອິທໍ ວຈນໍ ທີເປຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ກິນ຺ຕິ ອາຫ-‘ປໂຍຄານຸສາຣິຕ’ນ຺ຕິ, ກສ຺ສາຕິ ອາຫ-‘ກາຣິຍສ຺ສ ປຣໂລປສ຺ສາ’ຕິ, ເກນ ເຫຕຸນາຕິ ອາຫ ‘ກ຺ວຈິຄ຺ຄຫເຓນາ’ຕິ, ກຕ຺ຖາຕິ ອາຫ-‘ອິຫ ອິມສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ເຕ’ຕິ, ເຕນາຕິ ເຕນ ປໂຍຄານຸສາຣິຕາທີປເນນ, ຍຖາປໂຍຄນ຺ຕິ ອາຄມປໂຍຄານຕິກ຺ກເມນ, ນິຈ຺ຈໍ ປກ຺ເຂວາ ປຣໂລໂປ ສິຍາຕິ ໂຫນ຺ຕິຈ຺ຈາໂທ ນິຈ຺ຈໍ, ລຕາວາຕິອາທີສຸ ປກ຺ເຂ ວາ ປຣໂລໂປ ຠເວຍ຺ຍ, ເອວໍ ມຎ຺ຎເຕ ‘‘ກສ຺ມິນ຺ຕິ ອຕ຺ເຖ ກ຺ວາຕິ ນິປ຺ຜນ຺ເນນານິຍມວຸຕ຺ຕິນາ ອນິຍມຕ຺ຖສ຺ເສວ ວິເສສກໂຕ ວຈເນ ສພ຺ພຕ຺ເຖວານິຍຕຕ຺ຖວຸຕ຺ຕິຕ຺ຕາ ກ຺ວຈິສທ຺ໂທ-ຍໍ ຍຖາຄມໍ ນິຈ຺ຈມນິຈ຺ຈມສນ຺ຕຎ຺ຈ ວິຘິໍ ທີເປຕິ, ຕຕ຺ຖ ໂຫນ຺ຕິຈ຺ຈາທິໂກ ນິຈ຺ຈ ປກ຺ໂຂ ປຣໂລປສ຺ເສວ ວິສໂຍ, ລຕາວາຕິອາທິໂກ ອນິຈ຺ຈປກ຺ໂຂ ອຸຠຍສາຘາຣຓຕ຺ຕາ ປຸພ຺ພໂລປສ຺ສາປິ ວິສໂຍຕິ ອິມິນາ ນິຈ຺ຈໍ ປກ຺ເຂ ວາ ປຣໂລໂປ ໂຫຕິ, ອສນ຺ຕປກ຺ໂຂ ປນ ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍນ຺ຕິອາທິໂກ ປຸພ຺ພໂລປສ຺ເສວ ວິສໂຍ ສພ຺ພຖາເນນ ປຣິຈ຺ຈຕ຺ຕຕ຺ຕາ’’ຕິ, ຕີສຸປິ ເຈເຕສຸ ປນ ປກ຺ເຂສຸ ນິຈ຺ຈານິຈ຺ຈປກ຺ເຂສຸ ເຍວສ຺ສາປວາທຣູປຕາ… ປຸພ຺ພໂລປສ຺ສ ສພ຺ພຖາ ໂຫນ຺ຕິຈ຺ຈາໂທ ນິວາຣກຕ຺ຕາ ວາ ວິຘາຍກຕ຺ຕາ ວາ ປຣໂລປສ຺ສ, ນ ຕ຺ວສນ຺ຕປກ຺ເຂ… ປຸພ຺ພໂລປສ຺ເສວ ສພ຺ພຖາເນນ ທິນ຺ນາ ວສຣຕ຺ຕາ, ໂລກຄ຺ໂຄຕິອາທິ ຕຸ ກ຺ວຈິສທ຺ທສ຺ສ ປໂຍຄານຸສາຣິຕາ ທີປກຕ຺ຕາ ນິຈ຺ເຈ ອສນ຺ເຕວາປິ ວິຘິມ຺ຫິ ທີປິເຕ ປຣໂລເປນ ວາ ນິປ຺ຜຊ຺ຊຕີຕິ ເນຏ຺ຐພ຺ຍາຆາໂຕ, ເອວໍ ຕາວ ກ຺ວຈິຄ຺ຄຫເຓ ສພ຺ພຖານິຏ຺ຐປຣິຫາເຣນ ອິຏ຺ຐປ຺ປສິທ຺ຘິ ສິຍາ, ຕທຠາເວກຖນ຺ຕິ ຕທຠາເວ ວິໂຣຘມາຫ-‘ອຎ຺ຎເຕ’ຈ຺ຈາທິ, ປຣິຍາເຍນ ຠວນ຺ຕີຕິ ກ຺ວຈິຄ຺ຄຫຓາຠາເວ ‘ປໂຣ’ຕິ ສຸຕ຺ຕໍ ສິຍາ ຕຖາ ສຕິ ສຸຕ຺ຕທ຺ວຍເມກວິສຍໍ ຕຸລ຺ຍພລຎ຺ຈ ສິຍາ, ຕຕ຺ຖ ວິປ຺ປຏິເສຘາຠາວາ ປມາຓຠູຕານມາຈຣິຍ (ວຈນາ)ນໍ ນິຣຕ຺ຖກຕາ ມາ ຠວີຕິ ວາເຣນ ຠວນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ, ອິຕີຕິ ອິມິນາ ປຣິຍາຍຠວນກາຣເຓນ, ປກ຺ເຂເຍວ ສິຍາຕິ ລຕາວາຕິອາທີສຸ ປຸພ຺ພໂລເປ ປຣິຍາຍປ຺ປວຕ຺ເຕ ປຣິຍາເຍນ ປຣໂລປສ຺ສາປ຺ປວຕ຺ຕິໂຕ ລຕາວາຕິ ປກ຺ເຂເຍວ ປຣໂລໂປ ຠເວຍ຺ຍ, ໂຫນ຺ຕິຈ຺ຈາໂທ ນິຈ຺ຈໍ ນ ສິຍາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ຕຎ຺ຈາຕິ ຕໍ ປຣິຍາຍຠວນຎ຺ຈ, ໂຂ ວາກ຺ຍາລງ຺ກາເຣ, ປຏິປທນ຺ຕິ ປທມ຺ປ ທມ຺ປຕິ ໂຫຕິ, ເນກເທສປຣິຫາເຣນາປິ, ເຕນາຫ ‘ນ ກຕ຺ຖຈີ’ຕິ, ອິມິນາ ອິທໍ ທີເປຕິ ‘‘ສພ຺ພຕ຺ຖ ວິກປ຺ປປ຺ປສຕ຺ຕິຍາ ຫນ຺ຕິ, ສທ຺ຘນ຺ທ຺ຣິຍໍຕ຺ຍາທິກໍ ‘‘ນ ທ຺ເວວາ’’ຕິ (໑-໒໘) ສຸຕ຺ເຕປິ ຫນ຺ຕິຈ຺ຈາທິກຎ຺ຈານິຏ຺ຐຣູປມ຺ປິ ສມ຺ປຊ຺ຊຕີ’’ຕິ. ນເຈວມິຏ຺ຐນ຺ຕິ ເອວມິທໍ ຍຖາວຸຕ຺ຕໍ ວິກປ຺ປວິຘານໍ ສທ຺ທລກ຺ຂຓຎ຺ຎູຫິ ເນວາຠິມຕນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ, ຕເມວ ສາເຘຕິ ‘ປຣໂລໂປ ຫິ’ຈ຺ຈາທິນາ, ອຖາ ນິຈ຺ຈປກ຺ເຂ ວາ ປຣໂລເປ ກເຕ-ເນນ ປຣິຈ຺ຈຕ຺ຕຏ຺ຐາເນ ອຸສ຺ສຄ຺ຄປ຺ປວຕ຺ຕິຍາ ລຕາວ ລເຕວາຕິ ຣູປທ຺ວຍໍ ສມ຺ປຊ຺ຊຕິ ຕສ຺ມາ ປໂຍຄານຸສາຣິຕາທີປເກນ ກ຺ວຈິສທ຺ເທເນວ ໂຫນ຺ຕິ ສທ຺ຘິນ຺ທ຺ຣິຍໍ ລຕາວ ລເຕວາຕິ ປໂຍຄ ສມ຺ຠໂວປິ, ຕຖາປິ ອນິຈ຺ຈປກ຺ເຂ ລຕາອິວາຕິ ຕຕິຍຣູປປ຺ປສິທ຺ຘິຍາ ປຣິຍາເຍນ ຠວິຕພ຺ພນ຺ຕິ ປຣິກປ຺ເປຕິ ‘ນນຸ ເຈຕ຺ຍາທິນາ, ອຖ ‘‘ປໂຣ ກ຺ວຈີ’ຕິ ກ຺ວຈິຄ຺ຄຫເຓ ສຕິ ອປ(ວາທຣູປ)ຕ຺ຕາ ກຖມ຺ປຣິຍາຍປ຺ປວຕ຺ຕີຕິ ມນສິ ນິຘາຍານິຈ຺ຈປກ຺ເຂ ປຣິຍາຍປ຺ປວຕ຺ຕິທີປນຕ຺ຖໍ ‘‘ນ ທ຺ເວວາ’’ຕິ ສຸຕ຺ຕິຕນ຺ຕິ ອປວາເທ ຣູປຕ຺ຕເຍປິ ປຣິຍາຍປ຺ປວຕ຺ຕິຍໍ ໂທສາຠາວມາຫ-‘ນາຍໍ ໂທໂສ’ຈ຺ຈາທິ, ຕຖາຫິຈ຺ຈາທິນາ ‘‘ນ ທ຺ເວວາ’’ຕິ ສຸຕ຺ເຕເນວ ປຣິຍາຍສ຺ສາປິ ທີປິຕຕ຺ຕໍ ສາເຘຕິ, ສາ ຈ ເອກຕ຺ຖປ຺ປວຕ຺ຕິ ປຣິຍາຍໍ ວິນາ ນ ສມ຺ຠວຕິ… ເອກກ຺ຂເຓ ປວຕ຺ຍສພ຺ຠາວາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ, ນນຸ ຈ ກ຺ວຈາຠາເວ ປຣິຍາຍປ຺ປວຕ຺ຕິຍໍ ຍຖາວຸຕ຺ຕ ໂທສສ຺ເສວາປ຺ປສງ຺ຄໂຕ ມາ ໂຫຕຸ ປຣິຍາໂຍ, ຠິນ຺ນວິສເຍ ປນ ປຸພ຺ພປຣໂລປປ຺ປວຕ຺ຕິຍາ ‘‘ນ ທ຺ເວວາ’ຕິ ນິເສເຘ ລເຕວ ລຕາວ ລຕາອິວາຕິ ຣູປຕ຺ຕຍໍ ນິປ຺ຜຊ຺ຊຕີຕິ ໂຈທນໍ ມນສິ ນິຘາຍາຫ-‘ນເຈ’ຈ຺ຈາທິ, ຕຕ຺ຖ ໂທສມາຫ-‘ຕຖາ ຈ ສຕິ’ຈ຺ຈາທິນາ, ກຕ຺ຖຈິ ເທມິຈ຺ຈາໂທ ນິຈ຺ຈໍ ປຸພ຺ພໂລປສ຺ເສວ, ກຕ຺ຖຈິ ໂຫນ຺ຕິຈ຺ຈາໂທ ນິຈ຺ຈໍ ປຣໂລປສ຺ເສວ, ວິກປ຺ເປນ ວາ ກຕ຺ຖຈິ ຍໂຖທກໍ ຍຖາອຸທກໍ ຕ຺ຍາໂທ ປຸພ຺ພໂລປສ຺ເສວ ກຕ຺ຖຈິ ອິຕິປິ ອິຈ຺ຈປິຈ຺ຈາໂທ ປຣໂລປສ຺ເສວ ກຕ຺ຖຈິ ລເຕວ ລຕາວ ລຕາອິວາຈ຺ຈາໂທ ປຣິຍາເຍນຸຠຍໂລປສ຺ເສວ ທສ຺ສນໂຕຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ເອຕ຺ຖຈ ອິຕິປີຕິ ວວຕ຺ຖິຕວິຠາສຕ຺ຕ ທີປເນນ ກ຺ວຈິສທ຺ເທນ ປຣໂລເປ ກເຕ-ຎ຺ຎຕ຺ຣ ປຸພ຺ພ ໂລເປ ສມ຺ປຕ຺ເຕ ‘‘ນ ທ຺ເວວາ’’ຕິ ເອຕ຺ຖານຸວຕ຺ຕມານ ກ຺ວຈານຸຠາເວນ ນິຈ຺ຈໍ ນິເສເຘ ອິຈ຺ຈປິຈ຺ເຈວ ຠວຕິ. ສມ຺ພຊ຺ຌຕິ ເຕສຸ ເຕສຸ ສຸຕ຺ເຕສຸ. ປຣິຈ຺ເຉໂທຕິ ກມ຺ມຕ຺ຖວເສນ ອາຘາຣວເສນ ວາຕິ ອາຫ-‘ປຣິຈ຺ຉິຊ຺ຊຕິ’ຈ຺ຈາທິ.

໒໘. ນທ຺ເວ

ຕຕ຺ຖຈາຕິ ຈສທ຺ເທນ ຠວິຕພ຺ພໍ, ຕຖາ ຈ ສຕິ ອຎ຺ໂຎຎ຺ຎານຊ຺ຌາສິ ຕໍ ຍໂຖທກໍ ຍຖາອຸທກໍຕ຺ຍາທິ ອິຕິປິ ອິຈ຺ຈປິຈ຺ຈາທິຈ ສງ຺ຄຫິຕໍ ຠວຕີຕິ, ປຸພ຺ພໂລເປ ປຣໂລເປ ຈ ປຣິຍາເຍນ ສມ຺ປຕ຺ເຕ ທ຺ວິນ຺ນມ຺ປິ ປກ຺ເຂ ອຠາເວ ສຕິ ກຖມິທໍ ຍຸຊ຺ຊຕີຕິ ໂຈເທຕິ‘ຍຊ຺ເຊວ’ມິຈ຺ຈາທິນາ, ຍຊ຺ເຊວນ຺ຕິ ຫິ ອຍໍ ນິປາຕສມຸທາໂຍ ອນິຏ຺ຐາປາທນາຣມ຺ຠ ວຕ຺ຕເຕ, ເອວຎ຺ເຈ ຄຍ຺ຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ, ຕເທຕິ ອຕ຺ຖໂຕ ວິຎ຺ຎາຍຕິ, ນິຈ຺ຈໍ ສນ຺ຘິກາຣິຍາຠາເວ ກາຣຓມາຫ-‘ອຸປສິເລສາ ຠາວໂຕ’ຕິ, ຕເທວ ສມຕ຺ເຖຕິ ອີທິເສສຸ ຫິ’ຈ຺ຈາທິນາ, ວຕ຺ຕຸມິຏ຺ຐຕ຺ຕາຕິ ອິມິນາ ສນ຺ນິກໍໂສ ວຓ຺ຓານ ມທ຺ຘມຕ຺ຕກາລພ຺ຍວຘານາ ປຈ຺ຈາສຕ຺ຕິ, ສນ຺ນິກໍສສ຺ເສຕສ຺ສ ວຈນິຈ຺ຉາຍໍ ສຕິເຍວ ສນ຺ຘິກາຣິຍໍ ໂຫຕີຕິ ທີເປຕິ, ອຸປສິເລສາຠາໂວ ວາຕິ ອຸປສິເລສາຠາໂວ ເອວ ຠວຕິ, ນາຎ຺ຎຖາຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ, ຕທຠາເວຈາຕິ ຕສ຺ສ ອຸປສິເລສສ຺ສ ອຠາເວ ຈ, ສນ຺ຘິກາຣິຍາຠາເວ ກາຣຓມາຫ-‘ກາລນ຺ຕເຣນ ພ຺ຍວຘານາ’ຕິ, ກາລນ຺ຕເຣນາຕິ ອຸຠຍຕ຺ຖ ຐິຕວຓ຺ຓານ ມຸຈ຺ຈາຣຓກາລໂຕ ອຎ຺ເຎນ ມຊ຺ຌປ຺ປຕິຕກາເລນ, ສນ຺ຘິ ໂຫເຕວ… ສນ຺ນິກໍສວຈນິຈ຺ຉາວເສນ ອຸປສິເລສຠາວໂຕ, ພຸທ຺ຘ ວີຣ ອຕ຺ຖຸຣາຊປຸຕ຺ຕໍ ອຊຣາມໂຣຕິ ເຉໂທ, ຍທິປິ ສພ຺ພມ຺ເປຕໍ ຍຊ຺ເຊວໍຕ຺ຍາທິນາ ວຸຕ຺ຕໍ ກ຺ວຈິ ສທ຺ທປ຺ປຠາເວເນວ ສິຊ຺ຌຕິ, ຕຖາປິ ປກາໂຣ-ຍມ຺ປິ ສຕ຺ເຖ ໂຍເຊຕພ຺ໂພ ວາຕິ ທສ຺ເສຕຸໍ ວຸຕ຺ໂຕ.

໒໙. ຍຸວ

ນນຸ ສຸຕ຺ເຕ ‘ລຸຕ຺ຕາ’ຕິ ປຎ຺ຈມີ ນິທ຺ເທສາ ‘ປເຣສ’ນ຺ຕິ ໂຫຕຸ, ‘ຍຖາກ຺ກມໍ’ຕິ ຕຸ ວຈນາຠາເວ ກຖໍ ຍຖາກ຺ກມນ຺ຕີທໍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ-‘ສເມ’ຈ຺ຈາຕິ, ສມາ ສງ຺ຂ຺ຍາ ຄຓນາ ເຍສຸ ເຕ ສມສງ຺ຂ຺ຍາ-ອຸທ຺ເທສິໂນ ອນຸເທສິໂນ ຈ, ອຸທ຺ທິສນໍ ປຐມໍ ນິທ຺ທິສນໍ ອຸທ຺ເທໂສ, ອນຸທິສນໍ ປຈ຺ຉາ ກຖນໍ ອນຸເທໂສ, ອຸທ຺ເທໂສ ອນຸເທໂສ ເອສມຕ຺ຖີຕິ ອຸທ຺ເທສິໂນ ອນຸເທສິໂນ, ເຕສໍ ສມສງ຺ຂ຺ຍານມຸທ຺ເທສີນໍ ອນຸເທສີນຎ຺ຈ, ອິວຓ຺ຓຸວຓ຺ຓາຫິ ອຸທ຺ເທສິໂນ ທ຺ເວ, ເອ ໂອກາຣາ ອນຸເທສິໂນ ຈ ທ຺ເວຕິ ອຸທ຺ເທສີນມນຸເທສີນຎ຺ຈ ຐານ຺ຍາເທສານໍ ສມສງ຺ຂ຺ຍາ ສິຍາ, ສຕິຍຎ຺ຈ ຕສ຺ສໍ ຍຖາກ຺ກມ ມາທສາ ວິຘີຍນ຺ເຕ, ໂລກໂຕ ສິທ຺ຘິມຸປທສ຺ເສຕິ ‘ຕຖາຫິ’ຈ຺ຈາທິນາ. ອວ…ເປ… ເອ ໂອຕິ ປເຣສໍ ມຕໍ, ວິປ຺ປຏິປຕ຺ຕີຕິ ວິຣຸທ຺ຘາ ປຏິປຕ຺ຕິ ປຏິຊານນໍ, ປເຣ ‘‘ສຕິປິ ເຫຏ຺ຐາ ວາຄ຺ຄຫເຓ‘ກ຺ວຈາສວຓ຺ຓໍ ລຸຕ຺ເຕ’ຕິ ສຸຕ຺ເຕ ກ຺ວຈິຄ຺ຄຫຓກຣຓໂຕ ອວຓ຺ເຓ ເອວ ລຸຕ຺ເຕ ອສວຓ຺ໂຓ ວິຘິ ໂຫຕິ, ຕໂຕ ອິຘ ນ ໂຫຕິ ທິຏ຺ຐຸປາທານ’’ນ຺ຕິ ວທນ຺ຕິ, ກ຺ວຈີຕິ ອຘິກາໂຣ ອິຘ ນ ໂຫຕິ ມຫຸສ຺ສໂວ ມາຕູປຏ຺ຐານນ຺ຕິ, ປຕິສທ຺ໂທ ອາຘາຣຕ຺ໂຖ, ເຕນ ສມານາຘິກຣໂຓ ອຸຣສທ຺ໂທປີຕິ ອຸຣສ຺ມິນ຺ຕິ ນິຈ຺ຈ ສມາສຕ຺ຕາ ອສກປເທນ ວິຄ຺ຄເຫ ກເຕ ‘‘ອສງ຺ຂ຺ຍໍ ວິຠຕ຺ຕິ’’ຈ຺ຈາທິນາ (໓-໒) ສຸຕ຺ເຕນ ອສງ຺ຂ຺ຍສມາໂສຕິ ທສ຺ເສຕຸມາຫ-‘ວິຠຕ຺ຍຕ຺ເຖສງ຺ຂ຺ຍສມາໂສ’ຕິ, ເອຕ຺ຖ ປນ ຍຸວຓ຺ຓານນ຺ຕິ ສໍສາມິ ສມີປສມູຫ ວິກາຣາວຍວາທີສຸ ຐານ຺ຍາເທສສມ຺ພນ຺ເຘ ຉຏ຺ຐີ, ຕສ຺ມາ ອິວຓ຺ຓຸວຓ຺ຓານໍ ຐາເນ ເອ ໂອອາເທສາ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ, ຐານມ຺ປນ ຕິຘາ ອປກໍໂສ ນິວຕ຺ຕິ ປສງ຺ໂຄ ເຈຕິ, ຕຕ຺ຖ ຄຸນ຺ນໍ ຐາເນ ອສ຺ສາ ສມ຺ພນ຺ຘີຍນ຺ຕຸ [ພຊ຺ຌນ຺ຕຸ (ຊິນິນ຺ທພຸທ຺ຘິ)] ຕິ ອປກໍໂສ ຐານສທ຺ທສ຺ສຕ຺ໂຖ, ‘‘ເສມ຺ຫສ຺ສ ຐາເນ ກຏຸກໂມສຘໍ ທາຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ນິວຕ຺ຕິ ‘‘ທພ຺ຠານໍ ຐາເນ ສເຣຫິ ອຕ຺ຖຣິຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ ປສງ຺ໂຄ, ເຕສຸ ອິຘ ປຐມທຸຕິຍາ ນ ຍຸຊ຺ຊນ຺ຕິ… ນິຈ຺ຈຕ຺ຕາ ສທ຺ທຕ຺ຖສມ຺ພນ຺ຘສ຺ສ ອປນຍນວິນາສາ ນ ຍຸຊ຺ຊນ຺ຕີຕິ, ຕຕິໂຍ ຕຸ (ຍຸຊ຺ຊຕິ)… ສຸຕ຺ເຕ ອຕ຺ຖາຠິຘານາຍ ອິວຓ຺ຓຸວຓ຺ຓານໍ ປວຕ຺ຕິປ຺ປສງ຺ເຄ ຕທຕ຺ຖາຠິຘານາເຍວ ເອໂອອາເທສາ ຠວນ຺ຕີຕິ.

໓໐. ຍວາ

‘‘ສຕ຺ຕມິຍໍ ປຸພ຺ພສ຺ເສ’’ຕິ (໑-໑໔) ປຸພ຺ພສ຺ສ ກາຣິຍວິຘານໂຕ ສຕ຺ຕມີ ນິທ຺ທິຏ຺ຐສ຺ສ ປຣຕາ ວິຎ຺ຎາຍຕີຕິ ວຸຕ຺ຕິຍໍ ‘ປເຣ’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ, ເອວມຸປຣິປິ, ປເຣຫິ ອິຈ຺ຈສ຺ສ ອຊ຺ຌິຓມຸຕ຺ໂຕ’ຕິ ສາເຘຕຸໍ ‘‘ສພ຺ໂພຈນ຺ຕິ’’ ‘‘ອຊ຺ໂຌ ອຘີ’’ຕິ ຈ ສຸຕ຺ຕິຕໍ, ເຕສມິຘ ປຈ຺ຈກ຺ຂາຕຠາວທສ຺ສນຕ຺ຖມາຫ-‘ອິທ’ມິຈ຺ຈາທິ, ອພ຺ຠກ຺ຂານນ຺ຕິ [ອພ຺ຠຸຄ຺ຄໂຠ] ອິມິນາວ ສິທ຺ຘນ຺ຕິ ‘‘ອພ຺ໂຠ ອຠີ’’ຕິ ຈ ນ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ, ອິຕິ+ອສ຺ສ ອິຕິ ຐິເຕ ປຣໂລໂປຕິ ທສ຺ສນຕ຺ຖໍ ‘ອິຕິ ອສ຺ສ ປຣໂລໂປ’ຕິ ອາຫ, ອນ຺ວຄມາຕິອາທີສຸ ນິຈ຺ຈໍ.

໓໑. ເອໂອ

ປຸຕ຺ຕາ ເມ+ອຕ຺ຖິ, ອສນ຺ໂຕ+ເອຕ຺ຖາຕິ ປທຈ຺ເຉໂທ.

໓໒. ໂຄສ຺ສ

ອນ຺ຕາເທສຕ຺ໂຖຕິ ‘‘ຉຏ຺ຐິຍນ຺ຕສ຺ສາ’’ຕິ (໑-໑໗) ພາຘກສ຺ສ ‘‘ຏານຸພນ຺ຘາເນກວຓ຺ຓາ ສພ຺ພສ຺ສາ’’ຕິ (໑-໑໙) ພາຘເກນ ‘‘ວານຸພນ຺ໂຘ’’ຕິ (໑-໑໘) ສຸຕ຺ເຕນ ອນ຺ຕາເທສຕ຺ໂຖ, ເຕເນວ ວຸຕ຺ຕໍ-‘ພາຘກພາຘນຕ຺ໂຖຍມາຣມ຺ໂຠ’ຕິ, ອວວາເທເສ ປຸພ຺ພສຣໂລເປ ທີເຆຈ ຄວາສ຺ສໍ, ຄວຈ຺ຉນ຺ຕິ ນິຈ຺ຈໍ. ອິທໍ ກຖໍ ສິຊ຺ຌຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ອິທນ຺ຕິ ຍຖຣິເວຈ຺ຈາທິກໍ, ກິໍ ວິນາ ສິຊ຺ຌຕີຕິ ອາຫ-‘ເອວາທິສ຺ສາ’ຕິອາທິ, ເອວສ຺ສ ອາທິເອກາໂຣ ເອວາທິ, ຕສ຺ສ, ຣິອາເທສມນ຺ຕເຣນາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ຈສທ຺ໂທ ອຏ຺ຐານປ຺ປຍຸຕ຺ໂຕ, ຣສ຺ສວິຘານຎ຺ຈາຕິ ໂຍຊນີໂຍ, ກເຕປິ ຕສ຺ມິນ຺ຕິ ຕສ຺ມິໍ ສຸຕ຺ເຕ ວິຫິເຕ ຈ, ນ ສິຊ຺ຌຕີຕິ ເອວາທິສ຺ສ ຣິອາເທໂສ ນ ກໂຕຕິ ກຕ຺ວາ ວຸຕ຺ຕໍ, ຠຸສໍ+ເອວາຕິ (ປນ) ຐິເຕ ມຫາວຸຕ຺ຕິນາ ເອວາທິສ຺ສ ອິອາເທເສ ຣູປສິທ຺ຘິ ໂຫເຕວ, ອິຘ ປນ ປກາຣນ຺ຕເຣນ ‘ຠຸສາມິເວ’ຕິ ສາເຘຕຸມາຫ ‘ຕມ຺ປິ’ຈ຺ຈາທິ.

໓໓. ພ຺ຍຎ຺ຊ

ຣສ຺ສທີຆານນ຺ຕິ ສຸຕ຺ເຕ ອວຸຕ຺ເຕ ກຖໍ ຣສ຺ສທີຆານນ຺ຕິ ລຠຕິ ອຸທ຺ເທສິໂນຕິ ອາຫ-‘ທີຆສ຺ສາ’ຕິອາທິ, ທີຆສ຺ສາຕິ ຣສ຺ສສ຺ສາຕິ ຈ ຐານສມ຺ພນ຺ເຘ ຉຏ຺ຐີ, ປຈ຺ຈາສຕ຺ຍາຕິ ຐານໂສ ປຈ຺ຈາສຕ຺ຍາ, ອິທຎ຺ຈ ນິສ຺ສຍ ວເສນ ວຸຕ຺ຕໍ, ນິສ຺ສຍກຣຓເມໂກ ສຕ຺ຖາຄໂຕ ຎາໂຍຕິ, ອິຘ ນິຈ຺ຈໍ-ວີຕິນາເມຕິ ຖຸລ຺ລຈ຺ຈຍໍ, ອິຘ ນ ໂຫຕິ-ຊໂນ ສາຍໍ.

໓໔. ສຣ

ຐານສມ຺ພນ຺ເຘຕິ ຐິຕິ ຐານໍ ປສງ຺ໂຄ, ສມ຺ພນ຺ຘນໍ-ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ຐານ຺ຍາເທສຠາວລກ຺ຂໂຓ ຐາເນໂຍຄນິມິຕ຺ຕຠູໂຕ ສມ຺ພນ຺ໂຘ ຐານສມ຺ພນ຺ໂຘ ຕສ຺ມິໍ, ທ຺ເວ ຣູປານິ ໂຫນ຺ຕີຕິ ອິມິນາ ນ ສຣູປປ຺ປຘາໂນຕິ ທສ຺ສິຕໍ ໂຫຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ເຫຕຸມາຫ-‘ພຫຸວຈນນິທ຺ເທສາ’ຕິ, ທ຺ເວ ຣູປານິໂຫນ຺ຕີຕ຺ຍາທິ ວຈນມິທໍ [ປທມິທໍ (ໂປຕ຺ຖເກ)] ທສ຺ເສຕິ ‘‘ສຣູປປ຺ປຘາເນປິ ທ຺ວິສທ຺ເທ ທ຺ວິສທ຺ທສາມຎ຺ເຎນ ສງ຺ຂ຺ຍາທ຺ວິສທ຺ທານຸສິຏ຺ຐໍ ນປ຺ປຍຸຊ຺ຊເຕ, ຕສ຺ສ (ປນ) ສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍວຈນສງ຺ຂ຺ຍາຠາວາ ເອກວຈນເມວ ( ) [(ປນ) (ໂປຕ຺ຖເກ)] ໂຫຕີ’’ຕິ, ອິມິນາ ຈ-ຕ຺ຖປ຺ປຘາໂນ-ຍໍ ນິທ຺ເທໂສ ນ ສຣູປປ຺ປຘາໂນຕິ ທສ຺ເສຕິ, ອຘິປຕິປຈ຺ຈໂຍ ອຘິປຕິປ຺ປຈ຺ຈໂຍຕິ ອນິຈ຺ຈໍ, ອິຘ ນ ໂຫຕິ ອິຘ ໂມທຕີຕິ, ຕໍ ຂຓນ຺ຕິ ເອຕ຺ຖ ເອກງ຺ຄວິກລໍ ປຈ຺ຈຸທາຫຣຓນ຺ຕິ ສຣມ຺ຫາ ປຣຕ຺ຕາຠາວາ ນ ທ຺ວິຕ຺ຕໍ.

໓໕. ຈຕຸ

ຕພ຺ພຄ຺ເຄ ຕຕິຍປຐມາຕິ ກສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕໍ ຈຕຸຕ຺ຖ (ທຸຕິຍ) ສທ຺ເທຫິ ວຄ຺ຄກ຺ຂເຣສ຺ເວວ ຄຍ຺ຫມາເນສຸ ຕຖາ ນິທ຺ເທໂສ ຍຸຕ຺ໂຕ, ນ ຫິ ຈຕຸນ຺ນມ຺ປູຣໂຓ ຈຕຸຕ຺ໂຖ ທ຺ວິນ຺ນມ຺ປູຣໂຓ ທຸຕິໂຍຕິ ອກ຺ຂຣາເຍວ ວຸຈ຺ຈນ຺ຕີຕິ ອາສງ຺ກິຍ ‘ວິນາປີ’ຕິອາທິມາຫ, ອກ຺ຂເຣ ອກ຺ຂຣວິສເຍ ຈຕຸຕ຺ຖາທິ ໂວຫາໂຣ ກຣີຍມາໂນ ວຄ຺ຄຄ຺ຄຫຓໍ ວິນາປິ ວຄ຺ຄກ຺ຂເຣເຍວ ຣຸຬ຺ໂຫ ປສິທ຺ໂຘຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ເຫຕຸມ຺ຫິ ອິຕິສທ຺ໂທ, ຍໂຕ ເອວໍ, ຕສ຺ມາ ກາຣຓາ ‘ຕພ຺ພຄ຺ເຄ ຕຕິຍປຐມາ’ຕິ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຘິປ຺ປາໂຍ, ຕພ຺ພຄ຺ເຄຕິ ຈຕຸຕ຺ຖທຸຕິຍາ ຍສ຺ມິໍ, ຕສ຺ມິໍເຍວ ວຄ຺ເຄຕິ ອຕ຺ໂຖ, ປຈ຺ຈາສຕ຺ຕີຕິ ປຕິ ອາປຸພ຺ພາ ‘ສທ-ວິສຣຓຄຕ຺ຍວສາທເນສຸ’ອິຈ຺ຈສ຺ມາ ອິຕ຺ຖິຍໍ ຠາເວຕ຺ຕິມ຺ຫິ ນິປ຺ຜຊ຺ຊຕີຕິ ທສ຺ເສຕຸມາຫ-‘ປຈ຺ຈາສີທນ’ມິຈ຺ຈາທິ, ຍຖາໂຍຄ຺ຄນ຺ຕິ ຈຕຸຕ຺ຖກ຺ຂເຣ ຈຕຸຕ຺ຖສ຺ສ ຕຕິໂຍ ທຸຕິຍກ຺ຂເຣ ທຸຕິຍສ຺ສ ປຐໂມຕິ ເອວໍ ໂຍຄ຺ຄມນຕິກ຺ກມ຺ມ, ຘສ຺ສ ທຠາໂວຕິ ອິມິນາວ ປຸພ຺ພສ຺ສ ຘສ຺ສ ທຕ຺ຕມຸປລກ຺ເຂຕິ, ຕຖາ ຍສຕ຺ເຖໂຣຕິ. ເຖໂຣຕິ ເອຕ຺ຖ ເອກາໂຣ ວຄ຺ຄກ຺ຂໂຣ ນ ໂຫຕີຕິ ຕສ຺ມິໍ ຕວຄ຺ຄທຸຕິຍກ຺ຂຣສ຺ສ ຕສ຺ສ ໂຕ ປຐໂມ ນ ໂຫຕິ. ປນ຺ໂຖຕິ ເອຕ຺ຖ ຕວຄ຺ຄ ທຸຕິຍກ຺ຂເຣນ ຖກາເຣນ ຕພ຺ພຄ຺ຄຠູເຕ ນກາເຣ ສຕີປິ ນ ໂສ ຕພ຺ພຄ຺ຄທຸຕິຍກ຺ຂໂຣຕິ ນ ຕສ຺ສ ປຐໂມ ໂຕ, ເອຕ຺ຖ ນິຄ຺ໂຆໂສ ນິໂຆໂສຕິອາທິ ອນິຈ຺ຈໍ, ທຑ຺ໂຒ ນິຏ຺ຐານນ຺ຕິ ນິຈ຺ຈໍ.

໓໖. ວິຕິສ຺ສ

ອິຕິສທ຺ໂທ-ນຸກຣຓໍ. ນິປາຕສ຺ສ ປກຕິວິຍາ-ນຸກຣຓໍ ຠວຕິ, ອນຸກຣຓຎ຺ຈ ທ຺ວິຘາ ອສາຘຸສທ຺ທຣູປໍ ສາຘຸສທ຺ທຣູປນ຺ຕິ, ເຕສຸ ຠາຣວາຫໂກ ໂກຈິ ເຕນ ປີຬິໂຕ ‘ອໂຫ ຠາໂຣ’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ເພ ສຕ຺ຕິເວກລ຺ລາ ‘ອໂຫ ພາລ’ ອິຈ຺ຈາຫ, ຕໍສມີປວຕ຺ຕີ ‘ກິມຍມາເຫ’ຕິ ເກນຈິ ປຸຏ຺ໂຐ ສມາໂນ ‘ອໂຫ ພາລ ອິຈ຺ຈຍມາເຫ’ຕິ ວທຕິ, ອິຘມສາຘຸສທ຺ທຣູປໍ, ອິຕີຕິ ປນ ສາຘຸສທ຺ທຣູປໍ, ຕສ຺ມາ ຕໂຕ-ນຸກາຣິເຍນາຕ຺ເຖນ ສາຕ຺ຖກຕ຺ຕາ ຐານສມ຺ພນ຺ເຘ ຉຏ຺ຐີ.

໓໗. ເອໂອ

ນນຸ ‘‘ວິຕິສ຺ເສເວ ວາ’’ຕິ (໑-໓໖) ໂວຕ຺ຍນຸວຕ຺ຕິຍ ອວຓ຺ເຓ ເອໂອນໍ ໂວ ໂຫຕີຕິ ຈ ສກ຺ກາ ວິຎ຺ຎາຕຸໍ, ຕຖາ ສຕິ ‘ອວຓ຺ເຓ ກ຺ວຈິ ໂວ ໂຫຕີ’’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພໍ ‘ອໂຫຕິ ວາ’ຕິ ກສ຺ມາ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ໂຈທນມາສງ຺ກິຍາຫ-‘ໂອກາຣສ຺ສປິ’ຈ຺ຈາທິ, ຐານິຠາເວນ ນິທ຺ທິຏ຺ຐຕ຺ຕາຕິ ‘‘ເອໂອນ’’ນ຺ຕິ (໑-໓໑) ວກາຣາເທສສ຺ສ ວິຊ຺ຊມານຕ຺ຕາ ວກາຣາເທສມ຺ປຕິ ປຸນ ໂອກາໂຣ ຐານິຠາເວນ ນິທ຺ທິສິຕພ຺ໂພ ນ ສິຍາຕິ ອຘິປ຺ປາເຍນາຫ, ນ ນິມິຕ຺ຕນ຺ຕິ ເອໂອນໍ ວກາຣາເທສຕ຺ຖໍ ອວຓ຺ໂຓ ກາຣຓໍ ນ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ, ອຎ຺ຎຖາຕິ ອວຓ຺ຓສ຺ສ ນິມິຕ຺ຕຕ຺ເຕ, ໂອກາຣໍ ນ ປເຐຍ຺ຍາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ມກາຣາຄເມ’ຍາຈ ກມາຄເຕ ອຄ຺ຄມກ຺ຂາຍຕີ’ຕິ, ສ຺ເວ ຠວນ຺ຕິ ວິຄ຺ຄຍ຺ຫ ຕນປ຺ປຈ຺ຈເຍ ຕທ຺ຘິຕວຸຕ຺ຕິຍໍ ວິຠຕ຺ຕິຍາ ‘‘ເອກຕ຺ຖຕາຍໍ’’ຕິ (໒-໑໑໙) ໂລເປ ອກາຣາເທເສ ທີເຆຈ ສ຺ຍາທິມ຺ຫິ ສ຺ວາຕນໍ ທ຺ວິຕ຺ເຕ ຫິຍ຺ຍຕ຺ຕນໍ. ສ຺ວາຕນນ຺ຕິອາທີສຸ ນິຈ຺ຈໍ, ອິຘ ນໂຫຕິ ປເຣຈ ນ ວິຊານນ຺ຕີຕິ.

໓໘. ນິຄ຺ຄ

ກຖ‘ມາຄໂມ ໂຫຕີ’ຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ຍທິ ນິຄ຺ຄຫີຕມາຄໂມ ສິຍາ ສຸຕ຺ເຕ ອາຄມຄ຺ຄຫເຓນ ວາ ຠວິຕພ຺ພໍ ຎ-ມ-ກາທ຺ຍ ນຸພນ຺ຘວິເສເສນ ວາ ຕ຺ຍາສງ຺ກິຍາຫ-‘ອສຕິ ປິ’ຈ຺ຈາທິ, ອາຄມາວສາເຍ ກາຣຓມາຫ-‘ອາເທສຕ຺ຕາໂຍຄາ’ຕິ, ອາເທສຕ຺ຕາໂຍໂຄ ກຖໍ ວິຎ຺ຎາຍຕິ ຈ຺ຈາຫ-‘ຐານິນິທ຺ເທສາຠາວໂຕ’ຕິ, ຕຖາ ສຕິ ອາຄມິນິທ຺ເທສາຠາວາ ອາຄມຕ຺ຕມ຺ປິ ນ ສິຍາຕິ ໂຈເທຕິ ‘ຍຊ຺ເຊວ’ມິຈ຺ຈາທິນາ, ນ-ອິຕິ ໂຈທນໍ ປຏິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ອາຄມຕ຺ຕເມວ ສາເຘຕຸມາຫ-‘ຕສ຺ສາ’ຕິອາທິ, ຕສ຺ສາຕິ ນິຄ຺ຄຫີຕສ຺ສ, ຣສ຺ສານຸປ຺ປວຕ຺ຕິໂຕ ຣສ຺ສສຣເມວ ອນຸຄນ຺ຕ຺ວາ ປວຕ຺ຕິໂຕ, ອຍເມວຕ຺ໂຖ ວຸຕ຺ຕິຍມ຺ປິ ທສ຺ສິໂຕເຍວາຕິ ວຕ຺ຕຸມາຫ-‘ເອຕເທເວ’ຈ຺ຈາທິ, ປຸຣິມາ ຊາຕີຕິ ວິເສສນສມາເສກເຕ ຣສ຺ເສ ຈ ພິນ຺ທ຺ວາຄໂມ, ປຣນິມິຕ຺ຕສ຺ສານິທ຺ທິຏ຺ຐຕ຺ຕາ ພຫຸສທ຺ເທ-ນ຺ຕສ຺ສ ພິນ຺ທ຺ວາຄເມ ພຫຸໍ, ສຕິປິ ປໂຍຄານຸສາຣິຕ຺ຕທີປກສ຺ສ ກ຺ວຈິສທ຺ທສ຺ສາປິ ວວຕ຺ຖິຕວິຠາສຕ຺ເຕ ວາສທ຺ທສ຺ສາປິ ຕາທິສຕ຺ຕສ຺ເສວ ປຏິປາທກຕ຺ຕ ສຠາວໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘ວວຕ຺ຖິຕວິຠາສຕ຺ຕາ ວາຘິກາຣສ຺ສາ’ຕິ ວຸຕ຺ຕິຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ວວຕ຺ຖິຕສ຺ສ ລກ຺ຂິຍສ຺ສ ອນຸໂຣເຘນ ລກ຺ຂຓປ຺ປວຕ຺ຕິກາ ວິຠາສາ ວວຕ຺ຖິຕວິຠາສາ, ອເຠເທນ ຕຸ ວາຘິກາໂຣ ວວຕ຺ຖິຕ ວິຠາສາ, ຕສ຺ສາ ຠາໂວ ວວຕ຺ຖິຕວິຠາສຕ຺ຕໍ, ຕສ຺ມາ, ອິຘ ນ ໂຫຕິ ອິຘ ໂມທຕິ, ອິມສ຺ມິໍ ຐາເນ ອາຄມຕ຺ຕປ຺ປກາສໂກ ຐານິນິທ຺ເທ ສາຠາວາ ອາເທສຕ຺ຕາໂຍຄສງ຺ຂາໂຕ ກາຣຓວິເສໂສ ສມຕ຺ໂຖ, ຕສ຺ສ ຠາໂວ ສາມຕ຺ຖິຍໍ-ອຕ຺ຖພລ-ມຎ຺ຎຖານຸປປຕ຺ຕິລກ຺ຂຓໍ, ສຈາຕິ ໂສ ອາຄໂມ ຈ.

໓໙. ໂລໂປ

ໂລປສທ຺ທສ຺ສ ຠາວສາຘນມຕ຺ຕເມວ ສາເຘຕຸມາຫ-‘ເຕເນ’ຈ຺ຈາທິ, ໂລໂປຕິ ຍທິ ກມ຺ມສາຘໂນ ສິຍາ ຕທາ ເຕນ ສມານາຘິກຣຓໍ ກຕ຺ວາ ອຸປຣິ ‘‘ປຣສໂຣ’’ຕິ ສຸຕ຺ຕມາຣຠີເຍຍ຺ຍາຕິ ພ຺ຍຕິເຣກມາຫ ‘ນ ປຣສໂຣ’ຕິ, ອິຘ ນ ໂຫຕິ ສງ຺ຄໂຣ.

໔໐. ປຣ

ຕ຺ວໍສິ ຕ຺ວມສີຕິ ວິກປ຺ໂປ, ອິຘ ນ ໂຫຕິ ຕາສາຫໍ.

໔໑. ວຄ຺ເຄ

ນນຸ ວຄ຺ເຄວຄ຺ຄນ຺ໂຕຕິ ເອຕ຺ຕເກເຍວ ວຸຕ຺ເຕ ຍສ຺ມິໍ (ກິສ຺ມິ)ຎ຺ຈິ ວຄ຺ຄກ຺ຂເຣ ປເຣ ພິນ຺ທຸໂນ ໂຍໂກຈິ ວຄ຺ຄນ຺ໂຕ ອນິຍເມນ ຠເວຍ຺ຍ ຕຖາ ສຕິ ອນິຏ຺ຐມ຺ປິ ສິຍາຕ຺ຍາສງ຺ກິຍ ປຈ຺ຈາສຕ຺ຕິໍ ສນ຺ນິສ຺ສາຍານິຏ຺ຐ ນິວຕ຺ຕິນ຺ທສ຺ເສຕຸມາຫ-‘ວຄ຺ເຄ ວຄ຺ຄນ຺ໂຕ’ຕິຈ຺ຈາທິ, ໂສວາຕິ ວຄ຺ຄນ຺ໂຕວ, ຕສ຺ມິນ຺ຕິ ວຄ຺ຄກ຺ຂເຣ.

໔໒. ເຍວ

ນນຸ ສທ຺ທຕ຺ຕາ ພ຺ຍຠິຈາຣິຕ຺ຕາ ເອວສ຺ສ ຕາວ ສທ຺ໂທ ໂຫຕຸ, ສໍຍໂຕ, ສໍຫິໂຕຕິ ສທ຺ເທກເທສຠູຕານມ຺ປິ ສມ຺ຠວາ ເຕປິ ຄເຫ ຕພ຺ພາ ສິຍຸນ຺ຕິ ‘ຍເອວຫິ ສທ຺ເທສຸ’ຕິ ຍຫີນມ຺ປິ ກຖໍ ສທ຺ທໂວຫາໂຣ ກໂຕຕິ ອາຫ ‘ເອວາ’ຕິອາທິ, ເອຕ຺ຖາຍມຘິປ຺ປາໂຍ ‘ອພ຺ຍຠິຈາຣິນາ ພ຺ຍຠິຈາຣີ ນິຍມ຺ຍເຕ’ຕິ.

໔໓. ເຍສໍ

ຍສທ຺ເທ ປຸພ຺ພສຸຕ຺ເຕເນວ ສໍສ຺ສປ຺ຍາເທເສ ສິທ຺ເຘ ໂສ ( ) [(ຕສ຺ສ) (ໂປຕ຺ຖເກ)] ຍ ກາຣມຕ຺ເຕເຍວ ປເຣ ສໍສ຺ເສວ (ຍຖາ) ສິຍາຕິ ສຸຕ຺ຕມິທມາຣທ຺ຘໍ.

໔໔. ວນ

ຐານິນມາສິລິສ຺ສ ຄຈ຺ຉຕິ ປວຕ຺ຕຕີຕິ ອາຄໂມ ນາມ, ໂກ-ຍເມຕ຺ຖ ຐານີຕິ ອາຫ-‘ສຣສ຺ສາຕິ, ສຸຕ຺ເຕ ອນຸວຕ຺ຕສ຺ສ ຈ ອວິຊ຺ຊມານຕ຺ຕາ ‘ສຣສ຺ສາ’ຕິ ກຸໂຕ ລພ຺ຠຕີຕິ ໂຈເທຕິ ‘ນນຸ ເຈ’ຕ຺ຍາທິນາ. ອາຄມສຸຕິຍາ ວນາທີນໍ ຐານິສຸຕິຍາ ອຠາເວປິ ສາມຕ຺ຖິຍາ ພ຺ຍຎ຺ຊນສ຺ສ ວາ ອາຄໂມ ສິຍາ ສຣສ຺ສ ວາ, ຍທິ ພ຺ຍຎ຺ຊນສ຺ສ ວາ ສິຍາ (ນ) ‘‘ປທາທີນໍ ກ຺ວຈີ’’ຕິ (໕-໙໒) ສຸຕ຺ຕິຕ ມາຈຣິເຍນ, ຕສ຺ມາ ຕເທວ ຎາເປຕິ ‘ສໂຣ ເຍເວຕ຺ຖ ຐານີ ຠວິຕຸມຣຫຕີ’ຕິ. ວຸຈ຺ຈເຕຈ຺ຈາທິນາ ປຣິຫາຣມາຫ, ນິປຸພ຺ພາ ປທິສ຺ມາ ອນປ຺ປຈ຺ຈເຍ ‘‘ປທາທີນໍ ກ຺ວຈີ’’ຕິ ຍຸກອນ຺ຕາວຍໂວ ‘‘ຕວຄ຺ຄວຣນາ’’ທິນາ (໑-໔໘) ເຍ ທສ຺ສ ໂຊ ‘‘ວຄ຺ຄລ ເສຫິເຕ’’ຕິ (໑-໔໙) (ຍສ຺ສ ໂຊ) ນິປຊ຺ຊນໍ, ມານນ຺ຕຕ຺ຍາທີສູຕິ ອຘິກາຣາຕິ ‘‘ກ຺ໂຍ ຠາວກມ຺ເມສ຺ວປໂຣກ຺ເຂສຸ ມານນ຺ຕຕ຺ຍາທີສູ’’ຕິ (໕-໑໗) ອິໂຕ ມານນ຺ຕຕ຺ຍາທີສຸຕິ ອຘິກາຣາ, ປຈ຺ຈຍນ຺ຕເຣຕິ ມານນ຺ຕຕ຺ຍາທີໂຕ ອຎ຺ຎສ຺ມິໍ ປຈ຺ຈເຍ, ກຈ຺ຈາຍເນນ ‘ອຕິປ຺ປໂຄໂຂຕາວາ’ຕິ ສາຘນຕ຺ຖໍ ‘‘ກ຺ວຈິ ໂອ ພ຺ຍຎ຺ຊເນ’’ຕິ ໂອກາຣາຄໂມ ຄກາຣາຄໂມ ຈ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕເຣນ ວິຫິໂຕ, ຕໍ ປກາຣນ຺ຕເຣນ ສາເຘຕຸໍ ວຸຕ຺ຕິຍໍ-‘ອຕິປ຺ປໂຄ ໂຂ ຕາວາ’ຕິ ຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ ‘ອຕິປ຺ປາ’ຕິອາທິ ວຸຕ຺ຕໍ.

໔໖. ຉ

ທ຺ວາທໂຍ ອຏ຺ຐາຣສນ຺ຕາ ພຫຸວຈນນ຺ຕາຕິ ‘ຉກີ’ຕິ ວຕ຺ຕພ຺ເພ ‘ຉາ’ຕິ ເອກວຈນໍ ນ ຍຸຊ຺ຊຕີຕິ ໂຈເທຕິ ‘ນນຸຈາ’ຕິອາທິນາ, ປຣິຫຣຕິ ນຈ຺ຈາທິນາ, ເນຕິ ‘ຉໂຬ’ຕິ ອຍຸຕ຺ໂຕ-ຍໍ ນິທ຺ເທໂສ ນ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ, ຉສທ຺ທສ຺ສ ອນຸກຣຓຕ຺ຕາ ຉສທ຺ທານຸກຣຓຕ຺ຕາ, ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕສາຘຸສທ຺ທຣູປາ ສາຘຸສທ຺ທຣູປມນຸກຣຓໍ ວິຠຊຕິ ‘ອນຸກຣຓຎ຺ຈ ທຸວິຘ’ມິຈ຺ຈາທິນາ, ປຣິຈ຺ຈຕ຺ໂຕ ຊຫິໂຕ ອຕ຺ໂຖ ວິຘິນິເສຘຣູໂປ ຍສ຺ສ ຕໍ ປຣິຈ຺ຈຕ຺ຕຕ຺ຕໍ, ເອຕ຺ຖ ປນ ຉສທ຺ເທນ ຉສງ຺ຂ຺ຍາວິເສໂສ ປຣິຈ຺ຈຕ຺ໂຕ, ອຠິຘາຍໂຕ ໂຫຕີຕິ ອິມິນາ ຉສທ຺ທສ຺ສ ອນຸກາຣິເຍນາຕ຺ເຖນາຕ຺ຖວນ຺ຕຕ຺ຖມາຫ, ເອກວຈນນ຺ຕສ຺ສ ນິທ຺ເທໂສ ກໂຕ… ຉສທ຺ທວຈນີຍສ຺ສ ຉສ຺ສ ເອກຕ຺ຕາ, ອນຸກາຣິຍສ຺ສາຕິ ເອກາທິໂນ ສງ຺ຂ຺ຍາ ສທ຺ທສ຺ສ ຕທຎ຺ຎສ຺ສ ວາ ຍທນຸກາຣິຍເມກາທິກໍ ຕທຎ຺ຎໍ ວາ ສທ຺ທຣູປໍ ຕສ຺ສ. ສງ຺ຂ຺ຍາທິວິເສສນ຺ຕິ ເອກຕ຺ຕາທິສງ຺ຂ຺ຍາວິເສສໍ ຕທຎ຺ຎໍ ວາ, ‘‘ໂຍມ຺ຫິ ທ຺ວິນ຺ນໍ ທຸເວ ທ຺ເວ’’ຕິ (໒-໒໑໙) ສຸຕ຺ເຕ ທ຺ວິສທ຺ໂທ-ນຸກາຣິຍໍ ທ຺ວິສທ຺ທຣູປໍ ຕພ຺ພຈນີຍຎ຺ຈ ທ຺ວິສງ຺ຂ຺ຍາວິເສສມ຺ປຣາມສຕີຕິ ຕພ຺ພາຈກໍ ທ຺ວິນ຺ນນ຺ຕິ ພຫຸວຈນໍ, ອຖ ‘ຬຎິ’ຕິ ກສ຺ມາ ນ ວຸຕ຺ຕໍ ເອວຎ຺ຫິ ສຕິ ຎານພນ຺ຘຕ຺ຕາຬກາໂຣ ອາທ຺ຍວຍໂວ ຠວິຕຸມຣຫຕີຕິ ໂຈທນມ຺ມນສິ ນິຘາຍ ‘ຉສທ຺ທາ’ຕິອາທິມາຫ, ອນ຺ຕາປວາເທນ ວິຘີຍມາໂນ ຬກາໂຣ ຉ ສທ຺ທາ ປຣສ຺ສາທິສ຺ສ ອາຄມຕ຺ຕາ…ເປ… ໂຫຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ອນ຺ຕາປວາເທນາຕິ ອິມິນາ ‘ສຣສ຺ສາ’ຕິ ຉຏ຺ຐີນິທ຺ເທສໂຕ ‘‘ຉຬີຍນ຺ຕສ຺ສາ’’ຕີ-ມສ຺ສ ວິສຍຠາວໍ ທີເປຕິ, ປຣສ຺ສາຕິ ອິມິນາ ‘ຉາ’ຕິ ປຎ຺ຈມີນິທ຺ເທສໂຕ ‘‘ປຎ຺ຈມິຍໍ ປຣສ຺ສາ’’ຕີມສ຺ສ ວິສຍຠາວໍ, ອາທິສ຺ສາຕິ ອິມິນາ ຬສ຺ເສກວຓ຺ຓຕ຺ຕາ ອນ຺ຕາປວາເທນ ‘‘ອາທິສ຺ສາ’’ຕິ ສຸຕ຺ເຕ ນ ອາທ຺ຍນ຺ໂຕ ວິເຍໂກປິ ສໂຣຕິ ສຣສ຺ສາທິສ຺ສ ປຕ຺ຕິໍ ທສ຺ເສຕິ, ອຍເມຕ຺ຖາຘິປ຺ປາໂຍ ‘ຉາ’ຕິ ປຎ຺ຈມີນິທ຺ເທສາ ‘‘ປຎ຺ຈມິຍໍ ປຣສ຺ສາ’’ຕິ (໑-໑໕) ປຣສ຺ສ ສມ຺ປຕ຺ຕໍ ກາຣິຍໍ ເອກວຓ຺ຓຕ຺ຕາ ‘‘ຉຏ຺ຐິຍນ຺ຕສ຺ສາ’’ຕິ (໑-໑໗) ອນ຺ຕສ຺ສ ສມ຺ປຕ຺ຕໍ ‘‘ອາທິສ຺ສາ’’ຕິ (໑-໑໖) ອາທິວຓ຺ຓສ຺ສ ປປ຺ໂປຕີ’’ຕິ. ອາທິຠູໂຕວ ໂຫຕີຕິ ອສຕິປິ ຎກາເຣ ອາຄມຄ຺ຄຫຓານຸວຕ຺ຕິຍາ ອາຄມິນໍ ສຣໍ ອວິນາເສນ຺ໂຕ ຕສ຺ສ ອາທ຺ຍວຍວຠູໂຕວ ໂຫຕີຕິ ອຕ຺ໂຖ, ລກາຣໍ ກໂຣນ຺ຕິ ‘‘ຍວມທນຕຣລາຈາຄມາ’’ຕິ ສຸຕ຺ເຕນ, ຕນ຺ຕິ ລກາຣກຣຓໍ ອຸຠິນ຺ນມວິເສສວຈນຎ຺ຈ ອຍຸຕ຺ຕຕໍ ທສ຺ເສຕິ ‘ເຕສມ຺ປິ’ຈ຺ຈາທິນາ, ເຕສມ຺ປີຕິ ກຈ຺ຈາຍນານມ຺ປິ, ອກ຺ຂຣສຎ຺ຎາຍນ຺ຕິ ‘‘ອກ຺ຂຣາປາທໂຍ ເອກຈຕ຺ຕາລີສ’’ນ຺ຕິ ວິຘີຍມານອກ຺ຂຣ ສຎ຺ຎາຍໍ. ອວິເສເສ ລຬານໍ ນານຕ຺ຕາຠາເວ, ປາກໂຏ ວາຕິ ອິມິນາ ສຸຕິລິປິເຠທສ຺ສ ປຈ຺ຈກ຺ຂສິທ຺ຘຕນ຺ທສ຺ເສຕິ, ຕຕ຺ຖ ຫິ ໂສຕວິຎ຺ຎາຓວີຖິຍາ ລຬານໍ ວິສຸໍວິສຸໍ ຄຫຓໍ ສຸຕິ, ຕໍຕໍ ເທສວາສີນໍ ເລຂາ ວ ວຕ຺ຖານໍ ລິປິ, ເຕສໍ ເຠໂທ ໂສຕຈກ຺ຂຸວິຎ຺ຎາຓຄຍ຺ຫຕ຺ຕາ ປຈ຺ຈກ຺ຂສິທ຺ໂຘ, ຉຬຠິຎ຺ຎາຕິ ວິກປ຺ເປນ ຬກາຣາຄມປກ຺ເຂ ຣູປໍ.

໔໗. ຕທ

ອິສ຺ສ ອຕ຺ຕໍ ນິປາຕນາ, ທກາໂຣ ປນ ‘‘ມຍທາ ສເຣ’’ຕິ (໑-໔໔), ປທນ຺ຕເຣນາຕິອາທີຕິ ອິມິນາ ອຎ຺ເຎນ ປເທນ, ສາຘູນິ ຠວນ຺ຕີຕິ ວຸຕ຺ຕິ ປາຐສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ວຕ຺ຕຸໍ ‘ສາຘູນິ ຠວນ຺ຕີຕິ ນິປາຕນໂຕ’ຕິ ອາຫ, ຕຕ຺ຖ ກາຣຓມາຫ-‘ຍ’ມິຈ຺ຈາທິ, ອປ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ປາປນມ຺ປຕ຺ຕສ຺ສ ປຏິເສໂຘ ຈ ນິປາຕນໍ, ເຕສໍ ອິຘ ປາຐາຕິ ເຕສໍ ຕຖາ ອິຈ຺ຉນ຺ຕານໍ ອິຘາຕິ ນິປາຕສ຺ສ ອິມສ຺ມິໍ ຕທມິນາທິສຸຕ຺ເຕ ປາຐາ, ອຸທ຺ຘສ຺ສ ອຸທູຕິ ອຸທ຺ຘໍ ຂມສ຺ສາຕິ ອຎ຺ຎປທຕ຺ຖສມາເສ ອຸທ຺ຘໍຂ ອິຕິ ຐິເຕ ອຸທ຺ຘໍສທ຺ທສ຺ສ ອຸທຸອາເທໂສ, ອສ-ໂຠຊເນ ອິຈ຺ຈສ຺ມາ ‘‘ກ຺ວຈຓ’ ອິຕິ (໕-໔໑) ສຸຕ຺ເຕນ ອຓ຺ປຈ຺ຈເຍ ອສສທ຺ໂທ ນິປ຺ຜຊ຺ຊຕີຕິ ອາຫ-‘ປິສິຕມສນາ’ຕິ ‘‘ກ຺ວຈຓ’’ ອິຕິ ມຫິຍໍ ຣວຕີຕິ ຐິເຕ ອິມິນາວ ຄຓນິປາຕເນນ ສມາເສ ກເຕ ມຍູຣສທ຺ໂທ ນິປ຺ຜຊ຺ຊຕີຕິ ທສ຺ເສຕຸມາຫ ‘ມຫິສທ຺ທສ຺ເສ’ຈ຺ຈາທິ, ອສ຺ສ ຕທມິນາທິຄຓສ຺ສ ອາຄຕິຄຓຕ຺ຕາ ເອວມຎ຺ເຎປີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ປາຐເສໂສ. ທີຆນິກາຍາທີສຸ ປຎ຺ຈສຸ ນິກາເຍສູຕິ–

‘‘ທີຆມຊ຺ຌິມສໍຍຸຕ຺ຕ, ອງ຺ຄຸຕ຺ຕຣິກຂຸທ຺ທກາ;

ນິກາຍາ (ປຎ຺ຈ) ຄມ຺ຠີຣາ, ຘມ຺ມໂຕ ອຕ຺ຖໂຕຈິເມ’’ຕິ.

ວຸຕ຺ເຕສຸ ທີຆາຄມາທີສຸ ປຎ຺ຈສຸ ນິກາເຍສຸ, ຎາຕພ຺ພາຕິ ວຓ຺ຓາ ຄມາທິທ຺ວາເຣນ ຊານິຕພ຺ພາ, ປຎ຺ຈວິຘໍ ປຎ຺ຈປ຺ປກາຣໍ ນິຣຸຕ຺ຕມຸຈ຺ຈເຕຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ນິພ຺ພຈນໍ ນິຣຸຕ຺ຕໍ, ນປຸໍສເກ ຠາເວ ຕ຺ໂຕ, ອຕ຺ຖກຖນວາກ຺ຍ ປຸພ຺ພກມຸຈ຺ຈາຣຓມິຈ຺ຈຕ຺ໂຖ, ຕທຠິຘາຍິ ສຕ຺ຖມປ຺ຍຠິຘາເນ-ຠິເຘຍ຺ໂຍ ປຈາຣາ ຕທຕ຺ຖຕາຍ ວາ ນິຣຸຕ຺ຕມຸຈ຺ຈເຕ, ວຸຕ຺ຕນິຣຸຕ຺ຕິ ລກ຺ຂເຓນ…ເປ… ເວທິຕພ຺ພາຕິ ອິມິນາ ນິຣຸຕ຺ຕສຕ຺ເຖ ເຍ ສທ຺ທາ ປຏິປທໍ ນິປ຺ຜາທິຍນ຺ຕິ ເຕສມິທໍ ສາມຎ຺ເຎນ ນິປ຺ຜາທນນ຺ຕິ ທີເປຕິ, ທ຺ວາເຣ ນິຍຸຕ຺ໂຕ ໂທວາຣິໂກຕິ ເອຕ຺ຖ ຓິເກ ທກາຣວກາຣານໍ ມຊ຺ເຌ ໂອກາຣາຄໂມ, ຫິໍສິສ຺ມາຕິ ‘ຫິໍສ-ຫິໍສາຍ’ ມິຈ຺ຈສ຺ມາ, ອປ຺ປຈ຺ຈເຍຕິ ‘‘ສາວກາຣເກສ຺ວ ຆຓ຺ຆກາ’’ຕິ (໕-໔໔) ອປ຺ປຈ຺ຈເຍ, ນິຊໂກຕິ ເອຕ຺ຖ ຊກາຣສ຺ສ ຍກາເຣ ນິຍໂກ. ອຖ ວຓ຺ຓວິກາໂຣຕິ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ຊວຓ຺ຓສ຺ສ ຍາເທເສ ນິຍກາທໂຍ ຕາວ ສິຊ຺ຌນ຺ຕຸ, ສຸສານາທໂຍ ກຖໍ ຉວປທາທິວິກາຣຕ຺ຕາ ສຸສານາທີນນ຺ຕິ ອາຫ ‘ປທວິກາໂຣປິ’ຈ຺ຈາທິ. ອຎ຺ຎຖາ ວຓ຺ຓສມຸທາຍາເທສສ຺ສ ວິສຸໍຄຫເຓ ຉພ຺ພິໂຕປຕ຺ຕິຍາ ‘ປຎ຺ຈວິຘໍ ນິຣຸຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ ສງ຺ຂ຺ຍານິຍໂມ ນ ຍຸຊ຺ເຊຍ຺ຍາຕິ ຠາໂວ. ໂຍໂຄ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ຕຖາຫິຈ຺ຈາທິນາ ຘາຕຸສ຺ສ ອຕ຺ຖາຕິສເຍນ ໂຍຄມ຺ປາກຏີກໂຣຕິ, ຣວນກິຣິຍາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘຕິ ເກກາຍິຕານ຺ຍສທ຺ທນກິຣິຍາຠິສມ຺ພນ຺ໂຘ. ມຍູໂຣຕິ ເອຕ຺ຖ ຣວຕິ ມຍູຣຣາເວ ເອວ ວຕ຺ຕເຕ, ນ ສາມຎ຺ເຎນ ຣວນກິຣິຍາມຕ຺ເຕຕິ ຠາໂວ.

໔໘. ຕວ

ວຓ຺ຓມຕ຺ຕສ຺ເສ ວາຕິ ວຓ຺ຓສາມຎ຺ຎສ຺ເສວ, ມຕ຺ຕສທ຺ໂທ ເອຕ຺ຖ ສາມຎ຺ຎ ວຈໂນ. ຍກາຣສ຺ສຈ ຈາເທໂສຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ທຍກາຣານໍ ຊຕ຺ຕນ຺ຕິສ຺ສ ອິມິນາ, ຍສ຺ສ ‘‘ວຄ຺ຄລເສຫິ ເຕ’’ຕິ (໑-໔໙) ຊຕ຺ຕໍ, ອຕ຺ຕານມຘິກິຈ຺ຈ ປວຕ຺ຕນ຺ຕິ ອຕ຺ເຖ ອສງ຺ຂ຺ຍສມາໂສ.

໔໙. ວຄ຺ຄ

ຍນ຺ຕໍ ສທ຺ທານໍ ນິຈ຺ຈສມ຺ພນ຺ຘິຕ຺ເຕປິ ປກ຺ກນ຺ຕວິສຍຕ຺ຕາ ຕໍສທ຺ໂທ ຍໍສທ຺ທໍ ນາເປກ຺ຂເຕຕ຺ຍາຫ-‘ເຕຕິ ອນນ຺ຕຣ’ອິຈ຺ຈາທິ, ຕໍ ສທ຺ໂທ ຫິ ປກ຺ກນ຺ຕ ວິສໂຍ ຕຖາ ປສິທ຺ຘວິສໂຍ ອນຸຠູຕວິສໂຍ ຈ ຍໍສທ຺ທໍ ນາເປກ຺ຂເຕ, ຍຖາ ເຈໂສ ຍໍສທ຺ທນ຺ນາ ເປກ຺ຂເຕ, ຕໍ ສພ຺ພໍ ມຫາສາມິນາຘິກາຍໍ ສຸໂພຘາລງ຺ກາຣຏີກາຍໍ–

ມຸນິນ຺ທຈນ຺ທສຎ຺ຊາຕ, ຫາສຈນ຺ທນລິມ຺ປິຕາ;

ປລ຺ລວາຘວລາຕສ຺ເສ, ເວໂກ ນາຘຣປລ຺ລໂວຕິ (໑໒໒).

ເອຕິສ຺ສາ ຄາຖາຍ ອມ຺ເຫຫິ ວິຕ຺ຖາຣິຕນເຍນ ຄເຫຕພ຺ພໍ, ຍຖາ ຣຫນ຺ຕິ ສກມ຺ມາກມ຺ມຘາຕູນມນຸຣູປໍ.

໕໐. ເວວາ

ກິຎ຺ຈາປີທໍ [ອິທໍກິຎ຺ຈາປິ (ໂປຕ຺ຖເກ)] ວິກປ຺ປນຕ຺ຖໍ ກຕນ຺ຕິ ເຫຏ຺ຐິເມນ ນິ(ນ຺ນານ)ຕ຺ຕໍ ວິຎ຺ຎາຍຕິ, ຕຖາປິ ອິມິນາ ວາກາເຣນ ວິກປ຺ໂປວ, ເຫຏ຺ຐິເມ ປນ ກ຺ວຈາຘິກາຣາ ຫກາຣນ຺ຕຘາຕຸໂຕ ຘ຺ຍຓ຺ປຈ຺ຈເຍ ເມຫ຺ຍໍ, ໂທຫ຺ຍໍ ສິເນຫ຺ຍໍ, ເລຫ຺ຍນ຺ຕິປິ ຠວຕ຺ເວວ.

໕໓. ສໍໂຍ

ວຕ຺ຕຸໂນ-ຕ຺ຕປ຺ປຘານຕ຺ຕມຕ຺ຕວຈສີຕິ ນິຍຕາວຍວວາຈິໂນ ອຸປາທານາຕິ ວຸຕ຺ຕມເນກຕ຺ຖຕ຺ເຕປ຺ຍາທິສທ຺ທສ຺ສ, ອາທິຍຕີຕ຺ຍາທີຕິ ກມ຺ມສາ ຘໂນຈາຍມາທິສທ຺ໂທ, ໂສຍມຕ຺ໂຖ ສຸມງ຺ຄລປ຺ປສາທນິຍາ ຂຸທ຺ທສິກ຺ຂາ ຏີກາຍ‘ອາທິໂຕ ອຸປສມ຺ປນ຺ນາ’ຕິ ເອຕ຺ຖ ອມ຺ເຫຫິ ວຸຕ຺ຕນເຍນ ເວທິຕພ຺ໂພ, ສໍຍຸຊ຺ຊຕີຕິ ສໍໂຍໂຄ-ເອກຕ຺ຣາວຏ຺ຐິຕພ຺ຍຎ຺ຊນາ.

໕໔. ວິຈ຺ຉາ

ຍໍວຕ຺ຕເຕຕິ ວຸຕ຺ຕິວຈນໍ ນິກ຺ຂິປິຕ຺ວາ ຕສ຺ສ ອຕ຺ຖໍ ວຕ຺ຕຸມາຣຠເຕ ‘ສມ຺ຠວາເປກ຺ຂາເຍ’ຈ຺ຈາທິ, ຍໍວຕ຺ຕເຕຕິ ຈ ສຸຕ຺ເຕ ອວິຊ຺ຊມາເນປິ ຄມ຺ມມານຕ຺ຖສ຺ສ ສທ຺ທສ຺ສ ປໂຍຄມ຺ປຕິ ກາມຈາໂຣຕິ ວຸຕ຺ຕິຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຍສທ຺ທສ຺ສານິຍມຕ຺ຖວຸຕ຺ຕິຕ຺ເຕປິ ປທວາກ຺ຍໂຕ ນາຎ຺ຎໍ ສມ຺ຠວຕິ ວິຈ຺ຉາຍມາຠິກ຺ຂຎ຺ເຎ ຈ ວຕ຺ຕມານນ຺ຕິ ອາຫ ‘ສມ຺ຠວາເປກ຺ຂາຍປທໍ ວາກ຺ຍໍວາ’ຕິ, ສມ຺ຠວຕີຕິ ສມ຺ຠໂວ-ປທໍ ວາກ຺ຍໍ ວາ, ຕສ຺ມິໍ ອເປກ຺ຂາຍ ປທໍ ວາກ຺ຍໍ ວາ ວຕ຺ຕເຕຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ວຕ຺ຕເຕຕິ ວິຈ຺ຉາຍມາຠິຎ຺ເຎ ຈາຕ຺ເຖ ວຕ຺ຕເຕ, ນນຸ ປທສ຺ສ ວາກ຺ຍສ຺ສ ວາ ວິສຸໍເຍວ ທພ຺ພາທໂຍ ອຕ຺ຖາ, ຕໍ ກຖມິທ ເມຕສ຺ມິໍ ວຕ຺ຕຸຘມ຺ເມ ກິຣິຍາຘມ຺ເມ ຈ ວິຈ຺ຉາຠິກ຺ຂຎ຺ຎຕ຺ເຖ ວຕ຺ຕເຕຕິ ອນຸໂຍຄໍ ສນ຺ຘາຍາຫ-‘ວິສຍຠາເວນາ’ຕິອາທິ, ວິຈ຺ຉາຍ ວຕ຺ຕຸຘມ຺ມສ຺ສ ກິຣິຍາຘມ຺ມສ຺ສ ຈາຠິກ຺ຂຎ຺ຎສ຺ສ ວິສໂຍ ປທໍ ວາກ຺ຍໍ ວາ… ອນຎ຺ຎຕ຺ຖວຸຕ຺ຕິວເສນ ຕຕ຺ຖປ຺ປວຕ຺ຕິຍາ, ຕໍ ວເສນຈ, ອຠິຘາຍກຕ຺ເຕນ ເຈຕິ ໂຄຈຣຕ຺ເຕນ ປກາສກຕ຺ເຕນ ຈາຕິ ອຕ຺ໂຖ, ຍໍວຕ຺ຕເຕຕິ ອຊ຺ຌາຫຏສ຺ສ ຍນ຺ຕິ ປຐມນ຺ຕສ຺ສ ວິຠຕ຺ຕິວິປຣິຓາມໍ ທສ຺ເສຕິ (ຕສ຺ສາຕິ) ອາທິນາ, ອິມິນາ ອິທໍ ທີເປຕິ ‘‘ຍຊ຺ຊປິ ‘ວິຈ຺ຉາຠິກ຺ຂຎ຺ເຎສ຺ວິ’ ຕ຺ຍຕ຺ຣ ຉຏ຺ຐີໂນຈ຺ຈາຣີຍເຕ, ຕຖາປິ ຉຏ຺ຐີປສິທ຺ຘິ ໂຫເຕວ, ກຖໍ ທ຺ເວ ອິຈ຺ຈາເທສນິທ຺ເທສາ ອາເທໂສ ຈ ສມ຺ພນ຺ຘີນມເປກ຺ຂເຕ, ‘ວິຈ຺ຉາຠິກ຺ຂຎ຺ເຎສູ’ຕິ ຈາຕ຺ຖນິທ຺ເທໂສ, ນ ຈາຕ຺ຖສ຺ສາເທເສນ ສມ຺ພນ຺ໂຘ ອຸປປຊ຺ຊເຕ, ຕສ຺ມາ ວິຈ຺ຉາຠິກ຺ຂຎ຺ເຎສຸ ຍໍ ປທໍ ວາກ຺ຍໍ ວາ ວຕ຺ຕເຕ ຕສ຺ສ ທ຺ເວ ຠວນ຺ຕິຈ຺ເຈວໍ ຉຏ຺ຐີຍຕ຺ໂຖ ສກ຺ກາ ວຕ຺ຕຸ’’ນ຺ຕິ, ທ຺ເວ ຣູປານິ ໂຫນ຺ຕີຕິ ທສ຺ສິຕໍ ໂຫຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ສທ຺ທຣູເປ ສງ຺ຂ຺ຍຍ຺ເຍຕິ ທຸຕິຍາ ພຫຸວຈນນ຺ຕໍ ປຏິປາທຍມາໂນຕິ ເອຕ຺ຖ ປຏິປາທນກິຣິຍາຍ ສມ຺ພນ຺ເຘໂນປທິຏ຺ຐໍ, ‘‘ວາກ຺ຍນ຺ຕຣຏ຺ໂຐປິ ສທ຺ໂທ ຕທຎ຺ຎສ຺ມິມ຺ປິ ສມ຺ພນ຺ຘມຸປຍາຕີ’’ຕິ ທ຺ວິສທ຺ໂທຕິ ອິທໍ ອຸປຣິ ວາກ຺ຍທ຺ວເຍປ຺ຍຸປຍຸຊ຺ຊຕິ ‘ທ຺ວິສທ຺ໂທ ວຸຕ຺ໂຕ, ທ຺ວິສທ຺ໂທ ນ ສຣູປປ຺ປຘາໂນ’ຕິ, ອຖ ສຣູປປ຺ປຘາໂນ ກສ຺ມາ ນ ວຸຕ຺ໂຕຕິ ອາຫ-‘ພຫຸວຈເນນ ນິທ຺ເທສາ’ຕິ, ອຖ ທ຺ເວຕິ ສາມຎ຺ເຎນ ວຸຕ຺ຕຕ຺ຕາ ປທວາກ຺ຍານໍ ຐາເນ ທ຺ວິພ຺ພຈນໍ ວາ ສິຍາ, ຕາເນວາ ວຕ຺ຕນ຺ຕີຕິ ທ຺ວິປ຺ປໂຍໂຄ ວາ, ຕຖາ ສຕິ ‘ຍໍວຕ຺ຕເຕ ຕສ຺ສາ’ຕິ ກສ຺ມາ ປຐມເມວ ນິສ຺ສາຍ ວຸຕ຺ຕິຍໍ ວິວຣຓໍ ກຕນ຺ຕິ ອາຫ-‘ເອວຎ຺ຈາ’ຕິອາທິ, ອິທານິ ທ຺ວິປ຺ປໂຍຄປກ຺ຂສ຺ສ ສໂທສຕ຺ຕາ ອຄຫິຕຠາວໍ ທສ຺ເສຕຸມາຫ-‘ຍທາຕ຺ວິ’ ຕ຺ຍາທິ, ຕຸສທ຺ໂທ ປຸພ຺ພສ຺ມາ ປກ຺ຂາ ວິເສສສ຺ສ ປທສ຺ສໂກ [ວິເສສນຕ຺ໂຖ (ໂປຕ຺ຖເກ)], ຕຕ຺ຖ ຫິ ທ຺ເວ [ທ຺ເວຣູປ (ໂປຕ຺ຖເກ)] ສທ຺ທຣູປານ຺ຍາທິສີຍນ຺ເຕ, ອິຫ ຕຸ ໂສວ ສທ຺ໂທ ທ຺ວິຣາວຕ຺ຕເຕ, ອາວຸຕ຺ຕີ ສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍາຕິ ເອວໍ ມຎ຺ຎເຕ ‘‘ທ຺ວິສທ຺ໂທ-ຍໍ ‘‘ອາທສຫິ ສງ຺ຂ຺ຍາ ສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ເຍ ວຕ຺ຕນ຺ເຕ’’ຕິ ວຈນໂຕ ສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍວຈໂນ, ຕສ຺ເມຫ ສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍໍ ສທ຺ທຣູປໍ ວາ ສິຍາ ອາວຸຕ຺ຕິ ວາ, ອິຈ຺ຈປິ ນິທ຺ເທໂສ ຕທຸຠຍມເປກ຺ຂິຍ ນປຸໍສກລິງ຺ເຄນ ວາ ສິຍາ ອິຕ຺ຖິລິງ຺ເຄນ ວາ, ຕຕ຺ຖ ຍທາ ນປຸໍສກລິງ຺ເຄນ ນິທ຺ເທໂສ, ຕທາ ສທ຺ທຣູປານິ ສງ຺ຂ຺ເຍຍ຺ຍານິ ຠວນ຺ຕິ, ຍທາ ຕຸ ອິຕ຺ຖິລິງ຺ເຄນ, ຕທາ ສທ຺ທສ຺ສາວຸຕ຺ຕີ ອຸຈ຺ຈາຣຓລກ຺ຂຓາ ກິຣິຍາ ສງ຺ຂ຺ເຍຍາ ຠວນ຺ຕິ, ຕໂຕ ເຈຕ຺ຖ ອາວຸຕ຺ຕີອປິ ສງ຺ຂ຺ເຍຍາ ໂຫນ຺ຕີ’’ຕິ, ຕທາ ທ຺ວິປ຺ປໂຍໂຄ ທ຺ວິພ຺ພວຈນນ຺ຕິ ເອສ ປກ຺ໂຂຕິ ອຍເມຕ຺ຖ ຠາໂວ’’ ຍທາ ທ຺ເວ ອາວຸຕ຺ຕິໂຍ ວິຘີຍນ຺ເຕ ຕທາ ທ຺ວິປ຺ປໂຍໂຄ ທ຺ວິພ຺ພຈນນ຺ເຕ ໂສເປກ຺ໂຂ, (ອຕ຺ຣ ຐານ຺ຍາເທສຠາໂວ ນຕ຺ຖິ) [ນຕຸຏ຺ຐາເນ ທ຺ວິພ຺ພຈນປກ຺ໂຂ (ໂປຕ຺ຖເກ)] ອາວຸຕ຺ຕິ ຫິ ກິຣິຍາ, ຕສ຺ສາ ເຈຫ ສທ຺ໂທ ສາຘນໍ, ນ ຈ ກິຣິຍາຍ ສາຘນສ຺ສ ຈ ຐານ຺ຍາເທສຠາໂວ ອຸປປຊ຺ຊເຕ, ຕສ຺ມາ ຍທາວຸຕ຺ຕີ ວິຘີຍນ຺ເຕ, ຕທາ ທິປ຺ປໂຍໂຄ ທ຺ວິພ຺ພຈນນ຺ເຕ-ໂສ ປກ຺ໂຂ ຠວຕີ’’ຕິ, ອຍມ຺ປິ ປກ຺ໂຂ ປາຓິນີເຍຫິ ປຣິຄ຺ຄຫີໂຕ, ຕທຍຸຕ຺ຕໍ ໂທສທຸຏ຺ຐຕ຺ຕາຕິ ສນ຺ທສ຺ສຍມາຫ-‘ໂສ ປເນ’ຕ຺ຍາທິ, ເຕ ຫິ ທຸຕິຍມ຺ປິ ປກ຺ຂມພ຺ຠຸປຄມ຺ມ ອຸປຈາຣມຕ຺ຕໂຕ ເຠໂທ, ວຕ຺ຖຸໂຕຕ຺ວເຠໂທ ວາຕິ ໂປໂນປຸຎ຺ເຎນ ຕໍ ສາເຘນ຺ຕິ. ກຖມ຺ປນ ສໂທສຕ຺ຕໍ ເຍນາຍໍ ນ ຄຫິໂຕຕ຺ຍາຫ- ‘ຕຖາຫິ’ຈ຺ຈາທິ, ຓ຺ໂຍ ນສິຍາຕິ ‘‘ຕສ຺ສ ຠາວກມ຺ເມສຸ ຕ຺ຕ ຕາ ຕ຺ຕນ ຓ຺ຍ ເຓຍ຺ຍ ຓິຍ ຓິຍາ’’ຕິ (໔-໕໙) ຠາເວ ວິຘີຍມາໂນ ຓ຺ໂຍ ທ຺ວິປ຺ປໂຍຄປກ຺ເຂ ສທ຺ທເຠທສພ຺ຠາວາ ປຸນ ປຸເນຕິ ສມຸທາຍສຠາວໂຕ ປຸນປຸນ ຠາໂວຕິ ອຕ຺ເຖ ປຸນປຸນ ສມຸທາຍໂຕ ນ ຠເວຍ຺ຍາຕິ ອຕ຺ໂຖ, ນ ເກວລໍ ຓ຺ໂຍວ, ອຖ ໂຂ ເອກປທນ຺ໂຕຄຘານໍ ສຣານໍ ສຣານມາທິຠູຕສ຺ສຸກາຣສ຺ສ ຠວນ຺ໂຕ ໂອກາໂຣປິ ‘‘ສຣານມາທິສ຺ສາ ຍຸວຓ຺ຓສ຺ສາ ເອໂອ ຓານຸພນ຺ເຘ’’ຕິ (໔-໑໒໔) ນ ສິຍາ, ‘‘ມນາທ຺ຍາປາທີນໂມມເຍ ຈ ‘‘ອິຕິ (໓-໕໙) ໂອກາໂຣ ປນ ປກ຺ຂທ຺ວເຍປິ ໂຫເຕວ… ອຸຕ຺ຕຣປທສ຺ສ ນິມິຕ຺ຕຠາເວນ ຄຫິຕຕ຺ຕາ, ປຸພ຺ພປກ຺ເຂປິ ຫິ ທ຺ເວ ສທ຺ທຣູປານ຺ເຍວາທິສີຍນ຺ເຕຕິ ໂຫເຕວ ປທ ເຠໂທ, ວກ຺ຂຕິ ຫິ ‘ສຕີປິ ອຕ຺ຕຄເຕ ເຠເທ’ຕິ. ນນຸ ອາວຸຕ຺ຕິຘມ຺ມເຠທ ສທ຺ທສ຺ສຸປຈຣິໂຕ ເຠໂທ, ສຣູປໂຕ ຕ຺ວເຠໂທວ, ອຎ຺ຎຖາ ອາວຸຕ຺ຕິເຍວ ນ ສິຍາ, ເອກສ຺ສ ຫິ ວຕ຺ຖຸໂນ ອາວຸຕ຺ຕິ ໂຫຕິຈ຺ຈາຫ‘ນານ຺ຕເຣເນ’ຈ຺ຈາທິ, ອຎ຺ຎເຖຕິ ອຸປຈຣິໂຕ ເຠໂທ ນ ສຠາວໂຕຕິ ເຈ, ກາຣິຍມ຺ຠວຕີຕິ ເອວິ ນ ສກ຺ກາ ວຕ຺ຕຸນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ສຠາວໂຕ ຕ຺ວເຠໂທ ວາຕິ ອຸປຈາຣາຠາເວນ ວຕ຺ຖຸໂຕ ວິຊ຺ຊມານເຠທມວຘາຣຍຕິ, ອຎ຺ຎຖາຕິ ຍທິ ເຠໂທ ສິຍາ, ອາວຸຕ຺ຕິເຍວ ນ ສິຍາຕິ ເອຕ຺ຖາຍມຘິປ຺ປາໂຍ ‘‘ຍທິ ສຠາວໂຕວ ເຠໂທ ຠິນ຺ນສ຺ສ ປນ ກຖມາວຸຕ຺ຕິ ສິຍາ’’ຕິ, ຐານິສທິສຕ຺ຕາຕິ ‘‘ຐານີວິຍາເທໂສ’’ຕິ ປຣິຠາສມຸປລກ຺ເຂຕິ.

ກິຣິຍາຍາຕິອາທີສຸ ສຫຕ຺ເຖ ຕຕິຍາ… ກິຣິຍາທີຫິ ທພ຺ພາທ຺ຍຕ຺ຖານໍ ວຕ຺ຕຸ [ກຕ຺ຕຸ] ພ຺ຍາປນິຈ຺ຉາປວຕ຺ຕິໂຕ, ເທສາທີຕິ ( ) [(ຫິ) (ໂປຕ຺ຖເກ)] ອາທິສທ຺ເທນ ກາລາວຕ຺ຖາທິໍ ສງ຺ຄຓ຺ຫາຕິ, ນານາກາຣຍຸຕ຺ຕເມວ ຠິນ຺ນໍ ນາມ ໂຫຕີຕິ ອາຫ-‘ອເນກປ຺ປກາຣຍຸຕ຺ເຕ’ຕິ, ພຫຸວຈນນິທ຺ເທສໂຕ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕີຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ເຕນາຕິ ເຍນ ພຫຸວຈນນິທ຺ເທເສນ ສກິໍ ພ຺ຍາປນິຈ຺ຉາ ໂຊຕີຍຕິ ເຕນ ກຣຓຠູເຕນ ເຫຕຸຠູເຕນ ວາ, ກເມນ ພ຺ຍາປິຕຸມິຈ຺ຉາຍໍ ຊາຕິອາທີນຎ຺ຈ ພ຺ຍາປິຕຸມິຈ຺ຉາຍນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ຕຕ຺ຖ ອຍຎ຺ຈ ຄາໂມ ຣມຓີໂຍ ອຍຎ຺ຈ ຄາໂມ ຣມຓີໂຍຕິ ກເມນ ພ຺ຍາປິຕຸມິຈ຺ຉາ, ເອຕ຺ຖ ກິຎ຺ຈາປິ ຣມຓີຍຄຸເຓນ ຄາມທພ຺ພໂຍໂຄ ອຕ຺ຖິ, ຕຖາປິ ຄາມານໍ ຄຸເຓນ ໂຍໂຄ, ສພ຺ໂພ ຄາໂມ ຣມຓີໂຍຕິ ພາຫຸລ຺ເລນ, ນຕ຺ຖິ ສາກລ຺ເລນ [ກເມນ (ໂປຕ຺ຖເກ)] ພ຺ຍາປິຕຸມິຏ຺ຐຕ຺ຕນ຺ຕິ ສກລພ຺ຍາປນິຈ຺ຉາຍາຠາໂວຕິ ນ ທ຺ວິພ຺ພຈນໍ, ເອວມຸປຣິ ໂຍເຊຕ຺ວາ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ, ສມ຺ປນ຺ໂນ ຍໂວຕິ ສມ຺ປນ຺ນຄຸເຓນ ຍວຊາຕິຍາ ພ຺ຍາປິຕຸມິຈ຺ຉາ, ເອກຕ຺ຖາ ຊາຕິ, ອເນກຕ຺ຖ ນິສ຺ສຍາ ວິຈ຺ຉາ [ເອກຕ຺ຖາຊາຕິ, ເອກມຕ຺ຖໍ ຎາປຍິສ຺ສາມີຕິ ຊາຕິສທ຺ໂທ ປຍຸຊ຺ຊເຕ ອເນ ກຕ຺ຖນິສ຺ສຍາຈ ວິຈ຺ຉາ, ອເນກຕ຺ຖໍ ສຎ຺ຎາປຍິສ຺ສາມີຕິ ວິຈ຺ຉາປຍຸຊ຺ຊເຕ-ຕິ ມຫາຠສ຺ເສ], ໂສຠນໍ ຘວຂທິຣນ຺ຕິ ໂສຠນຄຸເຓນ ຘວາທິທພ຺ພານໍ ພ຺ຍາປິຕຸມິຈ຺ຉາ, ອຕ຺ຖສທ຺ເທເນຕ຺ຖ ທພ຺ພາທໂຍ ວຕ຺ຕຸມິຏ຺ຐາຕິ ອາຫ-‘ທພ຺ພຄຸຓກິຣິຍາລກ຺ຂເຓ’ຕິ, ວິສທ຺ໂທ ປເນຕ຺ຖ ພ຺ຍາປນຕ຺ໂຖຕິ ອາຫ-‘ພ຺ຍາປິຕຸໍ ສມ຺ພນ຺ຘິຕຸ’ນ຺ຕິ, ສາຕິ ວິຈ຺ຉາ, ວຕ຺ຕຸຘມ຺ໂມຕິ ‘ຣຸກ຺ຂໍຣຸກ຺ຂ’ມິຈ຺ຈາທິກໍ ໂຍ ວທຕິ, ຕສ຺ສ ວຕ຺ຕຸໂນ ຘມ຺ໂມ… ອິຈ຺ຉາລກ຺ຂຓສ຺ສ ຘມ຺ມສ຺ສ ຕປ຺ປຏິພທ຺ຘຕ຺ຕາ, ສທ຺ໂທຕິ ຣຸກ຺ຂມິຈ຺ຈາທິໂກ, ຕສ຺ສ ສທ຺ທສ຺ສ ຍໍ ຣູປໍ ອຕ຺ຕ ຠາໂວ, ຕເມວ ປຈ຺ຈາສຕ຺ຍາ ‘‘ສຸຕານຸມິເຕສຸ ສຸຕສມ຺ພນ຺ໂຘວ ພລວາ’’ຕິ ວິຈ຺ຉາ ຠິກ຺ຂຎ຺ເຎສຸ ວຕ຺ຕມານສ຺ສ ສຸຕສ຺ເສວ ຕສ຺ສ ຣູປສ຺ສ ປຈ຺ຈາສນ຺ນຠາວໂຕ ທ຺ວິສງ຺ຂ຺ຍາ ຍຸຕ຺ຕໍ ທ຺ວິສງ຺ຂາຕາຍ ສງ຺ຂ຺ຍາຍ ‘ຣຸກ຺ຂໍ ຣຸກ຺ຂ’ມິຈ຺ເຈວໍ ຍຸຕ຺ຕໍ ອຕິທິສີຍເຕ ສຸຕ຺ເຕ ທ຺ເວອິຈ຺ຈເນນ, ທ຺ວິພ຺ພຈນສ຺ເສວ [ທ຺ວິພ຺ພຈນເມວ (ໂປຕ຺ຖເກ)] ຫິ ທ຺ວິສງ຺ຂ຺ຍາຍຸຕ຺ຕຕາ, ອຖ ກຕເມກວຈນນ຺ຕສ຺ສ ທ຺ວິພ຺ພຈນໍ, ຕຖາຫິ ສພ຺ເພເຍເວເຕຕ຺ຖ ວິຈ຺ຉາຍໍ ທ຺ວິຕ຺ເຕຫ຺ຍຠິຘຍນ຺ເຕຕິ ພຫຕ຺ຕາ ພຫຸວຈນໍ ປປ຺ໂປຕິ, ເອກວຈນນ຺ຕຸ ນ ສິຊ຺ຌຕິ ‘ຣຸກ຺ຂໍ ຣຸກ຺ຂໍ ສິຎ຺ຈຕີ’ຕິ ເອກຕ຺ຖາຠິຘານຠິນ຺ນສພ຺ພຣຸກ຺ຂປ຺ປຕີຕີຕິ ກຖເມກວຈນນ຺ຕສ຺ສ ທ຺ວິພ຺ພວຈນນ຺ຕີ ອາສງ຺ກິຍາຫ-‘ຕຕ຺ເຖ’ຈ຺ຈາທິ, ອຕ຺ຖສາມຕ຺ຖິຍາຕິ ‘ພຫຸວຈນນ຺ຕປ຺ປໂຍເຄຫິ’ຈ຺ຈາທິນາ ວກ຺ຂມານນເຍນ ພຫຸວຈນນ຺ຕປ຺ປໂຍເຄເນວ ວິຈ຺ຉາຕ຺ຖໂຊຕນໂຕ ນ ຕຕ຺ຖ ທ຺ວີພ຺ພຈນໍ ສິຍາ, ຠວິຕພ຺ພຎ຺ຈ ທ຺ວິພ຺ພຈເນ (ນ, ເອ) ກວຈນຕ຺ຕມນ຺ຕເຣນ ນ ຈາຕ຺ຖິ ທ຺ວິພ຺ພຈນາວກາ ໂສຕິ ປຕີຕິ ພລາວຄໂຕ ໂຍ-ຕ຺ໂຖ, ຕສ຺ສ ອຕ຺ຖສ຺ສ ອຎ຺ຎຖານຸປປຕ຺ຕິລກ຺ຂຓໍ ສາມຕ຺ຖິຍໍ ອຕ຺ຖສາມຕ຺ຖິຍໍ, ອຕ຺ຖສາມຕ຺ຖິຍາ ເອກວຈນນ຺ຕສ຺ສ ທ຺ວີພ຺ພຈນນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ຘາ, ກິຣິຍາທິໂຍຄນ຺ຕິ ກິຣິຍາຄຸຓາທິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ມນ຺ຕ຺ວາຕິ ພ຺ຍາປິຕຸມິຈ຺ຉາຍນ຺ຕີມສ຺ສ ປຸພ຺ພກິຣິຍາວຈນໍ, ອຠິສໍຫຣິຕ຺ວາຕິ ເອກໂຕກຕ຺ວາ. ສທ຺ທສ຺ສ ຕາທິສຕ຺ຖປຈ຺ຈາຍກຕ຺ເຕ ສາມຕ຺ຖິຍໍ ສທ຺ທສຕ຺ຕິ [ສທ຺ທສ຺ສ]. ຍຸຄປທາຘິກຣຓຕາຍໍ ສຫວຈນິຈ຺ຉາຍໍ ພຫຸວຈນປ຺ປວຕ຺ຕິເຍວ, ນ ຕຕ຺ຖ ທ຺ວິພ຺ພຈນນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕຸມາຫ-‘ອໂຕເຍເວ’ຈ຺ຈາທິ, ອໂຕ ເຍວາຕິ ພຫຸວຈນນ຺ຕສ຺ສ ສທ຺ທສຕ຺ຕິຍາ ວິຈ຺ຉາໂຊຕນໂຕ ທ຺ວິພ຺ພຈນາຠາວາເຍວ, ເອວມຎ຺ຎເຕ- ‘ອິຘ ປນ ໂຍຄປຊ຺ຊໍ ທຸວິຘໍ ສທ຺ທໂຍຄປຊ຺ຊໍ ອຕ຺ຖໂຍຄປຊ຺ຊຎ຺ຈ, ຕຕ຺ຖ ກິຎ຺ຈິ ສາຕ຺ຖການໍ ສທ຺ທໂຍຄປຊ຺ຊມຕ຺ຖໂຍຄ ປຊ຺ຊໍ ນ ສມ຺ຠວຕີຕິ, ຍຸຄປທິ ອຘິກຣຓໍ ຘວາທິ ອຕ຺ໂຖ ຍສ຺ສ ໂສຘວຂທິຣປລາສສທ຺ໂທ ຍຸຄປທາຘິກຣໂຓ, ຕສ຺ສ ຠາໂວ ຕຖາ, ຕສ຺ສຎ຺ຈ ສຕິ, ສທ຺ທໂຍຄປຊ຺ຊມນ຺ຕເຣນ ຠິນ຺ນຕ຺ຖານເມກສທ຺ທວຈນີຍານ ເມກໂຕ ປປຕ຺ຕິ ອຕ຺ຖໂຍຄປຊ຺ຊໍ, ຕໍ ສຫວຈນິຈ຺ຉາຍນ຺ຕິ ອິມິນາ ທສ຺ສິຕນ຺ຕິ ຕສ຺ສໍ ສຫວຈນິຈ຺ຉາຍຎ຺ຈ ສຕິ, ໂສຠນາ ຘວຂທິຣປລາສາ ໂສຠນາ ຣຸກ຺ຂາຕິ ໂສຠນຄຸຓໂຍເຄປິ ພຫຸວຈເນເນວ ວິຈ຺ຉາໂຊຕນໂຕ ທ຺ວິພ຺ພຈນາຠາໂວຕິ, ໂສຠນໍ ຘວຂທິຣນ຺ຕິ ປນ ສຕີປິ ສທ຺ທໂຍຄປຊ຺ເຊ ສມາຫາຣຕ຺ຕາ ນຕ຺ຖຕ຺ຖໂຍຄປຊ຺ຊ [ນາຕ຺ວຍາຄປຊ຺ຊ (ໂປຕ຺ຖເກ)] ນ຺ຕິ ເອກວຈນນ຺ຕຕ຺ຕາ ທ຺ວິຕ຺ຕປ຺ປສງ຺ເຄປິ ໂສຠນໍ ຘວຂທິຣນ຺ຕິ ສທ຺ທານໍ ສກິໍ ພ຺ຍາປນິຈ຺ຉາຍາຠາວາ ນ ທ຺ວິພ຺ພຈນນ຺ຕິ ເຫຏ຺ຐາ ວຸຕ຺ຕໍ.

ວາຕ຺ຕິກກາເຣນ ‘‘ອານຸປຸພ຺ພິເຍ ທ຺ເວ ຠວນ຺ຕີຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ (໘-໑-໑-ວາ) ວຸຕ຺ຕໍ, ຕທາຫ-‘ອານຸປຸພ຺ພິເຍປິ’ຈ຺ຈາທິນາ, ອຕ຺ເຖວານຸປຸພ຺ພິເຍປິ ວິຈ຺ຉາ ຕໂຕວ ທ຺ວິຕ຺ຕນ຺ຕິ ປຏິປາທຍ ‘ມານຸປຸພ຺ພິຍ’ມິຈ຺ຈາທິນາ ‘ອຕ຺ຖິເຍເວຈ຺ຈາທິໂນ ວຸຕ຺ຕິວາກ຺ຍສ຺ສ ວິວຣຓມາຫ. ຄາມຊາຕິຍາ ຕຸລ຺ຍຊາຕິຍານໍ ທິສາ ເທສາທິເຠເທນ ຠິນ຺ນານມິວ ຄາມານໍ, ນ ເອຕ຺ຖ ວິຈ຺ຉາ, ມູລມຄ຺ຄໍ ວາ ຫິ ມຸຂ຺ຍ ເມກເມວ… ເຫຏ຺ຐຸທ຺ຘຠາຄນ຺ຕຣາຠາເວເນກຕ຺ຕາ, ເຍນຸປຣິຍໂຘ ຠາຄາເປກ຺ຂາຍ ກຕມູລຄ຺ຄພ຺ຍປເທເສນ ຠິນ຺ນຊາຕິຍາ ມູລຄ຺ຄຠາຄາ, ເຕ ຠິນ຺ນຊາຕິຍາ, ນ ຈ ຠິນ຺ນຊາຕິຍານໍ ວິຈ຺ຉາ ໂຫຕິ, ນ ຫິ ໂຄໂຄຕິ ວຸຕ຺ເຕ (ວາຫີກ)ຄຕາ ວິຈ຺ຉາວຄມ຺ຍເຕຕິ ອາຈຣິຍຊິນິນ຺ທພຸທ຺ຘິນາ ອານຸປຸພ຺ພິເຍ ວິຈ຺ຉາຍາຠາວໍ ປຏິປາທິຕໍ, ຕໍ ວິຆຏຍິຕຸໍ ‘ຍທິ ຫິ’ຈ຺ຈາທິນາ ຍໍ ວຸຕ຺ຕິຍໍ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕໍ ວິປຎ຺ຈິຕຸມາຫ- ‘ຍເຖ’ຈ຺ຈາທິ, ນສນ຺ນິວິຏ຺ໂຐຕິ ນ ປຕິຏ຺ຐິໂຕ, ນຕ຺ຖີຕິ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ, ຍສ຺ສູປຣິຠາໂຄ ອຕ຺ຖິ ຕມ຺ປິ ມູລນ຺ຕິ ມູລ ພ຺ຍປເທສສ຺ສາເປກ຺ຂາ ກຕຕ຺ຕມາຫ, ອຸຠຍນ຺ຕິ ມູລມຄ຺ຄຎ຺ຈ, ຕຖາ ອຎ຺ເຎປິ ມູລຄ຺ຄຠາຄາຕິ ອິມິນາ ມູລຄ຺ຄເຠທານໍ ເຫຏ຺ຐາ ວິຍ ຄຫເຓ ສຕິ ພຫຸຕ຺ຕມາຫ, ປຸພ຺ພກຖິເຕນາຕິ ‘ຣຸກ຺ຂາທີນໍ ພາຫຸລ຺ເລນາ’ຕິອາທິນາ ປຸພ຺ເພ ວຸຕ຺ຕນເຍນ, ອິທໍ ວຸຕ຺ຕໍ ໂຫຕິ ‘‘ມູລາທີນໍ ພາຫຸລ຺ເລນ ຖູລາທິ ຄຸຓໂຍຄມ຺ມນ຺ຕ຺ວາ ສຕ຺ຕມີວິຠຕ຺ຕິຍຸຕ຺ເຕນ ມູລາທິສທ຺ທສຫິເຕນ ສພ຺ພ ສທ຺ເທນ ມູລາທິກມຕ຺ຖມຠິສໍຫຣິຕ຺ວາ ສພ຺ພສ຺ມິໍ ມູເລ ຖູລາ ສພ຺ພສ຺ມິໍ ອຄ຺ເຄ ສຸຂຸມາຕິ ເອວໍ (ວຕ຺ຕຸໂນ) ພ຺ຍາປິຕຸມິຈ຺ຉາຍເມກວຈນນ຺ຕສ຺ສ ວິຈ຺ຉາຍນ຺ຕ຺ເວວ ທ຺ວິພ຺ພຈນ’’ນ຺ຕິ.

ເຊຏ຺ຐານໍ ວິຈ຺ຉາສມ຺ຠເວ ສພ຺ພກນິຏ຺ຐສ຺ສ ເຊຏ຺ຐຕ຺ຕາຠາວານຸປ຺ປເວໂສ ນ ສິຍາຕິ ອານຸປຸພ຺ພິຍມຕ຺ຕວຈນິຈ຺ຉາຍໍ ເຕເນວ ທ຺ວິຕ຺ຕມຠິຫິຕໍ ‘ເຊຏ຺ຐໍ ເຊຏ຺ຐມນຸປ຺ປເວສຍາ’ຕິ ເຕເນວາຈຣິເຍນ, ຕທຘຸນາ ວິຆຏີຍຕິ ‘ເຊຏ຺ຐ’ ມິຈ຺ຈາທິນາ, ກນິຏ຺ໂຐປິ ປເວສີຍຕີຕິ ກນິຏ຺ຐສ຺ສປິ ວິຈ຺ຉາສມ຺ຠວມາຫ, ຕຕ຺ຖ ກາຣຓມາຫ-‘ຍເຖວ ຫິ’ຈ຺ຈາທິ, ປຣສ຺ສາຕິ ມຊ຺ຌິມສ຺ສາຕິ ເອຕ຺ຖ ວິເສສນໍ, ກນິຏ຺ຐສ຺ສາປິ ເຊຏ຺ຐພ຺ຍປເທໂສຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ຍຖາວຸຕ຺ຕເມວ ສມຕ຺ເຖຕິ ‘ວຕ຺ຕິຈ຺ຉານິພນ຺ຘເນ ຫິ’ຈ຺ຈາທິນາ, ວຕ຺ຕິຈ຺ຉາທິພນ຺ຘເນຕິ ວຕ຺ຕຸໂນ ອິຈ຺ຉາ ນິພນ຺ຘນໍ ກາຣຓມສ຺ສາຕິ ສມາໂສ, ວຕ຺ຖຸສຠາເວ ວຕ຺ຖຸ ຕຕ຺ເຖ, ອຠິນິເວໂສ ປວຕ຺ຕິ, ນາຠິສມ຺ຠຸຓາຕິ ນ ປປ຺ໂປຕິ.

‘‘ສກຕ຺ເຖ ວຘາຣິຍມາເນ ເນກສ຺ມິໍ ທ຺ເວ ຠວນ຺ຕີຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ (໘-໑-໑໒-ວາ) ວາຕ຺ຕິກກາເຣນ ວຸຕ຺ຕໍ, ຕທາຫ ‘ສກຕ຺ເຖ’ອິຈ຺ຈາທິ, ອຕ຺ຖປ຺ປກາຣຓາທ຺ຍນເປກ຺ຂສ຺ສ ປທສ຺ສ ອຕ຺ເຖ ສກຕ຺ເຖ ອວຘາຣິຍມາເນ ເອຕ຺ຕກເມເວຕິ ຄມ຺ມມາເນ ອເນກສ຺ມິໍ ທິຍ຺ຍມາເນ ທ຺ວິພ຺ພຈນມິຏ຺ຐໍ ມຕໍ ປາຓິນິຍານນ຺ຕິ ອຕ຺ໂຖ, ອຍມ຺ປເນສມຘິປ຺ປາໂຍ ‘ມາສກໍ ມາສກໍ ອິມມ຺ຫາ ກຫາປຓາ ຠວນ຺ຕານໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ເທຫີ ຕ຺ຍຕ຺ຣ ທ຺ເວ ເອວ ມາສາ ທາຕຸມິຈ຺ຉິຕາ, ກຫາປຓໍ ນາມ–

ຈຕ຺ຕາໂຣ ວິຫໂຍ ຄຸຎ຺ຊາ, ທ຺ເວຄຸຎ຺ຊາ ມາສໂກ ຠເວ;

ທ຺ເວ ອກ຺ຂາວ ມາສກາປຎ຺ຈ,ກ຺ຂານໍ ຘຣຓມຏ຺ຐກໍຕິ.

ວຸຕ຺ຕວິຘິນາເນກມາສກສມຸທາໂຍ, ຕຕ຺ຖ ນ ສພ຺ເພ ກຫາປຓ ສມ຺ພນ຺ຘິໂນ ມາສາ ທານກິຣິຍາຍ ພ຺ຍາປິຕາ, ທ຺ເວເຍວາຕິ ເນຕ຺ຖຕ຺ຖ ວິຈ຺ຉາຕິ ຍຖາວຸຕ຺ຕວຕ຺ຕພ຺ເພນ ທ຺ວິພ຺ພຈນ’’ນ຺ຕິ, ຕໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາຕິ ຕໍ ທ຺ວິພ຺ພຈໂນທາຫຣຓໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ, ປຏິປາທຍິຕຸໍ ວິຈ຺ຉາຍເມວ ທ຺ວິຕ຺ຕໍ ທສ຺ເສຕຸໍ… ມາສກໍ ມາສກມິຈ຺ຈາໂທຕ຺ວຍມຘິປ຺ປາໂຍ-‘‘ເທຫີຕິ ທານກິຣິຍາຍ ມາສ຺ສ ພ຺ຍາປິຕຸມິຏ຺ຐາຕິ ວິຈ຺ຉາຍເມເວຕ຺ຖ ທ຺ວິພ຺ພຈນໍ, ຕຖາຫ຺ຍໂຕ ທ຺ວິຣຸຕ຺ຕາ ວິຈ຺ຉາວ ຄມ຺ຍເຕ’’ຕິ, ສທ຺ທນ຺ຕຣໂຕຈ຺ຈາທິກໍ ກິມາສງ຺ກິຍ ວຸຕ຺ຕນ຺ຕິ ອາຫ‘ເທຫີ’ຕິອາທິ, ອວຘາຣເຓ ປຕີຍມາເນຕິ ກຫາປຓສມ຺ພນ຺ຘິນິ ພຫຸມ຺ຫິ ມາສກສມຸທາເຍ ມາສກທ຺ວຍນິຈ຺ຉເຍ ວິຎ຺ຎາຍມາເນ ສຕິ, ອວິເສເສນ ສາມຎ຺ເຎນ ມາສານໍ ເທຫີຕິ ທານກິຣິຍາຍ ພ຺ຍາປນາ ຠາວາຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ສທ຺ທນ຺ຕຣໂຕຈ຺ຈາທິໂນ ສາຘິປ຺ປາຍມຕ຺ຖມຠິຘາຕຸມາຣຠເຕ ‘ປເທເນ’ຈ຺ຈາທິ, ເອຕ຺ຖ ປເທນາຕິ ມາສກມິຈ຺ຈເນນ ປເທນ, ອິມມ຺ຫາ ກຫາປຓາຕິ ອິທເມຕ຺ຖ ສທ຺ທນ຺ຕຣໍ, ກຕາຠິສງ຺ຂຣຓສ຺ສາຕິ ມາສກໍ ມາສກມິຈ຺ເຈວໍ ນິປ຺ຜາທິຕສ຺ສ, ສທ຺ທນ຺ຕຣໂຕຕິ ອິມິນາ ປທນ຺ຕຣໂຍໂຄ ຄຫິໂຕຕິ ອາຫ-‘ປທນ຺ຕເຣນ ໂຍຄໂຕ’ຕິ ອຍເມຕ຺ຖາຘິປ຺ປາໂຍ ‘‘ທ຺ວິຕ຺ຕກຣຓກາເລ ສທ຺ທນ຺ຕຣວຈນີຍສ຺ສຕ຺ຖສ຺ສານເປກ຺ຂິຕຕ຺ຕາ ມາສກໍມາສກນ຺ຕິ ອວິເສເສນ ມາສກວິຈ຺ຉາຍໍ ທ຺ວິຕ຺ຕໍ, ຕທນຸ ປນ ອິມມ຺ຫາ ກຫາປຓາຕິສທ຺ທນ຺ຕຣສມ຺ພນ຺ເຘ ສຕິ ຍທິ ກຫາປຓສມ຺ພນ຺ຘ຺ຍ ນ ວເສສມາສກວິຈ຺ຉາ ປຣິຄ຺ຄຍ຺ຫຕິ ຕທາ ອິມສ຺ສ ກຫາປຓສ຺ສາຕິ ຉຏ຺ຐິຍາ ຠວິຕພ຺ພໍ, ອິມມ຺ຫາ ກຫາປຓາຕິ ປນ ອວຘິປຎ຺ຈມີນິທ຺ເທສໂຕ ກຫາປຓໂຕ ທ຺ວຍເມວ ຄເຫຕ຺ວາ ຠວນ຺ຕານໍ ທ຺ວິນ຺ນໍ ເທຫີຕິ ອິມມ຺ຫາ ກຫາປຓາຕິ ສທ຺ທນ຺ຕຣໂຕວຘາຣຓໍ ຄມ຺ຍເຕ’’ຕິ.

‘‘ປຸພ຺ພປຐມານມຕ຺ຖາຕິສຍວຈນິຈ຺ຉາຍໍ ທ຺ເວ ຠວນ຺ຕີຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ (໘-໑-໑໒-ວາ) ວຸຕ຺ຕໍ, ຕທາຫ-‘ປຸພ຺ພປຐມານໍ ມິຈ຺ຈາທິ, ປຸພ຺ພປຐມານໍ ປຸພ຺ພປຐມ ສທ຺ທານໍ ອຕ຺ຖາຕິສໂຍ ໂຍ ອຕ຺ຖສ຺ສ ປກໍໂສ, ຕສ຺ສ ວຈນິຈ຺ຉາຍໍ, ສພ຺ພປຐມຠາວສງ຺ຂາຕ ອຕ຺ຖາຕິສຍມຕ຺ຕາວ ວຈນິຈ຺ຉາຕິ ນ ເອຕ຺ຖ ວິຈ຺ຉາຕິ ເຕສມຘິປ຺ປາໂຍ, ວິກສນກິຣິຍາຍ ປາກກິຣິຍາຍາຕິ ວຸຕ຺ເຕປິ ວິກາສກຣຓກິຣິຍາຍ ປາກກຣຓກິຣິຍາຍາຕິ ອຕ຺ຖສມ຺ຠວໂຕ ‘ປຸພ຺ພໍ ປຸພ຺ພໍ ປຸປ຺ຜ’ນ຺ຕິ ຕ຺ຍາໂທ, ປຸພ຺ພໍ ປຸພ຺ພໍ ວິກສນໍ ກໂຣນ຺ຕິ, ປຐມໍ ປຐມໍ ວຈນໍ ກໂຣນ຺ຕີຕິ ກິຣິຍາວິເສສນວເສນ ອຕ຺ໂຖ ທຏ຺ຐພ຺ໂພ, ປຸພ຺ພາຕິ ມຕາ ປຐມາຠິມຕາຕິ ອິມິນາ ປຸພ຺ພປຐມຠາເວນາຠິມຕານໍ ພຫຸຕ຺ຕ ພ຺ຍາປເນນ ວິຈ຺ຉາສພ຺ຠາເວ ກາຣຓມາຫ.

‘‘ຑຕຣ ຑຕມານໍ ສມສມ຺ປຘາຣຓາຍມິຕ຺ຖີນິຄເທ ຠາເວ ທ຺ເວ ຠວນ຺ຕີຕິ ວຕ຺ຕພ຺ພ’’ນ຺ຕິ (໘-໑-໑໒-ວາ) ວຸຕ຺ຕໍ, ເອຕ຺ຖ ອິຕ຺ຖິລິງ຺ຄສທ຺ໂທ ອິຕ຺ຖິລິງ຺ຄໂຍຄາ ອິຕ຺ຖີຕິ ວຸຕ຺ໂຕ, ນິຄທ຺ຍເຕເນເນຕິ ນິຄໂທ, ອິຕ຺ຖີ ນິຄໂທ ຍສ຺ສ ໂສ ອິຕ຺ຖິນິຄໂທຠາໂວ, ຕສ຺ມິໍ ອິຕ຺ຖີນິຄເທ ຠາເວ, ຕທາຫ-ຣຕຣຣຕ ມນ຺ຕານ’ມິຈ຺ຈາທິ, ອິຕ຺ຖິລິງ຺ເຄຕິ ອິຕ຺ຖິລິງ຺ຄໍ ຍສ຺ສ ໂສ ອິຕ຺ຖິລິງ຺ໂຄຠາໂວ, ຕສ຺ມິໍ ອິຕ຺ຖິລິງ຺ເຄ ຠາເວ ວຕ຺ຕມານານໍ ຣຕຣຣຕມນ຺ຕານໍ ທ຺ວິພ຺ພຈນມຠິມຕນ຺ຕິ ສມ຺ພນ຺ໂຘ, ກສ຺ມິໍ ວິສເຍຕິ ອາຫ-‘ສມສມ຺ປຘາຣຓ ວິສເຍ’ຕິ, ສເມນ ອຑ຺ຒຕາທິນາ ຄຸເຓນ ອິເມ ອຸໂຠ ອຑ຺ຒາ ອິຕ຺ເວວໍ ຣູປາ ສມ຺ປຘາຣຓາ ນິຣູປນາ ອວໂພໂຘ ສມສມ຺ປຘາຣຓາ, ສາເອວ ວິສໂຍ, ຕສ຺ມິໍ ສຕິ, ອຑ຺ຒຕາຍ ພຫຸວິຘຕ຺ຕາຠາວາ ກິຣິຍາທິໂຍ ຄາຠາວາ ຈ ນຕ຺ເຖຕ຺ຖ ວິຈ຺ຉາຕິ ເຕສມຘິປ຺ປາໂຍ, ປຸຈ຺ຉິຍມານາຕິ ອິມິນາ ອິເມ ອຸໂຠ’ ອິຈ຺ຈາທີນໍ ປຸຈ຺ຉາວາກ຺ຍຕໍ ທສ຺ເສຕິ.

ປຣພ຺ຍວຫາເຣນາຫ-‘ອາຂ຺ຍາຕາທີນໍ ວິສຍຕ຺ຕ’ນ຺ຕິ, ອິມິນາ ອາຂ຺ຍາຕາທີນເມວ ກິຣິຍາໂຊຕກປທຠາເວນ ໂປໂນປຸຎ຺ຎສງ຺ຂາຕກິຣິຍາ ຘມ຺ມສ຺ສ ຘນສເມວ ວິສຍຕ຺ຕໍ ທີເປຕິ, ອຕິສຍວິສິຏ຺ຐນ຺ຕິ ອິມິນາ ປປຈຕິສທ຺ເທປກາໂຣ ປກໍສຕ຺ຖ ໂຊຕໂກ ອຸປສຄ຺ໂຄຕິ ທສ຺ເສຕິ, ຫິວິຘິມ຺ຫີຕິ’ລູ-ຈ຺ເຉທເນ’ອິຈ຺ຈສ຺ມາ ວິຘິມ຺ຫິ ຫິປ຺ປຈ຺ຈໂຍ ‘‘ປຎ຺ຫປຕ຺ຕນາວິຘີສຸ’’ຕິ (໖-໙) ອິມິນາ ສຸຕ຺ເຕນາຕິ ອຕ຺ໂຖ, ໂອສ຺ສາຕິ ‘‘ຍຸວຓ຺ຓານເມໂອປຈ຺ຈເຍ’’ຕິ (໕-໘໒) ໂອກາຣສ຺ສ, ‘ປຸພ຺ເພກ-ກຕ຺ຕຸການ’’ (໕-໖໒) ມິຈ຺ເຈວາຕິ ເອວກາເຣນ ປເຣສມິວາຍມປ຺ຍາຠິກ຺ຂຎ຺ເຎ ປຈ຺ຈໂຍ ເຈ ວິຘີຍເຕ, ຕທາ ປປຈຕິອິຈ຺ຈຕ຺ຣ ວິຍ ອາຠິກ຺ຂຎ຺ເຎ ວິຘີຍມາເນນ ປຈ຺ຈເຍເນວ ອາຠິກ຺ຂຎ຺ຎຕ຺ຖສ຺ສ ປກາສິຕຕ຺ຕາ ນ ທ຺ວິພ຺ພຈເນນ ຠວິຕພ຺ພນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ, ຍທາ ຕຸ ຠຸສໍ ປຸນປ຺ປຸນໍ ປຈຕີຕິ ວຈນິຈ຺ຉາ ຕທາປິ ປປຈຕີຕິ ຠວຕ຺ເຍວ.

ອິຫ ອິມສ຺ມິໍ ອຸທາຫຣເຓ, ອາຠິກ຺ຂຎ຺ເຎ ອິຈ຺ເຈວາຕິ ອິມິນາ ອນຸກຣຓມຕ຺ຕເມເວຕໍ ນຕ຺ເຖຕ຺ຖາຠິກ຺ຂຎ຺ຎນ຺ຕິ ປາຓິນິຍາ ສຸຕ຺ຕນ຺ຕເຣນ ທ຺ວິຕ຺ຕມ຺ປຏິປາເທນ຺ຕິ, ນຕ຺ເຖຕ຺ຖ ຕາທິເສນ ວຈເນນ ປໂຍຊນໍ, ອາຠິກ຺ຂຎ຺ເຎເຍວ ທ຺ວິພ຺ພຈນນ຺ຕິ ທສ຺ເສຕິ, ເອວມຎ຺ຎເຕ ‘‘ປຏອິຈ຺ເຈຕມນຸກຣຓໍ ຠວນ ກິຣິຍມ຺ປຕິ ວຕ຺ຕຕີຕິ [ຠວນກິຣິຍາມຕີ ວຸຕ຺ຕີຕິ (ໂປຕ຺ຖເກ)] ກິຣິຍາຘມ຺ມໍ ໂປໂນປຸຎ຺ຎເມຕ຺ຖ ອຕ຺ເຖວາ’’ຕິ, ເຕເນວ ວກ຺ຂຕິ-‘ປຏປຏາ ຠວຕີຕິ ອາຠິກ຺ຂຎ຺ເຎ ທ຺ວິພ຺ພຈນ’ນ຺ຕິ, ອນິຕິສ຺ມິນ຺ຕິ ອິຕິສທ຺ເທ ອວິຊ຺ຊມາເນ, ຣາປ຺ປຈ຺ຈໂຍຕິ ປຐມໍ ທ຺ວິຕ຺ເຕ ກເຕ ປຈ຺ຉາ ຣາປ຺ປຈ຺ຈໂຍ, ຣາປ຺ປຈ຺ຈຍມກຕ຺ວາປິ ປກາຣນ຺ຕເຣນ ສາເຘຕຸມາຫ- ‘ອຖວາ’ ອິຈ຺ຈາທິ, ທີໂຆ ນິຈ຺ຈນ຺ຕິ ປຐມໍ ທ຺ວິຕ຺ເຕ ປຏປຏກໂຣຕີຕິ ຐິເຕ ນິຈ຺ຈໍ ທີໂຆ, ປຏປຏາ ກໂຣຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ນິປ຺ຜຕ຺ຕິໍ ທສ຺ເສຕ຺ວາ ອິທານິ ປຏປຏາຍຕີຕິ ເອຕ຺ຖ ທສ຺ເສຕຸໍ ປຏປຏາຍຕີຕິອາທິ ອາຣທ຺ຘໍ.

໕໕. ສ຺ຍາທິ

ເອກສ຺ສ ເອກສ຺ສ ອິຕິ ຐິເຕ ປຸພ຺ພວິຠຕ຺ຕິຍາ ລຸຕ຺ເຕ ສໍຫິຕາຍຎ຺ຈ ກຕາຍໍ ເອເກກສ຺ສ, ເອວໍ ມຕ຺ຖເກນ ມຕ຺ຖເກນາຕິ ຐິເຕ ມຕ຺ຖກ ມຕ຺ຖເກນາຕິ.

໕໖. ສພ຺ພາ

ອຎ຺ຎໍ ອຎ຺ຎນ຺ຕິ ຐິເຕ ອິມິນາ ວິຠຕ຺ຕິຍາ ໂລເປ ອກາຣສ຺ສ ‘‘ຕທມິນາ’’ (໑-໔໗) ທິນາ ໂອກາເຣ ອຎ຺ໂຎຎ຺ຎນ຺ຕິປິ ໂຫຕິ.

໕໗. ຍາວ

ຍາວໂພຘນ຺ຕິ ‘‘ຍາວາວຘາຣເຓ’’ຕິ (໓-໔) ອສງ຺ຂ຺ຍສມາໂສ.

໕໘. ພຫຸລ

ກ຺ວຈິ ປວຕ຺ຍປ຺ປວຕ຺ຕິ, ກ຺ວຈຎ຺ຎໍ ກ຺ວຈິ ວາ ກ຺ວຈິ;

ສິຍາ ພຫຸລສທ຺ເທນ, ວິຘິ ສພ຺ໂພ ຍຖາຄມໍຕິ.

ອິຕິ ໂມຄ຺ຄລ຺ລານປຎ຺ຈິກາຏີກາຍໍ ສາຣຕ຺ຖວິລາສິນິຍໍ

ປຐມກຓ຺ຑວຓ຺ຓນາ ສມຕ຺ຕາ.